VII SA/Wa 2171/10

VII SA/Wa 2171/10 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2011-03-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-11-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Leszek Kamiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 1609/11 - Postanowienie NSA z 2011-08-31
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7 , 77 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2001 nr 124 poz 1361
art. 3
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 października 2001 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o księgach wieczystych i hipotece.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kamiński (spr.), , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pietruszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2011 r. sprawy ze skargi P. R. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2010 r. nr: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz P. R. kwotę 200 (słownie dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2010 r., znak: [...], Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, zw. dalej GINB, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2010 r., znak: [...], którą umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2001 r., Nr [...]. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco.
Ww. decyzją Wojewoda [...], na podstawie art. 28, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 4 i art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414, ze zm.), zw. dalej Prawem budowlanym, zatwierdził projekt budowany i udzielił Przedsiębiorstwu [...] pozwolenia na budowę obiektów budowlanych urządzeń radionawigacyjnych ILS/DME na terenie lotniska [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że: projekt spełnia warunki określone w decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2001 r. Nr [...] o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu wydanej w oparciu o miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego miasta [...], a także wymogi innych uzgodnień i opinii; inwestor przedłożył opracowany raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wykonany na etapie postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, który następnie podał do publicznej wiadomości. W tym okresie uwag i wniosków do raportu nie wniesiono; stwierdzono prawo inwestora do dysponowania gruntem na cele budowlane.
Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji wystąpił P. R. - współwłaściciel nieruchomości nr [...] objętych ww. pozwoleniem, położonych w [...]. W jego ocenie P.P. [...] w W. nie wykazały prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, stanowiącą własność wnioskodawcy.
Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., znak: [...], GINB, na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.), zw. dalej k.p.a., po rozpatrzeniu ww. wniosku, umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji o pozwoleniu na budowę. W uzasadnieniu powołując się na treść art. 28 k.p.a. i art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego oraz na orzecznictwo sądowoadministracyjne (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 kwietnia 2007 r. sygn. akt II OSK 598/06) stwierdził, że w postępowaniu w sprawie o pozwolenie na budowę zarówno w zwykłym trybie, jak i w trybach nadzwyczajnych krąg podmiotów uznanych za stronę powinien być identycznie ustalony na podstawie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, będącego normą szczególną w stosunku do art. 28 k.p.a. Organ nadzorczy wskazał, że w aktach sprawy znajduje się odpis z księgi wieczystej Nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] między innymi dla działek nr ew. [...]. W dziale II ww. księgi jako jeden ze współwłaścicieli figuruje P. R., natomiast w dziale III znajdują się ostrzeżenia o niezgodności stanu prawnego ujawnionego w dziale II księgi z rzeczywistym stanem prawnym. Zdaniem organu domniemanie o jakim mowa w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2008 r., Nr 116, poz. 731, ze zm.) ma charakter wzruszalny i może być obalone przez przeprowadzenie dowodu przeciwnego albo w procesie o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym albo w każdym innym postępowaniu, w którym ocena prawidłowości wpisu ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2006 r. sygn. akt IV CSK 177/05, publ. LEX nr 301835). Ponadto GINB wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż nieruchomość [...], zapisana w księdze wieczystej prowadzonej przez Sąd Grodzki [...], stała się na mocy art. 2 pkt 1e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego, zw. dalej PKWN, z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 3, poz. 13) własnością Skarbu Państwa, co potwierdza decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1948 r., Nr [...], utrzymana w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] grudnia 1948 r., Nr [...]. Dla ww. nieruchomości obecnie prowadzona jest księga wieczysta Nr [...] (potwierdza to Wojewoda [...] w decyzji z dnia [...] maja 2004 r., znak: [...], Sąd Okręgowy [...] w wyroku z dnia [...] kwietnia 2000 r. sygn. akt [...], opinia prawno-geodezyjna sporządzona przez geodetę inż. B. B. w 1995 r. oraz pismo A. K., pełnomocnika A. F., z dnia 10 marca 1991 r., skierowanego do Ministerstwa Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej). GINB stwierdził, że w sytuacji, gdy zmiana stanu prawnego (własności) nieruchomości nastąpiła z mocy prawa, wpis w księdze wieczystej ma charakter deklaratoryjny. Zmiana własności następuje w takiej sytuacji z mocy samego prawa i jest skuteczna wobec wszystkich, niezależnie od wpisu w dziale drugim księgi wieczystej. Rzeczywisty stan prawny ukształtowany przepisami dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej wynika z mocy tego aktu prawnego, a nie dokonania wpisu w księdze wieczystej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 lutego 2008 r., sygn. akt I CSK 371/07, publ. LEX nr 457845). W świetle powyższego organ stwierdził, że działki nr [...], opisane w księdze wieczystej Nr [...], stanowią własność Skarbu Państwa. Z tego względu P. R. nie posiada przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności ww. decyzji o pozwoleniu na budowę. Zasadne jest więc umorzenie wszczętego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Zgodnie z art. 105 k.p.a., jeżeli postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzje o umorzeniu postępowania. Odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku o stwierdzenie nieważności GINB wyjaśnił, że z uwagi na ich merytoryczny charakter nie mają wpływu na podjęte w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2010 r. GINB, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpoznaniu wniosku P. R. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji GINB w całości przytoczył rozważania zawarte w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej, stwierdzając, że należało umorzyć postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2001 r., Nr [...], z uwagi na okoliczność, iż zostało wszczęte na wniosek nieuprawnionego podmiotu.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył P. R., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wyrażające się w samodzielnym dokonywaniu bezpodstawnych ustaleń właściciela i pominięcie faktu, że strona skarżąca wpisana jest w księdze wieczystej jako właściciel nieruchomości co jest wiążące dla organu administracyjnego rozpoznającego sprawę dotyczącą stwierdzenia nieważności ze względu na ustanowione prawem domniemanie. Ponadto zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 1, 6, 7 i 8 k.p.a. wyrażające się w działaniu organu administracyjnego bez podstawy prawnej w zakresie dokonywania samodzielnych ustaleń związanych ze wzruszeniem domniemania prawa własności wpisanego do księgi wieczystej w sytuacji, gdy kompetencje takie przyznane są wyłącznie sądom powszechnym, a nie organom administracyjnym co powoduje, że wydana w I instancji decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa; oraz art. 7, 77 i 107 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nierozpoznanie sprawy w drugiej instancji w sposób pełny i brak odniesienia się w jakikolwiek sposób do podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów w stosunku do decyzji z dnia [...] lipca 2010 r. W ocenie skarżącego organ rozpoznając wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy nie rozpoznał sprawy w sposób wnikliwy i pełny do czego jest zobowiązany przepisami postępowania administracyjnego. Nie odniósł się w jakikolwiek sposób do zarzutów sformułowanych przez skarżącego w ww. wniosku, a przy ponownym rozpoznaniu sprawy skopiował swe uzasadnienie z decyzji wydanej w pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę GINB podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dna 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że wykonywana kontrola polega na weryfikacji decyzji lub postanowienia organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.
Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wbrew stanowisku zaprezentowanemu w decyzjach obu instancji bez ustalenia dokładnego stanu faktycznego i prawnego sprawy, organ administracyjny nie może skutecznie zakwestionować wpisu w księdze wieczystej pod względem zgodności lub niezgodności z rzeczywistym stanem prawnym. Oznacza to, że decyzje obu instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a.
Przede wszystkim organ nadzorczy, odmawiając P. R. przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2001 r., Nr [...], nie ustalił w drodze jakiej dokładnie czynności prawnej i dokładnie w jakiej dacie P. R. nabył działki nr [...]. Brak jest bowiem w aktach sprawy stosownego aktu notarialnego. Ze znajdującej się w aktach sprawy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2004 r., znak: [...], wynika natomiast, że prawo do tych działek P. R. nabył na podstawie umowy sprzedaży z dnia 29 sierpnia - nie wskazano roku w którym czynność ta nastąpiła - (co wynika z odpisów ksiąg wieczystych nr [...] z dnia [...] września 2001 r.). Prawdopodobnie to ta czynność prawna stanowiła podstawę do wpisu w księdze wieczystej P. R. jako współwłaściciela tych działek. Organ nie wyjaśnił więc podstawowej kwestii jaka legła u podstaw dokonania wpisu w księdze wieczystej. Należy też mieć na względzie, że wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2000 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy [...] oddalił powództwo Skarbu Państwa m.in. przeciwko P. R. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. W wyroku tym Sąd wskazał, że w wyniku wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 1992 r. sygn. akt II SA 1559-1560/92 w księgach wieczystych Nr [...] oraz [...] prowadzonych przez Sąd Rejonowy [...] w ich dziale II - w miejsce Skarbu Państwa - wpisany został M. F. (właściciel przedwojenny). Sąd ten wskazał też, że - w drodze rozporządzeń przez pozwanych - aktualnie współwłaścicielem nieruchomości, dla których prowadzona była księga wieczysta Nr [...], stał się P. R.. W swoich decyzjach organ nadzorczy skupił się wyłącznie na dowodzeniu, że to na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1948 r., Nr [...], utrzymanej w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] grudnia 1948 r., Nr [...], to Skarb Państwa jest właścicielem działek nr [...], a w takim przypadku, tj. w wyniku zmiany stanu prawnego nieruchomości z mocy prawa, wpis ma charakter deklaratoryjny. Jednak jak wynika z powyższych ustaleń w księdze wieczystej Nr [...] to w miejsce Skarbu Państwa został wpisany jako właściciel M. F.. Dopiero w dniu [...] maja 2002 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał decyzję znak: [...], którą stwierdził nieważność decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] czerwca 1992 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1991 r., które to decyzje w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 1992 r. sygn. akt II SA 1559-1560/92 stanowiły podstawę do wpisu w księdze wieczystej M. F.. Powyższe okoliczności wynikają z uzasadnienia decyzji ostatecznej Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2008 r., znak: [...], która to decyzja została uchylona nieprawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 71/09 (publ. https://orzeczenie.nsa.gov.pl). GINB w ogóle nie wyjaśnił ww. kwestii, które w ocenie Sądu mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto z odpisu księgi wieczystej znajdującego się w aktach sprawy wynika, że zostało wpisane ostrzeżenie o roszczeniu Skarbu Państwa o usunięciu niezgodności stanu prawnego ujawnionego w dziale II z rzeczywistym stanem prawnym. Organ nie ustalił jaka zmiana okoliczności prawnych legła u podstaw formułowania kolejnego roszczenia Skarbu Państwa o usunięcie niezgodności stanu prawnego ujawnionego w tej księdze.
W ocenie Sądu organ nadzorczy prawidłowo powołał się na orzecznictwo sądów powszechnych, że domniemanie z art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., Nr 124, poz. 1361, ze zm.), zw. dalej u.k.w.h., może być obalone nie tylko w procesie wywołanym powództwem opartym na art. 10 wspomnianej ustawy, ale także w każdym innym postępowaniu, w którym ocena prawidłowości wpisu ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu. Jednak GINB przytaczając powyższą tezę, niejednokrotnie prezentowaną w orzecznictwie, pominął, że warunkiem sine qua non skutecznego zwalczenia wiarygodności wpisu w księdze wieczystej jest legitymowanie się interesem prawnym w uzyskaniu oceny zgodnej z żądaniem, a taki interes musi wykazać powód. GINB nie powołał więc pełnej tezy zaprezentowanej w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2006 r., IV CSK 177/05 (publ. LEX nr 301835). Spostrzeżenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie potwierdza także stanowisko Sądu Najwyższego zaprezentowane w postanowieniu z dnia 20 marca 2009 r. sygn. akt II CSK 581/08. W postanowieniu tym bowiem wskazano, że domniemanie z art. 3 u.k.w.h. może być obalone nie tylko w procesie wywołanym powództwem opartym na art. 10 wspomnianej ustawy, ale także, na żądanie zainteresowanego, w każdym innym procesie (zob. wyrok SN z 17 czerwca 1960 r., 3 CR 328/60, publ. OSPiKA 6/61). Z powyższego wynika, że oczywiście - jak trafnie organ nadzorczy wskazał - zakwestionowanie zgodności rzeczywistego prawnego ujawnionego w księdze wieczystej jest możliwe w każdym innym postępowaniu, jednak uprawnienie to przysługuje podmiotowi, który legitymuje się interesem prawnym. GINB w swoich rozstrzygnięciach w niniejszej sprawie nie wykazał takiego interesu prawnego. W ocenie Sądu nie wystarczy też samo zakwestionowanie wpisu bowiem dopiero w wyniku oceny materiału dowodowego przez właściwy sąd wieczystoksięgowy i wydania orzeczenia przez ten sąd może dojść do zmiany wpisu w księdze wieczystej. A zatem samo zakwestionowanie przez GINB prawidłowości wpisu w księdze wieczystej Nr [...] jako współwłaściciela P. R. nie może prowadzić do zmian jej treści, ponieważ decyzje organów administracyjnych nie mają takiej mocy. Decyzje organów mogą jedynie stanowić materiał dowodowy na podstawie, którego właściwy sąd może wydać orzeczenie w przedmiocie zmiany wpisu. Powyższe wynika z zasady udokumentowania wpisu (art. 34 u.k.w.h.) i zasady ograniczonej kompetencji sądu wieczystoksięgowego (art. 6268 § 2 k.p.c.). W postanowieniu z dnia 6 marca 2008 r. Sąd Najwyższy sygn. akt I CSK 421/07 (publ. LEX nr 621796) wskazał, że czynienie samodzielnych ustaleń, wbrew treści istniejącego w księdze wpisu, co do przynależności nieruchomości, uchybia zasadzie ograniczonej kompetencji sądu wieczystoksięgowego, a nadto godzi w zasady jawności materialnej wpisu oraz rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 3 i art. 5 u.k.w.h.).
Powyższe nie oznacza jednak, że w postępowaniu administracyjnym organ nie może zakwestionować wpisu wieczystoksięgowego. Jednak owe zakwestionowanie musi zostać poprzedzone dokonaniem przeciwdowodu, który musi zaistnieć w ramach dokonanej uprzednio swobodnej oceny dowodów. Ocena ta winna być dokonana w oparciu o reguły z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Organ administracyjny winien wziąć pod uwagę więc wszystkie okoliczności faktyczne i prawne, które mają wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z ww. ustaleń Sądu stan faktyczny i prawny mający wpływ na ustalenie rzeczywistego stanu prawnego działek nr [...] jest wynikiem toczących się od wielu lat postępowań administracyjnych i sądowych. Nie ulega przy tym wątpliwości, że ostateczne ukształtowanie stanu prawnego ww. działek jest uzależnione nadal od ostatecznego wyniku postępowań administracyjnych dotyczących m.in. stwierdzenia nieważności uchwały parcelacyjnej majątku ziemskiego, czy też decyzji nacjonalizacyjnych z 1948 r. i innych, w tym dot. roszczenia Skarbu Państwa o usunięciu niezgodności stanu prawnego ujawnionego w dziele II KW z rzeczywistym stanem prawnym. W ocenie Sądu zarówno orzeczenia sądowe, jak i administracyjne, mogące ustalić jedynie obecne stosunki własnościowe, mogłoby zapaść wyłącznie w oparciu o obowiązujący aktualnie stan prawny wynikający z mocy wiążących decyzji administracyjnych. Jednak w zaskarżonej decyzji, jak i w decyzji ją poprzedzającej organ nadzoru takich rozważań nie przedstawił.
Ponadto organ administracyjny (poza prostym przyjęcie, że domniemanie jest wzruszalne, a wpis w księdze ma charakter deklaratoryjny) winien mieć na względzie, że domniemanie, iż prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym (art. 3 ust. 1 u.k.w.h.) funkcjonuje nieustannie aż do wykreślenia lub zmiany wpisu. Wykreślenie uruchamia domniemanie, że prawo wykreślone nie istnieje (art. 3 ust. 2 u.k.w.h.). To dopiero zmiana wpisu uruchamia domniemanie, że wpis dokonany po takiej zmianie jest zgodny z rzeczywistym stanem prawnym, a wykreślone przy tej zmianie prawo poprzednio wpisane nie istnieje. Nigdy zaś nie wyłącza domniemania zgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym samo ostrzeżenie, choćby najbardziej prawdopodobne (por. artykuł E. Gniewek Rejent 2003/10/37, Teza 4). A zatem to w dalszym ciągu P. R. korzysta z ochrony jaką mu daje art. 3 u.k.w.h. a jedynie na podstawie art. 8 u.k.w.h. następuje wyłączenie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych.
Z akt sprawy wynika, że aktualnie pomiędzy Skarbem Państwa a wpisanymi do ww. księgi podmiotami jako właścicielami toczy się spór o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej. W takim procesie także pozwany może bronić się, kwestionując prawo własności powoda, także w drodze obalenia domniemania z wpisu w księdze wieczystej. Skoro podmiot wpisany jako pozwany może także chronić swój interes prawny, poprzez kwestionowanie prawa powoda i korzysta z domniemania o prawdziwości wpisu, to nie można wykluczyć, że w postępowaniu administracyjnym o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę taki podmiot ma interes prawny o jakim mowa w art. 28 k.p.a.
GINB w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji o umorzeniu postępowania nieważnościowego takich ustaleń nie dokonał, co oznacza, że przeprowadził postępowanie z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a., które obligują organ do dokładnego wyjaśnienia sprawy. W ocenie Sądu w okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy nie wystarczy powołać się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 lutego 2008 r. sygn. akt I CSK 371/07 (publ. LEX nr 457845) by można było jednoznacznie przesądzić, że to Skarb Państwa jest właścicielem ww. działek pomimo, iż nie jest wpisany do księgi wieczystej jako właściciel. Jak wynika z akt postępowania, co wyżej przedstawiono, Skarb Państwa był wpisany jako właściciel do księgi. Jednak w wyniku okoliczności prawnych jakie pojawiły się w niniejszej sprawie na przestrzeni co najmniej kilkunastu lat, w jego miejsce prawdopodobnie na początku lat dziewięćdziesiątych jako właściciel został wpisany M. F. (właściciel przedwojenny). A zatem pomimo faktu, że w niniejszej sprawie zmiana stanu prawnego (własności) ww. nieruchomości nastąpiła z mocy prawa i prawo to było wpisane do księgi wieczystej na rzecz Skarbu Państwa, to w wyniku okoliczności prawnych prawo to zostało wykreślone, a wpisany został poprzedni właściciel. Do chwili obecnej Skarbowi Państwa w drodze przeprowadzonych i toczących się postępowań nie udało się przywrócić wpisu, że to on jest właścicielem ww. działek. Dodatkowo stan prawny komplikuje sposób nabycia własności ww. działek przez P. R., który prawdopodobnie nabył je od spadkobierców M. F. w drodze sprzedaży. Jego wpis nie wiąże się więc bezpośrednio z wynikiem sporu jaki zaistniał na tle zagadnienia czy działki jakie nabył, a wchodzące w skład majątku ziemskiego, podlegały nacjonalizacji stosownie do dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. W tych warunkach nie można w sposób jednoznaczny, tak jak to uczynił GINB, przyjąć, że reguła (na którą powołał się organ - zaprezentowaną w ww. wyroku Sądu Najwyższego), ma wprost zastosowanie w sporze pomiędzy Skarbem Państwa, który z mocy prawa nabył prawo własność, a P. R., który w sposób wtórny (w drodze umowy sprzedaży) nabył ich własność i na tej podstawie uzyskał wpis, który do dnia dzisiejszego korzysta z domniemania o jakim mowa w art. 3 u.k.w.h.
W ocenie Sądu choć organ administracyjny na użytek własnego postępowania mógł dokonywać ustaleń w zakresie zgodności wpisu z rzeczywistym stanem prawnym, to jednak ustalenia te winny być poparte materiałem dowodowym zgromadzonym zgodnie z regułami określonymi w art. 7, 77 § 1 k.p.a. Ich ocena winna znaleźć też odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 k.p.a.). Bez dokonania takich ustaleń nie jest możliwe formułowanie tak istotnej dla wyniku postępowania tezy, jaką zaprezentował w niniejszej sprawie GINB, uznając de facto, że P. R. nie jest właścicielem działek nr [...] i nie korzysta z jakiekolwiek ochrony prawnej.
W powtórnie przeprowadzonym postępowaniu, organ administracji uwzględni okoliczności i uwagi podniesione w uzasadnieniu niniejszego wyroku i dokona ponownej analizy uprawnień skarżącego jako strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, będącej przedmiotem postępowania nadzorczego.
Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. W pkt. II i III orzeczono w oparciu o art. 152 i 200 ww. ustawy.