VII SA/WA 2253/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-04-07
NSAbudowlaneŚredniawsa
pozwolenie na budowęsieć kanalizacyjnaKodeks postępowania administracyjnegotryb nadzwyczajnyuchylenie decyzjiwspółwłasnośćPrawo budowlanekontrola sądowa

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, uznając, że postępowanie w trybie nadzwyczajnym (art. 161 k.p.a.) nie służy kwestionowaniu legalności decyzji, a jedynie ocenie zagrożeń dla życia, zdrowia lub interesu państwa.

Skarżący domagał się uchylenia decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę sieci kanalizacyjnej, argumentując naruszenie prawa budowlanego z powodu braku zgody współwłaścicielki. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił uchylenia decyzji w trybie nadzwyczajnym, uznając, że upływ czasu i brak zagrożeń dla życia, zdrowia lub interesu państwa uniemożliwiają zastosowanie tego trybu. Sąd administracyjny podzielił stanowisko organu, podkreślając, że tryb z art. 161 k.p.a. ma charakter szczególny i nie służy do ponownej oceny legalności decyzji, a jedynie do eliminowania stanów zagrażających.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB), który odmówił uchylenia w trybie nadzwyczajnym (art. 161 k.p.a.) decyzji Prezydenta Miasta z 2000 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę sieci kanalizacyjnej. Skarżący podnosił, że decyzja pierwotna została wydana z naruszeniem art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego, gdyż brakowało zgody współwłaścicielki działki na przeprowadzenie inwestycji. GINB uznał, że mimo naruszenia prawa, upływ ponad 17 lat od wydania decyzji oraz brak zagrożeń dla życia, zdrowia lub ważnych interesów państwa uniemożliwiają uchylenie jej w trybie nadzwyczajnym. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko GINB. Sąd podkreślił, że tryb z art. 161 k.p.a. jest trybem szczególnym, służącym eliminowaniu stanów zagrażających życiu, zdrowiu lub interesom państwa, a nie ponownej ocenie legalności decyzji. Argumentacja skarżącego, dotycząca naruszenia prawa materialnego i procesowego, nie mogła być skutecznie podniesiona w ramach wniosku o uchylenie decyzji w trybie nadzwyczajnym, gdyż nie wykazywała ona związku z przesłankami określonymi w art. 161 § 1 k.p.a.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, tryb z art. 161 § 1 k.p.a. ma charakter szczególny i służy eliminowaniu stanów zagrażających życiu, zdrowiu lub interesom państwa, a nie ponownej ocenie legalności decyzji.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że tryb nadzwyczajny z art. 161 k.p.a. jest ekscepcjonalny i stosowany w sytuacjach wyjątkowych, gdy dalsze utrzymanie decyzji prowadzi do stanu zagrażającego życiu lub zdrowiu ludzkiemu, poważnym interesom gospodarki narodowej lub ważnym interesom Państwa. Nie służy on do kwestionowania legalności decyzji w zwykłym rozumieniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

k.p.a. art. 161 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

k.p.a. art. 105 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.b. art. 32 § 4

Prawo budowlane

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 16 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 32 ust. 4 pkt 2 p.b. i art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 16 § 1 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta z [...] stycznia 2000 r. pozwalającej na budowę odcinka sieci kanalizacyjnej na działce nr ew. [...] bez zgody współwłaścicielki. Argumentacja skarżącego, że decyzja Prezydenta Miasta [...] udzielająca pozwolenia na budowę wywołuje w sposób bezpośredni szkodę dla gospodarki narodowej oraz ważnych interesów państwa, ponieważ prawo własności/współwłasność stanowi podstawę funkcjonowania obrotu gospodarczego oraz kanwę funkcjonowania polskiego społeczeństwa.

Godne uwagi sformułowania

tryb z art. 161 § 1 k.p.a. ma charakter szczególny i ekscepcjonalny nie służy weryfikacji legalności decyzji, lecz jedynie ocenie, czy funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji nie wywołuje stanu zagrażającego życiu lub zdrowiu ludzkiemu albo poważnych szkód dla gospodarki narodowej lub dla ważnych interesów państwa nie może oczekiwać od Sądu uzyskania ochrony prawnej strona, która swoje żądanie opiera na instrumentalnym wykorzystaniu trybu nadzwyczajnego

Skład orzekający

Monika Kramek

przewodniczący

Grzegorz Antas

sprawozdawca

Artur Kuś

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ograniczenia stosowania trybu nadzwyczajnego z art. 161 k.p.a. w sprawach budowlanych i administracyjnych, gdy brak jest przesłanek zagrożenia dla życia, zdrowia lub interesów państwa."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z trybem nadzwyczajnym i nie stanowi ogólnej wykładni przepisów Prawa budowlanego czy Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie stwierdzania nieważności decyzji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważne ograniczenia trybów nadzwyczajnych w postępowaniu administracyjnym, co jest istotne dla praktyków prawa. Pokazuje, że nawet ewidentne naruszenie prawa nie zawsze może być naprawione w każdym trybie.

Kiedy nadzwyczajny tryb nie ratuje przed wadliwą decyzją? Ograniczenia art. 161 k.p.a.

Sektor

budownictwo

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

VII SA/Wa 2253/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-04-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-12-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Artur Kuś
Grzegorz Antas /sprawozdawca/
Monika Kramek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 2666/21 - Wyrok NSA z 2024-09-18
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 161 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Kramek, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Antas (spr.), sędzia WSA Artur Kuś, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi S.G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2020 r. znak: [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] października 2020 r. znak: [...]Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 105 § 1 i art. 161 § 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej: k.p.a., w wyniku rozpatrzenia wniosku [...]odmówił uchylenia decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2000 r. nr [...]w części dotyczącej zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę sieci kanalizacji deszczowej i sanitarnej wraz z przepompownią dla kanalizacji sanitarnej na działce nr ew. [...], w pozostałym zakresie umarzając postępowanie.
W odniesieniu do ustaleń faktycznych i prawnych, które stały za wydanym rozstrzygnięciem, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: GINB) stwierdził, że Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] stycznia 2000 r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił inwestorowi - "[...]pozwolenia na budowę sieci kanalizacji deszczowej i sanitarnej wraz z przepompownią dla kanalizacji sanitarnej na działkach nr ew. [...][...].
Powyższa decyzja na wniosek [...] podlegała weryfikacji w trybie stwierdzenia jej nieważności. Decyzją ostateczną z [...] marca 2017 r. znak: [...] GINB utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] września 2016 r. znak: [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2000 r. w części dotyczącej działki nr ew. [...], natomiast uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie przed organem I instancji w pozostałej części. Takie rozstrzygniecie było wynikiem stwierdzenia przez organ nadzoru, że w dacie wydania kontrolowanej decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2000 r. wnioskodawca i jego żona ([...]) pozostawali współwłaścicielami działki nr ew. [...]. Budowa inwestycji liniowej na nieruchomości stanowiącej wspólność majątkową małżeńską jest czynnością wykraczającą poza zwykły zarząd majątkiem wspólnym, przez co zgoda na wykonanie takiej inwestycji powinna być wyrażona przez obojga małżonków. Udzielenie zgody powinno być wyrażone w jednoznaczny sposób i przed wydaniem decyzji pozwalającej na budowę. W rozpoznawanej sprawie, jak ustalił GINB, inwestor nie posiadał zgody obojga małżonków jako współwłaścicieli działki nr ew. [...] na realizację na niej spornej inwestycji, co powoduje, że decyzja Prezydenta Miasta [...] w części dotyczącej działki nr ew. [...]została wydana z naruszeniem art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.), dalej: p.b. Zdaniem GINB, powyższe uchybienie nie stanowi jednakże naruszenia kwalifikowanego. Organ nadzoru wskazał w tym kontekście, że o tym, czy naruszenie prawa ma charakter rażący, nie decyduje wyłącznie jego oczywistość, ale także skutki społeczno-gospodarcze niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia państwa prawa. Oceniając je, organ zauważył, że od dnia wydania kontrolowanej decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2000 r. upłynęło ponad 17 lat. W ocenie GINB, stwierdzenie nieważności rozstrzygnięcia po upływie ponad 17 lat funkcjonowania jej w obrocie prawnym pozostawałoby w opozycji do fundamentalnej zasady pewności obrotu, która powinna być tym silniej respektowana, im dłuższa jest w danej sferze życia perspektywa czasowa podejmowanych działań. Organ zauważył równocześnie, że społeczny komitet budowy nie mógł być w sprawie inwestorem, niemniej brak jest racji, które nakazywałyby stwierdzić, by weryfikowana decyzja uchybiała w tym zakresie w sposób rażący art. 28 i art. 29 k.p.a.
Pismem z [...] lutego 2020 r. skierowanym do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji [...] wystąpił z wnioskiem o uchylenie w trybie art. 161 § 1 k.p.a. decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...]stycznia 2000 r., jak też decyzji GINB z [...] marca 2017 r. oraz decyzji Wojewody [...] z [...] września 2016 r., zarzucając tymże decyzjom naruszenie art. 32 ust. 4 pkt 2 p.b. i art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 16 § 1 k.p.a. Wnioskodawca wskazał, że pozwolenie na budowę zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa i z odmiennym stanowiskiem GINB nie można się zgodzić. Wnioskodawca podkreślił, że sporna inwestycja przebiegająca przez działkę nr ew. [...] nazbyt daleko ingeruje w substancję majątkową małżonków i ma istotny, wymierny wpływ na jej wartość. W aktualnym stanie prawnym i faktycznym jedynym sposobem uchylenia wadliwych decyzji szczegółowo opisanych we wniosku, jak podniósł wnioskodawca, jest interwencja organu w osobie właściwego Ministra.
Po przekazaniu pismem z [...] kwietnia 2020 r. ww. podania GINB jako organowi właściwemu GINB pismem z [...] lipca 2020 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie wzruszenia w trybie art. 161 § 1 k.p.a. decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2000 r., a następnie decyzją z [...] października 2020 r. odmówił jej uchylenia w części dotyczącej zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę sieci kanalizacji deszczowej i sanitarnej wraz z przepompownią dla kanalizacji sanitarnej na działce nr ew. [...], w pozostałym zakresie umarzając wszczęte postępowanie. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ zauważył, że wnioskodawca posiada interes prawny w kwestionowaniu ww. decyzji Prezydenta Miasta [...] nr [...]wyłącznie w części dotyczącej zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę ww. inwestycji na działce nr ew. [...], której jest współwłaścicielem. W związku z powyższym przedmiotem postępowania mogła być wyłącznie weryfikacja w trybie art. 161 § 1 k.p.a. ww. decyzji we wskazanej części. W pozostałym zakresie postępowanie należało umorzyć z przyczyn podmiotowych zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. GINB dalej wyjaśniając, wskazał, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 161 § 1 k.p.a., który reguluje nadzwyczajny tryb wzruszenia decyzji ostatecznej, ma wśród tych trybów charakter szczególny. Zastosowanie środka nadzwyczajnego przewidzianego w art. 161 § 1 k.p.a. następuje, gdy spełnione łącznie zostaną dwa warunki: 1) pojawienie się po wydaniu ostatecznej decyzji takich nowych okoliczności w stanie faktycznym sprawy, które w konfrontacji z treścią decyzji prowadzą do wniosku, że dalsze utrzymanie decyzji prowadzi do stanu zagrażającego życiu lub zdrowiu ludzkiemu, poważnym interesom gospodarki narodowej lub ważnym interesom Państwa; 2) nie ma innej możliwości przeciwstawienia się tym zagrożeniom. Zdaniem organu, argumentacja przytoczona we wniosku z [...] lutego 2020 r. wskazująca na nieudzielenie przez [...]zgody na realizację spornej inwestycji oraz okoliczność, że sporna sieć kanalizacyjna przebiega przez całą nieruchomość skarżącego i jego małżonki, a nie wyłącznie przez jej nieznaczną, wydzieloną część, a współwłaściciele muszą się permanentnie liczyć z tym, iż w przypadku poważniejszej awarii na obszar ich posesji może zostać wprowadzony ciężki sprzęt budowlany, zaś konieczne prace remontowe i naprawcze mogą z duża dozą prawdopodobieństwa istotnie wpłynąć na substancję i stan całej nieruchomości, nie stanowi podstawy do uchylenia w trybie art. 161 § 1 k.p.a. decyzji Prezydenta Miasta [...]. GINB zauważył, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 161 § 1 k.p.a. nie służy weryfikacji legalności decyzji, lecz jedynie ocenie, czy funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji nie wywołuje stanu zagrażającego życiu lub zdrowiu ludzkiemu albo poważnych szkód dla gospodarki narodowej lub dla ważnych interesów państwa. Podniesione przez stronę zarzuty w istocie stanowią powtórzenie zarzutów, do których organ odniósł się już w treści decyzji z [...] marca 2017 r.
Odrębną decyzją z [...] października 2020 r. znak: [...]GINB na podstawie art. 161 § 1 k.p.a. odmówił uchylenia własnej decyzji z [...] marca 2017 r. w części utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] września 2016 r., tj. w części dotyczącej działki nr ew. [...].
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję GINB z [...] października 2020 r. złożył [...], zaskarżając ją w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] i w konsekwencji stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...]z [...] stycznia 2000 r., której stwierdzenia nieważności organ odmówił zaskarżonymi decyzjami - w odniesieniu do działki nr ew. [...]. Skarżący przy określeniu przedmiotu zaskarżenia zamieścił równocześnie wyjaśnienie, że kierując się ostrożnością procesową, skarży decyzje z [...] oraz [...] października 2020 r., ponieważ są to te same decyzje różniące się jedynie datą nadania oraz datą widniejącą na piśmie.
Skarżący zarzucił organowi: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 32 ust. 4 pkt 2 p.b. poprzez jego błędną wykładnię i nieuzasadnione przyjęcie, że decyzja wydana z oczywistym naruszeniem przywołanego przepisu może funkcjonować w obrocie prawnym i nie stanowi rażącego naruszenia prawa; 2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 16 § 1 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2000 r. pozwalającej na budowę odcinka sieci kanalizacji sanitarnej i sieci kanalizacji deszczowej na działce nr ew. [...] w sytuacji, gdy wskazana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa - bez uzyskania uprzedniej zgody na przeprowadzenie planowanej inwestycji przez [...], małżonkę [...], która była współwłaścicielem działki nr ew. [...]na zasadach ustawowej wspólności małżeńskiej i tym samym powinna jednoznacznie wyrazić swą wolę odnośnie projektu poprowadzenia sieci kanalizacyjnej przez należącą również do niej działkę.
GINB w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji z [...] października 2020 r. przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ decyzja GINB nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie lub też stwierdzenie jej nieważności.
Z uwagi na treść skargi i zamieszczoną w niej argumentację, przed przejściem do wyjaśnienia powodów uznania decyzji GINB za odpowiadającą prawu, Sąd zobowiązany jest zauważyć, że przyjęcie, iż wniesiona skarga objęła swoim przedmiotem zarówno zaskarżoną decyzję GINB z [...] października 2020 r., jak i decyzję tego organu z [...] października 2020 r. wynika z jednoznacznie wyrażonego stwierdzenia, że swoim pismem (skargą) skarżący zaskarża oba te akty, których adresatem pozostaje. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie miał powodów, by inaczej zinterpretować stanowisko skarżącego, jeżeli autorem skargi jest zastępujący skarżącego profesjonalny pełnomocnik (adwokat), co w założeniu powinno potwierdzać, że treść złożonego oświadczenia procesowego odpowiada intencjom strony. Zdziwienie jednakże budzić musi podążające za określeniem przedmiotu skargi wyjaśnienie, że skarżone decyzje GINB z [...] października 2020 r. "[...] są to te same decyzje różniące się jedynie datą nadania oraz datą widniejącą na piśmie – co stanowi prawdopodobnie omyłkę pisarską Organu". Taki pogląd nie wytrzymuje krytyki i jako oczywiście błędny musi być traktowany przez Sąd co najmniej jako oparty na niedostatecznym zapoznaniu się przez autora skargi (profesjonalnego pełnomocnika) z przebiegiem postępowania i decyzją administracyjną to postępowanie kończącą. Towarzyszyć temu musiało również niezapoznanie się przez pełnomocnika skarżącego z własnym żądaniem sformułowanym w piśmie z 27 lutego 2020 r. Pismo to zostało określone bowiem jako "Wniosek o uchylenie ostatecznych decyzji administracyjnych" oraz uszczegółowione poprzez wskazanie, że jego podstawę stanowi art. 161 § 1 k.p.a. i dotyczy ono decyzji GINB z [...] marca 2017 r., decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2000 r. oraz decyzji Wojewody [...] z [...] września 2016 r. Ponieważ ta ostatnia decyzja stanowiła przedmiot kontroli instancyjnej GINB, który wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2000 r. rozpatrzył wskazaną decyzją z [...] marca 2017 r., organ prawidłowo sformułowane w piśmie z [...] lutego 2020 r. żądanie odniósł do decyzji ostatecznych kończących postępowanie w powołanych sprawach, przyjmując następczo, że rozpatrzeniu w trybie określonym w art. 161 § 1 k.p.a. powinien podlegać wniosek skarżącego o uchylenie decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2000 r. oraz własnej decyzji z [...] marca 2017 r. Sprawy zasadności wzruszenia tychże ostatecznych decyzji administracyjnych GINB rozstrzygnął odpowiednio decyzją z [...] października 2020 r. dotyczącą obowiązywania decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2000 r. oraz odrębną decyzją z [...] października 2020 r. odmawiającą uchylenia własnej decyzji, stanowiącymi przedmiot wniesionej skargi.
Przechodząc do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji GINB z [...] października 2020 r. nie może budzić wątpliwości jej prawidłowość. Podważyć tejże oceny w żaden sposób nie mogły zarzuty skargi, albowiem GINB, odmawiając uchylenia w trybie art. 161 § 1 k.p.a. decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2000 r. w części dotyczącej zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę spornej inwestycji na działce nr ew. [...], a w pozostałym zakresie umarzając postępowanie, nie mógł naruszyć powołanych przepisów art. 32 ust. 4 pkt 2 p.b. i art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 16 § 1 k.p.a. Tryb wzruszenia decyzji ostatecznej, o którym mowa w art. 161 § 1 k.p.a., ma charakter szczególny, toteż nie można, nie różnicując tego trybu z trybem stwierdzenia nieważności decyzji, domagać się w ramach przysługującego interesu prawnego (art. 28 k.p.a.) uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta [...] z uwagi na przyjęcie, że rażąco narusza ona prawo. Na 6 (z 7) stronach uzasadnienia skargi jej autor zawarł wyjaśnienia odnośnie do sposobu, w jaki powinna być rozumiana przesłanka wydania decyzji administracyjnej z rażącym naruszeniem prawa i podjął próbę przypisania wydanej przez organ administracji architektoniczno-budowlanej decyzji tejże wady (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), gdy tymczasem nie może budzić wątpliwości, że wskazana przesłanka nieważnościowa nie stanowi okoliczności wymienionej w art. 161 § 1 k.p.a., która może prowadzić do uchylenia przez ministra w trybie tego przepisu innej decyzji ostatecznej.
Błąd ten został usunięty w ostatnim akapicie skargi, w którym jej autor przedmiotem swojej wypowiedzi objął treść przepisu (art. 161 § 1 k.p.a.), będącego podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji merytorycznej. Działaniem tym jednakże nie doprowadził do skompensowania mankamentów wniesionej skargi, ponieważ trudno za takowe działanie traktować zamieszczenia dwuzdaniowego twierdzenia opartego na poglądzie, zgodnie z którym decyzja Prezydenta Miasta [...] udzielająca pozwolenia na budowę wywołuje w sposób bezpośredni szkodę dla gospodarki narodowej oraz ważnych interesów państwa, ponieważ "[...] prawo własności/współwłasność stanowi podstawę funkcjonowania obrotu gospodarczego oraz kanwę funkcjonowania polskiego społeczeństwa". Takie twierdzenie nie różnicuje w wystarczającym zakresie konkretnego przedmiotu kontroli (decyzji organu nadzoru/organu administracji architektoniczno-budowlanej), nie wyjaśnia również w wystarczający sposób łączności, jaka ma - zdaniem strony - zachodzić pomiędzy szkodą dla "gospodarki narodowej" i "ważnych interesów państwa" a kwestią faktycznych następstw oraz ich znaczeniem i doniosłością wynikających z braku zgody małżonki skarżącego ([...]) jako współwłaścicielki na realizację na terenie działki nr ew. [...] spornej inwestycji.
Nie można skarżącemu odbierać prawa do uznawania, że udział w inicjatywie lokalnej i jego decyzja o aktywnym uczestnictwie w społecznym komitecie budowy sieci kanalizacji sanitarnej i deszczowej, manifestująca się między innymi udzieloną 20 lat temu zgodą na jej przebieg po terenie własnej działki nr ew. [...] z perspektywy czasu była nieprzemyślana, albowiem negowała wypowiedzenie się w tej sprawie małżonki pozostającej współwłaścicielem nieruchomości gruntowej. "[...]", jak ją określa aktualnie skarżący, niewątpliwie może wpływać na wartość ww. elementu majątku wspólnego współmałżonków i komplikować korzystanie z niego lub rozporządzanie nim. Sąd tego wniosku nie neguje. Oczywistym jest jednak, że jak trafnie stwierdził GINB, ta płaszczyzna ocen w żadnej mierze nie odpowiada przesłankom wzruszenia decyzji ostatecznej wymienionym w art. 161 § 1 k.p.a. Podzielić, zdaniem Sądu, trzeba bowiem pogląd T. K., zgodnie z którym wszystkie nadzwyczajne tryby wzruszenia decyzji ostatecznej w założeniu znajdują zastosowanie w sytuacjach wyjątkowych, a tryb z art. 161 k.p.a. nawet na ich tle jawi się jako szczególny i ekscepcjonalny (por. T. Kiełkowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019, s. 1117). Stanowisko to nie budzi zasadniczych wątpliwości w piśmiennictwie podkreślającym wyjątkowość analizowanej kompetencji odnoszonej do "nagłej konieczności administracyjnej" (por. R. Sawuła [w:] System prawa administracyjnego procesowego. Weryfikacja rozstrzygnięć w postępowaniu administracyjnym ogólnym, Tom II, część 5, red. B. Adamiak, Warszawa 2019, s. 753 i n.; J. Borkowski, B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2019, s. 967-969; A. Matan [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego, t. 2. Komentarz do art. 104-269, Kraków 2005, s. 845-846).
Ranga dóbr, do których nawiązuje sporna regulacja prawna, w żadnej mierze nie przystaje do wartości, do których odwołuje się skarżący. Wyjątkowość stanu wywołanego faktem udzielenia przez Prezydenta Miasta [...] pozwolenia na budowę, którego stwierdzenia nieważności odmówił GINB, nie opiera się na żadnych zobiektywizowanych podstawach. Nie ma on żadnych punktów stycznych z okolicznościami wymienionymi przez ustawodawcę, tj. usunięciem stanu zagrożenia życiu lub zdrowiu ludzkiemu albo zapobieżeniem poważnym szkodom dla gospodarki narodowej lub dla ważnych interesów Państwa. W tych warunkach żądanie skarżącego GINB w zakresie przysługującego skarżącemu interesu prawnego zobowiązany był oddalić i rozstrzygnięcie takiej treści musi być uważane ze wszech miar słuszne. Nie może bowiem oczekiwać od Sądu uzyskania ochrony prawnej strona, która swoje żądanie opiera na instrumentalnym wykorzystaniu trybu nadzwyczajnego, którego wprowadzenie przez ustawodawcę do kodeksu postępowania administracyjnego wynikało z potrzeby wzięcia pod uwagę sytuacji wywołanych zdarzeniami nadzwyczajnymi. Ma rację organ, gdy w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazał, że istota wniosku sformułowanego przez skarżącego sprowadza się do próby zakwestionowania zgodności z prawem decyzji GINB z [...] lutego 2020 r. w części, w jakiej organ merytorycznie rozstrzygnął o braku wadliwości kwalifikowanych obciążających decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2000 r. Polem do polemiki ze stanowiskiem organu nadzoru odnośnie do skutków braku legitymowania się przez inwestora prawidłowym prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz do zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 32 ust. 4 pkt 2 p.b. nie może być jednakże tryb nadzwyczajny wzruszenia decyzji ostatecznej określony w art. 161 § 1 k.p.a., stąd skarga na decyzję GINB z [...] października 2020 r. jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegać musiała oddaleniu.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę