VII SA/Wa 2252/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB), który odmówił uchylenia własnej decyzji z 2017 r. w trybie nadzwyczajnym (art. 161 § 1 k.p.a.). Wniosek o uchylenie dotyczył decyzji zatwierdzającej pozwolenie na budowę sieci kanalizacyjnej z 2000 r., która została wydana mimo braku zgody jednego ze współwłaścicieli nieruchomości (żony inwestora). Skarżący zarzucał rażące naruszenie prawa materialnego (art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego) i postępowania (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). GINB odmówił uchylenia decyzji, argumentując, że upłynęło ponad 17 lat od jej wydania, a stwierdzenie nieważności po takim czasie naruszyłoby zasadę pewności obrotu prawnego. Ponadto, organ uznał, że podniesione zarzuty nie wskazują na zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, gospodarki narodowej lub ważnych interesów państwa, które są warunkiem zastosowania art. 161 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę. Sąd podkreślił, że tryb z art. 161 k.p.a. jest trybem nadzwyczajnym i ekscepcjonalnym, służącym jedynie do eliminowania sytuacji zagrażających życiu, zdrowiu lub ważnym interesom państwa, a nie do ponownej oceny legalności decyzji administracyjnych, zwłaszcza po tak długim czasie. Sąd zwrócił uwagę na błędne rozumienie przez skarżącego (i jego pełnomocnika) zakresu zastosowania art. 161 k.p.a., myląc go z trybem stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd uznał, że argumentacja skarżącego dotycząca wpływu inwestycji na majątek wspólny małżonków nie spełnia przesłanek do zastosowania nadzwyczajnego trybu uchylenia decyzji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie stosowania i ograniczeń trybu nadzwyczajnego z art. 161 k.p.a., zwłaszcza w kontekście długotrwałych postępowań administracyjnych i zasady pewności obrotu prawnego.
Orzeczenie dotyczy specyficznego trybu postępowania (art. 161 k.p.a.) i nie rozstrzyga bezpośrednio o legalności pierwotnego pozwolenia na budowę, a jedynie o możliwości jego wzruszenia w nadzwyczajnym trybie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wniosek o uchylenie ostatecznej decyzji administracyjnej w trybie art. 161 § 1 k.p.a. może być podstawą do kwestionowania legalności tej decyzji, jeśli nie występują zagrożenia dla życia, zdrowia ludzkiego, gospodarki narodowej lub ważnych interesów państwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, tryb z art. 161 § 1 k.p.a. jest trybem nadzwyczajnym i ekscepcjonalnym, służącym jedynie do eliminowania sytuacji zagrażających wymienionym dobrom, a nie do ponownej oceny legalności decyzji, zwłaszcza po upływie wielu lat od jej wydania.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił wyjątkowy charakter art. 161 k.p.a., wskazując na jego zastosowanie w sytuacjach nagłej konieczności administracyjnej i zagrożenia dla fundamentalnych dóbr. Argumentacja skarżącego dotycząca wadliwości pierwotnej decyzji pozwolenia na budowę, choć mogła mieć znaczenie dla oceny legalności, nie spełniała przesłanek do zastosowania trybu nadzwyczajnego.
Czy brak zgody jednego ze współwłaścicieli nieruchomości na realizację inwestycji budowlanej na tej nieruchomości, stwierdzony po wielu latach od wydania pozwolenia na budowę, stanowi rażące naruszenie prawa uzasadniające uchylenie decyzji w trybie nadzwyczajnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nawet jeśli brak zgody współwłaściciela stanowi naruszenie prawa, to po upływie ponad 17 lat od wydania decyzji, nie można jej uchylić w trybie art. 161 § 1 k.p.a., jeśli nie występują zagrożenia dla życia, zdrowia lub ważnych interesów państwa, a stwierdzenie nieważności naruszyłoby zasadę pewności obrotu prawnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kwestia braku zgody współwłaścicielki na budowę sieci kanalizacyjnej, choć mogła być wadą pierwotnej decyzji, nie stanowiła podstawy do jej uchylenia w trybie nadzwyczajnym z art. 161 k.p.a. po tak długim czasie, ze względu na konieczność ochrony pewności obrotu prawnego i brak wystąpienia przesłanek zagrażających dobrom publicznym.
Przepisy (7)
Główne
k.p.a. art. 161 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Reguluje nadzwyczajny tryb wzruszenia decyzji ostatecznej, wymagający spełnienia dwóch warunków: pojawienia się nowych okoliczności faktycznych prowadzących do wniosku, że dalsze utrzymanie decyzji zagraża życiu lub zdrowiu ludzkiemu, poważnym interesom gospodarki narodowej lub ważnym interesom Państwa, oraz braku innej możliwości przeciwstawienia się tym zagrożeniom. Nie służy do weryfikacji legalności decyzji.
p.b. art. 32 § 4
Ustawa - Prawo budowlane
Określa wymogi dotyczące prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane przy wydawaniu pozwolenia na budowę. Wskazano na naruszenie art. 32 ust. 4 pkt 2 p.b. przez brak zgody współwłaścicielki.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Stanowi podstawę do orzeczenia o oddaleniu skargi, gdy nie zachodzą podstawy do jej uwzględnienia.
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, w tym wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2). Sąd wskazał, że ta przesłanka nie jest tożsama z przesłankami zastosowania art. 161 § 1 k.p.a.
k.p.a. art. 105 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy umorzenia postępowania, gdy jego dalsze prowadzenie jest bezprzedmiotowe.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przesłanki uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny (naruszenie prawa materialnego, wznowienie postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania) oraz stwierdzenia nieważności decyzji.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli sądowej, zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Tryb z art. 161 § 1 k.p.a. ma charakter nadzwyczajny i ekscepcjonalny, służy do eliminowania zagrożeń dla życia, zdrowia, gospodarki narodowej lub ważnych interesów państwa, a nie do ponownej oceny legalności decyzji po upływie wielu lat. • Ochrona pewności obrotu prawnego jest ważnym argumentem przeciwko uchylaniu decyzji sprzed ponad 17 lat, nawet jeśli zawierały one wady prawne, o ile nie występują przesłanki zagrażające dobrom publicznym.
Odrzucone argumenty
Decyzja o pozwoleniu na budowę z 2000 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 32 ust. 4 pkt 2 p.b.) z powodu braku zgody współwłaścicielki, co powinno skutkować jej uchyleniem w trybie nadzwyczajnym. • Naruszenie prawa własności/współwłasności przez pozwolenie na budowę sieci kanalizacyjnej stanowi szkodę dla gospodarki narodowej i ważnych interesów państwa.
Godne uwagi sformułowania
tryb wzruszenia decyzji ostatecznej, o którym mowa w art. 161 § 1 k.p.a., ma charakter szczególny, toteż nie można, nie różnicując tego trybu z trybem stwierdzenia nieważności decyzji, domagać się uchylenia ostatecznej decyzji GINB z [...] marca 2017 r. z uwagi na przyjęcie, że organ nadzoru nie dostrzegł rażącego naruszenia prawa w działaniu Prezydenta Miasta [...]. • wszystkie nadzwyczajne tryby wzruszenia decyzji ostatecznej w założeniu znajdują zastosowanie w sytuacjach wyjątkowych, a tryb z art. 161 k.p.a. nawet na ich tle jawi się jako szczególny i ekscepcjonalny • nie można oczekiwać od Sądu uzyskania ochrony prawnej strona, która swoje żądanie opiera na instrumentalnym wykorzystaniu trybu nadzwyczajnego, którego wprowadzenie przez ustawodawcę do kodeksu postępowania administracyjnego wynikało z potrzeby wzięcia pod uwagę sytuacji wywołanych zdarzeniami nadzwyczajnymi.
Skład orzekający
Monika Kramek
przewodniczący
Grzegorz Antas
sprawozdawca
Artur Kuś
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania i ograniczeń trybu nadzwyczajnego z art. 161 k.p.a., zwłaszcza w kontekście długotrwałych postępowań administracyjnych i zasady pewności obrotu prawnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego trybu postępowania (art. 161 k.p.a.) i nie rozstrzyga bezpośrednio o legalności pierwotnego pozwolenia na budowę, a jedynie o możliwości jego wzruszenia w nadzwyczajnym trybie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak trudno jest wzruszyć stare decyzje administracyjne, nawet jeśli zawierały błędy, gdy nie ma zagrożenia dla dóbr publicznych. Podkreśla znaczenie pewności obrotu prawnego i ograniczenia trybów nadzwyczajnych.
“Czy błąd sprzed 20 lat w pozwoleniu na budowę można naprawić? Sąd wyjaśnia granice trybu nadzwyczajnego.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.