VII SA/Wa 2215/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił częściowo decyzję organów farmaceutycznych zakazującą sprzedaży wysyłkowej leków, uznając ją za sprzeczną z prawem wspólnotowym w zakresie leków bez recepty, jednocześnie oddalając skargę w pozostałym zakresie dotyczącym nazwy "apteka" i realizacji recept.
Sprawa dotyczyła skargi spółki D. sp. z o.o. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego zakazującą sprzedaży wysyłkowej produktów leczniczych oraz używania nazwy "apteka" w witrynie internetowej. Sąd uchylił zakaz sprzedaży wysyłkowej leków bez recepty, uznając go za sprzeczny z prawem wspólnotowym (art. 28 TWE), powołując się na orzecznictwo ETS. Jednocześnie sąd oddalił skargę w części dotyczącej zakazu używania nazwy "apteka", stwierdzając, że spółka posiada zezwolenie jedynie na prowadzenie punktu aptecznego, a także nakaz realizacji recept tylko w terminie ich ważności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę spółki D. sp. z o.o. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego, która utrzymała w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego nakazującą zaprzestanie sprzedaży wysyłkowej produktów leczniczych oraz używania nazwy "apteka" w tytule witryny internetowej. Organy farmaceutyczne argumentowały, że sprzedaż wysyłkowa leków jest zakazana na mocy art. 68 ust. 3 Prawa farmaceutycznego, a spółka nie posiadała zezwolenia na używanie nazwy "apteka". Sąd, analizując sprawę w kontekście prawa wspólnotowego, uznał, że zakaz sprzedaży wysyłkowej produktów leczniczych wydawanych bez recepty jest sprzeczny z art. 28 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, powołując się na orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS), w szczególności wyrok w sprawie C-322/01. Sąd podkreślił, że od momentu przystąpienia Polski do UE, sądy administracyjne badają zgodność decyzji z prawem wspólnotowym, które ma pierwszeństwo przed prawem krajowym. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej zakazu sprzedaży wysyłkowej leków bez recepty. Jednocześnie, sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie. Uznano, że nakaz zaprzestania używania nazwy "apteka" był zasadny, ponieważ spółka posiadała zezwolenie jedynie na prowadzenie punktu aptecznego, a nie apteki, co wynikało z przepisów Prawa farmaceutycznego i rozporządzeń wykonawczych. Sąd podkreślił różnice między apteką a punktem aptecznym, zarówno pod względem asortymentu, jak i świadczonych usług. Za zgodny z prawem uznano również nakaz realizacji recept wyłącznie w terminie ich ważności, zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie recept lekarskich. Sąd stwierdził, że po upływie terminu ważności recepta traci moc, a jej realizacja jest niedopuszczalna. W konsekwencji, sąd uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej nakazu zaprzestania sprzedaży wysyłkowej produktów leczniczych, a w pozostałym zakresie skargę oddalił. Zasądzono również zwrot kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Zakaz sprzedaży wysyłkowej produktów leczniczych wydawanych bez recepty jest sprzeczny z art. 28 TWE. Zakaz ten może być uzasadniony art. 30 TWE jedynie w odniesieniu do produktów wydawanych na receptę, ale nie całkowicie.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo ETS, które stwierdza, że krajowy zakaz sprzedaży wysyłkowej leków jest środkiem o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych (art. 28 TWE). Zakaz ten może być uzasadniony względami ochrony zdrowia (art. 30 TWE) tylko w ograniczonym zakresie, nie obejmującym leków bez recepty, zwłaszcza gdy istnieje element transgraniczny.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (13)
Główne
u.p.f. art. 68 § 3
Ustawa Prawo farmaceutyczne
Zakazuje prowadzenia wysyłkowej sprzedaży produktów leczniczych w ramach obrotu detalicznego. Sąd uznał, że w zakresie leków bez recepty przepis ten jest sprzeczny z prawem wspólnotowym.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu.
Pomocnicze
u.p.f. art. 86 § 1
Ustawa Prawo farmaceutyczne
Definiuje pojęcie apteki.
u.p.f. art. 86 § 2
Ustawa Prawo farmaceutyczne
Wskazuje, że nazwa apteka jest zastrzeżona wyłącznie dla miejsc świadczenia usług farmaceutycznych.
u.p.f. art. 70
Ustawa Prawo farmaceutyczne
Stanowi, że poza aptekami obrót detaliczny produktami leczniczymi mogą prowadzić punkty apteczne.
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Reguluje utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi.
p.p.s.a. art. 152
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o wykonalności decyzji.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie kosztów postępowania.
k.c. art. 544 § 1
Ustawa Kodeks cywilny
Definicja sprzedaży wysyłkowej.
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 lipca 2006 r. art. 4
Dopuszczenie do obrotu produktów leczniczych w punktach aptecznych.
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 28 września 2004 r. art. 18 § 1
Termin realizacji recepty.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zakaz sprzedaży wysyłkowej leków bez recepty jest sprzeczny z prawem wspólnotowym (art. 28 TWE).
Odrzucone argumenty
Sprzedaż leków na receptę przez skarżącego na rzecz pełnomocnika pacjenta jest sprzedażą wysyłkową naruszającą art. 68 ust. 3 ustawy Prawo farmaceutyczne. Stosowanie nazwy "apteka" w witrynie internetowej przez punkt apteczny narusza prawo. Realizacja recept po terminie ważności jest dopuszczalna.
Godne uwagi sformułowania
sądy administracyjne badają zgodność decyzji administracyjnych nie tylko z prawem polskim lecz także z prawem wspólnotowym i zasadą jest pierwszeństwo – nadrzędność - prawa wspólnotowego nad prawem krajowym. sama ustawa Prawo farmaceutyczne nie definiuje pojęcia sprzedaży wysyłkowej. przepis art. 28 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską stanowi, iż ograniczenia ilościowe w przywozie (imporcie) oraz wszelkie inne podobne w skutkach środki o skutku równoważnym są zakazane w stosunkach między Państwami Członkowskimi. nazwa "punkt apteczny" jest pojęciem węższym niż pojęcie "apteka".
Skład orzekający
Agnieszka Wilczewska-Rzepecka
sprawozdawca
Bożena Więch-Baranowska
członek
Mariola Kowalska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów prawa wspólnotowego (TWE) w kontekście krajowych zakazów dotyczących sprzedaży wysyłkowej leków, a także rozróżnienie między apteką a punktem aptecznym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2007 roku i może być modyfikowane przez późniejsze zmiany legislacyjne lub orzecznictwo.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z handlem internetowym lekami i jego zgodnością z prawem UE, co jest nadal aktualne. Pokazuje, jak prawo wspólnotowe wpływa na krajowe regulacje.
“Czy polskie prawo zakazujące sprzedaży wysyłkowej leków było zgodne z UE? Sąd administracyjny rozstrzyga.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVII SA/Wa 2215/06 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2007-04-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-11-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Agnieszka Wilczewska-Rzepecka /sprawozdawca/ Bożena Więch-Baranowska Mariola Kowalska. /przewodniczący/ Symbol z opisem 6205 Nadzór sanitarny Skarżony organ Inspektor Farmaceutyczny Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska, , Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.), Protokolant Joanna Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2007 r. sprawy ze skargi D. sp. z o. o. w [...] na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] września 2006 r. znak [...] w przedmiocie nakazu zaprzestania sprzedaży wysyłkowej produktów leczniczych oraz posługiwania się w tytule witryny internetowej nazwą "apteka". I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji w częściach dotyczących nakazu wydanego dla D. sp. z.o.o w [...] zaprzestania prowadzenia sprzedaży wysyłkowej produktów leczniczych, II. w pozostałym zakresie skargę oddala III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, IV. zasądza od Głównego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz skarżącego D sp. z o. o. w [...] kwotę 1500 zł (tysiąc pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. Nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w [...] na podstawie art. 120, art. 68 ust. 3 i art. 86 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne nakazał - zaprzestania prowadzenia sprzedaży wysyłkowej produktów leczniczych oraz posługiwania się przez "D" Sp. z o.o. w [...] w tytule witryny internetowej nazwą "apteka" oraz - realizację recept wyłącznie w terminie ich ważności. W uzasadnieniu wskazał, iż w trakcie kontroli przeprowadzonej na zlecenie Głównego Inspektora Farmaceutycznego w dniu 28 czerwca 2006 r. ustalono, że w Punkcie Aptecznym w [...] prowadzona jest wysyłkowa sprzedaż produktów leczniczych przez internet. Realizacja recept w procedurze sprzedaży wysyłkowej obejmuje zarówno produkty lecznicze o odpłatności 100 %, jak również produkty lecznicze refundowane. W trakcie kontroli ustalono także, że jedna z recept została zrealizowana po terminie ważności (data wystawienia recepty – 18 maja 2006 r., data realizacji recepty – 21 czerwca 2006 r.). Ponadto organ wskazał, iż sprzedaż produktów leczniczych w Punkcie Aptecznym w [...] odbywa się na następujących zasadach: 1. pacjent – klient osobiście przychodzi do punktu i dokonuje zakupu produktów leczniczych wydawanych bez recepty bądź na receptę lekarską; 2. z komputera drukowane jest zamówienie złożone przez internet na podstawie, którego przygotowana jest przesyłka zawierająca produkty lecznicze, zgodnie z zamówieniem, która następnie w zależności od wyboru klienta dostarczana jest mu za pośrednictwem poczty lub firmy kurierskiej. Wyjątek stanowią zamówienia realizujące recepty, wtedy dostawa przebiega za pośrednictwem firmy kurierskiej. Dostawa jest realizowana pod wskazany przez klienta adres. Niezwłocznie po złożeniu zamówienia klient musi przesłać listem zwykłym lub poleconym oryginał recepty dotyczącej kupowanego leku. Argumentując swe rozstrzygnięcie [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w [...] wskazał również na przepis art. 68 ust 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne, zgodnie z którym zabrania się prowadzenia wysyłkowej sprzedaży produktów leczniczych w ramach obrotu detalicznego. Stwierdził, iż przepis ten stanowi normę prawa krajowego, która ustanawia całkowity zakaz wysyłkowej sprzedaży wszystkich leków. Uznał, że na mocy powołanego przepisu ustawodawca wykluczył możliwość prowadzenia detalicznego obrotu produktami leczniczymi na odległość, a więc również przez internet. Zdaniem organu w istniejącym stanie faktycznym niewątpliwie mamy do czynienia ze sprzedażą wysyłkową. Nie może zmienić tego fakt konstruowania, na użytek obejścia zakazu wyrażonego w w/w przepisie procedur sprzedaży, w których firma kurierska, czy też kurier staje się pełnomocnikiem zamawiającego przez internet produkt leczniczy, albowiem udzielenie pełnomocnictwa do podjęcia w imieniu zamawiającego przesyłki z D Sp. z o.o. w [...] i dostarczenie jej pod wskazany adres nie prowadzi do sytuacji, że przy czynności prawnej zakupu produktu leczniczego kupującego reprezentuje pełnomocnik. W ramach prowadzenia wysyłkowej sprzedaży leków przez internet kontrolowany Punkt Apteczny na łamach witryny internetowej posługuje się nazwą "Apteka". Zdaniem organu I instancji wykluczonym jest, aby punkt apteczny mógł posługiwać się nazwą "apteka" tym bardziej, że strona postępowania uzyskała w dniu [...] maja 2004 r. zezwolenie wyłącznie na prowadzenie punktu aptecznego w miejscowości [...] przy ul. [...]. Ponadto kontrolowany punkt apteczny dokonuje sprzedaży wysyłkowej produktów leczniczych na podstawie recept po ich terminie ważności, co jest sprzeczne z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 28 września 2004 r. w sprawie recept lekarskich. Decyzją z dnia [...] września 2006 r. Główny Inspektor Farmaceutyczny na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 i art. 115 pkt 4 w związku z art. 120 ust 1 pkt 2, art. 68 ust. 3 i art. 86 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz.U. z 2004 r., Nr 53, poz. 533 ze zm.) oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - po rozpatrzeniu odwołania D Sp. z o.o. w [...] utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. Uzasadniając swą decyzję organ II instancji stwierdził, iż rozstrzygnięcie organu I instancji jest słuszne, gdyż ustawa Prawo farmaceutyczne ustanawia całkowity zakaz wysyłkowej sprzedaży wszystkich leków. Odnosząc się zaś do zarzutów zawartych w odwołaniu wyjaśnił, że błędne jest stanowisko jakoby sprzedaż nie była dokonywana na odległość (wysyłkowo), ale w aptece przez pełnomocnika pacjenta i jako taka, co do miejsca zawarcia umowy nie odbiega od konwencjonalnego "powszechnego" modelu sprzedaży leków w Polsce. Zdaniem organu odwoławczego żadna z form udzielenia pełnomocnictwa przewidziana przez prawo polskie nie została zachowana, a w sprawie może być jedynie mowa o pośredniku bądź kurierze. W ocenie Głównego Inspektora Farmaceutycznego w niniejszej sprawie nie doszło też do naruszenia prawa wspólnotowego. Orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, na które powołuje się odwołujący się, dotyczyło sprzedaży wysyłkowej leków przez przedsiębiorcę holenderskiego na obszarze Niemiec. Ze względu na transgraniczny charakter sprzedaży Europejski Trybunał Sprawiedliwości powołał się w orzeczeniu tym na art. 28 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Wskazany przepis znajduje zastosowanie jedynie do sytuacji transgranicznych. Organ II instancji uznał również za w pełni zasadny nakaz [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w [...] zaprzestania używania przez Dl Sp. z o.o. w [...], w tytule witryny internetowej nazwy "apteka", gdyż strona postępowania uzyskała zezwolenie wyłącznie na prowadzenie punktu aptecznego w miejscowości [...] i jedynie taką nazwą winna się posługiwać. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na w/w decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] września 2006 r. złożyła D Sp. z o.o. w [...]. Zaskarżonej decyzji zarzuciła rażące naruszenie prawa, tj.: - art. 7, art. 77 i art. 107 kpa – poprzez niedostateczne wyjaśnienie sprawy, niedokładne zebranie i rozważenie materiału dowodowego i niedostateczne uzasadnienie prawne i faktyczne zaskarżonego rozstrzygnięcia; - art. 28 oraz art. 30 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską - "TWE" - w związku z Traktatem o Przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 r., Nr 90, poz. 864) poprzez zastosowanie zakazu sprzedaży wysyłkowej zawartego w art. 68 ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz.U. z 2004 r. Nr 53, poz. 533 ze zm.) w odniesieniu do sprzedaży leków przez Skarżącego; - art. 60, art. 95 § 1 i § 2, art. 98 oraz art. 99 § 1 oraz § 2 ustawy Kodeks cywilny poprzez uznanie, że pełnomocnictwo udzielane przez pacjenta na rzecz [...] Sp. z o.o. do zakupu leku [...] jest nieskuteczne, a sprzedaż leków na receptę przez skarżącego na rzecz pełnomocnika pacjenta jest sprzedażą wysyłkową naruszającą art. 68 ust. 3 ustawy Prawo farmaceutyczne; - art. 20 oraz art. 22 Konstytucji RP oraz art. 86 ust. 2 ustawy Prawo farmaceutyczne poprzez uznanie, że skarżący narusza prawo stosując nazwę "apteka" w witrynie internetowej. W konkluzji skargi strona skarżąca wniosła o: 1. stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego w trybie art. 145 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; 2. ewentualnie gdyby Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji wniosła o uchylenie tej decyzji w trybie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; 3. uchylenie, w celu zgodnego z prawem załatwienia sprawy (zgodnie z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w zakresie dotyczącym nakazu zaprzestania prowadzenia sprzedaży wysyłkowej oraz nakazu zaprzestania używania przez skarżącego w tytule witryny internetowej nazwy "apteka" jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Strona skarżąca wniosła również o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego niezbędnych do celowego dochodzenia praw skarżącego, w tym kosztów adwokackich, zgodnie z art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Farmaceutyczny wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga D. Sp. z o.o. w [...] jest zasadna w częścii dotyczącej nakazu wydanego dla D. Sp. z o.o. w [...] zaprzestania prowadzenia sprzedaży wysyłkowej produktów leczniczych. Nakaz ten wydany decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. i utrzymany w mocy decyzją Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] września 2006 r. jest sprzeczny z art. 28 i art. 30 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE). Wskazać należy, iż od czasu przystąpienia Polski do Unii Europejskiej tj. od dnia 1 maja 2004 r. sądy administracyjne badają zgodność decyzji administracyjnych nie tylko z prawem polskim lecz także z prawem wspólnotowym i zasadą jest pierwszeństwo – nadrzędność - prawa wspólnotowego nad prawem krajowym. W niniejszej sprawie badane przez Sąd decyzje tj. decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. oraz decyzja Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] września 2006 r., są - w części wydanego nakazu zaprzestania sprzedaży wysyłkowej produktów leczniczych - zgodne z prawem polskim lecz sprzeczne z prawem wspólnotowym. Zgodnie z art. 68 ust. 3 ustawy Prawo farmaceutyczne zabrania się prowadzenia wysyłkowej sprzedaży produktów leczniczych w ramach obrotu detalicznego. Zauważyć należy, iż sama ustawa Prawo farmaceutyczne nie definiuje pojęcia sprzedaży wysyłkowej. Definicję tego rodzaju sprzedaży zawiera art. 544 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, który stanowi, że jeżeli rzecz sprzedana ma być przesłana przez sprzedawcę do miejsca, które nie jest miejscem spełnienia świadczenia, poczytuje się w razie wątpliwości, że wydanie zostało dokonane z chwilą, gdy w celu dostarczenia rzeczy na miejsce przeznaczenia sprzedawca powierzył ją przewoźnikowi trudniącemu się przewozem rzeczy tego rodzaju. Mając na względzie wskazaną definicję stwierdzić trzeba, iż sprzedaż wysyłkowa wiąże się z czynnością przesłania rzeczy. W ramach tego rodzaju sprzedaży, sprzedawca na skutek zawartego porozumienia przesyła rzecz do miejsca spełnienia świadczenia, a wydanie rzeczy następuje poprzez powierzenie jej przewoźnikowi tj. np. poczcie lub kurierowi. Z akt sprawy bezspornie wynika, iż taką formę sprzedaż produktów leczniczych prowadziła strona skarżąca tj. D. Sp. z o.o. w [...] i to zarówno w stosunku do produktów leczniczych wydawanych na receptę jak i w stosunku do produktów leczniczych wydawanych bez recepty. Przy czym zauważyć trzeba, iż - według oświadczenia pełnomocnika strony skarżącej - sprzedaż produktów leczniczych wydawanych bez recepty, D. Sp. z o.o. w [...] prowadziła również poza obszarem Polski, dlatego też uznać należy, iż w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z elementem transgranicznym. Przepis art. 28 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską stanowi, iż ograniczenia ilościowe w przywozie (imporcie) oraz wszelkie inne podobne w skutkach środki o skutku równoważnym są zakazane w stosunkach między Państwami Członkowskimi. Przepis ten wyraża zasadę swobodnego przepływu towarów. Wyjątek od tej zasady zawiera zaś art. 30 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Europejski Trybunał Sprawiedliwości (ETS) w swych orzeczeniach wielokrotnie wypowiadał się w kwestii rozumienia art. 28 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Początkowo Trybunał nakazywał bardzo szerokie rozumienie tego przepisu tzn. stwierdzał, iż wszelkie przepisy państw członkowskich dotyczące obrotu handlowego, które mogą bezpośrednio lub pośrednio, rzeczywiście lub potencjalnie utrudniać handel wewnątrz Wspólnoty należy uznać za środki o skutkach podobnych do ograniczeń ilościowych (wyrok ETS z dnia 11 lipca 1974 r., w sprawie 8/74 Prokurator Królewski v. Benoit i Gustave Dassonville, Zb.Orz. 1974, s. 837). Po kilkunastu latach Europejski Trybunał Sprawiedliwości uznał jednak, że definicja jaką zawarł w orzeczeniu w sprawie Dassonville prowadzi do zbyt daleko idących rezultatów i złagodził jej brzmienie stwierdzając, iż art. 28 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską nie stosuje się do: "przepisów krajowych, które ograniczają lub wykluczają pewne formy sprzedaży, pod warunkiem, że obowiązują one wszystkie podmioty prowadzące działalność na terytorium danego państwa i jeśli w ten sam sposób, zarówno z prawnego jak i faktycznego punktu widzenia, wpływają na sprzedaż produktów krajowych oraz pochodzących z innych państw członkowskich" (wyrok ETS z dnia 24 listopada 1993 r., w sprawach połączonych c- 267/91 i C-268/91 Postępowanie karne przeciwko Bernardowi Keck i Danielowi Mithouard, Zb.Orz. 1993, s. I- 6097). Jednakże kluczowym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z 11 grudnia 2003 r. w sprawie C-322/01 Deutscher Apothekerverband eV przeciwko 0800 DocMorris NV i Jacques Waterval (Zb.Orz. 2003, s. I-14887). Wskazane orzeczenie zapadło w wyniku pytania prejudycjalnego złożonego przez Sąd Krajowy we Frankfurcie nad Menem, w sporze zawisłym przed tym sądem pomiędzy Deutscher Apothekerverband eV i 0800 DocMorris NV i Jacques Waterval (organizacją niemiecką zrzeszającą apteki, a holenderskim farmaceutą), z uwagi na to, że prawo niemieckie nie dopuszczało handlu lekami przez internet, zarówno lekami wydawanymi na receptę jak i wydawanymi bez recepty. Pytanie jakie zadał sąd niemiecki brzmiało – czy regulacja krajowa, która zakazuje sprzedaży wysyłkowej – sprzedaży internetowej środków leczniczych -narusza zasadę swobodnego przepływu towarów wyrażoną w art. 28 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości jaki zapadł w sprawie C 322/01 jest następujący: 1. Krajowy zakaz sprzedaży wysyłkowej produktów leczniczych, których sprzedaż jest ograniczona do aptek w danym Państwie Członkowskim (...), jest środkiem o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych, o których mowa w art. 28 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. 2. Dla uzasadnienia krajowego zakazu sprzedaży wysyłkowej produktów leczniczych, których sprzedaż jest ograniczona do aptek w danym Państwie Członkowskim można przywołać art. 30 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, o ile zakaz ten dotyczy produktów leczniczych wydawanych na receptę. Przepis art. 30 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską nie może być jednak traktowany jako uzasadnienie całkowitego zakazu sprzedaży wysyłkowej produktów leczniczych, które są nabywane bez recepty w danym Państwie Członkowskim. Z uwagi na to, iż sens normy wspólnotowej – art. 28 i art. 30 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską - był już wyjaśniany przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości, a wykładania wymienionych przepisów narzuca się w sposób oczywisty i została podana przez Trybunał w przywołanym orzeczeniu w sprawie Deutscher Apothekerverband eV przeciwko 0800 DocMorris NV i Jacques Waterval, to aktualnie Sąd przed wydaniem orzeczenia w niniejszej sprawie nie musiał się zwracać z pytaniem prejudycjalnym do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie, mając na uwadze treści w/w wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości uznał, iż zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia 15 września 2006 r. oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są sprzeczne z prawem wspólnotowym tylko w odniesieniu do nakazu zaprzestania prowadzenia sprzedaży wysyłkowej produktów leczniczych wydawanych bez recepty. Natomiast w stosunku do produktów leczniczych wydawanych na receptę zakaz ten jest jak najbardziej zasadny i zgodny z art. 68 ust. 3 ustawy z 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne. W pozostałym zakresie Sąd uznał skargę D Sp. z o.o. w [...] za nieuzasadnioną, gdyż nie narusza ona prawa. Nakaz zaprzestania posługiwania się przez skarżącą Spółkę w witrynie internetowej nazwą "apteka", który został nałożony kontrolowanymi przez Sąd w niniejszej sprawie decyzjami jest zgodny z przepisami prawa. Z akt sprawy bezspornie wynika, że skarżąca Spółka w dniu 24 maja 2004 r. uzyskała zezwolenie na prowadzenie produktu aptecznego w miejscowości [...], a nie apteki. Przepis art. 86 ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne definiuje pojęcie apteki, a w ust. 2 wskazuje, iż nazwa apteka zastrzeżona jest wyłącznie dla miejsca świadczenia usług farmaceutycznych obejmujących: 1) wydawanie produktów leczniczych i wyrobów medycznych, określonych w odrębnych przepisach; 2) sporządzanie leków recepturowych, w terminie nie dłuższym niż 48 godzin od złożenia recepty przez pacjenta, a w przypadku recepty na lek recepturowy zawierający środki odurzające lub oznaczonej "wydać natychmiast" – w ciągu 4 godzin; 3) sporządzanie leków aptecznych; 4) udzielanie informacji o produktach leczniczych i wyrobach medycznych. Przepis art. 70 ustawy Prawo farmaceutyczne stanowi zaś, iż poza aptekami obrót detaliczny produktami leczniczymi mogą prowadzić punkty apteczne. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 lipca 2006 r. w sprawie dopuszczenia do obrotu produktów leczniczych w placówkach obrotu pozaaptecznego i punktach aptecznych, do obrotu w punktach aptecznych dopuszcza się produkty lecznicze wydawane:1) bez recepty lekarskiej; 2) wyłącznie na podstawie recepty oznaczonej symbolem "Rp" – wymienione w Urzędowym Wykazie Produktów Leczniczych dopuszczonych do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. f ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o Urzędzie Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, z wyłączeniem produktów leczniczych lub substancji czynnych wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik nr 4 do rozporządzenia. Mając na uwadze powyżej przywołane przepisy stwierdzić trzeba, iż nazwa "punkt apteczny" jest pojęciem węższym niż pojęcie "apteka" i to zarówno w zakresie sprzedawanych tam produktów leczniczych jak i świadczonych tam usług. Ponadto inne są wymogi określone przez przepisy prawa w stosunku do prowadzenia aptek, a inne w stosunku do punktów aptecznych. W punkcie aptecznym w przeciwieństwie do apteki – nie sporządza się np. leków recepturowych, nie można także zrealizować recepty "Rp.w" – wydawanej na druku ścisłego zarachowania - na substancje psychotropowe, czy środki odurzające. Z tych też względów Sąd uznał, że skarga D Sp. z o.o. w [...] jest nieuzasadniona, co do wydanego nakazu zaprzestania używania przez stronę skarżącą w witrynie internetowej nazwy "apteka". Za zgodny z prawem należy również uznać nałożony przez organy nadzoru farmaceutycznego na D Sp. z o.o. w [...] nakaz realizacji recept wyłącznie w terminie ich ważności. Zgodnie z § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 28 września 2004 r. w sprawie recept lekarskich, termin realizacji recepty, z zastrzeżeniem ust. 2-4, nie może przekroczyć 30 dni od daty jej wystawienia. Termin realizacji recepty na antybiotyki oraz recepty wystawionej w ramach pomocy doraźnej nie może przekroczyć 7 dni od daty jej wystawienia (§2). Termin realizacji recepty na leki lub wyroby medyczne sprowadzane z zagranicy dla użytkowników indywidualnych na zasadach określonych w odrębnych przepisach nie może przekroczyć 60 dni od daty jej wystawienia (§ 3). Zaś termin realizacji recepty na preparaty immunologiczne, wytwarzane dla indywidualnego pacjenta, nie może przekroczyć 60 dni od daty jej wystawienia (§ 4). Stwierdzić trzeba, iż w powołanym przepisie w sposób jednoznaczny określone zostały terminy realizacji recept lekarskich. Terminy te są terminami prawa materialnego i nie mogą być w żaden sposób zmieniane tj. np. przedłużane. Po ich upływie recepta lekarska traci swą ważność, a jej zrealizowanie (wydanie produktu leczniczego) przez aptekę lub punkt apteczny uznać należy za działanie niedopuszczalne i naruszające prawo. Ujawnione naruszenie przepisów prawa materialnego powoduje uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w częściach dotyczących nakazu wydanego dla D Sp. z o.o. w [...] zaprzestania prowadzenia sprzedaży wysyłkowej produktów leczniczych z mocy art. 145 § 1 ust. 1 pkt a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.). Na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) skargę jako bezzasadną w pozostałym zakresie należało oddalić. Na mocy art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w pkt 3-cim wyroku. O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI