VII SA/Wa 2232/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-04-04
NSAAdministracyjneWysokawsa
warunki zabudowyuzgodnienieochrona złóżwęgiel brunatnywłaściwość rzeczowaKodeks postępowania administracyjnegoPrawo geologiczne i górniczePrawo ochrony środowiskainwestycja budowlanasąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność postanowień Ministra Klimatu i Środowiska dotyczących odmowy uzgodnienia warunków zabudowy, uznając organ za niewłaściwy rzeczowo do wydania tych postanowień.

Skarżący N. B. złożył skargę na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji budowlanej na działce zawierającej udokumentowane złoże węgla brunatnego. Minister odmówił uzgodnienia, powołując się na konieczność ochrony złoża. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał jednak, że Minister był organem niewłaściwym rzeczowo do wydania postanowienia, co skutkowało stwierdzeniem nieważności zarówno zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji.

Sprawa dotyczyła skargi N. B. na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia [...] września 2021 r., które utrzymało w mocy wcześniejsze postanowienie odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zespołu budynków mieszkalnych oraz drogi wewnętrznej na działce nr [...]. Minister uzasadniał odmowę koniecznością ochrony udokumentowanego złoża węgla brunatnego, które mogłoby zostać uniemożliwione do eksploatacji w przyszłości przez planowaną zabudowę. Skarżący zarzucił m.in. naruszenie przepisów o właściwości, wskazując, że postanowienie powinno być wydane przez Marszałka Województwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając skargę, stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że oba postanowienia zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości rzeczowej, ponieważ organem właściwym do dokonania uzgodnienia w zakresie udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych, zgodnie z przepisami Prawa geologicznego i górniczego, jest Marszałek Województwa, a nie Minister Klimatu i Środowiska. Sąd powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2021 r. (sygn. akt II OSK 3266/19), który potwierdził tę interpretację. W związku ze stwierdzeniem nieważności z powodu niewłaściwości organu, sąd nie badał pozostałych zarzutów skargi. Sąd zasądził od Ministra na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, Minister Klimatu i Środowiska nie jest organem właściwym rzeczowo do dokonania takiego uzgodnienia. Właściwym organem jest Marszałek Województwa.

Uzasadnienie

Przepisy Prawa geologicznego i górniczego, w szczególności art. 161 ust. 1, 3 i 4, nie wskazują Ministra jako organu właściwego do uzgodnień w sprawach warunków zabudowy dotyczących złóż kopalin. Kompetencje Ministra są ściśle określone i nie obejmują tego typu uzgodnień, które należą do właściwości Marszałka Województwa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (22)

Główne

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia wydanego przez organ niewłaściwy rzeczowo.

u.p.z.p. art. 60 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Decyzję o warunkach zabudowy wydaje się po uzgodnieniu z właściwym organem administracji geologicznej w zakresie udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych.

u.p.z.p. art. 53 § ust. 4 pkt 5

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Decyzję o warunkach zabudowy wydaje się po uzgodnieniu z właściwymi organami administracji geologicznej w odniesieniu do udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych.

p.g.g. art. 158

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze

Do właściwych organów administracji geologicznej należy podejmowanie rozstrzygnięć niezbędnych do stosowania ustawy.

p.g.g. art. 161 § ust. 3 pkt 1

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze

Do ministra właściwego do spraw środowiska należą sprawy związane z zatwierdzaniem projektów robót geologicznych oraz dokumentacjami geologicznymi, dotyczące złóż kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 1, w szczególności węgla brunatnego.

p.g.g. art. 161 § ust. 1

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze

Organem administracji geologicznej pierwszej instancji jest Marszałek Województwa.

u.o.ś. art. 125

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

Złoża kopalin podlegają ochronie polegającej na racjonalnym gospodarowaniu ich zasobami oraz kompleksowym wykorzystaniu kopalin, w tym kopalin towarzyszących.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stosuje środki określone w ustawie, w tym stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa prawna postanowienia organu odwoławczego utrzymującego w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

k.p.a. art. 127 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa prawna wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa prawna postanowienia organu odwoławczego.

u.p.z.p. art. 53 § ust. 5

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Dotyczy uzgodnień.

u.o.ś. art. 95 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

Ujawnienie udokumentowanych złóż kopalin w studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego oraz planach zagospodarowania przestrzennego województwa stanowi instrument ochrony złóż.

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi.

k.p.a. art. 19

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ jest zobowiązany badać swoją właściwość na każdym etapie postępowania.

k.p.a. art. 65 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ niewłaściwy jest zobowiązany do niezwłocznego przekazania sprawy organowi właściwemu.

p.g.g. art. 6 § pkt 11

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze

Definicja roboty geologicznej.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów o właściwości rzeczowej organu przy wydawaniu postanowień.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Ministra dotycząca jego właściwości do uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy. Argumentacja Ministra dotycząca konieczności ochrony złoża węgla brunatnego i naruszenia zasady racjonalnego gospodarowania kopalinami przez planowaną inwestycję.

Godne uwagi sformułowania

Kompetencja organu administracji do działania nie może być dorozumiana lecz musi wynikać wprost z obowiązującego przepisu prawa. Przepisy zawierające normy kompetencyjnie nie mogą być interpretowane rozszerzająco, lecz muszą być interpretowane ściśle. Naruszenie przepisów o właściwości ma daleko idący skutek, bowiem zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a., stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w takim postępowaniu.

Skład orzekający

Tomasz Janeczko

przewodniczący sprawozdawca

Michał Podsiadło

członek

Andrzej Siwek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących właściwości rzeczowej organów administracji geologicznej w kontekście uzgodnień warunków zabudowy oraz skutków wydania aktu przez organ niewłaściwy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uzgodnień warunków zabudowy w odniesieniu do złóż kopalin, ale zasady wykładni przepisów kompetencyjnych są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy konfliktu między prawem do zabudowy nieruchomości a ochroną strategicznych zasobów naturalnych (węgiel brunatny), a rozstrzygnięcie opiera się na kluczowej kwestii proceduralnej – właściwości organu, co jest częstym problemem w prawie administracyjnym.

Sąd uchylił decyzję Ministra: ochrona złoża węgla przegrała z formalnym błędem organu.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 2232/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-04-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Siwek
Michał Podsiadło
Tomasz Janeczko /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 1471/22 - Postanowienie NSA z 2024-10-11
Skarżony organ
Minister Środowiska
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność postanowienia I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 156
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Janeczko (spr.), , Asesor WSA Michał Podsiadło, Sędzia WSA Andrzej Siwek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi N. B. na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia [...] września 2021 r. znak [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia warunków zabudowy I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji; II. zasądza od Ministra Klimatu i Środowiska na rzecz N. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z [...] września 2021r., znak: [...] Minister Klimatu i Środowiska (dalej: "Minister", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021r. poz. 735, ze zm., dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku N B o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem tego organu z dnia [...] lipca 2021r., znak: [...] odmawiającym uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegających na budowie zespołu budynków mieszkalnych oraz drogi wewnętrznej na działce nr [...] , obręb [...], gmina [...]- utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie.
Powyższe postanowienie, wydane zostało w następującym stanie faktycznym
i prawnym sprawy.
W dniu 15 lipca 2021r. do Ministerstwa Klimatu i Środowiska wpłynął wniosek Prezydenta Miasta [...]o zajęcie stanowiska w sprawie projektu decyzji
o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zespołu budynków mieszkalnych oraz drogi wewnętrznej, na działce nr [...], obręb [...] , gmina [...] , o którą wystąpił skarżący. Powyższe stanowisko miało dotyczyć udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych.
Minister Klimatu i Środowiska postanowieniem z dnia [...] lipca 2021r., znak: [...] wydanych na podstawie art. 106 § 1 k.p.a w związku z art. 60 ust. 1 i art. 53 ust. 4 pkt 5 i ust. 5 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2021r., poz.741 –dalej "u.p.z.p) oraz art. 158 w związku z art. 161 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2021r., poz. 1420 dalej."p.g.g.) odmówił uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla wskazanej powyżej inwestycji.
W uzasadnieniu postanowienia Minister podał, że zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 6 października 2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Klimatu i Środowiska (Dz. U. z 2020r. poz. 1720) w związku z art. 33 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz.
U. z 2019 r, poz. 1171) od 7 października 2020 r. Minister Klimatu i Środowiska kieruje działem administracji rządowej – środowisko. W związku z powyższym organem właściwym w przedmiotowej sprawie jest obecnie Minister Klimatu i Środowiska.
Dalej Minister wskazał, że zgodnie z art. 60 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 4 pkt 5 u.p.z.p. wójt, burmistrz albo prezydent miasta wydaje decyzję o warunkach zabudowy po uzgodnieniu z właściwym organem administracji geologicznej w zakresie udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych. Stosownie zaś do art. 158 p.g.g. do właściwych organów administracji geologicznej należy podejmowanie rozstrzygnięć niezbędnych oraz wykonywanie innych czynności niezbędnych do stosowania ustawy. Przy czym na podstawie art. 161 ust. 3 pkt 1 p.g.g. do ministra właściwego do spraw środowiska należą sprawy związane z zatwierdzaniem projektów robót geologicznych oraz dokumentacjami geologicznymi, dotyczące złóż kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 1 ww. ustawy, w szczególności węgla brunatnego.
Minister stwierdził również, że zgodnie z art. 125 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2020 r., poz. 1219 – dalej: "u.o.ś.") złoża kopalin podlegają ochronie polegającej na racjonalnym gospodarowaniu ich zasobami oraz kompleksowym wykorzystaniu kopalin, w tym kopalin towarzyszących. Zgodnie z art. 95 p.g.g. m.in. udokumentowane złoża kopalin w celu ich ochrony ujawnia się w studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego oraz planach zagospodarowania przestrzennego województwa. Zgodnie z powyższym w ocenie Ministra należy uznać, że celem uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy z organem administracji geologicznej jest zapewnienie możliwości ochrony udokumentowanych oraz nieudokumentowanych złóż kopalin oraz wykluczenie takiego sposobu zagospodarowania nieruchomości, która mogłaby w przyszłości uniemożliwić ich eksploatację zgodną z racjonalnym gospodarowaniem i kompleksowym wykorzystaniem kopaliny głównej i towarzyszących.
W konsekwencji Minister stwierdził, że trwała zabudowa zespołem budynków mieszkalnych oraz drogą wewnętrzną, na działce nr [...] , obręb [...] , gmina [...] uniemożliwi przyszłą eksploatację udokumentowanego złoża węgla brunatnego "[...] " WB [...] będącego częścią bardzo cennego kompleksu złóż węgla brunatnego o znaczeniu strategicznym [...] , Zachodnie i Północne udokumentowanych szczegółowo i wstępnie
w ilości ok. 2 mld ton zalegających w miąższych pokładach na niewielkiej głębokości. Takie warunki zalegania węgla brunatnego spowodują, że najbardziej prawdopodobną metodą wydobycia będzie metoda odkrywkowa wymagająca zdjęcia nakładu i przeniesienie go na zwałowisko, co uniemożliwia jakąkolwiek zabudowę nad złożem. Dlatego też planowana inwestycja narusza zasadę ochrony złóż kopalin przeznaczonych do eksploatacji odkrywkowej.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku skarżącego wskazanym na wstępie Minister Klimatu i Środowiska postanowieniem z dnia [...] września 2021r. utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...]lipca 2021r. i podtrzymał stanowisko w nim wyrażone.
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że zasada racjonalnej gospodarki złożem kopaliny, stanowi jeden z głównych nakazów kierowanych do adresatów przepisów dotyczących złóż kopalin. Pojęcie "racjonalności gospodarowania zasobami" nie zostało dotychczas zdefiniowane w przepisach prawa. Zdaniem organu, normami pomocnymi do jego zdefiniowania mogą być przykładowo normy dotyczące właściwości geologicznych złóż kopalin, związane m.in. z wielkością i konturami granic złoża, jego położeniem względem innych złóż, a także innymi cechami budowy geologicznej złoża, w tym jakością kopaliny, parametrami skał otaczających złoże, warunkami hydrogeologicznymi. Nie mniej istotne są normy odniesienia związane z właściwościami górniczymi (np. technologicznymi) możliwego sposobu udostępnienia i eksploatacji złoża czy też normy ekonomiczne, związane ze sferą ekonomiki gospodarowania złożem - zarówno w czasie teraźniejszym, jak i w przewidywalnej przyszłości. Organ przywołując orzecznictwo i poglądy doktryny wskazał, że kształtowanie warunków racjonalnej gospodarki złożami, zaczyna się już na etapie prac poszukiwawczych i trwa miejscami aż do likwidacji zakładu górniczego włącznie. Racjonalne gospodarowanie złożem kopaliny odnosić się powinno nie tylko do okresu eksploatacji złoża, lecz także do etapów przedeksploatacyjnego oraz poeksploatacyjnego - w odniesieniu do likwidacji zakładu górniczego.
Z powyższych względów minister właściwy do spraw środowiska przyjął, że zasadę "racjonalnego gospodarowania zasobami złóż", o której mowa w art. 125 p.o.ś., należy rozumieć szeroko a więc nie tylko jako eksploatację (wydobycie kopaliny ze złoża), lecz także jako np. zachowanie (ochronę) złoża dla potrzeb eksploatacji w przyszłości, co implikuje z kolei zakaz zabudowy.
Organ zaznaczył przy tym, że z art. 95 ust. 1 p.g.g. wynika, że sam obowiązek ujawnienia udokumentowanych złóż w studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego oraz planach zagospodarowania przestrzennego województwa stanowi jeden z instrumentów ochrony złóż kopalin, statuowany zwłaszcza w Prawie ochrony środowiska, przy czym przez "ujawnienie złóż" należy rozumieć podanie konkretnej nazwy i numeru oraz oznaczenie konturów ich granic w części graficznej. Skutkiem zaś ujawnienia w planie miejscowym, na obszarze nim objętym, mogą być ograniczenia w zakresie wykorzystywania nieruchomości (np. poprzez zakaz zabudowy).
Minister wskazał też, że przesłanki ochrony złóż nie zostały dotychczas sprecyzowane na gruncie przepisów Prawa geologicznego i Prawa ochrony środowiska. Przepis art. 125 p.o.ś. zawiera klauzulę ochronną przez ustanowienie dyrektywy, że złoża kopalin podlegają ochronie polegającej na racjonalnym gospodarowaniu ich zasobami oraz kompleksowym wykorzystaniu kopalin, w tym kopalin towarzyszących. Minister wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 maja 2015r., sygn. akt II OSK 394/15, stwierdził, że w art. 125 p.o.ś. ustawodawca wprowadził ochronę złóż kopalin niezależnie od tego, czy już podlegają eksploatacji, czy będą eksploatowane w przyszłości. Za zasadny uznał NSA wniosek, że na mocy tego przepisu samo stwierdzenie istnienia złoża kopaliny generuje obowiązek jej ochrony. W przypadku uzgodnienia projektów decyzji
o warunkach zabudowy i o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, ochrona złoża przejawia się w ustaleniu przez organ administracji geologicznej, czy
w projektach ww. decyzji wydawanych dla konkretnych inwestycji prawidłowo zostało ujawnione udokumentowane złoże kopaliny oraz czy planowana funkcja i sposób zagospodarowania terenu w niej określony nie ograniczy w przyszłości możliwości eksploatacji złoża.
W końcu Minister, po ponownym przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, stwierdził, że w granicach działki ewid. nr [...] , obręb [...], gmina [...] znajduje się udokumentowane złoże "[...] " WB [...]będące częścią cennego kompleksu złóż węgla brunatnego o znaczeniu strategicznym [...] -pola [...], Zachodnie i Północne udokumentowanych szczegółowo i wstępnie w ilości ok. 2 mld ton zalegających w miąższych pokładach na niewielkiej głębokości. Ponadto stwierdził również, że planowany sposób zagospodarowania powyższej działki wskazaną zabudową trwałą spowoduje naruszenie zasady ochrony złóż kopalin. Zabudowa na działce nr [...], uniemożliwi wydobycie złoża węgla brunatnego, co prowadziłoby do naruszenia zasady racjonalnego gospodarowania kopalinami oraz kompleksowego ich wykorzystania określonej w art. 125 p.o.ś.
Podsumowując Minister wskazał, że realizacja inwestycji w postaci trwałej zabudowy zespołem budynków mieszkalnych oraz drogą wewnętrzną na nr [...] , obręb [...], gmina [...], uniemożliwi przyszłą eksploatację udokumentowanego złoża węgla brunatnego "[...]" WB [...], w części objętej planowaną inwestycją
Minister podkreślił, że w przedmiotowej sprawie interes strony stoi w ewidentnej kolizji z interesem społecznym. W doktrynie wyrażany jest jednolity pogląd, w myśl którego "Organ administracji zobowiązany jest do wyważenia ciężaru relacji pomiędzy interesem obywateli i interesem społecznym. W momencie kolizji pomiędzy nimi ograniczeniu podlegać będzie słuszny interes obywateli, ale tylko w zakresie, w jakim narusza on interes społeczny. Organ musi zatem zachować proporcję pomiędzy celem interesu społecznego i zakresem ograniczenia słusznego interesu obywateli." (Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. prof. zw. dr hab. Roman Hauser, prof. zw. dr hab. Marek Wierzbowski, 2020). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej organ uznał, że budowa budynku mieszkalnego bez wątpienia stoi na przeszkodzie interesowi społecznemu, jakim jest ochrona złoża węgla brunatnego "[...]" WB [...]. Realizacja tej inwestycji spowoduje bowiem wyłączenie możliwości eksploatacji ww. złoża w przyszłości. Tymczasem wyrażony zarówno w ustawie Prawo geologiczne i górnicze, jak i w ustawie Prawo ochrony środowiska nakaz ochrony złóż kopalin sformułowany jest bezwarunkowo w tym znaczeniu, że organ administracji geologicznej nie jest upoważniony do swobodnego wyboru, którym złożom powinien udzielić ochrony, a którym nie. Tym samym, stosownemu ograniczeniu musi podlegać słuszny interes strony, co w niniejszej sprawie wyraża się w odmowie uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla wspomnianej inwestycji.
Skargę do Sądu na opisane wyżej postanowienie wniósł N B wnosząc o stwierdzenie jego nieważności ewentualnie o jego uchylenie.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie:
1) art. 8 k.p.a,
2) art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a poprzez wydanie aktu przez niewłaściwy organ, organem, który powinien wydać zaskarżone postanowienie powinien być Marszałek Województwa [...] podczas gdy w przedmiotowej sprawie postanowienie w niniejszej sprawie zostało wydane przez Ministra Klimatu i Środowiska, co powinno skutkować stwierdzeniem nieważności postanowienia,
3) Minister w swoim postanowieniu podniósł, iż na terenie działki skarżącego i graniczącej z nią nie występuje zwarta zabudowa ale na obszarze analizowanym do decyzji o warunkach zabudowy taka zabudowa istnienie.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Ponadto organ przedstawić rozległe stanowisko dotyczące właściwości rzeczowej organów administracji geologicznej, próbując wykazać swoją właściwość w zakresie przedmiotowego uzgodnienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022r., poz. 329 dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy, nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia, przeprowadzona
z uwzględnieniem powyższych reguł, doprowadziła do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie Ministra z dnia [...] września 2021r. oraz poprzedzające je postanowienie tego samego organu z dnia [...] lipca 2021r, dotknięte są bowiem wadą nieważności przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.
z uwagi na rozpoznanie sprawy przez organ niewłaściwy rzeczowo.
Na wstępie przypomnieć należy, że zgodnie z nakazem zawartym w art. 19 k.p.a., organ zobowiązany jest badać swoją właściwość na każdym etapie postępowania, niezależnie od wniosku strony w tym zakresie. Obowiązek ten, dotyczy zarówno postępowania przed organami pierwszej i drugiej instancji, jak również postępowań prowadzonych w trybach nadzwyczajnych. Organ niewłaściwy w danym postępowaniu, nie może podjąć żadnej czynności, lecz zobowiązany jest do niezwłocznego przekazania sprawy organowi właściwemu na podstawie art. 65 § 1 k.p.a.
Naruszenie przepisów o właściwości ma daleko idący skutek, bowiem zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a., stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w takim postępowaniu (por. A. Wróbel, Komentarz do art. 19, (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. Zakamycze 2005, LEX 2013; P. M. Przybysz, Komentarz aktualizowany do art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego, teza 16, 17, LEX/el. 2018;), bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia. Podkreślić należy, że w cytowanym przepisie, ustawodawca nie wprowadził żadnego elementu kwalifikującego naruszenie właściwości. Wobec tego przyjąć należy, że każdy przypadek w odniesieniu do wszystkich rodzajów właściwości i niezależnie od jej podstaw, będzie przesłanką stwierdzenia nieważności. Wystąpienie wady powoduje konieczność usunięcia decyzji z obrotu prawnego niezależnie od trafności jej merytorycznego rozstrzygnięcia.
Odnosząc powyższe do realiów rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdził, że dokonana przez organ wykładnia systemowa i celowościowa przepisów ustawy Prawo geologiczne i górnicze, nie daje podstawy do przyjęcia, że organ ten jest właściwy rzeczowo do uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie, jest postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji
o warunkach zabudowy, wydane na podstawie art. 53 ust. 4 pkt 5 w związku z art. 60 ust.1 u.p.z.p., który stanowi, że decyzję o których mowa w art. 51 ust.1 u.p.z.p. (decyzje o lokalizacji inwestycji celu publicznego) oraz decyzje o warunkach zabudowy, wydaje się po uzgodnieniu z właściwym organem administracji geologicznej - w odniesieniu do udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych.
W granicach działki nr [...] , obręb [...] , gmina [...] , na którym inwestor planuje inwestycję polegającą na budowie zespołu budynków mieszkalnych oraz drogi wewnętrznej znajduje się udokumentowane złoże węgla brunatnego "[...]-Pole-[...]" WB [...]co powoduje konieczność dokonania uzgodnienia z właściwym organem administracji geologicznej.
Zgodnie z art. 60 ust. 1 u.p.z.p., decyzję o warunkach zabudowy wydaje burmistrz po uzgodnieniu z organami, o których mowa w art. 53 ust. 4 u.p.z.p. i uzyskaniu uzgodnień lub decyzji wymaganych przepisami odrębnymi. Natomiast z art. 53 ust. 4 pkt 5 u.p.z.p. wynika, że decyzję o warunkach zabudowy wydaje się po uzgodnieniu z właściwymi organami administracji geologicznej w odniesieniu do udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych.
Przepisy u.p.z.p., nie określają jednoznacznie organu właściwego do uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy w odniesieniu do udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych.
Podstawą prawną do ustalenia właściwego organu administracji geologicznej jest art. 161 p.p.g., zgodnie z którym organem administracji geologicznej pierwszej instancji jest Marszałek Województwa. Wyjątki od tej zasady przewidują natomiast art. 161 ust. 2 i 3 p.g.g., przy czym zgodnie z treścią art. 161 ust. 3 p.g.g. do ministra właściwego do spraw środowiska, jako organu administracji geologicznej pierwszej instancji, należą sprawy związane z zatwierdzaniem projektów robót geologicznych oraz dokumentacjami geologicznymi, dotyczące: złóż kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 1 (pkt 1); określania warunków hydrogeologicznych w związku z projektowaniem odwodnień złóż kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 1 (pkt 1a); określania warunków hydrogeologicznych w związku z wtłaczaniem do górotworu wód pochodzących z odwodnień, o których mowa w pkt 1a, wód złożowych powstałych przy wydobywaniu kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 1, oraz wód złożowych z podziemnych magazynów węglowodorów (pkt 1b); obszarów morskich Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 2); regionalnych badań hydrogeologicznych (pkt 3); określania warunków hydrogeologicznych w związku z ustanawianiem obszarów ochronnych zbiorników wód podziemnych (pkt 4); określania warunków hydrogeologicznych oraz geologiczno-inżynierskich dla potrzeb podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji albo podziemnego składowania odpadów (pkt 5); określania warunków hydrogeologicznych oraz geologiczno-inżynierskich na potrzeby poszukiwania lub rozpoznawania kompleksu podziemnego składowania dwutlenku węgla oraz podziemnego składowania dwutlenku węgla (pkt 5a); regionalnych badań budowy geologicznej kraju (pkt 6); regionalnych prac kartografii geologicznej (pkt 7); otworów wiertniczych do rozpoznania budowy głębokiego podłoża, niezwiązanego z dokumentowaniem złóż kopalin (pkt 9); obiektów budownictwa wodnego o wysokości piętrzenia przekraczającej 5 m (pkt 10).
Ponadto zgodnie z art. 161 ust. 4 p.g.g. do ministra właściwego do spraw środowiska należą także sprawy związane z zatwierdzaniem dokumentacji geologiczno-inwestycyjnej złoża węglowodorów.
W ocenie Sądu, uzgodnienie w sprawie dotyczącej ustalenia warunków zabudowy, nie może być uznane za sprawę związaną z zatwierdzaniem projektów robót geologicznych oraz dokumentacjami geologicznymi. Zgodnie bowiem z definicją legalną zawartą w art. 6 pkt 11 p.g.g., robotą geologiczną - jest wykonywanie w ramach prac geologicznych wszelkich czynności poniżej powierzchni terenu, w tym przy użyciu środków strzałowych, a także likwidacja wyrobisk po tych czynnościach.
Z kolei określenie co stanowi dokumentację geologiczną i w jaki sposób podlega ona zatwierdzeniu zawiera Dział V, rozdział 2 ww. ustawy w szczególności art. 88, 89, 93 ww. ustawy. Wskazane regulacje nie dają jednak podstaw do przyjęcia, że skoro Minister będzie organem właściwym w sprawach związanych z zatwierdzeniem projektów geologicznych oraz dokumentacjami geologicznymi w wypadku złóż kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 1 w tym m. in. złoża węgla brunatnego, to będzie również właściwy do dokonania uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy, jeżeli inwestycja planowana jest na terenie gdzie znajdują się takie złoża.
Z powyższych przepisów, wynika zatem, że do kompetencji ministra właściwego do spraw środowiska, nie należy dokonywanie uzgodnień w ramach współdziałania organów w sprawach dotyczących ustalenia warunków zabudowy i w związku z tym należy przyjąć, że zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie
z dnia [...]lipca 2021r. zostały wydane z naruszeniem przepisów o właściwości.
Prawidłowość powyższego stanowiska, potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2021r. sygn. akt II OSK 3266/19 - LEX nr 3165061, którym oddalono skargę kasacyjną Ministra Środowiska, od wyroku tut. Sądu stwierdzającego nieważność postanowienia Ministra o odmowie uzgodnienia warunków zabudowy na działce położonej na skraju obszaru rozpoznanego wstępnie złoża węgła brunatnego. W wyroku tym NSA stwierdził, że "uzgodnienie wydawane w trybie art. 53 ust. 4 pkt 5 u.p.z.p. jest zajęciem stanowiska przez właściwy organ administracji geologicznej, który niewątpliwie może skorzystać ze sporządzonej dokumentacji geologicznej (sporządzonej na podstawie prac geologicznych), lecz nie musi być organem, który tę dokumentację zatwierdził. Wskazane regulacje nie dają jednak podstaw do przyjęcia, że skoro Minister będzie organem właściwym w sprawach związanych z zatwierdzeniem projektów geologicznych oraz dokumentacjami geologicznymi w wypadku złóż kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 1 w tym m.in. złoża węgla brunatnego, to będzie również właściwy do dokonania uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy, jeżeli przedmiotowa inwestycja planowana jest na terenie gdzie znajdują się złoża kopaliny". I dalej "kompetencja organu administracji do działania nie może być dorozumiana lecz musi wynikać wprost z obowiązującego przepisu prawa. Oznacza to, że skoro w art. 161 ust. 3 p.g.g. przewidziano przypadki stanowiące odstępstwo od generalnej reguły, to uprawnienia ministra właściwego do spraw środowiska wynikające z tego uregulowania nie mogą być przenoszone na sytuacje nie objęte dyspozycją wskazanego przepisu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uprawnienie wynikające z art. 161 ust. 3 p.g.g. powinno być stosowane ściśle. Minister na podstawie ww. przepisu uprawniony pozostaje w zakresie spraw w nim opisanych. Art. 161 ust. 3 p.g.g. nie stanowi normy kompetencyjnej wyznaczającej właściwość rzeczową ministra jako organu administracji geologicznej pierwszej instancji właściwego do dokonania uzgodnienia, o którym mowa w art. 53 ust. 4 pkt 5 u.p.z.p. w zw. z art. 60 ust. 1 u.p.z.p. W konsekwencji do dokonania wspomnianych uzgodnień zastosowanie znajdzie art. 161 ust. 1 p.g.g., zgodnie z którym organem właściwym jest marszałek województwa. W sytuacji gdy przepisy ustawy Prawo geologiczne i górnicze wyraźnie nie przekazuje jakichś kompetencji z zakresu administracji geologicznej innemu organowi administracji publicznej, co do zasady właściwy jest marszałek województwa. Art. 161 ust. 2 oraz ust. 3 p.g.g., wyznaczające właściwość rzeczową starosty, bądź ministra właściwego do spraw środowiska (będących organami administracji geologicznej) mają charakter ewidentnie szczególny (wyjątkowy) w stosunku do reguły wypowiedzianej w art. 161 ust. 1 p.g.g. Zgodnie zaś z ustalonymi zasadami wykładni prawa przepisy zawierające normy kompetencyjnie nie mogą być interpretowane rozszerzająco, lecz muszą być interpretowane ściśle. Kompetencji organu nie można rozszerzać a w niniejszej sprawie kompetencje ministra zostały jednoznacznie określone na zasadzie wyjątku od ogólnego domniemania wykonywania zadań z zakresu administracji geologicznej w pierwszej instancji przez właściwego miejscowo marszałka województwa. W podobny sposób, jako wyjątek, został określony również zakres kompetencji starosty (art. 161 ust. 2 p.g.g.), co wskazuje, że organem właściwym do uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy w ramach zawartego w ust. 1 domniemania kompetencji będzie marszałek województwa".
Z powyższych względów należało stwierdzić nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia [...] lipca 2021r. na mocy art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Jednocześnie Sąd uznał, że odnoszenie się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze oraz argumentacji przedstawionej na ich poparcie, byłoby przedwczesne.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI