VII SA/Wa 216/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-03-30
NSAtransportoweŚredniawsa
transport kolejowyinwestycjenieruchomościprawo administracyjneustalenie lokalizacjidrogi publicznewłasnośćodszkodowaniedostęp do drogi publicznej

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii dotyczącą ustalenia lokalizacji inwestycji kolejowej, uznając, że wnioskodawca nie wykazał tytułu prawnego do spornych działek.

Sąd rozpatrzył skargi A L i J C na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii dotyczącą ustalenia lokalizacji linii kolejowej. Skarżący kwestionowali m.in. ustalenia dotyczące własności działek oraz brak dostępu do drogi publicznej. Sąd uznał, że skarżący nie wykazali tytułu prawnego do spornych działek, a kwestie własnościowe i odszkodowawcze powinny być rozstrzygane w postępowaniu cywilnym. Sąd oddalił skargi, uznając decyzję Ministra za zgodną z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał połączone skargi A L i J C na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia [...] listopada 2021 r., która utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2020 r. o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej dla inwestycji pn. "Rewitalizacja i odbudowa częściowo nieczynnej linii kolejowej nr [...] na odcinku [...] -[...] ". Skarżący podnosili zarzuty dotyczące m.in. naruszenia prawa własności, braku dostępu do drogi publicznej oraz wadliwego ustalenia stanu prawnego działek, w szczególności działki nr [...] i [...]. Twierdzili, że organy administracji błędnie uznały te działki za własność Skarbu Państwa, mimo braku odpowiedniej dokumentacji, a także że nie zapewniono im dostępu do drogi publicznej. Sąd, analizując sprawę, podkreślił, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Wskazał, że w postępowaniu o ustalenie lokalizacji linii kolejowej inwestor jest kreatorem przebiegu inwestycji, a organ administracji ocenia jedynie jej zgodność z prawem. Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że skarżący nie wykazali w sposób udokumentowany przysługującego im tytułu prawnego do spornych działek nr [...] i [...]. W związku z tym uznał, że skarżącym nie przysługuje interes prawny do kwestionowania decyzji w części dotyczącej tych nieruchomości. Odnosząc się do zarzutu braku dostępu do drogi publicznej, Sąd stwierdził, że inwestycja kolejowa nie wpływa na dotychczasowy dostęp do drogi publicznej, a kwestie zapewnienia dostępu do drogi publicznej powinny być rozstrzygane w odrębnym postępowaniu lub wynikać z istniejącego stanu prawnego. Sąd podkreślił również, że postępowanie lokalizacyjne nie jest właściwym miejscem do rozstrzygania sporów o własność czy dochodzenia odszkodowań za przeszłe wywłaszczenia, które powinny być przedmiotem postępowania cywilnego. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi jako niezasadne, uznając zaskarżoną decyzję Ministra Rozwoju i Technologii za zgodną z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, skarżący nie wykazali w sposób udokumentowany przysługującego im tytułu prawnego do spornych działek nr [...] i [...].

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skarżący nie przedstawili dowodów potwierdzających ich prawo własności do działek, a jedynie argumenty historyczne i wątpliwości co do wpisów w ewidencji gruntów. Brak wykazania tytułu prawnego skutkuje brakiem interesu prawnego do kwestionowania decyzji w tej części.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.t.k. art. 9o § ust. 1

Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym

u.t.k. art. 9o § ust. 3

Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym

u.t.k. art. 9q § ust. 1 pkt 7 lit. b

Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym

u.t.k. art. 9s § ust. 3b

Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym

u.t.k. art. 9s § ust. 3e

Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

k.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

u.g.n. art. 124

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 113 § ust. 4

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i § 2

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko art. 72 § ust. 1 pkt 11 i ust. 3

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

Konstytucja RP art. 64 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 21 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżący nie wykazali tytułu prawnego do spornych działek. Postępowanie lokalizacyjne nie jest właściwe do rozstrzygania sporów o własność i odszkodowania. Inwestycja kolejowa nie wpływa na istniejący dostęp do drogi publicznej. Wniosek inwestora spełniał wymogi formalne.

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa własności skarżących poprzez błędne ustalenie stanu prawnego działek. Brak zapewnienia dostępu do drogi publicznej dla działek skarżących. Wadliwe ustalenie stanu prawnego działek i brak dokumentów potwierdzających własność Skarbu Państwa. Naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Godne uwagi sformułowania

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Inwestor jest zatem kreatorem miejsca, sposobu i kształtu realizacji inwestycji, natomiast organ orzekający wyznacza dopuszczalne prawem granice tej kreacji. Skarżący winni dochodzić swych roszczeń w tym zakresie w postępowaniu cywilno-sądowym. Skarżący nie wykazali w żaden sposób, żadnym dokumentem, iż mają jakikolwiek tytuł prawny do omawianych działek.

Skład orzekający

Andrzej Siwek

sprawozdawca

Bogusław Cieśla

członek

Tomasz Janeczko

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu kontroli sądu administracyjnego w sprawach dotyczących lokalizacji inwestycji liniowych, w szczególności kolejowych, oraz kwestii związanych z wykazaniem tytułu prawnego do nieruchomości i interesu prawnego w postępowaniu."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań dotyczących inwestycji kolejowych i przepisów ustawy o transporcie kolejowym. Kwestie własnościowe i odszkodowawcze wymagają odrębnego postępowania cywilnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej inwestycji infrastrukturalnej i porusza kwestie sporne dotyczące własności gruntów oraz dostępu do drogi publicznej, co jest istotne dla właścicieli nieruchomości.

Kolejowa inwestycja kontra właściciele gruntów: Sąd rozstrzyga spór o własność i dostęp do drogi.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 216/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-03-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Siwek /sprawozdawca/
Bogusław Cieśla
Tomasz Janeczko /przewodniczący/
Symbol z opisem
6152 Lokalizacja innej inwestycji celu publicznego
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Sygn. powiązane
II OSK 2218/22 - Wyrok NSA z 2024-01-10
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Janeczko, Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Andrzej Siwek (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 marca 2022 r. sprawy ze skarg A L i J C na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji oddala skargi
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2021 r., znak [...] Minister Rozwoju i Technologii (dalej: "Minister", "organ odwoławczy" "organ II instancji"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm. dalej "k.p.a.", oraz art. 9q ust. 5 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1984, dalej jako "u.t.k.") po rozpatrzeniu odwołań J C i A L od decyzji Wojewody [...] (dalej jako: "Wojewoda", "organ I instancji") z dnia [...] września 2020 r., nr [...] o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej dla inwestycji pn.: "Rewitalizacja i odbudowa częściowo nieczynnej linii kolejowej nr [...] na odcinku [...] -[...] " w ramach projektu pn.: "Rewitalizacja i odbudowa częściowo nieczynnej linii kolejowej nr [...] -[...]":
I. uchylił w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji:
– znajdującą się na stronie 29 w pkt VIII tabelę, określającą działki objęte inwestycją, w stosunku do których inwestor jest uprawniony do ich nieodpłatnego zajęcia na czas realizacji inwestycji, w zakresie dotyczącym działki nr [...] , obręb [...][...] (poz. 6 tabeli), oraz działki nr [...], obręb [...] (poz. 7 tabeli),
– znajdujący się na stronie 36 i 37 zapis stanowiący treść pkt IX, dotyczącego oznaczenia nieruchomości, na których planowana jest budowa lub przebudowa dróg krajowych,
i orzekł w tym zakresie poprzez ustalenie, w miejsce uchylenia, w tabeli znajdującej się na stronie 29 w pkt VIII, nowego zapisu.
II. w pozostałej części decyzję I instancji utrzymał w mocy.
Decyzja wydana zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z dnia 6 kwietnia 2020 r., uzupełnionym i zmienionym w trakcie prowadzonego postępowania, [...] S A. z siedzibą w [...] (zwana dalej "inwestorem", "[...]") wystąpiła do Wojewody [...]o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej w celu realizacji inwestycji pn.: "Rewitalizacja i odbudowa częściowo nieczynnej linii kolejowej nr [...]na odcinku [...] -[...] " w ramach projektu pn.: "Rewitalizacja i odbudowa częściowo nieczynnej linii kolejowej nr [...][...] -[...]". Inwestor wniósł jednocześnie o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności ze względu na uzasadniony interes społeczny i gospodarczy.
Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2020 r. nr [...]o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, na podstawie art. 9o ust. 1, art. 9w ust. 1 u.t.k. oraz art. 104 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, ustalił lokalizację linii kolejowej na rzecz [...] S.A. dla przedsięwzięcia pn.: "Rewitalizacja i odbudowa częściowo nieczynnej linii kolejowej nr [...]na odcinku [...] -[...] w ramach projektu pn.: "Rewitalizacja i odbudowa częściowo nieczynnej linii kolejowej nr [...][...] - [...]i nadał jej rygor natychmiastowej wykonalności.
Pismem z dnia 23 października 2020 r. od decyzji Wojewody [...] odwołanie wniósł J C. Zaskarżył część decyzji Wojewody [...] o ustanowieniu użytkowania wieczystego na rzecz na działkach nr: [...],[...],[...],[...][...]. Podkreślił, że ww. działki wskazane w decyzji nie są własnością Skarbu Państwa. Wojewoda [...] rości prawo do działek na podstawie wpisu ewidencji gruntów. W 1969 r działka o numerze [...] wpisana została do jednostki rejestrowej nr [...], gdzie figurował właściciel: Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych [...], a w 1992 r podczas zakładania ewidencji elektronicznej zapis w jednostce rejestrowej zmieniono na właściciel: Skarb Państwa, stały zarząd [...]Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych. Jednakże brak jest jakiejkolwiek dokumentacji potwierdzającej powyższe wpisy odnośnie własności przedmiotowej działki. Nie wiadomo na jakiej podstawie faktycznej i prawnej działka nr [...]została uznana we wskazanych ewidencjach za własność najpierw Kolei, a ostatecznie Skarbu Państwa . Podobnie sytuacja ma się do pozostałych działek: [...],[...],[...],[...],[...]. Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą i doktryną ewidencja gruntów nie może np. przesądzać o własności nieruchomości (prawie użytkowania wieczystego). Dlatego rejestry, na które powołuje się Wojewoda [...] nie mogą przesądzać o prawie własności Skarbu Państwa do działek, których prawowitymi właścicielami są właściciele nieruchomości bezpośrednio przylegających do działek [...],[...],[...],[...],[...],[...].
J C podniósł, że w 2012 r Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę [...] złożył do Sądu Rejonowego w [...] wniosek o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie działek [...],[...],[...],[...],[...],[...]. Sąd Rejonowy w [...]I Wydział Cywilny postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r. sygn. akt [...] umorzył postępowanie o zasiedzenie działek. Natomiast w 2018 r. Skarb Państwa - Starosta [...] złożył wniosek o założenie księgi wieczystej dla nieruchomości składającej się z działek : [...],[...] , [...] , [...][...],[...] na podstawie art. 538 Kodeksu Napoleona, lecz Sąd Okręgowy w [...] orzeczeniem z dnia [...] marca 2019 r sygn. akt [...] oddalił wniosek o założenie księgi wieczystej.
Pismem z dnia 20 sierpnia 2021 r., uzupełnionym pismem z dnia 22 listopada 2021 r., odwołanie złożyła A L, podnosząc w szczególności zarzuty w kwestii dostępu należących do niej działek do drogi publicznej.
Wskazała, że dziewięć działek rolnych o nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] , [...]nie ma zapewnionego dostępu do drogi publicznej. Działki nr [...],[...] stanowią jej własność. W ocenie skarżącej inwestor nie może się tłumaczyć, że nie dokonuje nowych podziałów po stronie działek rolnych. Droga dojazdowa na działkach przez które mają przebiegać sieci e-15 kV i k-110 powinna zostać wydzielona z nieruchomości prywatnych i tamtędy powinien być zapewniony dojazd. Skarżąca zaznaczyła, że torowisko zostało wydzielone w poprzednich latach, a działki zostały wywłaszczone bez odszkodowania. Pozostałe części działek rolnych zostały pozbawione dostępu do drogi. W obecnym stanie prawnym cel wywłaszczenia został rozszerzony, a podmiot realizujący inwestycję jest taki sam. Zdaniem skarżącej, kolejna decyzja wywłaszczeniowa nie reguluje kwestii dojazdu do działek. Tym samym przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem prawa.
Po rozpoznaniu ww. odwołań, Minister Rozwoju i Technologii decyzją z dnia [...] listopada 2021 r., znak [...], uchylił w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji znajdującą się na stronie 29 w pkt VIII tabelę, określającą działki objęte inwestycją, w stosunku do których inwestor jest uprawniony do ich nieodpłatnego zajęcia na czas realizacji inwestycji, w zakresie dotyczącym działki nr [...], obręb [...] (poz. 6 tabeli) oraz działki nr [...] , obręb [...] (poz. 7 tabeli), znajdujący się na stronie 36 i 37 zapis stanowiący treść pkt IX, dotyczącego oznaczenia nieruchomości, na których planowana jest budowa lub przebudowa dróg krajowych i orzekł w tym zakresie poprzez ustalenie, w miejsce uchylenia, w tabeli znajdującej się na stronie 29 w pkt VIII nowego zapisu oraz w pozostałej części decyzję I instancji utrzymał w mocy.
Minister wskazał, że po zapoznaniu się ze zgromadzonym materiałem dowodowym stwierdził, iż wydana w I instancji decyzja wymaga dokonania korekty merytoryczno-reformacyjnej.
Organ odwoławczy podniósł, że w pkt VII wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej dla projektowanego przedsięwzięcia inwestor wskazał nieruchomości, na których planowana jest budowa lub przebudowa dróg krajowych, powołując się przy tym na przepis art. 9s ust. 3e u.t.k.. W pkt IX decyzji Wojewody [...] oznaczone zostały nieruchomości, na których planowana jest budowa lub przebudowa dróg krajowych. Brak jest jednak w ww. decyzji orzeczenia o przejęciu ww. nieruchomości na własność Skarbu Państwa i oddaniu ich w trwały zarząd Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, zgodnie z art. 9s ust. 3b i 3e w związku z art 9q ust. 1 pkt 7 lit. b u.t.k.. Nieruchomości wymienione w pkt IX decyzji organu I instancji zostały jednocześnie wskazane jako nieruchomości, w stosunku do których ogranicza się sposób korzystania z nieruchomości (pkt VII decyzji), bądź jako nieruchomości objęte inwestycją, w stosunku do których inwestor jest uprawniony do ich nieodpłatnego zajęcia na czas realizacji inwestycji (pkt VIII decyzji). Ponadto, z analizy mapy przedstawiającej istniejące uzbrojenie terenu, proponowany przebieg linii kolejowej z zaznaczeniem terenu niezbędnego dla planowanych obiektów budowlanych, przedłożonej przez inwestora wraz z ww. wnioskiem o wydanie decyzji lokalizacyjnej, a następnie zatwierdzonej przez Wojewodę [...] jako załącznik nr 1 do przedmiotowej decyzji, nie wynika, aby na nieruchomościach wskazanych w treści decyzji jako niezbędne do budowy lub przebudowy dróg krajowych, miała nastąpić budowa lub przebudowa dróg krajowych, wymagająca zastosowania art. 9s ust. 3e ustawy o transporcie kolejowym. Na powyższe nie wskazują także wyjaśnienia inwestora w przedmiotowym zakresie, zawarte w piśmie z dnia 7 lipca 2021 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie organu II instancji z dnia [...] czerwca 2021 r., znak: [...] W ocenie Ministra ww. wyjaśnienia inwestora potwierdzają bowiem, iż działki wymienione w pkt IX decyzji powinny zostać ujęte jedynie odpowiednio w pkt VII lub VIII tej decyzji.
W konsekwencji, skoro przedmiotowa inwestycja nie przewiduje skutków określonych w art. 9s ust. 3e u.t.k., to za zbędne należy uznać rozstrzygnięcie zawarte w pkt IX decyzji.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu J C, organ odwoławczy wskazał, iż z akt przedmiotowej sprawy nie wynikało, aby skarżącemu przysługiwał tytuł prawny do ww. działek nr [...],[...] , [...][...] i [...] Wobec tego, pismem z dnia 12 lutego 2021 r., znak: [...] organ II instancji wezwał skarżącego m.in. do przedłożenia dokumentów potwierdzających posiadany tytuł prawny do ww. działek. W odpowiedzi na ww. wezwanie, przy piśmie z dnia 3 marca 2021 r. skarżący przedłożył dokumenty potwierdzające jego prawo własności do działki nr [...], obręb [...] , objętej decyzją organu I instancji. J C nie przedstawił jednak żadnych dokumentów, z których wynikałby przysługujący mu tytuł prawny do działek nr [...][...],[...],[...] i [...], obręb [...][...], a w szczególności do ww. działki nr [...], co do której skarżący rości sobie prawo własności. Skarżący nie podważył zatem w skuteczny sposób ustaleń wynikających z akt przedmiotowej sprawy co do stanu własnościowego ww. działek, a przede wszystkim działki nr [...] .
Z pisma inwestora z dnia 23 kwietnia 2021 r., znak: [...] w którym inwestor ustosunkował się do odwołania J C wynika, iż ww. działka nr [...] stanowi teren linii kolejowej, na którym inwestor posiada swoją infrastrukturę i środki trwałe, a ponadto została ona ujęta w decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w sprawie ustalenia terenów zamkniętych, przez które przebiegają linie kolejowe (załącznik nr 12, poz. 19).
W związku z powyższym każdy z właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości oraz osób mających inne prawa do nieruchomości jest stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej jedynie w części dotyczącej jego nieruchomości. W konsekwencji, skoro skarżący w toku postępowania odwoławczego nie wykazał przysługującego mu tytułu prawnego do działek nr [...],[...],[...],[...] i [...], obręb [...], to uznać należy, iż skarżącemu nie przysługuje interes prawny do kwestionowania decyzji organu I instancji w części dotyczącej ww. działek. Skarżący, jako właściciel działki nr [...], obręb [...], uprawniony jest do podważania zaskarżonej decyzji jedynie w części dotyczącej ww. działki.
Dodatkowo, biorąc pod uwagę zarzuty skarżącego dotyczące wypłaty - w ocenie skarżącego - należnego mu odszkodowania za ww. działkę [...], organ wyjaśnił, iż kwestie związane z ustaleniem wysokości i wypłatą odszkodowania, mimo iż w pewnym stopniu są związane z decyzją o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, stanowią oddzielne byty, podlegające odrębnym trybom zaskarżenia. Tym samym, kwestie dotyczące wypłaty odszkodowania nie stanowią przedmiotu postępowania w sprawie ustalenia lokalizacji linii kolejowej. Organ II instancji, prowadząc postępowanie odwoławcze, nie ma uprawnień do badania jakichkolwiek innych inwestycji kolejowych, które powstały na ww. działkach w oparciu o inne decyzje administracyjne bądź regulacje.
Rozpatrując odwołanie A L od decyzji I instancji, Minister odnosząc się do zarzutu w kwestii braku zapewnionego dostępu do drogi publicznej dla działek nr "[...] , [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...]", wskazał, że jak sama wyjaśniła skarżąca we wniesionym odwołaniu i w ww. piśmie, spośród ww. działek tytuł prawny przysługuje jej jedynie do działek nr [...] i [...], obręb [...] , zaznaczył, iż każdy z właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości oraz osób mających inne prawa do nieruchomości jest stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej jedynie w części dotyczącej jego nieruchomości. Tym samym, skarżąca uprawniona jest do kwestionowania zaskarżonej decyzji jedynie w części dotyczącej należących do niej działek nr [...] i [...].
Organ II instancji podkreślił, iż w stosunku do ww. działek nr [...] i [...] decyzja Wojewody [...] wywołuje jedynie skutek, o którym mowa w art. 9q ust. 1 pkt 6 u.t.k., tzn. ww. działki zostały ograniczone w korzystaniu ze względu na konieczność wykonania na nich prac związanych z budową linii kablowych SN i WN oraz wycinką drzew i krzewów (pkt VII decyzji). Przedmiotowe działki, w związku z realizacją omawianej inwestycji kolejowej, nie ulegają zatem podziałom i przejęciu ich części na własność Skarbu Państwa. Inwestycja objęta decyzją Wojewody [...] nie wywołuje jakiegokolwiek wpływu na dotychczasowy dostęp ww. działek do drogi publicznej. Skarżąca nie może natomiast w przedmiotowej decyzji i inwestycji nią objętej upatrywać sposobu na zapewnienie sobie żądanego dostępu do drogi publicznej, zgodnego z jej oczekiwaniami. W ww. zakresie Minister w pełni podzielił wyjaśnienia inwestora zawarte w piśmie z dnia 21 października 2021 r., iż w ramach inwestycji objętej zaskarżoną decyzją inwestor nie jest zobowiązany do zapewnienia przedmiotowym działkom dostępu do drogi publicznej, skoro działki te nie ulegają podziałom na potrzeby realizacji omawianej inwestycji.
W analizowanej sprawie, po dokonaniu kontroli decyzji Wojewody, organ odwoławczy nie dopatrzył się uchybień w zaproponowanym przez inwestora przebiegu inwestycji. Projektowane przedsięwzięcie, w kształcie zaproponowanym przez wnioskodawcę, jest zgodne z przepisami prawa powszechnie obowiązującego, co obligowało organ I instancji do ustalenia lokalizacji przedmiotowej inwestycji w drodze zaskarżonej decyzji.
Ponadto, zdaniem organu odwoławczego, skarżąca nie może w przedmiotowej inwestycji upatrywać sposobu na zapewnienie dla swoich działek dostępu do drogi publicznej i oczekiwać od inwestora zaprojektowania żądanej drogi dojazdowej. Inwestor zadecydował, że w stosunku do działek skarżącej omawiana inwestycja ma wywołać jedynie skutek w postaci ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości, co w żaden sposób nie wpływa na dotychczasowy dostęp tych działek do drogi publicznej.
Ustosunkowując się z kolei do zarzutu skarżącej, iż w rzeczywistości nie zostały spełnione warunki określone w pkt IV decyzji Wojewody [...] , Minister wskazał, iż stosownie do art. 9q ust. 1 pkt 4 u.t.k. w pkt IV ww. decyzji określone zostały wymagania dotyczące ochrony interesów osób trzecich.. W ocenie Ministra fakt, iż zgodnie z żądaniem skarżącej przedmiotowa inwestycja nie przewiduje budowy drogi dojazdowej do jej nieruchomości, nie oznacza, iż zostały naruszone jej interesy. Wymagania w zakresie zapewnienia dostępu do drogi publicznej, określone w pkt IV decyzji Wojewody [...], należy zaś odczytywać w ten sposób, iż odnoszą się one do sytuacji, w której dana działka, przed realizacją inwestycji objętej zaskarżoną decyzją, posiadała dostęp do drogi publicznej.
Odnosząc się do argumentu skarżącej podniesionym w piśmie z dnia 22 listopada 2021 r., że działki nr [...] i [...] stały się bezwartościowe wskutek braku zapewnionego dostępu do drogi publicznej, Minister podkreślił, że tego typu kwestie nie stanowią przedmiotu postępowania w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego. Przedmiotem orzekania zarówno przez organ I instancji, jak i Ministra, nie jest prognozowanie wielkości ewentualnych strat w majątku skarżącej. W ramach niniejszego postępowania, inwestor nie jest obowiązany do zapewnienia ww. działkom dostępu do drogi publicznej.
Odnosząc się do zarzutu skarżącej podniesionego w piśmie z dnia 22 listopada 2021 r., iż w decyzji Wojewody [...] wymienione zostały wszystkie jej działki, tj. działki nr [...],[...],[...],[...] , obręb [...], natomiast w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] , znak: [...] o pozwoleniu na budowę dla omawianej inwestycji kolejowej, wymieniono jedynie działki nr [...],[...],[...], organ odwoławczy wyjaśnił, iż przedmiotem niniejszego postępowania nie jest badanie zgodności decyzji o pozwoleniu na budowę inwestycji kolejowej z decyzją o ustaleniu lokalizacji tej inwestycji. Decyzja w przedmiocie pozwolenia na budowę inwestycji kolejowej stanowi bowiem kolejny etap procesu inwestycyjnego i wydawana jest w odrębnym postępowaniu administracyjnym. Tym samym, decyzja taka podlega również odrębnemu trybowi zaskarżenia. W konsekwencji za chybione należy uznać podnoszenie tego rodzaju zarzutów w postępowaniu odwoławczym w sprawie decyzji organu I instancji.
Ustosunkowując się zaś do zarzutu skarżącej wyrażonego w piśmie z dnia 22 listopada 2021 r, że "linie rozgraniczające nie pokrywają się z podziałami działek", organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 9o ust. 3 pkt 3 u.t.k. wniosek o wydanie decyzji zawiera m.in. mapy z projektami podziału nieruchomości, w przypadku konieczności dokonania podziału nieruchomości, sporządzone zgodnie z odrębnymi przepisami. Zgodnie zaś z art. 9q ust. 1 pkt 5 ww. ustawy, decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej zawiera zatwierdzenie podziału nieruchomości, o którym mowa wart. 9s ust. 1. Ponadto, zgodnie z art. 9s ust. 2 u.t.k., linie rozgraniczające teren ustalone decyzją o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stanowią linie podziału nieruchomości. Jak wynika z decyzji Wojewody, działka nr [...], obręb [...] , o której mowa w ww. piśmie skarżącej, uległa podziałowi na działki nr [...]i [...], z czego działka nr [...]została przeznaczona do przejęcia pod planowaną inwestycję kolejową. Podział działki nr [...]został przedstawiony na mapie z projektem podziału nieruchomości, sporządzonej na podstawie opracowania przyjętego przez Starostę [...]do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 15 lipca 2020 r., pod numerem [...]. Ww. mapa obrazująca projekt podziału nieruchomości została zatwierdzona jako załącznik nr 2 do ww. decyzji. Jednocześnie, przebieg projektowanej inwestycji kolejowej został przedstawiony na mapie w skali 1:500, stanowiącej załącznik nr 1 do decyzji Wojewody [...].
Zdaniem organu z analizy porównawczej ww. załączników do decyzji Wojewody [...], dokonanej przez organ II instancji wynika, że linia rozgraniczająca teren inwestycji (linia ciągła koloru fioletowego, opisana w legendzie ww. mapy jako "linie rozgraniczające inwestycji - stanowiące linie podziału nieruchomości") wyrysowana na ww. mapie w skali 1:500 (załącznik nr 1 do zaskarżonej decyzji) na działce nr [...] jest zgodna z projektem podziału tej nieruchomości, zobrazowanym na ww. mapie podziałowej stanowiącej załącznik nr 2 do zaskarżonej decyzji. Tym samym, również i ten zarzut strony skarżącej należało uznać na niezasadny.
Biorąc pod uwagę zarzut skarżącej podniesiony w piśmie z dnia 22 listopada 2021 r., iż "Inwestor szczegółowo wyjaśnił do jakich robót jest uprawniony, lecz nie wspomniał o pokryciu kosztów ustanowienia służebności przesyłu w związku z budową na (...) działkach linii kablowych Sn i WN", Minister zaznaczył, iż w stosunku do działek skarżącej nr [...] i [...] decyzja Wojewody [...] wywołuje skutek, o którym mowa w art. 9q ust. 1 pkt 6 u.t.k., tzn. ww. działki zostały ograniczone w korzystaniu m.in. ze względu na konieczność wykonania na nich prac związanych z budową linii kablowych SN i WN. Zgodnie z ww. przepisem, decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie linii kolejowej zawiera określenie ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości w celu zapewnienia prawa do wejścia na teren nieruchomości dla prowadzenia inwestycji kolejowej, w szczególności dokonania związanej z nią budowy lub przebudowy układu drogowego, w tym zjazdu do nieruchomości, lub urządzeń wodnych, lub założenia i przeprowadzania na nich ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także prac związanych z konserwacją, utrzymaniem lub usuwaniem awarii. Tego rodzaju ograniczenie jest analogiczne do ograniczeń wynikających z art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm., dalej jako "u.g.n.") nazywanych w doktrynie prawa służebnością publiczną (por. M. Gdesz, A. Milicka-Stojek, C. Kowalczyk, D. Konieczny: "Aspekty prawne i ekonomiczne administracyjnego ograniczenia korzystania z nieruchomości - służebność publiczna i odszkodowania", wyd. Instytut Infrastruktury Liniowej, Olsztyn 2016). Podstawowym elementem służebności publicznej jest ograniczenie prawa własności właśnie w drodze aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej). Decyzja administracyjna o ograniczeniu narzuca określoną treść służebności publicznej każdoczesnemu właścicielowi nieruchomości. Innymi słowy jest regulowana "pozycja rzeczy", a nie osoby.
Zgodnie z art. 9q ust. 1a u.t.k., do ograniczeń, o których mowa w ust. 1 pkt 6 przedmiotowej ustawy, stosuje się odpowiednio przepisy art. 124 ust. 4-7 oraz art. 124a u.g.n.. Zgodnie zaś z art. 124 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego nie jest możliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu przysługuje odszkodowanie. Odszkodowanie, o którym mowa w art. 124 ust. 4 w zw. z art. 128 ust. 4 u.g.n., jest odszkodowaniem za szkody wynikające z ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, a więc w istocie za ograniczenia prawa do nieruchomości. Zaznaczenia wymaga jednak, iż na etapie postępowania w sprawie o ustalenie lokalizacji linii kolejowej organ nie zajmuje się kwestiami odszkodowawczymi, jak i przyszłą realizacją inwestycji (w tym ewentualną koniecznością przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego). Kwestie związane z ustaleniem wysokości i wypłatą odszkodowania, mimo iż w pewnym stopniu są związane z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie linii kolejowej, stanowią oddzielne byty, podlegające odrębnym trybom zaskarżenia.
Wobec powyższych ustaleń, zdaniem organu II instancji, nietrafiony jest zarzut skarżącej, jakoby inwestor obowiązany był do wskazania informacji odnośnie kosztów ustanowienia służebności przesyłu. Decyzja Wojewody [...] nie przewiduje wobec nieruchomości skarżącej (jak również wobec innych nieruchomości objętych tą decyzją) ustanowienia służebności przesyłu, lecz przewiduje tzw. służebność publiczną, czyli ograniczenie w korzystaniu z nieruchomości, o którym mowa w art. 9q ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie kolejowym. Za szkody wynikające z ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości właścicielowi bądź użytkownikowi wieczystemu nieruchomości przysługuje zaś odszkodowanie, ustalone w odrębnym postępowaniu administracyjnym.
Mając zaś na względzie argumenty skarżącej zawarte w dowołaniu od decyzji Wojewody [...] oraz w piśmie z dnia 22 listopada 2021 r., iż torowisko zostało wydzielone w poprzednich latach, zaś działki zostały wywłaszczone bez odszkodowania, a także, że część działek rolnych została pozbawiona dostępu do drogi publicznej, a decyzje wywłaszczeniowe zostały wydane z naruszeniem prawa, jak również, że inwestor nie jest zainteresowany "uregulowaniem kwestii prawnych torowiska" i w sposób nieuprawniony "odsyła prawowitych właścicieli do Sądu aby udowodnili swoje roszczenia do nieruchomości", Minister podniósł, że przedmiotem niniejszego postępowania jest jedynie inwestycja kolejowa objęta wnioskiem inwestora z dnia 6 kwietnia 2020 r, a następnie decyzją Wojewody [...]. W ramach niniejszego postępowania organ nie posiada kompetencji do zajmowania się innymi inwestycjami kolejowymi zrealizowanymi na terenie działek strony skarżącej. Tym samym, organ II instancji, prowadząc postępowanie odwoławcze w sprawie decyzji Wojewody [...], nie ma uprawnień do badania jakichkolwiek innych decyzji administracyjnych, w oparciu o które były realizowane inne inwestycje kolejowe na działkach skarżącej. Niniejsze postępowanie nie jest zatem właściwym "miejscem" do dochodzenia przez skarżącą swoich roszczeń związanych z innymi inwestycjami kolejowymi powstałymi na jej nieruchomościach.
Ustosunkowując się do zarzutu skarżącej podniesionego w odwołaniu z dnia 20 sierpnia 2021 r., iż przedmiotowy wniosek inwestora nie spełnia wymogów formalnych i zgodnie z art. 9o ust. 2 u.t.k. Wojewoda [...] obowiązany był zażądać ich usunięcia, Minister podkreślił, iż wniosek inwestora z dnia 6 kwietnia 2020 r., uzupełniony w toku postępowania, spełnia wymagania określone w art. 9o ust. 3 u.t.k.. Organ podzielił argumentację przemawiającą za ustaloną lokalizacją, którą przedstawił inwestor w załączonej do wniosku dokumentacji. Stwierdził także, że zarówno wniosek inwestora, postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji, jak i decyzja Wojewody [...]- poza częścią uchyloną w pkt I niniejszej decyzji - nie naruszają prawa, a zarzuty stron skarżących nie zasługują na uwzględnienie.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca A L oraz J C złożyli skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Skarżąca A L wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] i przekazanie sprawy organowi administracji I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.c. i w zw. z art. 64 ust. 1 Konstytucji RP - poprzez utrzymanie w mocy decyzji administracyjnej Wojewody [...] , mocą której w sposób bezprawny naruszono prawo własności skarżącej do części nieruchomości położonej na działce oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] , poprzez nieprawidłowe wskazanie, że właścicielem tej działki jest Skarb Państwa, chociaż nie wskazano, na jakiej podstawie prawnej i w oparciu o jakie dokumenty Skarb Państwa wywodzi swoje prawo własności do działki, będącej w części własnością skarżącej;
2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 9q ust. 1 pkt 7 lit. b u.t.k. - poprzez utrzymanie w mocy decyzji administracyjnej Wojewody [...] , niewymieniającej w punkcie 3 pośród nieruchomości przechodzących na własność Skarbu Państwa, nieruchomości należącej do skarżącej, co w konsekwencji pozbawia skarżącą zarówno prawa do odszkodowania za wywłaszczenie, jak i możliwości ustanowienia drogi koniecznej warunkującej dojazd do odciętych przez linię kolejową części nieruchomości;
3. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 9y ust. 1 u.t.k. i w zw. z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP - poprzez utrzymanie w mocy decyzji administracyjnej Wojewody [...], niewymieniającej w punkcie 3 pośród nieruchomości przechodzących na własność Skarbu Państwa, nieruchomości należącej do skarżącej, co pozbawia skarżącą prawa do słusznego odszkodowania, o którym mowa we wskazanych przepisach;
4. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. - poprzez utrzymanie w mocy decyzji administracyjnej naruszającej w stopniu rażącym zasadę swobodnej oceny dowodów, a nadto wydanej w oparciu o wybiórczo zgromadzony i przez to niekompletny materiał dowodowy, co przejawia się m.in. w wadliwym uznaniu, że całość działki o numerze ewidencyjnym [...] stanowi własność Skarbu Państwa pomimo, że w toku postępowania administracyjnego nie przedłożono żadnego dowodu, ani nawet nie wskazano podstawy prawnej ku temu, by Skarb Państwa miał legitymować się prawem własności do tej działki, a tymczasem część tej działki (przed scaleniem) cały czas pozostaje własnością skarżącej, o czym świadczy chociażby treść księgi wieczystej nieruchomości, jak również inne dowody z dokumentów, niewzięte pod uwagę przez organ administracji przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy;
5. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a. i art. 11 k.p.a. - poprzez utrzymanie w mocy decyzji administracyjnej uzasadnionej w sposób powierzchowny, schematyczny, nie odnoszący się do realiów tej konkretnej sprawy administracyjnej, w szczególności zaś nie odnoszący się do kwestii prawa własności działek, których decyzja ta dotyczy, a przez to uzasadnionej w sposób nie licujący z zasadą przekonywania i zasadą pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej;
6. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 5 u.k.w.h. i art. 3 ust. 1 i 2 u.k.w.h. - poprzez utrzymanie w mocy decyzji administracyjnej sprzecznej z zasadą rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, jak również z domniemaniem zgodności prawa ujawnionego w księdze wieczystej ze stanem rzeczywistym i domniemania nieistnienia prawa wykreślonego, co w sprawie niniejszej znalazło wyraz w uznaniu działki oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] za własność Skarbu Państwa (z naruszeniem praw skarżącej) pomimo, że do przeciwnego wniosku musi prowadzić analiza dowodów z dokumentów, w tym ksiąg wieczystych oraz orzeczeń sądu wieczystoksięgowego, jak również wydanych w sprawach cywilnych dotyczących spornej nieruchomości;
7. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 9o ust. 3 pkt 3 u.t.k. w zw. z art. 93 ust. 3 u.g.n. - poprzez ich niezastosowanie, przejawiające się w utrzymaniu w mocy decyzji administracyjnej Wojewody [...] rażąco naruszającej powołane przepisy, przez dokonanie podziału nieruchomości skarżącej w taki sposób, że nowo powstałe działki nie mają dostępu do drogi publicznej;
8. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 9q ust. 1 pkt 4 u.t.k. - poprzez utrzymanie w mocy decyzji administracyjnej nieokreślającej wymagań w zakresie ochrony interesów osób trzecich, w tym skarżącej, w szczególności dotyczących ustanowienia dostępu działek stanowiących własność skarżącej do drogi publicznej, które to wymagania stanowią obligatoryjny składnik tego rodzaju decyzji, w rozumieniu art. 107 § 2 k.p.a.;
9. art. 15 k.p.a. - poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, przejawiające się w powierzchownie przeprowadzonej kontroli instancyjnej, skupionej na aprobacie dla rozstrzygnięcia organu administracji I instancji, bez odniesienia się w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji do podniesionych w odwołaniach zarzutów, jak również w nieprzeprowadzeniu postępowania administracyjnego ponownie w pełnym jego zakresie, co w efekcie stworzyło zaledwie pozór kontroli instancyjnej zaskarżonej decyzji.
W obszernej skardze skarżąca rozwinęła wyżej wskazane zarzuty. Wskazała m.in. że nie jest intencją skarżącej negowanie przebiegu linii kolejowej, ani tym bardziej torpedowanie inwestycji [...] SA. Rzecz jedynie w tym, by z poszanowaniem konstytucyjnie chronionego prawa własności, orzeczono formalnie o wywłaszczeniu części nieruchomości stanowiącej własność skarżącej, wypłacono z tego tytułu słuszne (w rozumieniu art. 21 ust. 2 ustawy zasadniczej) odszkodowanie i ustanowiono możliwość dojazdu do oddzielonej torowiskiem kolejowym części nieruchomości, do których dojazdu na tę chwilę nie ma. Trudno bowiem abstrahować od faktu, że znaczna część nieruchomości należącej do skarżącej została oddzielona od pozostałej części torowiskiem, bez możliwości dostępu do niej, co czyni tę nieruchomość w jakiejś mierze bezwartościową.
Zdaniem skarżącej całkowicie niesłusznie i wbrew dowodom z dokumentów, organy administracji obu instancji twierdzą, że nieruchomość oznaczona numerem ewidencyjnym działki [...] , którą biegnie torowisko kolejowe, stanowi własność Skarbu Państwa, chociaż nie jest to potwierdzone żadnym dokumentem, a wynika jedynie z gołosłownych twierdzeń wnioskodawcy, tj. [...] SA. Zgodnie z brzmieniem ksiąg wieczystych nr [...] i [...] oraz dokumentami poświadczającymi nabycie spadku po zmarłej J J, nie ma wątpliwości, że skarżąca jest właścicielką działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...],[...],[...],[...] i [...]. Działki te, ja wynika z mapy, zostały przedzielone torowiskiem kolejowym, przy czym dokonano podziału działki należącej do A L (poprzednio J i A J) wydzielając z niej teren pod torowisko i następnie scalono tak wydzielony z szeregu sąsiadujących działek teren w jedną działkę nr [...] Nigdy nie dokonano wywłaszczenia skarżącej ani jej poprzedników prawnych z części należących do nich działek, zajętych pod linię kolejową, a obecnie oznaczonych numerem ewidencyjnym [...]. Nie doszło też w do nabycia prawa własności tych gruntów przez Skarb Państwa. Tymczasem w sprawie niniejszej, organy administracji publicznej w zaskarżonej decyzji traktują tę działkę jako własność Skarbu Państwa, tym samym wyłączając możliwość jej wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa, z naruszeniem praw majątkowych skarżących.
Skarżąca podkreśliła, że Skarb Państwa usiłował nabyć własność spornego gruntu, jednak czynił to bezskutecznie. Przed Sądem Rejonowym w [...] wszczęto pod sygn. akt: [...] postępowanie o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie. Postępowanie to prawomocnie zakończono jego umorzeniem, ze względu na niedostarczenie Sądowi przez wnioskodawcę stosownych danych stron postępowania (spadkobierców właścicieli).
Ponadto usiłowano wpisać Skarb Państwa, jako właściciela nieruchomości, w księdze wieczystej, co również zakończyło się oddaleniem wniosku o wpis. W postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2018 r., Sąd Rejonowy w [...] wskazał wprost (m.in. co do działki [...]), że wnioskodawca (Skarb Państwa) nie przedłożył żadnej dokumentacji wskazującej, by prawo własności nieruchomości przysługiwało Skarbowi Państwa. Podstawą roszczenia nie może być art. 538 Kodeksu Napoleona, który wymienia expressis verbis drogi, gościńce i ulice, nie zaś torowiska kolejowe. Skoro ustawodawca francuski, odrębnie od dróg, wymienił we wskazanym przepisie "rzeki żeglowne", to domniemanie racjonalnego prawodawcy (które - jak należy przypuszczać - i w tym przypadku znajdzie zastosowanie), nakazuje przypuszczać, że również "drogi żelazne" byłyby w tym przepisie wymienione, gdyby wolą ówczesnego prawodawcy było objęcie ich hipotezą powoływanej normy prawnej. Koherentnie do powyższego, postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r., [...] , Sąd Okręgowy w [...] wskazał, że powoływany przez Skarb Państwa art. 538 Kodeksu Napoleona nie może znaleźć zastosowania, gdyż przepis ten (będący przecież wyjątkiem od zasady ochrony prawa własności - exceptiones non sunł extentendae) nie wymienia wprost dróg kolejowych. Wnioskodawca (Skarb Państwa) opiera się wyłącznie na wskazanym przepisie prawa cywilnego, historycznie obowiązującym na tych ziemiach, nie posługując się żadnymi dokumentami, z których w istocie wynikałoby prawo własności do spornych działek.
Zdaniem skarżącej, nie ma najmniejszych przesłanek pozwalających przyjąć, że działka nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa. Co więcej, czynności procesowe podejmowane w ostatnich latach przez Skarb Państwa na drodze sądowej jednoznacznie wskazują, że działka nr [...] w części (wydzielonej z działki stanowiącej własność J i A J) jest własnością skarżącej, a co więcej, Skarb Państwa ma tego pełną świadomość, inicjując kolejne postępowania sądowe mające ten stan rzeczy zmienić.
W ocenie skarżącej, jako w pełni uzasadniony jawi się zarzut naruszenia przez Ministra Rozwoju i Technologii art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.c. i w zw. z art. 64 ust. 1 Konstytucji RP poprzez utrzymanie w mocy decyzji administracyjnej Wojewody [...], mocą której w sposób bezprawny naruszono prawo własności skarżącej do części nieruchomości położonej na działce oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], poprzez nieprawidłowe wskazanie, że właścicielem tej działki jest Skarb Państwa, chociaż nie wskazano, na jakiej podstawie prawnej i w oparciu o jakie dokumenty Skarb Państwa wywodzi swoje prawo własności do działki, będącej w części własnością skarżącej.
Skarżąca zaznaczyła, że mocą zaskarżonej decyzji administracyjnej została pozbawiona możliwości dochodzenia ustanowienia dostępu do drogi publicznej w jakiejkolwiek formie. Zasadnie zatem formułuje zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 9o ust. 3 pkt 3 u.t.k. w zw. z art. 93 ust. 3 u.g.n. poprzez ich niezastosowanie, przejawiające się w utrzymaniu w mocy decyzji administracyjnej Wojewody [...] rażąco naruszającej powołane przepisy, przez dokonanie podziału jej nieruchomości w taki sposób, że nowo powstałe działki nie mają dostępu do drogi publicznej, które to wymagania stanowią obligatoryjny składnik tego rodzaju decyzji, w rozumieniu art. 107 § 2 k.p.a.
Zdaniem skarżącej wadliwe ustalenie przez organy administracji stanu prawnego działki oznaczonej numerem ewidencyjnym [...]pozbawiło ją prawa do słusznego odszkodowania, a przy okazji prawa do dostępu do części nieruchomości "odciętych" przez linię kolejową.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt VII SA/Wa 216/22.
Pismem z dnia 1 marca 2022 r. skarżąca udzieliła repliki na odpowiedź organu na skargę.
Skarżący J C wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 140 k.c. i w zw. z art. 64 ust. 1 Konstytucji RP - poprzez uznanie, iż skarżącemu nie przysługuje interes prawny do kwestionowania decyzji Wojewody [...]w części dotyczącej działki [...] albowiem błędnie uznano, że właścicielem tej działki jest Skarb Państwa, chociaż nie wskazano, na jakiej podstawie prawnej i w oparciu o jakie dokumenty Skarb Państwa wywodzi swoje prawo własności do działki, będącej w części własnością skarżącego;
2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.c. i w zw. z art. 64 ust. 1 Konstytucji RP - poprzez utrzymanie w mocy decyzji administracyjnej Wojewody [...] , mocą której w sposób bezprawny naruszono prawo własności skarżącego do części nieruchomości położonej na działce oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] poprzez nieprawidłowe wskazanie, że właścicielem tej działki jest Skarb Państwa, chociaż nie wskazano, na jakiej podstawie prawnej i w oparciu o jakie dokumenty Skarb Państwa wywodzi swoje prawo własności do działki, będącej w części własnością skarżącego;
3. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 9q ust. 1 pkt 7 lit. b u.t.k. - poprzez utrzymanie w mocy decyzji administracyjnej Wojewody [...] , niewymieniającej w punkcie 3 pośród nieruchomości przechodzących na własność Skarbu Państwa, nieruchomości należącej do skarżącego, co w konsekwencji pozbawia skarżącego prawa do odszkodowania za wywłaszczenie;
4. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art, 9y ust. 1 u.t.k. i w zw. z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP - poprzez utrzymanie w mocy decyzji administracyjnej Wojewody [...], niewymieniającej w punkcie 3 pośród nieruchomości przechodzących na własność Skarbu Państwa, nieruchomości należącej do skarżącego, co pozbawia skarżącego prawa do słusznego odszkodowania, o którym mowa we wskazanych przepisach;
5. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. - poprzez utrzymanie w mocy decyzji administracyjnej naruszającej w stopniu rażącym zasadę swobodnej oceny dowodów, a nadto wydanej w oparciu o wybiórczo zgromadzony i przez to niekompletny materiał dowodowy, co przejawia się m.in. w wadliwym uznaniu, że całość działki o numerze ewidencyjnym [...] stanowi własność Skarbu Państwa pomimo, że w toku postępowania administracyjnego nie przedłożono żadnego dowodu, ani nawet nie wskazano podstawy prawnej ku temu, by Skarb Państwa miał legitymować się prawem własności do tej działki, a tymczasem część tej działki cały czas pozostaje własnością skarżącego, o czym świadczą dowody z dokumentów przedłożone przez skarżącego a nie wzięte pod uwagę przez organ administracji przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy;
6. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a. i art. 11 k.p.a. - poprzez utrzymanie w mocy decyzji administracyjnej uzasadnionej w sposób powierzchowny, schematyczny, nie odnoszący się do realiów tej konkretnej sprawy administracyjnej, w szczególności zaś nie odnoszący się do kwestii prawa własności działek, których decyzja ta dotyczy, a przez to uzasadnionej w sposób nie licujący z zasadą przekonywania i zasadą pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej;
7. art. 15 k.p.a. - poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, przejawiające się w powierzchownie przeprowadzonej kontroli instancyjnej, skupionej na aprobacie dla rozstrzygnięcia organu administracji I instancji, bez odniesienia się w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji do podniesionych w odwołaniu skarżącego zarzutów, jak również w nieprzeprowadzeniu postępowania administracyjnego ponownie w pełnym jego zakresie, co w efekcie stworzyło zaledwie pozór kontroli instancyjnej zaskarżonej decyzji.
W obszernej skardze skarżący rozwinął przedstawione w skardze zarzuty.
Skarżący wskazał, że działka [...] powstała z wyodrębnienia szeregu działek sąsiadujących ze sobą. Na działce numer [...] przebiegała kiedyś linia kolejowa numer [...]relacji [...]-[...]. Jej budowa została rozpoczęta przed II wojną światową. Ostatecznie budowę ukończyła III Rzesza Niemiecka w 1942 r. Po II wojnie światowej Państwo Polskie przejęło i użytkowało linię. Z czasem coraz bardziej traciła ona na znaczeniu. Najpierw zamknięto ruch pasażerski, potem towarowy. Aktualnie od wielu lat linia 182 jest nieczynna, szyny zostały rozebrane bądź rozkradzione. W zasobach Archiwum Państwowego w [...] nie ma dokumentów które potwierdzałyby, że przed II wojną światową było wszczęte postępowanie wywłaszczeniowe bądź odszkodowawcze obejmujące przedmiotową działkę. Najprawdopodobniej procedurę zgodną z przepisami Kodeksu Napoleona przerwał wybuch II wojny światowej.
W 1969 r. działka o numerze [...] wpisana została do jednostki rejestrowej nr [...] gdzie figurował właściciel: Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych [...] , a w 1992 r. podczas zakładania ewidencji elektronicznej zapis w jednostce rejestrowej zmieniono na właściciel: Skarb Państwa, stały zarząd [...] Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych. Jednakże brak jakiejkolwiek dokumentacji potwierdzającej powyższe wpisy odnośnie własności przedmiotowej działki. Nie wiadomo na jakiej podstawie faktycznej i prawnej działka numer [...]została uznana we wskazanych ewidencjach za własność najpierw Kolei, a ostatecznie Skarbu Państwa. Tym bardziej wątpliwości budzą powyższe okoliczności, gdy zważyć jak kolejno część działki o numerze [...] pozostawała z pokolenia na pokolenie we władaniu skarżącego i jego rodziny.
Zdaniem skarżącego całkowicie niesłusznie i wbrew dowodom z dokumentów, organy administracji obu instancji twierdzą, że nieruchomość nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa, chociaż nie jest to potwierdzone żadnym dokumentem, a wynika jedynie z gołosłownych twierdzeń wnioskodawcy, tj. [...] SA. Tymczasem nigdy nie dokonano wywłaszczenia skarżącego ani jego poprzedników prawnych (spadkodawców) z części należących do nich działek, zajętych pod linię kolejową, a obecnie oznaczonych numerem ewidencyjnym [...]. Nie doszło też w żadnej prawnie przewidzianej formie do nabycia prawa własności tych gruntów przez Skarb Państwa.
Skarżący ponownie wskazał na postępowania toczące się przed Sądem Rejonowym w [...] odnośnie o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie oraz o wpis do księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości.
Skarżący stwierdził, że organ administracji powołuje się na wpis w ewidencji gruntów, z którego mogłoby wynikać prawo własności Skarbu Państwa. Jednakże w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, wedle którego ewidencja gruntów nie może np. przesądzać o własności nieruchomości (prawie użytkowania wieczystego)i. W tym zakresie, zgodnie z rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, należy w pierwszej kolejności uwzględniać wpisy ujawnione w dziale drugim księgi wieczystej.
W odpowiedzi na skargi Minister Rozwoju i Technologii podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skarg.
Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt VII SA/Wa 249/22.
Pismem z dnia 2 marca 2022 r. skarżący udzielił repliki na odpowiedź organu na skargę.
Postanowieniem z dnia 21 marca 2022 r. Sąd na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U z 2022 r., poz. 329 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.), postanowił połączyć sprawę o sygn. akt VII SA/Wa 216/22 ze sprawą o sygn. akt VII SA/Wa 249/22 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz połączone sprawy prowadzić pod sygn. akt VII SA/Wa 216/22.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Skargi nie mogły zostać uwzględnione, zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Rozwoju i Technologii z dnia [...] listopada 2021 r., znak [...], uchylająca w rozstrzygnięciu decyzji Wojewody [...]z dnia [...]września 2020 r., nr [...], o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej dla inwestycji pn.: "Rewitalizacja i odbudowa częściowo nieczynnej linii kolejowej nr [...] na odcinku [...]-[...]" w ramach projektu pn.: "Rewitalizacja i odbudowa częściowo nieczynnej linii kolejowej nr [...], znajdującą się na stronie 29 w pkt VIII tabelę, określającą działki objęte inwestycją, w stosunku do których inwestor jest uprawniony do ich nieodpłatnego zajęcia na czas realizacji inwestycji, w zakresie dotyczącym działki nr [...], obręb [...] (poz. 6 tabeli) oraz działki nr [...] , obręb [...] (poz. 7 tabeli), znajdujący się na stronie 36 i 37 zapis stanowiący treść pkt IX, dotyczącego oznaczenia nieruchomości, na których planowana jest budowa lub przebudowa dróg krajowych i orzekł w tym zakresie poprzez ustalenie, w miejsce uchylenia, w tabeli znajdującej się na stronie 29 w pkt VIII nowego zapisu, a w pozostałej części utrzymująca w mocy decyzję I instancji.
Podkreślić należy, że omawiane rozstrzygnięcia zostały wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie drogowym. Stosownie do treści art. 9o ust. 1 u.t.k., z wnioskiem do Wojewody [...] o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji przedmiotowej inwestycji kolejowej wystąpił uprawniony do tego podmiot, tj. [...]S.A. z siedzibą w [...].
Zgodnie z art. 9o ust. 3 u.t.k. (w brzmieniu obowiązującym w dacie prowadzenia postępowania lokalizacyjnego przez organ I instancji), do wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej dla omawianego przedsięwzięcia załączona została mapa w skali 1:500 przedstawiająca proponowany przebieg linii kolejowej, z zaznaczeniem terenu niezbędnego dla planowanych obiektów budowlanych, oraz mapy w skali 1:1000 z projektami podziału nieruchomości. We wniosku określono również zmiany w dotychczasowym przeznaczeniu, zagospodarowaniu i uzbrojeniu terenu oraz wskazano nieruchomości lub ich części, które planowane są do przejęcia na rzecz Skarbu Państwa. Ponadto, wnioskodawca przedłożył wymagane przez art. 9o ust. 3 pkt 4 u.t.k. opinie właściwych organów, bądź dowody potwierdzające doręczenie wystąpień o ich wydanie (niewydanie opinii w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku o jej wydanie należało bowiem potraktować jako brak zastrzeżeń do wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej). Mając na uwadze treść art. 72 ust. 1 pkt 11 i ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 247 ze zm.), inwestor dołączył także do wniosku decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...]z dnia [...] listopada 2017 r., znak: [...] ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia pn.: "Rewitalizacja i odbudowa częściowo nieczynnej linii kolejowej nr [...] -[...] ",", oraz decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2020 r., znak: [...] uchylającą w części i orzekającą w tym zakresie co do istoty sprawy, a w pozostałej części utrzymującą w mocy decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach.
W związku z powyższym Sąd podziela stanowisko organów, iż wniosek o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji przedmiotowej inwestycji kolejowej zawiera wszystkie wymagane prawem elementy.
Wskazać także należy, że zarówno Wojewoda [...] orzekający w sprawie jako organ I instancji, jak i Minister działający jako organ odwoławczy, pełnią w procesie inwestycyjnym funkcję organów, które będąc właściwymi do wydania decyzji w przedmiocie ustalenia lokalizacji linii kolejowej, nie są uprawnione do wyznaczania i korygowania trasy inwestycji kolejowej, ani do zmiany proponowanych we wniosku rozwiązań.
Zgodnie z art. 9o ust. 3 pkt 1 i 3 u.t.k. to inwestor we wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej decyduje o jej przebiegu oraz o wielkości terenu niezbędnego dla obiektów budowlanych, załączając mapy przedstawiające proponowany przebieg linii kolejowej (linie rozgraniczające teren) oraz mapy zawierające projekty podziałów nieruchomości. Zarówno wojewoda, jak i organ odwoławczy, mogą działać tylko w granicach tego wniosku i nie mają możliwości ingerowania w lokalizację inwestycji, a więc i w przebieg linii podziału nieruchomości zaproponowany przez wnioskodawcę. Ocenie dokonanej przez organy l i II instancji może jedynie podlegać zgodność z prawem planowanego przedsięwzięcia, w szczególności spełnienie warunków zawartych w przepisach ustawy o transporcie kolejowym, bowiem stosownie do przepisu art. 9ae ustawy o transporcie kolejowym nie można uzależniać wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej od spełnienia świadczeń lub warunków nieprzewidzianych obowiązującymi przepisami.
Organ orzekający w przedmiocie lokalizacji linii kolejowej nie może modyfikować wniosku inwestora, ani też korygować przebiegu linii. Aby odmówić ustalenia lokalizacji linii kolejowej w sposób wnioskowany przez inwestora, organ musi zatem wykazać jej niezgodność z przepisami prawa. Ocenia więc legalność lokalizacji inwestycji w danym miejscu i nie ma kompetencji do oceny jej celowości, czy też słuszności ewentualnej realizacji inwestycji celu publicznego w inny sposób. W toku postępowania w sprawie ustalenia lokalizacji linii kolejowej organ administracji nie ma prawa modyfikować przebiegu inwestycji wyznaczonego przez inwestora. Nie może też odmówić wydania decyzji pozytywnej, o ile planowana lokalizacja pozostaje w zgodzie z przepisami powszechnie obowiązującego prawa (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2017 r., sygn. akt II OSK 2892/15, z dnia 30 czerwca 2017 r., wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 611/17). Inwestor jest zatem kreatorem miejsca, sposobu i kształtu realizacji inwestycji, natomiast organ orzekający wyznacza dopuszczalne prawem granice tej kreacji, poprzez dokonywanie oceny prawnej, kończącej się aktem władztwa publicznego, zakreślającego te granice. Zadaniem organu jest bowiem sprawdzenie, czy wyznaczone przez wnioskodawcę linie rozgraniczające teren inwestycji kolejowej odpowiadają woli ustawodawcy wyrażonej w regulacjach prawnych mających znaczenie dla wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 października 2012 r, K 4/10 - dotyczącym przepisów specustawy drogowej - zwrócił uwagę na specyfikę spraw dotyczących budowy dróg publicznych, których budowa jest realizacją celu publicznego. Budowa bezpiecznych dróg w Polsce stanowi nadal priorytetowy cel publiczny, gdyż jest konieczna zarówno dla ochrony środowiska, jak i zdrowia, wolności i praw konstytucyjnych całych społeczności. Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że po pierwsze, drogi są budowane nie w interesie państwa, jednostki samorządu terytorialnego czy zarządcy drogi, lecz w interesie wszystkich członków społeczeństwa, także tych wywłaszczonych; po drugie, uproszczona procedura wywłaszczenia z mocy prawa podczas realizacji inwestycji liniowych, obejmujących wiele nieruchomości, jest metodą skuteczną; po trzecie, lokalizacja (wytyczenie) drogi niejako narzuca listę nieruchomości, które muszą być zajęte, a zatem wywłaszczone. Jeżeli przyjmujemy, że przebieg drogi jest wyznaczony w sposób racjonalny przez grono specjalistów z zakresu transportu, geologii, ochrony środowiska, musimy przyjąć nieuchronność zajęcia ściśle oznaczonych gruntów pod budowę drogi. Trzeba mieć na względzie liniowy charakter inwestycji drogowych, który dyktuje w sposób naturalny pewne rozstrzygnięcia, w szczególności co do wyboru nieruchomości objętych decyzją i - w następstwie jej wydania - wywłaszczonych. Przy założonym przebiegu drogi - z jednej strony, wybór działek, przez które ma ona przebiegać, jest bardzo ograniczony albo wręcz wybór taki nie istnieje, z drugiej strony - wypadnięcie choćby jednej z grup wywłaszczonych nieruchomości może unicestwić całą inwestycję. Należy ponadto mieć na uwadze, że wniosek o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej składa zarządca drogi.
Zdaniem Sądu słusznie organ odwoławczy uznał, że przedstawiony powyżej pogląd Trybunału Konstytucyjnego znajduje zastosowanie również w zakresie zasad ustalania lokalizacji inwestycji dotyczących linii kolejowych.
Zdaniem Sądu zarzuty skarżących w niniejszej sprawie w znacznej mierze odnoszą się do stanu prawnego działki nr [...] obręb [...] (A L podnosi, iż ma tytuł prawny do tej działki), oraz działki nr [...], obręb [...] (J C podnosi, iż ma tytuł prawny do tej działki) objętych decyzją Wojewody [...] .
Wskazać należy, że zgodnie z art. 9q ust. 1 pkt 7 lit. b u.t.k., decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej zawiera oznaczenie nieruchomości lub ich części, według katastru nieruchomości lub map z projektami podziału nieruchomości, w stosunku do których decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej ma wywołać skutek, o którym mowa w art. 9s ust. 3b i 3e. Stosownie do art. 9s ust. 3b powołanej ustawy, nieruchomości, o których mowa w art. 9q ust. 1 pkt 7, stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa - w przypadku wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej złożonego przez [...]S.A., lub jednostki samorządu terytorialnego - w przypadku wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej złożonego przez tę jednostkę, z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stała się ostateczna. Co do zasady, nieruchomości wywłaszczane decyzją o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, przechodzące na własność Skarbu Państwa, oddawane są w użytkowanie wieczyste [...]S.A.
Bezsporne jest, że w świetle przepisów omawianej ustawy każdy z właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości oraz osób mających inne prawa do nieruchomości jest stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej jedynie w części dotyczącej jego nieruchomości. Sąd podziela stanowisko organu, że w przypadku inwestycji liniowych, w tym kolejowych, zakres chronionego interesu prawnego stron jest zasadniczo determinowany tym, na ile przedmiotowa inwestycja oddziałuje na ich prawa rzeczowe wynikające zwłaszcza z własności nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego. O tym, czy dany podmiot jest stroną danego postępowania, czy nie, i jakie w tym zakresie uzyskuje uprawnienia procesowe, decyduje przysługujący mu interes prawny.
Stwierdzić należy, że z akt postępowania lokalizacyjnego nie wynika, aby A L przysługiwał tytuł prawny do ww. działki nr [...] Skarżąca także wnosząc skargę, również nie przedstawiła dokumentów, z których wynikałby przysługujący jej tytuł prawny do działki nr [...]. Załączone do przedmiotowej skargi odpisy ksiąg wieczystych nr [...]. i nr [...]. nie dotyczą spornej nieruchomości. Wskazane przez skarżącą księgi wieczyste prowadzone są odpowiednio dla działek nr [...].,[...].,[...]. oraz nr [...].,[...].. Skarżąca nie podważyła zatem w skuteczny sposób ustaleń wynikających z akt przedmiotowej sprawy co do stanu własnościowego działki nr [...]..
Ponadto z akt postępowania lokalizacyjnego nie wynikało, aby także J C przysługiwał tytuł prawny do ww. działki nr r [...].., dlatego też organ lI instancji przeprowadził w tym zakresie postępowanie wyjaśniające, o czym świadczy wezwanie z dnia [...]. lutego 2021 r., W odpowiedzi na ww. wezwanie organu odwoławczego skarżący nie przedstawił jednak dokumentów, z których wynikałby przysługujący mu tytuł prawny do działki nr [...].. Skarżący nie podważył zatem w skuteczny sposób ustaleń wynikających z akt przedmiotowej sprawy co do stanu własnościowego działki nr [...]..
Słusznie Minister wskazał, że przedmiotem i celem decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej nie jest rozstrzyganie kwestii własnościowych nieruchomości. W ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przewidziana została regulacja, która pozwala prowadzić inwestycje także na nieruchomościach, które nie mają założonej księgi wieczystej. Przepis art. 113 ust. 4 tej ustawy stanowi, że jeżeli nieruchomość nie ma założonej księgi wieczystej lub zbioru dokumentów, przy jej wywłaszczeniu przyjmuje się inne dokumenty stwierdzające prawa do nieruchomości oraz służące do jej oznaczenia dane z katastru nieruchomości. Zgodnie zaś z art. 9ad ust. 1 u.t.k, w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 2b tej ustawy stosuje się przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Jak wynika ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, dla działki nr [...]. i nr [...]. nie jest prowadzona księga wieczysta. Natomiast w ewidencji gruntów i budynków jako właściciel działek nr [...]. i nr [...]. figuruje Skarb Państwa, co potwierdza znajdujący się w aktach sprawy wypis z rejestru gruntów, wydany przez Starostę [...]..
W tym miejscu wskazać należy, że mają rację skarżący, że status prawny omawianych działek, w świetle wskazanych rozstrzygnięć Sądu Rejonowego w [...]., budzi pewne wątpliwości. Mają rację także skarżący, że ewidencja gruntów nie może np. przesądzać o własności nieruchomości, albowiem zgodnie z rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, należy w pierwszej kolejności uwzględniać wpisy ujawnione w dziale drugim księgi wieczystej.
Jednakże w niniejszej sprawie zdecydowanie należy wskazać, że skarżący nie wykazali w żaden sposób, żadnym dokumentem, iż mają jakikolwiek tytuł prawny do omawianych działek, w tym nie wykazali się wpisem w księdze wieczystej. Argumenty skarżących mają charakter historyczny. Skarżący podnosi, że na działce numer [...]. przebiegała kiedyś linia kolejowa numer [...]. relacji [...]. -[...]. , a budowę ukończyła III Rzesza Niemiecka w 1942 r.. W zasobach Archiwum Państwowego w [...]. nie ma dokumentów które potwierdzałyby, że przed II wojną światową było wszczęte postępowanie wywłaszczeniowe bądź odszkodowawcze obejmujące przedmiotową działkę. Najprawdopodobniej procedurę zgodną z przepisami Kodeksu Napoleona przerwał wybuch II wojny światowej. Jednakże bezsporne jest, że na omawianych działkach przez lata istniało torowisko linii kolejowej numer [...].. Nie jest rolą organów w niniejszym postępowaniu lokalizacyjnym naprawianie błędów w kwestii wywłaszczania i odszkodowań związanych z rozpoczętym przed II wojną światową postępowaniem, które doprowadziło do zrealizowania linia kolejowa numer [...]. relacji [...]. -[...].. Skarżący winni dochodzić swych roszczeń w tym zakresie w postępowaniu cywilno-sądowym.
Słusznie Minister wskazał, że nie sposób uznać, iż wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji przedmiotowej inwestycji kolejowej naruszyło prawo własności skarżących do działek nr [...]. i [...]., skoro brak jest dowodów wskazujących na przysługujące im prawo własności do ww. nieruchomości. Skoro skarżący nie wykazali przysługującego im tytułu prawnego do spornych działek, to uznać należy, iż nie przysługuje om interes prawny do kwestionowania przedmiotowej decyzji lokalizacyjnej w części dotyczącej omawianych nieruchomości. Tym samym, brak jest podstaw do zakwestionowania zapisu decyzji Wojewody [...]. wskazującego, iż z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stanie się ostateczna, inwestor nabędzie prawo użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, w tym m.in. działek nr [...]. i nr [...].
Natomiast odnosząc się do zarzutu A L w kwestii dostępu należących do niej działek do drogi publicznej, uznać go należy za bezzasadny. Prawidłowo organy ustaliły, że sporna inwestycja nie wywołuje jakiegokolwiek wpływu na dotychczasowy dostęp działek skarżącej do drogi publicznej, co powoduje, iż na inwestorze, w ramach realizacji przedmiotowej inwestycji, nie spoczywa obowiązek zapewnienia działkom skarżącej dostępu do drogi publicznej, zgodnie z jej oczekiwaniami. Wymagania w zakresie zapewnienia dostępu do drogi publicznej, określone w pkt IV decyzji Wojewody [...]., należy odczytywać w ten sposób, iż odnoszą się one do sytuacji, w której dana działka, przed realizacją inwestycji objętej decyzją o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, posiadała dostęp do drogi publicznej. Skarżąca przyznała w ww. skardze, iż domaga się ustanowienia "możliwości dojazdu do oddzielonej torowiskiem kolejowym części nieruchomości, do których dojazdu na tę chwilę nie ma".
Biorąc powyższe pod uwagę należy przyjąć, iż skargi nie zasługują na uwzględnienie i z tej przyczyny podlegają oddaleniu na podstawie przepisu art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI