VII SA/Wa 2252/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-04-07
NSAbudowlaneWysokawsa
pozwolenie na budowęsieć kanalizacyjnawspółwłasnośćprawo budowlanekodeks postępowania administracyjnegotryb nadzwyczajnypewność obrotu prawnegokontrola sądowauchylenie decyzji

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, uznając, że tryb nadzwyczajny z art. 161 k.p.a. nie służy do kwestionowania legalności decyzji sprzed lat, gdy nie występują zagrożenia dla życia, zdrowia lub ważnych interesów państwa.

Skarżący domagał się uchylenia decyzji zatwierdzającej pozwolenie na budowę sieci kanalizacyjnej sprzed 20 lat, argumentując naruszenie prawa przez brak zgody współwłaścicielki nieruchomości. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił uchylenia decyzji w trybie nadzwyczajnym, wskazując na upływ czasu i brak przesłanek zagrażających życiu, zdrowiu lub interesom państwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że tryb z art. 161 k.p.a. ma charakter wyjątkowy i nie służy do ponownej oceny legalności decyzji, jeśli nie wystąpiły nowe okoliczności zagrażające ważnym dobrom.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB), który odmówił uchylenia własnej decyzji z 2017 r. w trybie nadzwyczajnym (art. 161 § 1 k.p.a.). Wniosek o uchylenie dotyczył decyzji zatwierdzającej pozwolenie na budowę sieci kanalizacyjnej z 2000 r., która została wydana mimo braku zgody jednego ze współwłaścicieli nieruchomości (żony inwestora). Skarżący zarzucał rażące naruszenie prawa materialnego (art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego) i postępowania (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). GINB odmówił uchylenia decyzji, argumentując, że upłynęło ponad 17 lat od jej wydania, a stwierdzenie nieważności po takim czasie naruszyłoby zasadę pewności obrotu prawnego. Ponadto, organ uznał, że podniesione zarzuty nie wskazują na zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, gospodarki narodowej lub ważnych interesów państwa, które są warunkiem zastosowania art. 161 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę. Sąd podkreślił, że tryb z art. 161 k.p.a. jest trybem nadzwyczajnym i ekscepcjonalnym, służącym jedynie do eliminowania sytuacji zagrażających życiu, zdrowiu lub ważnym interesom państwa, a nie do ponownej oceny legalności decyzji administracyjnych, zwłaszcza po tak długim czasie. Sąd zwrócił uwagę na błędne rozumienie przez skarżącego (i jego pełnomocnika) zakresu zastosowania art. 161 k.p.a., myląc go z trybem stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd uznał, że argumentacja skarżącego dotycząca wpływu inwestycji na majątek wspólny małżonków nie spełnia przesłanek do zastosowania nadzwyczajnego trybu uchylenia decyzji.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, tryb z art. 161 § 1 k.p.a. jest trybem nadzwyczajnym i ekscepcjonalnym, służącym jedynie do eliminowania sytuacji zagrażających wymienionym dobrom, a nie do ponownej oceny legalności decyzji, zwłaszcza po upływie wielu lat od jej wydania.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił wyjątkowy charakter art. 161 k.p.a., wskazując na jego zastosowanie w sytuacjach nagłej konieczności administracyjnej i zagrożenia dla fundamentalnych dóbr. Argumentacja skarżącego dotycząca wadliwości pierwotnej decyzji pozwolenia na budowę, choć mogła mieć znaczenie dla oceny legalności, nie spełniała przesłanek do zastosowania trybu nadzwyczajnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

k.p.a. art. 161 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Reguluje nadzwyczajny tryb wzruszenia decyzji ostatecznej, wymagający spełnienia dwóch warunków: pojawienia się nowych okoliczności faktycznych prowadzących do wniosku, że dalsze utrzymanie decyzji zagraża życiu lub zdrowiu ludzkiemu, poważnym interesom gospodarki narodowej lub ważnym interesom Państwa, oraz braku innej możliwości przeciwstawienia się tym zagrożeniom. Nie służy do weryfikacji legalności decyzji.

p.b. art. 32 § 4

Ustawa - Prawo budowlane

Określa wymogi dotyczące prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane przy wydawaniu pozwolenia na budowę. Wskazano na naruszenie art. 32 ust. 4 pkt 2 p.b. przez brak zgody współwłaścicielki.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Stanowi podstawę do orzeczenia o oddaleniu skargi, gdy nie zachodzą podstawy do jej uwzględnienia.

Pomocnicze

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, w tym wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2). Sąd wskazał, że ta przesłanka nie jest tożsama z przesłankami zastosowania art. 161 § 1 k.p.a.

k.p.a. art. 105 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy umorzenia postępowania, gdy jego dalsze prowadzenie jest bezprzedmiotowe.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa przesłanki uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny (naruszenie prawa materialnego, wznowienie postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania) oraz stwierdzenia nieważności decyzji.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli sądowej, zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Tryb z art. 161 § 1 k.p.a. ma charakter nadzwyczajny i ekscepcjonalny, służy do eliminowania zagrożeń dla życia, zdrowia, gospodarki narodowej lub ważnych interesów państwa, a nie do ponownej oceny legalności decyzji po upływie wielu lat. Ochrona pewności obrotu prawnego jest ważnym argumentem przeciwko uchylaniu decyzji sprzed ponad 17 lat, nawet jeśli zawierały one wady prawne, o ile nie występują przesłanki zagrażające dobrom publicznym.

Odrzucone argumenty

Decyzja o pozwoleniu na budowę z 2000 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 32 ust. 4 pkt 2 p.b.) z powodu braku zgody współwłaścicielki, co powinno skutkować jej uchyleniem w trybie nadzwyczajnym. Naruszenie prawa własności/współwłasności przez pozwolenie na budowę sieci kanalizacyjnej stanowi szkodę dla gospodarki narodowej i ważnych interesów państwa.

Godne uwagi sformułowania

tryb wzruszenia decyzji ostatecznej, o którym mowa w art. 161 § 1 k.p.a., ma charakter szczególny, toteż nie można, nie różnicując tego trybu z trybem stwierdzenia nieważności decyzji, domagać się uchylenia ostatecznej decyzji GINB z [...] marca 2017 r. z uwagi na przyjęcie, że organ nadzoru nie dostrzegł rażącego naruszenia prawa w działaniu Prezydenta Miasta [...]. wszystkie nadzwyczajne tryby wzruszenia decyzji ostatecznej w założeniu znajdują zastosowanie w sytuacjach wyjątkowych, a tryb z art. 161 k.p.a. nawet na ich tle jawi się jako szczególny i ekscepcjonalny nie można oczekiwać od Sądu uzyskania ochrony prawnej strona, która swoje żądanie opiera na instrumentalnym wykorzystaniu trybu nadzwyczajnego, którego wprowadzenie przez ustawodawcę do kodeksu postępowania administracyjnego wynikało z potrzeby wzięcia pod uwagę sytuacji wywołanych zdarzeniami nadzwyczajnymi.

Skład orzekający

Monika Kramek

przewodniczący

Grzegorz Antas

sprawozdawca

Artur Kuś

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania i ograniczeń trybu nadzwyczajnego z art. 161 k.p.a., zwłaszcza w kontekście długotrwałych postępowań administracyjnych i zasady pewności obrotu prawnego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego trybu postępowania (art. 161 k.p.a.) i nie rozstrzyga bezpośrednio o legalności pierwotnego pozwolenia na budowę, a jedynie o możliwości jego wzruszenia w nadzwyczajnym trybie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak trudno jest wzruszyć stare decyzje administracyjne, nawet jeśli zawierały błędy, gdy nie ma zagrożenia dla dóbr publicznych. Podkreśla znaczenie pewności obrotu prawnego i ograniczenia trybów nadzwyczajnych.

Czy błąd sprzed 20 lat w pozwoleniu na budowę można naprawić? Sąd wyjaśnia granice trybu nadzwyczajnego.

Sektor

budownictwo

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

VII SA/Wa 2252/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-04-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-12-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Artur Kuś
Grzegorz Antas /sprawozdawca/
Monika Kramek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 2665/21 - Wyrok NSA z 2024-09-18
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 161 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Kramek, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Antas (spr.), sędzia WSA Artur Kuś, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi S.G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2020 r. znak: [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] października 2020 r. znak: [...]Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 161 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej: k.p.a., w wyniku rozpatrzenia wniosku [...]odmówił uchylenia własnej decyzji z [...] marca 2017 r. znak: [...] w części utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] września 2016 r. znak: [...], tj. w części dotyczącej działki nr ew. [...].
W odniesieniu do ustaleń faktycznych i prawnych, które stały za wydanym rozstrzygnięciem, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: GINB) stwierdził, że Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] stycznia 2000 r. nr [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił inwestorowi - "[...] pozwolenia na budowę sieci kanalizacji deszczowej i sanitarnej wraz z przepompownią dla kanalizacji sanitarnej na działkach nr ew. [...].
Wojewoda [...] w wyniku wszczętego na wniosek [...] postępowania decyzją z [...] września 2016 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...]z [...] stycznia 2000 r., przyjmując, że nie jest ona obarczona jakąkolwiek wadą kwalifikowaną określoną w art. 156 § 1 k.p.a. Organ nadzoru przyjął w szczególności, że weryfikowana decyzja nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Ocenę tę organ odniósł do zarzutu wnioskodawcy, który powołując się na art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wskazał, iż pozwolenie na budowę zostało wydane, pomimo że inwestor nie wykazał prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, albowiem wyrażona przez wnioskodawcę zgoda na roboty budowlane wykonywane na działce nr ew. [...] nie była skuteczna, jako że współwłaścicielem tejże nieruchomości na zasadach ustawowej wspólności małżeńskiej pozostaje [...] (małżonka wnioskodawcy).
W wyniku rozpatrzenia odwołania [...] GINB decyzją z [...] marca 2017 r. decyzję organu I instancji utrzymał w mocy w części dotyczącej działki nr ew. [...], natomiast uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie przed organem I instancji w pozostałej części. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w dacie wydania kontrolowanej decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2000 r. odwołujący i jego żona ([...]) pozostawali współwłaścicielami działki nr ew. [...]. Budowa inwestycji liniowej na nieruchomości stanowiącej wspólność majątkową małżeńską jest czynnością wykraczającą poza zwykły zarząd majątkiem wspólnym, przez co zgoda na wykonanie takiej inwestycji powinna być wyrażona przez obojga małżonków. Udzielenie zgody powinno być wyrażone w jednoznaczny sposób i przed wydaniem decyzji pozwalającej na budowę. W niniejszej sprawie inwestor nie posiadał zgody obojga małżonków jako współwłaścicieli działki nr ew. [...] na realizację na niej spornej inwestycji, co powoduje, że decyzja Prezydenta Miasta [...] w części dotyczącej działki nr ew. [...] została wydana z naruszeniem art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.), dalej: p.b. Zdaniem GINB, powyższe uchybienie nie stanowi jednakże naruszenia kwalifikowanego. Organ nadzoru wskazał w tym kontekście, że o tym, czy naruszenie prawa ma charakter rażący, nie decyduje wyłącznie jego oczywistość, ale także skutki społeczno-gospodarcze niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia państwa prawa. Oceniając je, organ odwoławczy zauważył, że od dnia wydania kontrolowanej decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2000 r. upłynęło ponad 17 lat. W ocenie GINB, stwierdzenie nieważności rozstrzygnięcia po upływie ponad 17 lat funkcjonowania jej w obrocie prawnym pozostawałoby w opozycji do fundamentalnej zasady pewności obrotu, która powinna być tym silniej respektowana, im dłuższa jest w danej sferze życia perspektywa czasowa podejmowanych działań. Organ zauważył równocześnie, że społeczny komitet budowy nie mógł być w sprawie inwestorem, niemniej brak jest racji, które nakazywałyby stwierdzić, by weryfikowana decyzja uchybiała w tym zakresie w sposób rażący art. 28 i art. 29 k.p.a.
Pismem z [...] lutego 2020 r. skierowanym do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji [...] wystąpił z wnioskiem o uchylenie w trybie art. 161 § 1 k.p.a. decyzji GINB z [...] marca 2017 r., decyzji Wojewody [...] z [...] września 2016 r. oraz decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2000 r., zarzucając tymże decyzjom naruszenie art. 32 ust. 4 pkt 2 p.b. i art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 16 § 1 k.p.a. Wnioskodawca wskazał, że pozwolenie na budowę zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa i z odmiennym stanowiskiem GINB nie można się zgodzić. Wnioskodawca podkreślił, że sporna inwestycja przebiegająca przez działkę nr ew. [...] nazbyt daleko ingeruje w substancję majątkową małżonków i ma istotny, wymierny wpływ na jej wartość. W aktualnym stanie prawnym i faktycznym jedynym sposobem uchylenia wadliwych decyzji szczegółowo opisanych we wniosku, jak podniósł wnioskodawca, jest interwencja organu w osobie właściwego Ministra.
Po przekazaniu pismem z [...] kwietnia 2020 r. ww. podania GINB jako organowi właściwemu GINB pismem [...] lipca 2020 r. zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie wzruszenia w trybie art. 161 § 1 k.p.a. decyzji własnej z [...] marca 2017 r., a następnie decyzją z [...] października 2020 r. odmówił jej uchylenia w części utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] września 2016 r. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 161 § 1 k.p.a., który reguluje nadzwyczajny tryb wzruszenia decyzji ostatecznej, ma wśród tych trybów charakter szczególny. Zastosowanie środka nadzwyczajnego przewidzianego w art. 161 § 1 k.p.a. następuje, gdy spełnione łącznie zostaną dwa warunki: 1) pojawienie się po wydaniu ostatecznej decyzji takich nowych okoliczności w stanie faktycznym sprawy, które w konfrontacji z treścią decyzji prowadzą do wniosku, że dalsze utrzymanie decyzji prowadzi do stanu zagrażającego życiu lub zdrowiu ludzkiemu, poważnym interesom gospodarki narodowej lub ważnym interesom Państwa; 2) nie ma innej możliwości przeciwstawienia się tym zagrożeniom. Zdaniem organu, argumentacja przytoczona we wniosku z [...] lutego 2020 r. wskazująca na nieudzielenie przez [...] zgody na realizację spornej inwestycji oraz okoliczność, że sporna sieć kanalizacyjna przebiega przez całą nieruchomość skarżącego i jego małżonki, a nie wyłącznie przez jej nieznaczną, wydzieloną część, a współwłaściciele muszą się permanentnie liczyć z tym, iż w przypadku poważniejszej awarii na obszar ich posesji może zostać wprowadzony ciężki sprzęt budowlany, zaś konieczne prace remontowe i naprawcze mogą z duża dozą prawdopodobieństwa istotnie wpłynąć na substancję i stan całej nieruchomości, nie stanowi podstawy do uchylenia w trybie art. 161 § 1 k.p.a. decyzji GINB z [...] marca 2017 r. GINB zauważył, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 161 § 1 k.p.a. nie służy weryfikacji legalności decyzji, lecz jedynie ocenie, czy funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji nie wywołuje stanu zagrażającego życiu lub zdrowiu ludzkiemu albo poważnych szkód dla gospodarki narodowej lub dla ważnych interesów państwa. Podniesione przez stronę zarzuty w istocie stanowią powtórzenie zarzutów, do których organ odniósł się już w treści decyzji z [...] marca 2017 r.
Odrębną decyzją z [...] października 2020 r. znak: [...] GINB na podstawie art. 105 § 1 i art. 161 § 1 k.p.a. odmówił uchylenia decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2000 r. w części dotyczącej zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę sieci kanalizacji deszczowej i sanitarnej wraz z przepompownią dla kanalizacji sanitarnej na działce nr ew. [...], w pozostałym zakresie umarzając postępowanie.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję GINB z [...] października 2020 r. złożył [...], zaskarżając ją w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] i w konsekwencji stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2000 r., której stwierdzenia nieważności organ odmówił zaskarżonymi decyzjami - w odniesieniu do działki nr ew. [...]. Skarżący przy określeniu przedmiotu zaskarżenia zamieścił równocześnie wyjaśnienie, że kierując się ostrożnością procesową, skarży decyzje z [...] oraz [...] października 2020 r., ponieważ są to te same decyzje różniące się jedynie datą nadania oraz datą widniejącą na piśmie.
Skarżący zarzucił organowi: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 32 ust. 4 pkt 2 p.b. poprzez jego błędną wykładnię i nieuzasadnione przyjęcie, że decyzja wydana z oczywistym naruszeniem przywołanego przepisu może funkcjonować w obrocie prawnym i nie stanowi rażącego naruszenia prawa; 2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 16 § 1 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...]tycznia 2000 r. pozwalającej na budowę odcinka sieci kanalizacji sanitarnej i sieci kanalizacji deszczowej na działce nr ew. [...] w sytuacji, gdy wskazana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa - bez uzyskania uprzedniej zgody na przeprowadzenie planowanej inwestycji przez [...], małżonkę [...], która była współwłaścicielem działki nr ew. [...] na zasadach ustawowej wspólności małżeńskiej i tym samym powinna jednoznacznie wyrazić swą wolę odnośnie projektu poprowadzenia sieci kanalizacyjnej przez należącą również do niej działkę.
GINB w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji z [...] października 2020 r. przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ decyzja GINB nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie lub też stwierdzenie jej nieważności.
Z uwagi na treść skargi i zamieszczoną w niej argumentację, przed przejściem do wyjaśnienia powodów uznania decyzji GINB za odpowiadającą prawu, Sąd zobowiązany jest zauważyć, że przyjęcie, iż wniesiona skarga objęła swoim przedmiotem zarówno zaskarżoną decyzję GINB z [...] października 2020 r., jak i decyzję tego organu z [...] października 2020 r. wynika z jednoznacznie wyrażonego stwierdzenia, że swoim pismem (skargą) skarżący zaskarża oba te akty, których adresatem pozostaje. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie miał powodów, by inaczej zinterpretować stanowisko skarżącego, jeżeli autorem skargi jest zastępujący skarżącego profesjonalny pełnomocnik (adwokat), co w założeniu powinno potwierdzać, że treść złożonego oświadczenia procesowego odpowiada intencjom strony. Zdziwienie jednakże budzić musi podążające za określeniem przedmiotu skargi wyjaśnienie, że skarżone decyzje GINB z [...] października 2020 r. "[...] są to te same decyzje różniące się jedynie datą nadania oraz datą widniejącą na piśmie – co stanowi prawdopodobnie omyłkę pisarską Organu". Taki pogląd nie wytrzymuje krytyki i jako oczywiście błędny musi być traktowany przez Sąd co najmniej jako oparty na niedostatecznym zapoznaniu się przez autora skargi (profesjonalnego pełnomocnika) z przebiegiem postępowania i decyzją administracyjną to postępowanie kończącą. Towarzyszyć temu musiało również niezapoznanie się przez pełnomocnika skarżącego z własnym żądaniem sformułowanym w piśmie z [...] lutego 2020 r. Pismo to zostało określone bowiem jako "Wniosek o uchylenie ostatecznych decyzji administracyjnych" oraz uszczegółowione poprzez wskazanie, że jego podstawę stanowi art. 161 § 1 k.p.a. i dotyczy ono decyzji GINB z [...] marca 2017 r., decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2000 r. oraz decyzji Wojewody [...] z [...] września 2016 r. Ponieważ ta ostatnia decyzja stanowiła przedmiot kontroli instancyjnej GINB, który wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2000 r. rozpatrzył wskazaną decyzją z [...] marca 2017 r., organ prawidłowo sformułowane w piśmie z [...]lutego 2020 r. żądanie odniósł do decyzji ostatecznych kończących postępowanie w powołanych sprawach, przyjmując następczo, że rozpatrzeniu w trybie określonym w art. 161 § 1 k.p.a. powinien podlegać wniosek skarżącego o uchylenie decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2000 r. oraz własnej decyzji z [...] marca 2017 r. Sprawy zasadności wzruszenia tychże ostatecznych decyzji administracyjnych GINB rozstrzygnął odpowiednio decyzją z [...] października 2020 r. dotyczącą obowiązywania decyzji Prezydenta Miasta [...][...] stycznia 2000 r. oraz odrębną decyzją z [...] października 2020 r. odmawiającą uchylenia własnej decyzji, stanowiącymi przedmiot wniesionej skargi.
Przechodząc do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji GINB z [...]października 2020 r. nie może budzić wątpliwości jej prawidłowość. Podważyć tejże oceny w żaden sposób nie mogły zarzuty skargi, albowiem GINB, odmawiając uchylenia w trybie art. 161 § 1 k.p.a. własnej decyzji z [...] marca 2017 r. w części utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] września 2016 r. (w części dotyczącej działki nr ew. [...]), nie mógł naruszyć powołanych przepisów art. 32 ust. 4 pkt 2 p.b. i art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 16 § 1 k.p.a. Tryb wzruszenia decyzji ostatecznej, o którym mowa w art. 161 § 1 k.p.a., ma charakter szczególny, toteż nie można, nie różnicując tego trybu z trybem stwierdzenia nieważności decyzji, domagać się uchylenia ostatecznej decyzji GINB z [...] marca 2017 r. z uwagi na przyjęcie, że organ nadzoru nie dostrzegł rażącego naruszenia prawa w działaniu Prezydenta Miasta [...]. Na 6 (z 7) stronach uzasadnienia skargi jej autor zawarł wyjaśnienia odnośnie do sposobu, w jaki powinna być rozumiana przesłanka wydania decyzji administracyjnej z rażącym naruszeniem prawa i podjął próbę przypisania wydanej przez organ administracji architektoniczno-budowlanej decyzji tejże wady (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), gdy tymczasem nie może budzić wątpliwości, że wskazana przesłanka nieważnościowa nie stanowi okoliczności wymienionej w art. 161 § 1 k.p.a., która może prowadzić do uchylenia przez ministra w trybie tego przepisu innej decyzji ostatecznej.
Błąd ten został usunięty w ostatnim akapicie skargi, w którym jej autor przedmiotem swojej wypowiedzi objął treść przepisu będącego podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji. Działaniem tym jednakże nie doprowadził do skompensowania mankamentów wniesionej skargi, ponieważ trudno za takowe działanie traktować zamieszczenia dwuzdaniowego twierdzenia opartego na poglądzie, zgodnie z którym decyzja Prezydenta Miasta [...] udzielająca pozwolenia na budowę wywołuje w sposób bezpośredni szkodę dla gospodarki narodowej oraz ważnych interesów państwa, ponieważ "[...] prawo własności/współwłasność stanowi podstawę funkcjonowania obrotu gospodarczego oraz kanwę funkcjonowania polskiego społeczeństwa". Takie twierdzenie nie różnicuje w wystarczającym zakresie konkretnego przedmiotu kontroli (decyzji organu nadzoru/organu administracji architektoniczno-budowlanej), nie wyjaśnia również w wystarczający sposób łączności, jaka ma - zdaniem strony - zachodzić pomiędzy szkodą dla "gospodarki narodowej" i "ważnych interesów państwa" a kwestią faktycznych następstw oraz ich znaczeniem i doniosłością wynikających z braku zgody małżonki skarżącego ([...]) jako współwłaścicielki na realizację na terenie działki nr ew. [...] spornej inwestycji.
Nie można skarżącemu odbierać prawa do uznawania, że udział w inicjatywie lokalnej i jego decyzja o aktywnym uczestnictwie w społecznym komitecie budowy sieci kanalizacji sanitarnej i deszczowej, manifestująca się między innymi udzieloną 20 lat temu zgodą na jej przebieg po terenie własnej działki nr ew. [...] z perspektywy czasu była nieprzemyślana, albowiem negowała wypowiedzenie się w tej sprawie małżonki pozostającej współwłaścicielem nieruchomości gruntowej. "Rzeczona inwestycja", jak ją określa aktualnie skarżący, niewątpliwie może wpływać na wartość ww. elementu majątku wspólnego współmałżonków i komplikować korzystanie z niego lub rozporządzanie nim. Sąd tego wniosku nie neguje. Oczywistym jest jednak, że jak trafnie stwierdził GINB, ta płaszczyzna ocen w żadnej mierze nie odpowiada przesłankom wzruszenia decyzji ostatecznej wymienionym w art. 161 § 1 k.p.a. Podzielić, zdaniem Sądu, trzeba bowiem pogląd [...], zgodnie z którym wszystkie nadzwyczajne tryby wzruszenia decyzji ostatecznej w założeniu znajdują zastosowanie w sytuacjach wyjątkowych, a tryb z art. 161 k.p.a. nawet na ich tle jawi się jako szczególny i ekscepcjonalny (por. T. Kiełkowski [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019, s. 1117). Stanowisko to nie budzi zasadniczych wątpliwości w piśmiennictwie podkreślającym wyjątkowość analizowanej kompetencji odnoszonej do "nagłej konieczności administracyjnej" (por. R. Sawuła [w:] System prawa administracyjnego procesowego. Weryfikacja rozstrzygnięć w postępowaniu administracyjnym ogólnym, Tom II, część 5, red. B. Adamiak, Warszawa 2019, s. 753 i n.; J. Borkowski, B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2019, s. 967-969; A. Matan [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego, t. 2. Komentarz do art. 104-269, Kraków 2005, s. 845-846).
Ranga dóbr, do których nawiązuje sporna regulacja prawna, w żadnej mierze nie przystaje do wartości, do których odwołuje się skarżący. Wyjątkowość stanu wywołanego faktem udzielenia przez Prezydenta Miasta [...] pozwolenia na budowę, którego stwierdzenia nieważności odmówił GINB, nie opiera się na żadnych zobiektywizowanych podstawach. Nie ma on żadnych punktów stycznych z okolicznościami wymienionymi przez ustawodawcę, tj. usunięciem stanu zagrożenia życiu lub zdrowiu ludzkiemu albo zapobieżeniem poważnym szkodom dla gospodarki narodowej lub dla ważnych interesów Państwa. W tych warunkach żądanie skarżącego GINB zobowiązany był oddalić i rozstrzygnięcie takiej treści musi być uważane ze wszech miar słuszne. Nie może bowiem oczekiwać od Sądu uzyskania ochrony prawnej strona, która swoje żądanie opiera na instrumentalnym wykorzystaniu trybu nadzwyczajnego, którego wprowadzenie przez ustawodawcę do kodeksu postępowania administracyjnego wynikało z potrzeby wzięcia pod uwagę sytuacji wywołanych zdarzeniami nadzwyczajnymi. Ma rację organ, gdy w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazał, że istota wniosku sformułowanego przez skarżącego sprowadza się do próby zakwestionowania zgodności z prawem decyzji GINB z [...] lutego 2020 r. w części, w jakiej organ merytorycznie rozstrzygnął o braku wadliwości kwalifikowanych obciążających decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] stycznia 2000 r. Polem do polemiki ze stanowiskiem organu nadzoru odnośnie do skutków braku legitymowania się przez inwestora prawidłowym prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz do zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 32 ust. 4 pkt 2 p.b. nie może być jednakże tryb nadzwyczajny wzruszenia decyzji ostatecznej określony w art. 161 § 1 k.p.a., stąd skarga na decyzję GINB z [...] października 2020 r. jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegać musiała oddaleniu.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę