IV SA/Po 618/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w PoznaniuPoznań2022-12-07
NSAbudowlaneWysokawsa
pozwolenie na budowęinwestycja drogowapostępowanie administracyjneterminodwołanieprzywrócenie terminuCOVID-19błędne pouczenieWSAWojewoda

WSA uchylił postanowienie Wojewody o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, uznając, że błędne pouczenie w decyzji organu I instancji, zwłaszcza w kontekście przepisów covidowych, uzasadnia przywrócenie terminu.

Skarżący J.N. wniósł skargę na postanowienie Wojewody, które stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej i odmówiło przywrócenia terminu. Wojewoda uznał, że odwołanie zostało wniesione po terminie i brak było podstaw do przywrócenia terminu z uwagi na brak winy. WSA w Poznaniu uchylił postanowienie Wojewody, uznając, że błędne pouczenie zawarte w obwieszczeniu organu I instancji, dotyczące zawieszenia biegu terminów w okresie pandemii COVID-19, nie może szkodzić stronie, która się do niego zastosowała.

Sprawa dotyczyła skargi J.N. na postanowienie Wojewody, które stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (ZRID) i odmówiło przywrócenia terminu. Wojewoda argumentował, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, a skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Kluczowym elementem sporu było błędne pouczenie zawarte w obwieszczeniu organu I instancji dotyczące biegu terminów w okresie pandemii COVID-19. Skarżący podnosił, że zastosował się do tego pouczenia i nie mógł ponosić winy za jego nieaktualność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że pouczenie w obwieszczeniu organu I instancji było nieprecyzyjne i nie wskazywało podstaw prawnych, co mogło wprowadzić w błąd skarżącego, zwłaszcza w kontekście skomplikowanych przepisów covidowych. Sąd powołał się na art. 112 K.p.a., zgodnie z którym błędne pouczenie nie może szkodzić stronie, która się do niego zastosowała. W ocenie Sądu, Wojewoda niezasadnie odmówił przywrócenia terminu, nie biorąc pod uwagę wpływu błędnego pouczenia na sytuację skarżącego. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, błędne pouczenie zawarte w decyzji lub obwieszczeniu organu administracji publicznej, które wprowadza stronę w błąd co do terminu do wniesienia odwołania, nie może szkodzić stronie, która się do niego zastosowała, zgodnie z art. 112 K.p.a. W szczególności, w kontekście skomplikowanych i zmieniających się przepisów covidowych, organ powinien zadbać o precyzyjne informowanie stron.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pouczenie w obwieszczeniu organu I instancji było nieprecyzyjne i nie wskazywało podstaw prawnych, co wprowadziło skarżącego w błąd co do biegu terminu do wniesienia odwołania, szczególnie w kontekście przepisów covidowych. Zastosowanie art. 112 K.p.a. nakazuje, aby takie błędne pouczenie nie szkodziło stronie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

k.p.a. art. 58 § 1 i 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przepisy dotyczące przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej w razie jego uchybienia bez winy strony.

k.p.a. art. 134

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Sąd administracyjny kontroluje zgodność z prawem zaskarżonych aktów.

k.p.a. art. 129 § 1 i 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji.

k.p.a. art. 49 § 1 i 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przepisy dotyczące zawiadomienia stron w formie publicznego obwieszczenia i rozpoczęcia biegu terminu po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

u.i.z.d.p. art. 11f § 3

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

Doręczenie decyzji ZRID wnioskodawcy i zawiadomienie pozostałych stron w drodze obwieszczeń.

Pomocnicze

k.p.a. art. 112

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Błędne pouczenie co do prawa odwołania lub wniesienia skargi nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do pouczenia.

ustawa covidowa art. 15 zzzzzn § 1 i 2

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Przepisy dotyczące zawiadomienia strony o uchybieniu terminu i wyznaczenia 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu w okresie stanu epidemii.

ustawa covidowa art. 15 zzs § 1 pkt 6

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Zawieszenie biegu terminów procesowych w postępowaniach administracyjnych w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.

ustawa z 14.05.2020 art. 68 § 6

Ustawa z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2

Terminy, których bieg nie rozpoczął się na podstawie art. 15zzs ustawy covidowej, rozpoczynają bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie tej ustawy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędne pouczenie organu I instancji dotyczące biegu terminów w okresie pandemii COVID-19 nie może szkodzić stronie (art. 112 K.p.a.). Organ I instancji nie wskazał podstawy prawnej dla informacji o zawieszeniu biegu terminów w obwieszczeniu, co wprowadziło w błąd skarżącego. Skomplikowane i zmieniające się przepisy covidowe wymagały od organu szczególnej staranności w informowaniu stron.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Wojewody opierająca się na zasadzie ignorantia iuris nocet w kontekście błędnego pouczenia. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania bez uwzględnienia wpływu błędnego pouczenia.

Godne uwagi sformułowania

błędne pouczenie (...) nie może szkodzić stronie W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego w powodu COVID-19, bieg wskazanego terminu nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. zasada ignorantia iuris nocet

Skład orzekający

Katarzyna Witkowicz-Grochowska

przewodniczący sprawozdawca

Tomasz Grossmann

sędzia

Józef Maleszewski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących biegu terminów procesowych w postępowaniu administracyjnym w okresie pandemii COVID-19, znaczenie błędnego pouczenia organu dla strony, stosowanie art. 112 K.p.a. w kontekście specustawy drogowej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z przepisami covidowymi i specustawą drogową, ale ogólne zasady dotyczące błędnego pouczenia są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z pandemią COVID-19 i jej wpływem na terminy administracyjne, co było istotne dla wielu obywateli i przedsiębiorców. Pokazuje, jak błędy organów mogą wpływać na prawa stron.

Błędne pouczenie organu administracji kosztowało skarżącego termin. WSA stanął w jego obronie.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Po 618/22 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2022-12-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Józef Maleszewski
Katarzyna Witkowicz-Grochowska /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Grossmann
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 466/23 - Wyrok NSA z 2023-07-06
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 58 par. 1 i 2, art. 134 , art. 112, art. 129 par. 1 i 2, art. 49 par. 1 i 2, art. 109 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 1474
art. 11f ust. 3  4
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 374
art. 15 zzs ust. 1 pkt 6, art. 15 zzzzzn(2) ust. 1 i 2;
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Dz.U. 2020 poz 875
art. 68 ust. 6
Ustawa z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS- CoV-2
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Józef Maleszewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 07 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi J. N. na postanowienie Wojewody z dnia 25 lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oraz odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie w całości; 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego J. N. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wojewoda postanowieniem z dnia 25 lipca 2022 r. nr [...] na podstawie art. 59 § 2 i art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) oraz w związku z art. 11c i art. 11g ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1363), po zapoznaniu się z odwołaniem J. N. od decyzji Prezydenta Miasta P. nr [...] z 30 kwietnia 2020 r. znak [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej polegającej na rozbudowie układu drogowego ul. [...] wraz z budową trasy tramwajowej od ul. [...] do "[...]), budowie dwupoziomowego skrzyżowania ul. [...]") wraz z budową trasy tramwajowej na wiadukcie oraz budową drugiej nitki kolektora f1000 przy ul. [...] (odcinek III), budowie ul. [...] wraz z trasą tramwajową od "[...]" do ul. [...] oraz budowie systemu podczyszczania na kanale [...] (odcinek IV), budowie ul. [...] wraz z trasą tramwajową od ul. [...] do ul. [...] oraz budowie odcinka ul. [...] od ul. [...] do ul. [...] (odcinek V) w ramach zadania inwestycyjnego pod nazwą: "Budowa trasy tramwajowej od [...] do [...] w P." oraz "Budowa węzła komunikacyjnego [...]" oraz po rozpoznaniu wniosku J. N. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji: stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji PMP (pkt 1) i odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji PMP (pkt 2).
W uzasadnieniu swojej decyzji Wojewoda wskazał, że Prezydent Miasta P. decyzją Nr [...] z [...] kwietnia 2020 r. (znak: [...]) udzielił zezwolenia na realizację inwestycji drogowej, której nadał rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzja Prezydenta, zgodnie z art. 11f ust. 3 specustawy, doręczona została wnioskodawcy, natomiast pozostałe strony postępowania zostały zawiadomione o jej wydaniu w drodze obwieszczenia Prezydenta Miasta P. z [...] maja 2020 r.
Następnie Wojewoda podał, że w toku postępowania prowadzonego przez organ I instancji J. N. (współwłaściciel działki nr ewid. [...] ark. [...] obr. [...]), złożył odwołanie od decyzji organu I instancji pismem z 27 marca 2022 r. Odwołujący się uzupełnił odwołanie pismem z 6 kwietnia 2022 r. wnioskując o merytoryczne rozpoznanie odwołania i precyzując jego treść.
Organ II instancji stwierdził, że odwołanie J. N. zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a.. Dalej Wojewoda podał, że w związku z tym, działając na podstawie art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) pismem z 14 kwietnia 2022 r. zawiadomił Odwołującego się o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta oraz wyznaczył 30-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Organ wskazał także, że zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.
Następnie Wojewoda relacjonował, że pismem z 18 maja 2022 r. Odwołujący się reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika wniósł o:
1) przystąpienie do rozpoznania pism Odwołującego z 27 marca 2022 r. i 6 kwietnia 2022 r. składających się na odwołanie od decyzji PMP z uwagi na fakt, że termin na wniesienie odwołania w istocie nie rozpoczął biegu,
2) lub ewentualnie o przywrócenie terminu do złożenia odwołania,
a także o:
1) uchylenie decyzji w zakresie dotyczącym działki [...] (mającej powstać w wyniku zatwierdzenie decyzją PMP projektu podziału działki nr ewid. [...] ark. [...] obr. [...]) i umorzenie w tym zakresie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość (brak związku działki [...] z inwestycją drogową), względnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania;
2) wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności względem decyzji PMP w zakresie dotyczącym działki [...].
Następnie Wojewoda wskazał, że pismem z 6 czerwca 2022 r. zawiadomił o zakończeniu postępowania dowodowego w toku postępowania administracyjnego w sprawie odwołania od decyzji Prezydenta. Jednocześnie, działając na podstawie art. 36 k.p.a. i art. 11c specustawy, organ zawiadomił o braku możliwości załatwienia sprawy w terminie i wskazał nowy termin załatwienia sprawy do 29 lipca 2022 r.
W dalszej kolejności Wojewoda przywołał treść art. 127 § 1, art. 129 § 1 i 2, art. 49 § 1 i 2 k.p.a., a także art. 11f specustawy i stwierdził, że w przypadku decyzji wydawanych na postawie przepisów specustawy (stanowiącej - zgodnie z art. 11c specustawy - lex specialis w stosunku do przepisów k.p.a.), odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji przez wnioskodawcę lub zawiadomienia pozostałych stron o jej wydaniu. Zgodnie natomiast z art. 11f ust. 3 specustawy i art. 49 § 2 k.p.a., zawiadomienie stron postępowania uważa się za dokonane po upływie 14 dni od dnia, w którym nastąpiło publiczne obwieszczenie w starostwie powiatowym oraz w urzędach gmin właściwych ze względu na przebieg drogi, w urzędowych publikatorach teleinformatycznych - Biuletynie Informacji Publicznej tych urzędów, a także w prasie lokalnej.
Dalej organ wskazywał, powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. II OPS 2/16, że dla stron, które o wydanej decyzji zawiadomione zostały w drodze publicznego obwieszczenia, wynikający z art. 129 § 2 k.p.a. termin do złożenia odwołania liczony jest na ogólnych zasadach, a więc rozpoczyna się po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia o wydaniu decyzji, a specustawa drogowa nie zawiera przepisu ustanawiającego regułę, na mocy której indywidualnemu zawiadomieniu przypisane mogłyby zostać skutki procesowe równoważne do tych, które wynikają z doręczenia decyzji, to nie sposób przyjąć, że doręczenie właścicielom lub użytkownikom wieczystym zawiadomienia o wydaniu decyzji może być traktowane jako forma upublicznienia podjętej przez organ decyzji, z którą można łączyć bieg terminów procesowych do złożenia środka odwoławczego.
Następnie Wojewoda wskazał na art. 58 § 1 i 2 k.p.a. i przesłanki do przewrócenia uchybionego terminu. Zdaniem organu przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, ale także uwzględnić okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był wstanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego. Powinny trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej lub co najmniej w ostatnim dniu tego terminu.
Dodatkowo jednak Wojewoda zauważył, że ustawa covidowa w sposób odmienny niż k.p.a. reguluje kwestię terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Podał, że zgodnie z art. 15zzzzzn2 ustawy covidowej (który z założenia ma stanowić dodatkową ochronę prawną dla stron w postępowaniu administracyjnym w przypadku niedochowania przez nie określonych terminów procesowych) organ administracji publicznej, stwierdzając uchybienie przez stronę, w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów, w tym m.in. na wniesienie odwołania od decyzji, zawiadamia stronę o uchybieniu terminu i wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
Dalej Wojewoda wyjaśnił, że 8 marca 2020 r. weszła w życie wspomniana już ustawa covidowa. Następnie 31 marca 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2020 r. poz. 568 ze zm.), która w art. 1 pkt 14 w zakresie dodawanego art. 15zzs ust. 1 pkt 6 stanowiła, że bieg terminów procesowych w postępowaniach administracyjnych nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na okres stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, natomiast w zakresie dodawanego art. 15zzs ust. 10 pkt 1 stanowiła, że przepisów o bezczynności organów oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się. Od 14 marca 2020 r. na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej obowiązywał stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 (por. § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego oraz § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego), a od 20 marca 2020 r. na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej obowiązywał stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 (por. § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii).
Organ stwierdził, że pouczenie o odwołaniu zawarte w decyzji Prezydenta istotnie - tak jak wskazuje to Odwołujący się - zawiera następującą informację o terminie do wniesienia odwołania: "W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, bieg wskazanego terminu nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres".
Wojewoda wskazał, że nie ulega wątpliwości, że w analizowanej sprawie doręczenie decyzji Prezydenta stronom, którym decyzja nie została doręczona na piśmie, nastąpiło z dniem 28 maja 2020 r., z uwagi na dokonanie ogłoszenia w dniu 14 maja 2020 r.
Następnie Wojewoda poinformował, że w dniu 16 maja 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 875). Z dniem jej wejścia w życie przestały obowiązywać przepisy art. 15zzr i art. 15zzs ustawy covidowej. Terminy, których bieg nie rozpoczął się z uwagi na przepis art. 15zzs u.covid-19, rozpoczynały bieg po upływie 7 dni od ww. daty uchylenia, a więc od 25 maja 2020 r. (z uwzględnieniem soboty i niedzieli). To samo dotyczy podjęcia biegu terminów zawieszonych na podstawie art. 15zzs ustawy covidowej (por. art. 68 ust. 1, 2, 6 i 7 ustawy z 14 maja 2020 r.).
Wojewoda zwrócił także uwagę na Uchwałę 3 sędziów SN z 9 grudnia 2021 r. (sygn. akt: III CZP 103/20), która rozwiewa jego zdaniem wątpliwości interpretacyjne dotyczące terminów procesowych związanych z pandemią Covid-19. Uchwała ta wyjaśnia, że artykuł 68 ust. 6 ustawy z 14 maja 2020 r., przewidujący rozpoczęcie biegu terminów po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie tej ustawy, odnosi się do terminów, które nie rozpoczęły biegu na podstawie art. 15zzs ustawy covidowej, a nie do terminów, które zgodnie z zasadami ogólnymi rozpoczynają bieg po uchyleniu tego przepisu.
Dalej organ stwierdził, że z uwagi na powyższe termin na wniesienie odwołania upłynął więc z dniem 12 czerwca 2020 r., a odwołanie pana J. N., nadane 27 marca 2022 r., zostało więc złożone po ww. terminie.
Zdaniem organu niniejszej sprawie spełnione zostały trzy z czterech przesłanek przywrócenia terminu. J. N. jako strona postępowania, posiada legitymację do wystąpienia o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji PMP, przedmiotowy wniosek złożył (przez pełnomocnika) w wyznaczonym przez organ terminie oraz dopełnił czynności, dla której ów termin był ustanowiony, poprzez złożenie odwołania od decyzji PMP.
Organ odwoławczy stwierdził jednak, że wniosek Odwołującego się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem wnioskodawca nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.
Wojewoda argumentował, że w piśmie z 18 maja 2022 r. pełnomocnik Odwołującego się wskazał przede wszystkim, że w jego ocenie nie uchybił on terminowi, natomiast posiłkowym stanowiskiem jest uznanie uchybienia terminowi, ale z pełnym przekonaniem o braku winy Odwołującego się w tym zakresie. Następnie zreferował wniosek o przywrócenie terminu w którym J. N. twierdzi, że w analizowanym przypadku termin do wniesienia odwołania nie rozpoczął wobec Odwołującego się biegu, bowiem został on błędnie pouczony o tym, że bieg terminu rozpoczyna się dopiero z momentem ustania stanu epidemii lub stanu zagrożenia epidemicznego. Składając odwołanie strona pozostawała w usprawiedliwionym przekonaniu wykreowanym przez organ I instancji, że bieg terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta nawet się nie rozpoczął, gdyż jego rozpoczęcie jest warunkowane zniesieniem stanu epidemii. Odwołujący się wysłał odwołanie z uwagi na fakt, że spodziewał się rychłego rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania, w związku z ówczesnymi (marzec 2022 r.) medialnymi zapewnieniami Ministra Zdrowia dra A. N. o rychłym zniesieniu stanu epidemii i zagrożenia epidemicznego. Strona twierdzi, że została wyprowadzona z błędu dopiero pismem Wojewody z 14 kwietnia 2022 r.
Zdaniem Wojewody pouczenie zawarte w uzasadnieniu do decyzji Prezydenta było zgodne z obowiązującym wówczas stanem prawnym, stąd też wbrew twierdzeniom pełnomocnika Odwołującego się organ nie był zobowiązany do aktualizowania czy prostowania treści pouczenia.
Wojewoda podkreślił, że Odwołujący powołuje się na medialne doniesienia dotyczące "rychłego zniesienia stanu epidemii i zagrożenia epidemicznego" dające rzekomy asumpt do złożenia odwołania, przy czym czyni to wybiórczo. W tym kontekście należy mieć zdaniem Wojewody na względzie zasadę "ignorantia iuris nocet", której podważanie, a więc przyjmowanie, że nieznajomość prawa tłumaczyć może określone działania bądź zaniechania (w tym przypadku - niezłożenie odwołania w terminie), de facto prowadziłoby do negacji spójności i pewności prawa. W konsekwencji również naruszałoby wyrażoną w art. 16 k.p.a. zasadę trwałości decyzji. Wymaga podkreślenia według organu, że akt normatywny należycie ogłoszony jest ipso iure powszechnie znany adresatom zawartych w nim norm, zatem przyjęcie fikcji powszechnej znajomości przepisów prawnych zamieszczonych w należycie ogłoszonych i obowiązujących aktach prawnych jest konieczne ze względu na pewność i bezpieczeństwo obrotu prawnego. Brak świadomości obowiązywania przepisów prawa nie stanowi przesłanki przywrócenia terminu do złożenia podania.
Skargę na powyższe postanowienie Wojewody wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. N. reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika zarzucając mu naruszenie:
1. art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez uznanie w pierwszej kolejności, bieg terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. nr [...] z dnia 30 kwietnia 2020 r. – o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, nr sprawy [...] skutkowało błędnym przyjęciem, że Skarżący uchybił temu terminowi,
2. art. 58 § 1 k.p.a. przez odmowę przewrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, pomimo udowodnienia przez Skarżącego braku winy w niedochowaniu terminu do jego złożenia;
3. art. 112 k.p.a. poprzez pominięcie faktu błędnego – tj. nieaktualnego już na moment doręczenia decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej – pouczenia o terminie złożenia odwołania od decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, co doprowadziło do mylnego przekonania, że Skarżący zawinił uchybieniu terminowi do jego złożenia i tym samym wyciągnięcie wbrew art. 112 negatywnych konsekwencji wobec strony, która zastosowała się do pouczenia;
4. art. 9 k.p.a. – poprzez niezaktualizowanie treści pouczenia o terminie do wniesienia odwołania od decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej i przekazanie Skarżącemu pouczenia, które już na moment doręczenia decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nie przyzwało do obowiązującego stanu prawnego (było nieaktualne) i w efekcie:
4.1 Zaniechanie obowiązkowi należytego i wyczerpującego poinformowania Skarżącego o okolicznościach prawnych, mających wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków,
4.2 Zaniechanie zachowania pieczy nad tym, aby Skarżący nie poniósł szkody z powodu nieznajomości prawa.
5. art. 8 § 1 k.p.a – poprzez nadużycie zaufania Skarżącego w ten sposób, że organ wymagał od Skarżącego zaufania, które jest sprzeczne z pouczeniem o terminie do wniesienia odwołania od decyzji ZRID dodatkowo wyciągnął sankcje procesowe (nieprzywrócenie terminu) za zastosowanie się do treści tego pouczenia;
6. art. 110 § 1 k.p.a. – poprzez pominięcie faktu związania Prezydenta Miasta P. decyzją ZRID (konkretnie treścią pouczenia o terminie do wniesienia środka zaskarżenia) dopiero od momentu jej doręczenia/obwieszczenia i przez to nieuwzględnienie obowiązku aktualizacji treści tego pouczenia, choćby na moment wysyłki decyzji ZRID Skarżącemu (doręczonej w dniu 26 maja 2022 r.) lub jej obwieszczenia (obwieszono publicznie w dniu 28 czerwca 2022 r.) – co doprowadziło do błędnego przyjęcia winy po stronie Skarżącego w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, podczas gdy tę winę w istocie ponosi Prezydent Miasta P.;
7. art. 111 § 1a k.p.a. – poprzez pominięcie możliwości oraz – w kontekście art. 9 k.p.a. – obowiązku Prezydenta Miasta P. sprostowania względnie uzupełnienia z urzędu pouczenia zawartego w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej – co doprowadziło do błędnego przyjęcia winy po stronie Skarżącego w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, podczas gdy tę winę w istocie ponosi Prezydent Miasta P..
W związku z tym Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
W uzasadnieniu podał, że jeżeli strona została błędnie pouczona o terminie wniesienia odwołania, to takie postępowanie nie może szkodzić samej stronie. Prowadziłoby to także do naruszenia art. 8 i art. 9 k.p.a. Skarżący twierdzi, że w sposób oczywisty został wprowadzony w błąd, a Prezydent Miasta P. uchybił obowiązkowi aktualizacji informacji na temat pouczenia i w istocie z błędu wyprowadziło go dopiero pismo Wojewody z 14 kwietnia 2022 r. Rzeczone pismo zostało przyjęte ze zdumieniem i zmotywowało J. N. do skorzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, który wytłumaczył mu, że zmiana przepisów zdezaktualizowała pouczenie zawarte na końcu zaskarżonej decyzji. Co więcej, zapoznając się z pismem Prezydenta Miasta P. z dnia 31 marca 2022 r. ("przekazania odwołania") Skarżący w istocie sądził, że zarzucane mu uchybienie terminowi polega nie na spóźnieniu, lecz na przedwczesnym złożeniu odwołania. Dopiero pismo Wojewody w sposób kompleksowy pomogło mu w zrozumieniu przyczyny, na którą powołał się organ I instancji. Zdaniem Skarżącego w świetle powyższego należy uznać, że skoro skarżący kasacyjnie zastosował się do pouczenia, to w oparciu o art. 112 k.p.a. należało przyjąć, że odwołanie zostało przez niego złożone w terminie. Biorąc dodatkowo pod uwagę, że zarówno przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego jak i większość przepisów, które określają w sposób szczególny tryb postępowania, początek biegu terminu do złożenia środka odwoławczego wiążą z datą doręczenia rozstrzygnięcia, a nie jego podpisania, to uzasadnione jest twierdzenie skarżącego, że błędne pouczenie w niniejszej sprawie uniemożliwiło mu skorzystanie z takiego środka.
Następnie Skarżący odniósł się do kwestii przywrócenia terminu zaznaczając, że argumenty te są podnoszone na wypadek uznania, że termin do wniesienia odwołania od decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rozpoczął bieg, z czym Skarżący się nie zgadza, jednak działa z najdalej posuniętej ostrożności procesowej. Skarżący wskazał, że przyczyną rzekomego uchybienia terminu była wiara w prawdziwość i rzetelność pouczenia o prawie do odwołania zawartego na końcu decyzji ZRID. To zaufanie było wzmagane tym, że Prezydent Miasta P. nigdy nie zaktualizował pouczenia zawartego w treści decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, co tym bardziej utrzymywało odwołującego w błędzie. W istocie Skarżący twierdzi, że składając odwołanie pozostawał w usprawiedliwionym przekonaniu wykreowanym przez Prezydenta Miasta P., że bieg terminu do złożenia odwołania od decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nie rozpoczął, gdyż było to warunkowane zniesieniem stanu epidemii.
Zdaniem Skarżącego to, co jest błędem rażącym i dyskwalifikującym wymijające twierdzenia organu, to okoliczność, że już na moment obwieszczenia decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pouczenie było błędne. Organ sam wyprowadził chronologię uchwalania przepisów relewantnych i doszedł do wniosku, że od 16 maja 2020 r. pouczenie zawarte w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zdezaktualizowało się. W efekcie już na moment pierwotnego doręczenia decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej Skarżący otrzymał błędne pouczenie. Skarżący powinien otrzymać aktualną informację na temat reguł obowiązujących w kontekście wniesienia środka zaskarżenia. Tymczasem Skarżący wskazał, że już w ramach pierwotnego pouczenia otrzymał informację nieaktualną, błędną, niezgodną z obowiązującym na moment jej otrzymania stanu prawnego.
Następnie Skarżący podał, że Organ oczywiście błędnie przyjmuje, że instytucja prawidłowego pouczenia powinna być oceniana na moment wydania decyzji, odnośnie której to pouczenie zostało sporządzone. Zdaniem J. N. instytucja pouczenia powinna być oceniana z punktu widzenia jej adresata i w tym kontekście winna być oceniana jako błędna lub prawidłowa. To bowiem Skarżący jest adresatem, ale przede wszystkim beneficjentem takiego pouczenia i to jemu takie pouczenie jest komunikowane. Skoro tak, to należy oceniać prawidłowość pouczenia na czas tego stanu prawnego, który będzie obowiązywał na moment możliwości zastosowania się do tego pouczenia przez adresata. Inna interpretacja czyniłaby zdaniem Skarżącego obowiązek pouczenia niefunkcjonalnym i co gorsza wprowadzającym w błąd. Lepiej byłoby w ogóle zrezygnować z pouczania strony, bowiem istniałoby duże prawdopodobieństwo, że strona poczyniłaby własne starania w celu powzięcia prawidłowej, w tym przede wszystkim aktualnej (tj. na moment otrzymania decyzji), informacji prawnej na temat przysługujących jej środków reakcji na orzeczenie organu administracji publicznej. W powyższym kontekście nie sposób zdaniem Skarżącego uznać, że pouczenie mu doręczone było prawidłowe tylko dlatego, że było aktualne na moment wydania decyzji (naruszenia art. 112 k.p.a.).
Zupełnie niezrozumiałą i jałową merytorycznie jest według Skarżącego teza organu odwołująca się do historycznej zasady ignorantia iuris nocet. Organ próbuje jego zdaniem zastosować tę premię rzymską, po pierwsze, w ramach gałęzi prawa administracyjnego, po drugie, do stanu prawnego obowiązującego w 2022 roku (XXI wiek), co już z tych powodów świadczy o wadliwości takiego zabiegu prawnego. Co więcej, to organ obnażył własną nieznajomość prawa, skoro na moment podjęcia próby doręczenia decyzji operował nieaktualnym stanem prawnym, a mógł sprostować lub uzupełnić tę treść, skoro nie był związany treścią decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (art. 110 § 1 k.p.a.).
Zwrócić również należy uwagę zdaniem Skarżącego, że w niniejszym postępowaniu występował on bez profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast norma postępowania zawarta w art. 9 k.p.a. zobowiązuje organ do udzielania stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek z urzędu, a nie tylko na wniosek, a to wszystko w celu ochrony strony przed negatywnymi konsekwencjami braku wiedzy co do obowiązującego prawa.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
W piśmie procesowym z 14 października 2022r. pełnomocnik skarżącego uzupełnił swoje stanowisko podkreślając, że głównym motywem skargi było wykazanie fałszywości tezy o zastosowaniu zasady ignorantia iuris nocet w procedurze administracyjnej, przywołał na potwierdzenie powyższego orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wnioski skargi uznać należy zdaniem strony za zasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zmian., dalej: P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c P.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu aktów administracyjnych z obowiązującymi przepisami prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W przypadku bezzasadności skargi, sąd skargę oddala na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim wskazać należy, że decyzja Prezydenta Miasta P. nr [...] z 30 kwietnia 2020 r. znak [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej opisanej w rozstrzygnięciu tej decyzji, od której odwołanie wniósł skarżący J. N., zapadła na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1474, dalej: u.i.z.d.p.), która częściowo odmiennie reguluje postępowanie administracyjne w tego rodzaju sprawach niż ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2020 r. poz. 256, dalej: K.p.a.).
Tryb i termin wniesienia odwołania reguluje art. 129 § 1 i § 2 K.p.a., stanowiąc, że odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia. Kwestie związane z zakomunikowaniem stronie o decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zostały unormowane w przepisach powołanej już wyżej ustawy. Stosownie do art. 11f ust. 3 u.i.z.d.p., wojewoda w odniesieniu do dróg krajowych i wojewódzkich albo starosta w odniesieniu do dróg powiatowych i gminnych doręczają decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej wnioskodawcy oraz zawiadamiają o jej wydaniu pozostałe strony w drodze obwieszczeń, odpowiednio w urzędzie wojewódzkim lub starostwie powiatowym oraz w urzędach gmin właściwych ze względu na przebieg drogi, w urzędowych publikatorach teleinformatycznych - Biuletynie Informacji Publicznej tych urzędów, a także w prasie lokalnej. Ponadto wysyłają zawiadomienie o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dotychczasowemu właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu na adres wskazany w katastrze nieruchomości. Zawiadomienie o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zawiera informację o miejscu, w którym strony mogą zapoznać się z treścią decyzji, co wynika z kolei z art. 11 f ust. 4 specustawy drogowej.
W rozpoznawanej sprawie zastosowanie miał również art. 49 § 1 i 2 k.p.a., zgodnie z którymi jeżeli przepis szczególny tak stanowi, zawiadomienie stron o decyzjach i innych czynnościach organu administracji publicznej może nastąpić w formie publicznego obwieszczenia, w innej formie publicznego ogłoszenia zwyczajowo przyjętej w danej miejscowości lub przez udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej właściwego organu administracji publicznej (art. 49 § 1 K.p.a.). Dzień, w którym nastąpiło publiczne obwieszczenie, inne publiczne ogłoszenie lub udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej wskazuje się w treści tego obwieszczenia, ogłoszenia lub w Biuletynie Informacji Publicznej. Zawiadomienie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia, w którym nastąpiło publiczne obwieszczenie, inne publiczne ogłoszenie lub udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej (art. 49 § 2 K.p.a).
W okolicznościach sprawy prawną determinantę rozstrzygnięcia stanowi również uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2017 r., II OPS 2/16, w której NSA stwierdził, że stosownie do art. 11f ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych doręczenie dotychczasowemu właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu zawiadomienia o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej na adres wskazany w katastrze nieruchomości nie wyłącza w stosunku do tych osób skutków zawiadomienia o wydaniu decyzji w drodze publicznego ogłoszenia, o którym mowa w art. 49 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. NSA uzasadniając to stanowisko podkreślił jednocześnie, że art. 11f ust. 3 u.i.z.d.p. stanowi wyjątek od zawartej w art. 109 § 1 K.p.a. zasady doręczania stronom decyzji na piśmie oraz jest przepisem szczególnym w rozumieniu art. 49 K.p.a., w związku z czym w stosunku do obu form zawiadomień o wydaniu decyzji przewidzianych w art. 11f ust. 3 u.i.z.d.p. znajduje zastosowanie art. 49 in fine K.p.a., zgodnie z którym zawiadomienie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia i od tego dnia rozpoczyna bieg termin do wniesienia odwołania dla wszystkich - poza wnioskodawcą - stron postępowania.
Z akt sprawy organu I instancji wynika, że Prezydent Miasta P. zawiadomił o wydaniu decyzji z 30 kwietnia 2020r. w drodze obwieszczenia: na tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta P. oraz w urzędowym publikatorze teleinformatycznym - Biuletynie Informacji Publicznej tego urzędu w dniu 14 maja 2020 r., a także w prasie lokalnej "Gazeta Wyborcza" (wydanie z 14 maja 2020 r.), k. 606-609, 698 akt. adm. I inst. Z powyższego wynika, że obwieszczenie o wydaniu decyzji Prezydenta Miasta P. zostało dokonane w dniu 14 maja 2020 r., a więc 14-dniowy termin, skutkujący uznaniem zawiadomienia za dokonane upłynąłby zgodnie z powyższymi przepisami w dniu 28 maja 2020 r. W konsekwencji termin na wniesienie odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. upłynąłby z dniem 11 czerwca 2020r., o czym jeszcze poniżej.
W niniejszej sprawie Wojewoda stwierdził, że skoro odwołanie J. N. zostało wniesione w dniu 27 marca 2022r. to uwzględniając regulacje wynikające z ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem, zwalczaniem covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych innymi sytuacjami kryzysowymi (Dz.U. z 2020r. poz. 374) i jej późniejszych zmian, zwanej dalej ustawą covidową, w związku z upływem terminu do wniesienia odwołania - odwołanie to zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu do jego wniesienia.
Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 58 § 1 i § 2) umożliwiają przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji w razie jego uchybienia - na prośbę zainteresowanego należy ten termin przywrócić, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Na podstawie art. 15 zzzzzn˛ ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021r. poz. 2095 ze zm.), Wojewoda, pismem z 14 kwietnia 2022r. prawidłowo zawiadomił skarżącego o uchybieniu oraz o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta P. z 30 kwietnia 2020r. wraz z uprawdopodobnieniem braku winy w uchybieniu terminu do jego wniesienia w terminie 30 dni od dnia otrzymania tego pisma. W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie, pismem z 18 maja 2022 r. J. N. zastępowany przez r.pr. Ł. K. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Zdaniem Sądu, Wojewoda niezasadnie uznał, że wniosek skarżącego o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania nie zasługuje na uwzględnienie. Oceniając bowiem wniosek o przywrócenie terminu Wojewoda nie wziął pod uwagę, że zawiadomienie o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nr [...] z [...] kwietnia 2020r. nie zawierało żadnego pouczenia o terminie i sposobie wniesienia odwołania. Natomiast Wojewoda nie ocenił w sposób prawidłowy treści pouczenia zamieszczonego w obwieszczeniu z dnia 14 maja 2020 r. o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nr [...] z [...] kwietnia 2020r. Otóż organ pierwszej instancji w treści obwieszczenia o wydaniu decyzji pouczył przede wszystkim, że:
"Od decyzji służy stronie odwołanie do Wojewody (...), w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji przez wnioskodawcę lub zawiadomienia o jej wydaniu. Zawiadomienie uważa się za dokonane po upływie 14 dni od dnia publicznego ogłoszenia poprzez obwieszczenie na tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta P., na stronach internetowych w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miasta P., a także w prasie lokalnej (art. 49 KPA w zw. z art. 11f ust. 3 ustawy).
W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego w powodu COVID-19, bieg wskazanego terminu nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres."
W ocenie Sądu powyższe pouczenie jest nieprecyzyjne, bowiem wprawdzie odnosi się do specyfiki przedmiotu sprawy i wskazuje na treść art. 49 § 1 i § 2 K.p.a. oraz art. 11f ust. 3 specustawy drogowej, to sugeruje jednocześnie, że bieg terminu do złożenia odwołania - także w odniesieniu do skarżącego, niebędącego wnioskodawcą - w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego w powodu COVID-19, nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Sąd podkreśla, że ta część pouczenia w przeciwieństwie do pouczenia pochodzącego z treści art. 49 K.p.a. w zw. z art. 11f ust. 3 specustawy, nie zawiera podstawy prawnej, ani nawet wskazania aktu prawnego z którego wynika, co mogłoby pozwolić chociażby na śledzenie treści przepisów prawa i jego następujących zmian, na które to przepisy powołuje się Wojewoda dopiero w zawiadomieniu wydanym na podstawia art. 15 zzzzzn˛ ust. 1 i 2 ustawy covidowej. Pouczenie w tej części zawarte w obwieszczeniu z 14 maja 2020r. dotyczące przerwania i zawieszenia biegu terminu w okresie stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, a także w dalszej części obwieszczenia nie odwołuje się do ustawy covidowej, ani żadnych jej przepisów. Nie wskazuje żadnego aktu prawnego, z którego zostało zaczerpnięte. W okolicznościach sprawy zatem, jak słusznie podnosi skarżący, oceniając spełnienie przez niego przesłanki braku zawinienia w uchybieniu terminu, Wojewoda powinien był wziąć pod uwagę treść art. 112 K.p.a., zgodnie z którym błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Nie można nie dostrzegać, że postępowanie w sprawie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej jest postępowaniem skomplikowanym, regulowanym przez przepisy, które nieraz budziły poważne wątpliwości w orzecznictwie, czego dowodem jest powołana przez Sąd uchwała składu siedmiu sędziów NSA, a przy tym wywołuje doniosłe skutki w stosunku do stron postępowania. Nadto, uwzględnić należało nakładające się na to przepisy ustawy covidowej, co było w stanie prawnym w 2020r. zupełnym novum. W tego rodzaju sprawie i w okolicznościach stanu zagrożenia epidemicznego a później stanu epidemii covid-19 organ administracji publicznej powinien ze szczególną starannością dbać o precyzyjne informowanie stron, tak aby dodatkowe informacje, czy czynności organu nie utrudniały stronom dochodzenia ich praw.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności wskazać należy, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania posiada uzasadnione podstawy. W okolicznościach sprawy należy podzielić pogląd NSA wyrażony w wyroku z 4 stycznia 2013 r., I OSK 1553/11 (dostępne orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA), w którym wskazano, że błędne pouczenie w decyzji, to zarówno błędne określenie środka służącego do zaskarżenia decyzji, jak i błędne pouczenie, co do terminu wniesienia środka zaskarżenia. W wyroku z dnia 15 grudnia 2016 r., II OSK 789/15 (CBOSA), NSA stwierdził natomiast, że osoba, która działa w zaufaniu do organu administracji ma prawo zakładać, że zawarte w decyzji tego organu pouczenie jest prawidłowe. W przedmiotowej sprawie błędne pouczenie zostało wprawdzie zawarte w obwieszczeniu publicznym, niemniej jednak należało potraktować to pouczenie w nim zawarte analogicznie do pouczenia zawartego w decyzji, skoro to właśnie termin do wniesienia odwołania wynikał z obwieszczenia zgodnie z przepisami art. 49 K.p.a. w zw. z art. 11f ust. 3 specustawy.
Nadto słusznie zauważa Wojewoda, że decyzja Prezydenta Miasta P. z 30 kwietnia 2020r. została wydana w czasie obowiązywania ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r. poz. 374), która weszła w życie 08 marca 2020r.
Odwołując się ponownie do uchwały siedmiu sędziów NSA z 27 lutego 2017 (sygn. akt II OPS 2/16) wskazany w przepisie art. 49 § 2 K.p.a. czternastodniowy termin do uznania za dokonane zawiadomienie strony o wydaniu powyższej decyzji nie rozpoczął jednak swojego biegu w dniu 14 maja 2020 r. Przed jego upływem weszła bowiem w życie ustawa z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy COVID-19 (Dz.U. z 2020r. poz. 568), mocą której dodany został m.in. art. 15zzs. Z treści tego przepisu art. 15zzs ust. 1 pkt 6 ustawy COVID-19 wynikało, że w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach administracyjnych nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Dzień 14 maja 2020 r. był już dniem przypadającym w okresie stanu epidemii, który (dla przypomnienia) obowiązywał od dnia 20 marca 2020 r.
Skoro bieg terminu o jakim mowa w art. 11f ust. 3 specustawy drogowej w zw. z art. 49 K.p.a. nie rozpoczął się z uwagi na jego początek przypadający w okresie epidemii, to dla ustalenia początku jego biegu sięgnąć należy do art. 68 ust. 6 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020r. poz. 875). Zgodnie z tym przepisem terminy w postępowaniach, o których mowa w art. 15zzs ustawy covidowej, których bieg nie rozpoczął się na podstawie art. 15zzs tej ustawy, rozpoczynają bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (t.j. ustawy z dnia 14 maja 2020 r.). Ustawa ta weszła w życie w dniu 16 maja 2020 r., a zatem dniem rozpoczęcia biegu tych terminów był dzień 24 maja 2020 r.
Mając powyższe na uwadze, za dzień, w którym ukazało się obwieszczenie uznać należy dzień 14 maja 2020 r. Zatem zgodnie z art. 11f ust. 3 specustawy drogowej w zw. z art. 49 § 2 K.p.a. zawiadomienie o wydaniu decyzji z dnia 30 kwietnia 2020 r. zostało skutecznie dokonane po upływie czternastu dni licząc od dnia 24 maja 2020 r. Dalej, doliczyć należy 14-dniowy termin do wniesienia odwołania. W tej sytuacji termin do wniesienia przez skarżącego odwołania od decyzji z dnia 30 kwietnia 2020 r. nie mógł upłynąć w dniu 12 czerwca 2020r., jak to wskazał Wojewoda w zaskarżonym postanowieniu. Jakkolwiek, okoliczność powyższa nie ma bezpośredniego wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, to w ocenie Sądu, wciąż budzi wątpliwości zastosowanie przepisów ustaw covidowych na gruncie okoliczności konkretnej sprawy. Trudno zatem było wymagać od skarżącego by nie tylko znał obowiązującą treść przepisów ustaw covidowych, gdy organ I instancji nie wskazał żadnego aktu prawnego, ani w zawiadomieniu, ani w obwieszczeniu o wydaniu decyzji, ale także śledził ich zmiany i skutecznie potrafił dostosować się do wynikającej z nich dyspozycji normy prawnej.
Mając powyższe na uwadze zaskarżone postanowienie Wojewody z 25 lipca 2022r. należało wyeliminować z obrotu prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a., jak orzekł w punkcie 1 wyroku. Ponownie orzekając w sprawie Wojewoda weźmie pod uwagę wyrażone powyżej stanowisko Sądu.
O kosztach postępowania orzeczono w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a., a na ich wysokość składa się uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w wysokości 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu (...), Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm. oraz ustalone według stawek minimalnych wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480 zł zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265), a także koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł), co łącznie daje kwotę 597 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI