VII SA/Wa 2263/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2025-01-08
NSAbudowlaneWysokawsa
warunki zabudowyplan generalny lotniskaprawo lotniczeplanowanie przestrzennezawieszenie postępowaniauchwała NSAkonstytucjaogłoszenie prawa

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie warunków zabudowy, uznając, że plan generalny lotniska nie może być podstawą do zawieszenia bez odpowiedniego ogłoszenia.

Sąd administracyjny uchylił postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy, które zostało uzasadnione objęciem działki planem generalnym lotniska Chopina. Sąd uznał, że plan generalny, niebędący aktem powszechnie obowiązującego prawa i nieogłoszony w wymaganej formie, nie może stanowić podstawy do zawieszenia postępowania na podstawie art. 62 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w związku z art. 55 ust. 9 Prawa lotniczego. Orzeczenie podkreśla znaczenie publikacji aktów prawnych i konstytucyjnych zasad państwa prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, które utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy o zawieszeniu postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy. Zawieszenie to było uzasadnione tym, że działka objęta wnioskiem znajduje się w zasięgu planu generalnego Lotniska Chopina na lata 2021-2040, co zgodnie z art. 55 ust. 9 Prawa lotniczego i art. 62 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, nakłada obowiązek sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i tym samym obliguje do zawieszenia postępowania o warunki zabudowy. Sąd, opierając się na najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznał jednak, że plan generalny lotniska, niebędący aktem normatywnym podlegającym obowiązkowi publikacji w dziennikach urzędowych, nie może stanowić podstawy do ograniczenia konstytucyjnej wolności zabudowy i tym samym do zawieszenia postępowania. Sąd podkreślił, że wszelkie ograniczenia muszą spełniać standardy konstytucyjne, w tym wymóg należytego ogłaszania prawa. W związku z tym, sąd odmówił zastosowania art. 55 ust. 9 Prawa lotniczego jako pozostającego w sprzeczności z Konstytucją RP i uchylił zaskarżone postanowienia, zasądzając jednocześnie koszty postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, plan generalny lotniska, który nie został ogłoszony w formie aktu normatywnego, nie może stanowić podstawy do zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy, ponieważ narusza to konstytucyjne zasady państwa prawa dotyczące publikacji prawa.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że plan generalny lotniska, niebędący aktem normatywnym podlegającym obowiązkowi publikacji, nie może ograniczać wolności zabudowy i być podstawą do zawieszenia postępowania, powołując się na orzecznictwo NSA i Konstytucję RP.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (24)

Główne

u.p.z.p. art. 62 § ust. 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Jeżeli wniosek o ustalenie warunków zabudowy dotyczy obszaru, w odniesieniu do którego istnieje obowiązek sporządzenia planu miejscowego, postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia warunków zabudowy zawiesza się do czasu uchwalenia planu.

Prawo lotnicze art. 55 § ust. 9

Ustawa Prawo lotnicze

Dla terenów objętych planem generalnym sporządzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - zgodnego z zatwierdzonym planem generalnym - jest obowiązkowe.

Pomocnicze

PPSA art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy.

PPSA art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd, w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji lub postanowienia, może orzec o innych skutkach prawnych.

PPSA art. 119 § pkt 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

PPSA art. 120

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

PPSA art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o kosztach postępowania.

PPSA art. 205 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie kosztów postępowania.

PPSA art. 153

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wyrażona przez sąd ocena prawna wiąże organ przy ponownym rozpatrywaniu sprawy.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy utrzymuje w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

k.p.a. art. 138 § § 2

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może uchylić postanowienie organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia.

k.p.a. art. 7a § § 1

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu niewiedzy lub nieporadności.

k.p.a. art. 8 § § 1

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

Organy prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do organów władzy publicznej.

k.p.a. art. 8 § § 2

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

Organy wyjaśniają stronom zasadność przesłanek, na podstawie których wydają postanowienia i decyzje.

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienie decyzji powinno zawierać rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

u.o.a.n. art. 2 § ust. 1

Ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych

Ogłoszenie aktu normatywnego w dzienniku urzędowym jest obowiązkowe.

u.o.a.n. art. 4

Ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych

Akty normatywne wchodzą w życie po upływie czternastu dni od dnia ich ogłoszenia.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony zdrowia i moralności publicznej lub wolności i praw innych osób.

Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo własności jest chronione prawnie.

Konstytucja RP art. 87

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Źródła powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej.

Konstytucja RP art. 88

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Akt normatywny podlega ogłoszeniu.

Konstytucja RP art. 178 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Sędziowie w sprawowaniu urzędu podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom.

Konstytucja RP art. 188 § pkt 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Trybunał Konstytucyjny orzeka o zgodności ustaw z Konstytucją.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Plan generalny lotniska, niebędący aktem normatywnym podlegającym publikacji, nie może stanowić podstawy do zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy. Zastosowanie art. 55 ust. 9 Prawa lotniczego w sytuacji braku publikacji planu generalnego narusza Konstytucję RP.

Godne uwagi sformułowania

w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, jako wartość podstawową przy wykładni art. 61 ust. 1 upzp, uwzględnienie wolności zagospodarowania terenu, którego emanacją jest tzw. wolność zabudowy. Kształtowanie treści prawa własności w jej wymiarze publicznoprawnym przez normy ustawy planistycznej nie może naruszać zasady proporcjonalności (art. 6 ust. 2 pkt 1 upzp w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Należyte ogłaszanie prawa jest składową zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji). W żadnym razie w państwie demokratycznym nie można wymagać od jednostek znajomości przepisów, których treść jest dostępna w innej postaci niż forma określona prawem np. w nieoficjalnych publikacjach internetowych. Plan generalny ze swej istoty takim aktem nie jest, nie jest też decyzją administracyjną. Przewidziane w art. 55 ust. 9 Prawa lotniczego istotne ograniczenie wolności zabudowy wynikające z ustaleń nieogłoszonego dokumentu będącego quasi-aktem prawnym jest w sposób oczywisty niezgodne z art. 2, art. 87 i art. 88 Konstytucji RP i nie może być akceptowane w demokratycznym państwie prawa. Konieczna jest odmowa zastosowania art. 55 ust. 9 Prawa lotniczego jako pozostającego w sprzeczności z powołanymi przepisami Konstytucji.

Skład orzekający

Tomasz Janeczko

przewodniczący

Grzegorz Rudnicki

członek

Nina Beczek

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Orzeczenie jest istotne dla spraw dotyczących ustalania warunków zabudowy w sytuacji, gdy organy powołują się na plany generalne lotnisk lub inne dokumenty niebędące aktami normatywnymi podlegającymi publikacji jako podstawę do zawieszenia lub odmowy wydania decyzji. Podkreśla znaczenie konstytucyjnych zasad państwa prawa, w tym wymogu publikacji prawa."

Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na specyficznej interpretacji przepisów Prawa lotniczego i ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w kontekście orzecznictwa NSA. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w przypadkach, gdy obowiązek sporządzenia planu miejscowego wynika z innych, jasno określonych i opublikowanych aktów prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy fundamentalnej zasady państwa prawa – konieczności publikacji prawa, aby mogło ono wywoływać skutki prawne. Pokazuje, jak sądy interpretują przepisy w kontekście ochrony wolności obywatelskich przed niejasnymi lub nieopublikowanymi regulacjami.

Plan lotniska nie opublikowany? Sąd: Nie można blokować budowy!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 2263/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-01-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-09-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grzegorz Rudnicki
Nina Beczek /sprawozdawca/
Tomasz Janeczko /przewodniczący/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Janeczko, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, asesor WSA Nina Beczek (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 11 lipca 2024 r. znak: KOC/3172/Ar/24 w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz M. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie postanowieniem z 11 lipca 2024 r. znak: KOC/3172/Ar/24 utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy z [...] kwietnia 2024 r. nr [...] zawieszające z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie, nadbudowie, przebudowie i zmianie sposobu użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego na biurowy na części działki nr ew. [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w W., do czasu uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Kolegium stwierdziło, że przedmiotowa działka objęta jest planem generalnym lotniska Chopina na lata 2021-2040, zatwierdzonym przez Ministra Infrastruktury w dniu 5 lipca 2023 r., zgodnie z którym teren ten znajduje się w zasięgu strefy powierzchni ograniczających wysokość zabudowy i obiektów naturalnych w rejonie lotniska Chopina w Warszawie. Dokonując powyższego stwierdzenia organ powołał się na pismo Prezesa Zarządu Polskich Portów Lotniczych S.A. z 23 lutego 2023 r. znak: TXXSS.400.8.1.2024 r., z którego wynika, że zewnętrzne niebieskie linie (izolinie) oznaczone na mapie pt. "Plan Generalny Lotniska Chopina na lata 2021-2040 – powierzchnie ograniczające wysokość zabudowy i obiektów naturalnych w rejonie lotniska", stanowią granicę obszaru objętego tym planem. Z treści powyższego pisma wynika, że Prezydent m.st. Warszawy otrzymał treść rozdziału pt.: "Obszar objęty Planem Generalnym" oraz załącznik mapowy do "Planu Generalnego Lotniska Chopina na lata 2021-2040". Pismem z 16 kwietnia 2024 r. Kolegium zwróciło się do Ministra Infrastruktury o nadesłanie pisma z 5 lipca 2023 r. znak: DL-1.470.118.2020.2, którym zatwierdzony został plan generalny Lotniska Chopina w Warszawie na lata 2021-2040, a także załącznika mapowego do powyższego planu określającego obszar objęty planem. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 55 ust. 9 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (Dz. U. z 2023 r. poz. 2110), dla terenów objętych planem generalnym sporządzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - zgodnego z zatwierdzonym planem generalnym - jest obowiązkowe. Stosownie natomiast do art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2023 r. poz. 977), jeżeli wniosek o ustalenie warunków zabudowy dotyczy obszaru, w odniesieniu do którego istnieje obowiązek sporządzenia planu miejscowego, postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia warunków zabudowy zawiesza się do czasu uchwalenia planu. Dla prawidłowego zastosowania powyższych przepisów koniecznym jest zatem ustalenie, czy wniosek o ustalenie warunków zabudowy dotyczy obszaru, w odniesieniu do którego istnieje obowiązek sporządzenia planu miejscowego, a co za tym idzie, czy jest on położony w granicach planu generalnego Lotniska Chopina w Warszawie na lata 2021-2040. Powyższe oznacza, że organ rozpatrujący sprawę winien dysponować dowodem potwierdzającym zatwierdzenie powyższego planu, a także mapą, na której stosownie do art. 55 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze, naniesione zostały granice planu generalnego. W odpowiedzi na powyższe pismo Dyrektor Departamentu Lotnictwa Ministerstwa Infrastruktury pismem z 29 kwietnia 2024 r., znak: DL-1.051.5.2024 poinformował, że Plan Generalny Lotniska Chopina w Warszawie na lata 2015-2040, w zakresie zgodności z polityką transportową kraju został zatwierdzony przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa pismem z 12 października 2016 r., znak: DL.I.47.23.2025.MM.4. Plan Generalny Lotniska Chopina w Warszawie na lata 2021-2040, zatwierdzony pismem z 5 lipca 2023 r., znak: DL-1.470.118.2020.2, jest aktualizacją wcześniejszego planu, a nie nowym dokumentem. Nie wprowadza on żadnych zmian w zakresie powierzchni ograniczających przeszkody lotnicze, określających dopuszczalne gabaryty obiektów budowalnych i naturalnych, które miałyby wpływ na zmianę obszaru objętego Planem Generalnym Lotniska Chopina w Warszawie. Do powyższego pisma załączone zostało pismo Ministra Infrastruktury z 5 lipca 2023 r., znak: DL-1.470.118.2020.2, którym zatwierdzony został plan generalny Lotniska Chopina w Warszawie na lata 2021-2040 oraz pismo Ministra Infrastruktury i Budownictwa pismem z 12 października 2016 r., znak: DL.I.47.23.2025.MM.4, którym zatwierdzony został plan generalny Lotniska Chopina w Warszawie na lata 2015-2040. W aktach sprawy znajduje się wydruk powyższej mapy w skali umożliwiającej jednoznaczne ustalenie, że działka nr ew. [...] obr. [...] przy ul. [...] w W. została przez organ oznaczona na powyższej mapie. Zdaniem Kolegium, powyższe jednoznacznie wskazuje, że teren inwestycji objęty jest generalnym planem lotniska. Tym samym w ocenie Kolegium, mając na uwadze, że przedmiotowa działka położona jest w granicach planu generalnego Lotniska Chopina na lata 2021-2040, postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla tego terenu należało zawiesić na podstawie art. 62 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 55 ust. 9 ustawy Prawo lotnicze.
Postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie stało się przedmiotem skargi wniesionej przez M. sp. z o.o. z siedzibą w W., reprezentowanej w dalszym toku postępowania sądowego przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem.
Zaskarżonemu postanowieniu Spółka zarzuciła naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego, tj.: art. 62 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 55 ust. 6 pkt 1 i ust. 9 Prawa lotniczego, tj. poprzez błędne przyjęcie, że teren, nad którym rozciągają się granice powierzchni ograniczających zabudowę, jest tożsamy z obszarem objętym planem, a w rezultacie, że istnieje obowiązek uchwalenia planu miejscowego, a w konsekwencji poprzez niezasadne zawieszenie postępowania;
2. przepisów postępowania mających wpływ na wynik rozstrzygnięcia, tj. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. art. 138 § 2 kpa, tj. poprzez niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, podczas gdy organ powinien uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, określając także wytyczne w zakresie wykładni przepisów;
3. art. 7a § 1 kpa w zw. z art. 8 § 1 kpa oraz art. 8 § 2 kpa, poprzez przeprowadzenie postępowania odwoławczego w sposób, który nie budzi zaufania jego uczestników do organów władzy publicznej i poprzez nieuzasadnione odstąpienie od utrwalonej praktyki postępowania, tj. m.in. poprzez powoływanie się na art. 878 ustawy Prawo lotnicze jako będący rzekomo podstawą do przekazania planu generalnego organowi, a w rezultacie jako umożliwiający organowi powzięcie wiadomości o uchwaleniu planu, podczas gdy Plan Generalny Lotniska Chopina w Warszawie na lata 2015-2040, w zakresie zgodności z polityką transportową kraju, został zatwierdzony przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa pismem z 12 października 2016 r., znak: DL.I.47.23.2025.MM.4 i organy wiedziały o jego przyjęciu, a mimo to wydawały i nadal wydają dla gmin ościennych decyzje o warunkach zabudowy, mimo braku istnienia miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Kwestią stanowiącą istotę sporu w niniejszej sprawie pozostaje zgodność z prawem postanowienia organu odwoławczego utrzymującego w mocy postanowienie organu I instancji zawieszające z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla wnioskowanej przez skarżącą inwestycji na części działki nr [...], do czasu uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, które uzasadnione zostało przez organy orzekające w sprawie tym, że przedmiotowa działka objęta jest planem generalnym lotniska Chopina na lata 2021-2040, zatwierdzonym przez Ministra Infrastruktury w dniu 5 lipca 2023 r., zgodnie z którym powyższy teren, na którym została zaplanowana wnioskowana inwestycja, znajduje się w zasięgu strefy powierzchni ograniczających wysokość zabudowy i obiektów naturalnych w rejonie Lotniska Chopina w Warszawie.
Podstawę prawną zawieszenia postępowania stanowił art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (powoływanej dalej jako "upzp") w związku z art. 55 ust. 9 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze. Zgodnie z art. 62 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jeżeli wniosek o ustalenie warunków zabudowy dotyczy obszaru, w odniesieniu do którego istnieje obowiązek sporządzenia planu miejscowego, postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia warunków zabudowy zawiesza się do czasu uchwalenia planu. Przepis ten ma zastosowanie, jeżeli konkretny przepis obowiązującego prawa stanowi o obowiązku uchwalenia dla konkretnego terenu planu zagospodarowania przestrzennego. Takim z kolei przepisem szczególnym jest art. 55 ust. 9 ustawy Prawo lotnicze, zgodnie z którym dla terenów objętych planem generalnym sporządzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - zgodnego z zatwierdzonym planem generalnym - jest obowiązkowe.
Dotychczas w orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie prezentowane było jednolite stanowisko, że jeżeli nieruchomość będąca przedmiotem postępowania w sprawie o ustalenie warunków zabudowy znajduje się na terenie objętym planem generalnym, a w konsekwencji na terenie, dla którego obligatoryjne jest sporządzenie planu miejscowego (zgodnego z planem generalnym), powoduje konieczność zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy do czasu uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Warunkiem zawieszenia postępowania na podstawie art. 62 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 55 ust. 9 ustawy Prawo lotnicze jest uprzednie jednoznaczne ustalenie, że nieruchomość przeznaczona pod zabudowę znajduje się na terenie objętym planem generalnym (tak w wyrokach z: 28 marca 2024 r., VII SA/Wa 2535/23; 30 kwietnia 2024 r., VII SA/Wa 601/24; 15 maja 2024 r., VII SA/Wa 807/24; 6 czerwca 2024 r., VII SA/Wa 872/24; 18 lipca 2024 r., VII SA/Wa 787/24; 27 sierpnia 2024 r., VII SA/Wa 1247/24 i 6 listopada 2024 r., VII SA/Wa 2003/24). Jednakże Naczelny Sąd Administracyjny – który wyznacza aktualną linię orzeczniczą – w wyroku z dnia 16 grudnia 2024 r., II OSK 1472/24 wyjaśnił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, jako wartość podstawową przy wykładni art. 61 ust. 1 upzp, uwzględnienie wolności zagospodarowania terenu, którego emanacją jest tzw. wolność zabudowy. Osoba dysponująca nieruchomością na cele budowlane może ją zagospodarować zgodnie ze swoją wolą - w granicach wyznaczonych przepisami prawa i koniecznymi wymaganiami interesu publicznego (m.in. wyroki NSA z: 3 lipca 2024 r., II OSK 1486/23; 4 września 2024 r., II OSK 2560/21; 20 czerwca 2023 r., II OSK 2241/20). Kształtowanie treści prawa własności w jej wymiarze publicznoprawnym przez normy ustawy planistycznej nie może naruszać zasady proporcjonalności (art. 6 ust. 2 pkt 1 upzp w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). W konsekwencji wszelkie ograniczenia wolności zagospodarowania terenu muszą odpowiadać standardom konstytucyjnym tak pod względem materialnym (w szczególności spełnić test proporcjonalności wynikający z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP), jak również standardom formalnym i ustrojowym (co wynika z art. 2 Konstytucji RP). Jednym z tych standardów ustrojowych będących składową zasady demokratycznego państwa prawnego jest należyte ogłaszanie prawa (P. Radziewicz [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. II, red. P. Tuleja, Warszawa 2023, art. 88). Należyte ogłaszanie prawa jest składową zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji). Ogłoszenie jest także jednocześnie środkiem realizacji postulatu jawności prawa. Przy tym szczegółowe zasady ogłaszania aktów normatywnych reguluje ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1461). Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy ogłoszenie aktu normatywnego w dzienniku urzędowym jest obowiązkowe, a w świetle art. 4 tej ustawy akty normatywne, zawierające przepisy powszechnie obowiązujące, ogłaszane w dziennikach urzędowych wchodzą w życie po upływie czternastu dni od dnia ich ogłoszenia, chyba że dany akt normatywny określi termin dłuższy. W żadnym razie w państwie demokratycznym nie można wymagać od jednostek znajomości przepisów, których treść jest dostępna w innej postaci niż forma określona prawem np. w nieoficjalnych publikacjach internetowych (wyroki NSA: z 19 października 2011 r., I GSK 853/10 i z 14 grudnia 2011 r., I GSK 600/10). Kwestia ta ma fundamentalne znaczenie w niniejszej sprawie, ponieważ jako przyczynę zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia warunków zabudowy, organy orzekające w sprawie wskazały, że przedmiotowa działka objęta jest planem generalnym lotniska Chopina na lata 2021-2040, zatwierdzonym przez Ministra Infrastruktury w dniu 5 lipca 2023 r., zgodnie z którym teren ten znajduje się w zasięgu strefy powierzchni ograniczających wysokość zabudowy i obiektów naturalnych w rejonie lotniska Chopina w Warszawie. W powołanym wyżej wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że konieczne jest dokonanie analizy od strony normatywnej charakteru planu generalnego w świetle art. 55 Prawa lotniczego. Z jednej strony zawiera on bowiem regulacje typowo wewnętrzne dotyczące funkcjonowania samego lotniska, jak informację dotyczącą przepustowości, z uwzględnieniem jej obecnych - w przypadku istniejących lotnisk - i przyszłych parametrów (w podziale na parametry dotyczące w szczególności dróg startowych, dróg kołowania, płyt postojowych, terminali, przestrzeni powietrznej, dróg dojazdowych do lotniska), w odniesieniu do zakładanego rozwoju ruchu i planowanych modernizacji lotniska, informacje ekonomiczno-finansowe dotyczące w szczególności obecnej i planowanej struktury własnościowej, przewidywanych źródeł finansowania inwestycji, obecnej i przewidywanej rentowności i płynności podmiotu, planowanej wysokości opłat lotniskowych i przychodów z ich tytułu, z odniesieniem do całości planowanych przychodów podmiotu. Jednakże na obszarze objętym planem określa on dopuszczalne gabaryty obiektów budowlanych i naturalnych jak również koncepcję rozwoju przestrzennego wraz z zagospodarowaniem stref wokół lotniska. Plan ten zawiera także powierzchnie ograniczające przeszkody na lotnisku i w jego otoczeniu oraz powierzchnie ograniczające wysokość zabudowy (w skrócie powierzchnie ograniczające). W tym zakresie, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, plan generalny ma skutek zewnętrzny kształtując prawa i obowiązki osób trzecich, w tym właścicieli nieruchomości znajdujących się w granicach stref, w szczególności poprzez określenie dopuszczalne maksymalnej wysokości zabudowy. Te uregulowania dotyczące powierzchni ograniczających mają charakter ogólny i abstrakcyjny. O abstrakcyjnym charakterze tych ustaleń świadczy również art. 55 ust. 9 Prawa lotniczego. Zgodnie z tym przepisem dla terenów objętych planem generalnym sporządzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - zgodnego z zatwierdzonym planem generalnym - jest obowiązkowe, z uwzględnieniem przepisów dotyczących terenów zamkniętych. W konsekwencji sytuacja objęcia prywatnej nieruchomości planem generalnym, zdaniem organów orzekających w sprawie, obliguje organ do zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy na podstawie art. 62 ust. 2 upzp. W istocie jednak w praktyce z art. 55 ust. 9 Prawa lotniczego wynika zakaz wydania decyzji o warunkach zabudowy dla terenu objętego planem generalnym lotniska, bowiem w sytuacji, kiedy gmina nie uchwali planu miejscowego dla nieruchomości objętej zakresem planu generalnego lotniska, jej zabudowa będzie niedopuszczalna, a wszczęte postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy bezterminowo zawieszone. Dodatkowo Naczelny Sąd Administracyjny przywołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 marca 2005 r., K 22/04, który orzekł, że art. 62 ust. 2 upzp w zw. z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 2 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze nie jest niezgodny z art. 2 oraz art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Trybunał stwierdził, że właściwym problemem jest brak przepisów, które wyposażyłyby właścicieli w instrumenty prawne, za pomocą których określone podmioty zainteresowane np. inwestorzy, byłyby władne wymusić na gminie uchwalenie planu miejscowego. Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku z dnia 16 grudnia 2024 r. wskazał, że przepis art. 62 ust. 2 upzp nakazujący zawieszenie postępowania, jeżeli wniosek o ustalenie warunków zabudowy dotyczy obszaru, w odniesieniu do którego istnieje obowiązek sporządzenia planu miejscowego ma zastosowanie do sytuacji, kiedy taki obszar został ustalony w sposób odpowiadający wymogom demokratycznego państwa prawnego, a więc na podstawie:
- rozporządzenia, jak to ma miejsce w odniesieniu do Pomników Zagłady i ich stref ochronnych [art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 7 maja 1999 r. o ochronie terenów byłych hitlerowskich obozów zagłady (Dz. U. z 2015 r. poz. 2120)];
- uchwały rady gminy w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy; art. 10 ust. 2 pkt 8 upzp (obowiązującym na mocy art. 65 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r.) rozróżnia trzy rodzaje obszarów, dla których obowiązkowe jest sporządzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, mianowicie obszary określone w przepisach odrębnych, obszary wymagające scaleń i podziału nieruchomości oraz obszary przestrzeni publicznej;
- indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji) jak to ma miejsce w odniesieniu do strefy A ochrony uzdrowiskowej - decyzji ministra właściwego do spraw zdrowia potwierdzającej możliwości prowadzenia lecznictwa uzdrowiskowego na swoim obszarze [art. 38b ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. Lecznictwo uzdrowiskowe, uzdrowiska i obszary ochrony uzdrowiskowej oraz gminy uzdrowiskowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 1420 z późn. zm.)].
W każdym z powołanych powyżej przypadków nie ma wątpliwości co do charakteru tych aktów jako źródeł prawa czy aktu stosowania prawa oraz trybu ich udostępnienia. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, jest zatem rzeczą oczywistą, że tylko akty normatywne mieszczące się w katalogu źródeł prawa (art. 87 Konstytucji) i podane w odpowiedniej formie do publicznej wiadomości mogą wiązać i wywoływać skutki prawne, a także być podstawą obowiązku ich przestrzegania (art. 83 Konstytucji). Plan generalny ze swej istoty takim aktem nie jest, nie jest też decyzją administracyjną. Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku stwierdził, że przewidziane w art. 55 ust. 9 Prawa lotniczego istotne ograniczenie wolności zabudowy wynikające z ustaleń nieogłoszonego dokumentu będącego quasi-aktem prawnym jest w sposób oczywisty niezgodne z art. 2, art. 87 i art. 88 Konstytucji RP i nie może być akceptowane w demokratycznym państwie prawa. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego konieczna jest odmowa zastosowania art. 55 ust. 9 Prawa lotniczego jako pozostającego w sprzeczności z powołanymi przepisami Konstytucji. Brak ogłoszenia tego dokumentu (odpowiedniej publikacji) wyklucza, aby mógł on być w aktualnym stanie prawnym bezpośrednim źródłem ograniczeń wolności zagospodarowania terenu. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że ani treść art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, ani wyłączność orzekania przez Trybunał Konstytucyjny o niekonstytucyjności ustaw in abstracto, właściwa Trybunałowi Konstytucyjnemu z mocy art. 188 pkt 1 Konstytucji RP, nie sprzeciwiają się tezie, że co do zasady sądy rozstrzygające konkretny spór korzystają z możliwości bezpośredniego stosowania Konstytucji także wtedy, gdy to bezpośrednie stosowanie przybiera postać odmowy zastosowania przepisu ustawy pozostającego w sprzeczności z Konstytucją. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku z dnia 16 grudnia 2024 r., Sąd nie narusza kompetencji Trybunału Konstytucyjnego, gdyż formalnie zakwestionowany przepis w dalszym ciągu pozostaje w systemie prawnym (por. Roman Hauser, Janusz Trzciński, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, LexisNexis 2008, s. 23 i nast.; wyroki NSA z: 24 września 2008 r., I OSK 1369/07; 15 czerwca 2016 r., I OSK 3193/14 i 29 listopada 2016 r., I OSK 860/15). Mając powyższe na względzie zasadny jest zarzut naruszenia art. 55 ust. 9 Prawa lotniczego w zw. z art. 62 ust. 2 upzp poprzez jego błędną wykładnię, która pozostaje w oczywistej sprzeczności z Konstytucją RP.
Powyższe spowodowało konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonych postanowień organu I i II instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 tej ustawy.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na mocy art. 200 w zw. z art. 205 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które obejmują kwotę uiszczonego wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł i wysokość kosztów zastępstwa prawnego przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji, ustalonych na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.) w kwocie 480 zł oraz kwotę 17 zł uiszczonej opłaty skarbowej za złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy orzekające w sprawie uwzględnią wyrażoną wyżej ocenę prawną wiążącą je na mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rolą organu będzie zatem rozpatrzenie sprawy co do jej istoty, dokonanie kompleksowej, merytorycznej oceny uwarunkowań dla objętej wnioskiem inwestycji, i w zależności od dokonanych ustaleń organ wyda decyzję albo ustalającą warunki zabudowy w przypadku łącznego spełnienia warunków określonych w art. 61 upzp, w przeciwnym razie - odmówi ich ustalenia. Uzasadnienie decyzji winno wyjaśniać podjęte rozstrzygnięcie w sposób czytelny i możliwy do weryfikacji w oparciu o zebrany materiał dowodowy, a wyniki tych analiz muszą znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji, zgodnie z treścią art. 107 § 3 kpa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI