VII SA/Wa 2131/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-04-24
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanenadzór budowlanyogrodzenierozbiórkaplan zagospodarowania przestrzennegostosunki wodnemur oporowydecyzja administracyjnapostępowanie administracyjneWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję nakazującą rozbiórkę ogrodzenia, uznając, że organ nie ustalił należycie stanu faktycznego i nie zbadał, czy mur nie pełni funkcji urządzenia zapobiegającego naruszeniu stosunków wodnych.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję nakazującą rozbiórkę ogrodzenia, które zdaniem organów nadzoru budowlanego naruszało miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (było pełne, zamiast ażurowe i miało niewłaściwą wysokość). Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organ I instancji nie zebrał wystarczających dowodów, aby jednoznacznie zakwalifikować sporny mur jako ogrodzenie. Kluczowe było ustalenie, czy mur nie pełnił funkcji urządzenia zapobiegającego naruszeniu stosunków wodnych, co było przedmiotem odrębnego postępowania wodnoprawnego, w którym skarżący wykazał działania zapobiegawcze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę H. P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę ogrodzenia. Organy nadzoru budowlanego uznały, że wykonane ogrodzenie narusza przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który wymagał ogrodzeń ażurowych o określonej wysokości. Skarżący podnosił, że sporny mur betonowy z kamieniami nie jest ogrodzeniem, lecz urządzeniem zapobiegającym naruszeniu stosunków wodnych, co było przedmiotem wcześniejszego postępowania wodnoprawnego. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylając zaskarżoną decyzję. Sąd stwierdził, że organy nadzoru budowlanego nie zebrały wystarczających dowodów, aby jednoznacznie ustalić stan faktyczny. Kluczowe było zbadanie, czy sporny mur nie stanowił urządzenia zapobiegającego spływowi wody, co zostało ustalone w prawomocnym wyroku WSA w innej sprawie dotyczącej stosunków wodnych. Sąd podkreślił, że organy nadzoru budowlanego nie zbadały tej kwestii, a rozbiórka takiego urządzenia mogłaby prowadzić do ponownego naruszenia stosunków wodnych. W związku z tym, uznał, że organ naruszył przepisy k.p.a. przez nienależyte ustalenie stanu faktycznego i brak zebrania dowodów, co skutkowało przedwczesnym wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli mur faktycznie pełni funkcję urządzenia zapobiegającego naruszeniu stosunków wodnych, nie można go automatycznie kwalifikować jako ogrodzenie podlegające przepisom Prawa budowlanego i MPZP, a jego rozbiórka może prowadzić do ponownego naruszenia stosunków wodnych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ nadzoru budowlanego nie ustalił należycie stanu faktycznego. Kluczowe było zbadanie, czy sporny mur nie stanowił urządzenia zapobiegającego naruszeniu stosunków wodnych, co było przedmiotem odrębnego postępowania wodnoprawnego. Brak takiego ustalenia i przedwczesne wydanie decyzji rozbiórkowej stanowiło naruszenie przepisów k.p.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

p.u.s.a. art. 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych - kontrola działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia decyzji przez sąd administracyjny w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy nie mógł utrzymać w mocy decyzji organu I instancji, jeśli sprawa nie została należycie wyjaśniona.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymóg sporządzenia poprawnego uzasadnienia faktycznego i prawnego.

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymóg należytego wyłożenia przesłanek orzekania.

Pr. bud. art. 83 § ust. 2

Prawo budowlane

Podstawa prawna decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Pr. bud. art. 29 § ust. 1 pkt 23

Prawo budowlane

Zwolnienie budowy ogrodzeń z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę.

Pr. bud. art. 30 § ust. 1 pkt 3

Prawo budowlane

Obowiązek zgłoszenia budowy ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m.

Pr. bud. art. 50

Prawo budowlane

Tryb naprawczy dotyczący robót budowlanych.

Pr. bud. art. 51

Prawo budowlane

Tryb naprawczy dotyczący robót budowlanych.

p.p.s.a. art. 153

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie organu oceną prawną sądu wyrażoną w orzeczeniu.

Pr. wod. art. 29 § ust. 3

Prawo wodne

Nakaz wykonania urządzeń zapobiegających naruszeniu stosunków wodnych.

Pr. wod. art. 29 § d.

Prawo wodne

Postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sporny mur nie jest ogrodzeniem, lecz urządzeniem zapobiegającym naruszeniu stosunków wodnych. Organ nie ustalił należycie stanu faktycznego i nie zbadał funkcji muru w kontekście postępowania wodnoprawnego. Decyzja rozbiórkowa jest przedwczesna i może prowadzić do ponownego naruszenia stosunków wodnych.

Godne uwagi sformułowania

organy nadzoru budowlanego w niniejszej sprawie oceniają sporne roboty wyłącznie w aspekcie ich zgodności z przepisami szeroko rozumianego prawa budowlanego. nie jest rolą organu II instancji (...) wyłącznie 'kontrola' poprawności decyzji pierwszoinstancyjnej, ale rozpatrzenie sprawy na nowo i co do jej istoty. nie można zakwalifikować, jako 'ogrodzenia', gdyż ani nie miało spełniać funkcji zaznaczenia granicy, ani nie miało na celu odgrodzenie nieruchomości skarżącego od terenów przyległych.

Skład orzekający

Grzegorz Rudnicki

przewodniczący sprawozdawca

Michał Podsiadło

członek

Włodzimierz Kowalczyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Wykazanie konieczności kompleksowego badania stanu faktycznego w sprawach budowlanych, zwłaszcza gdy występują powiązania z innymi postępowaniami (np. wodnoprawnymi) i gdy obiekt może pełnić różne funkcje."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie spór o ogrodzenie jest powiązany z kwestią stosunków wodnych. Wymaga analizy konkretnych ustaleń faktycznych i dowodów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest kompleksowe podejście organów administracji i jak jedno postępowanie może wpływać na inne. Pokazuje też, że pozorna niezgodność z planem zagospodarowania może mieć uzasadnienie w innych przepisach.

Mur, który nie jest murem? Sąd bada, czy ogrodzenie nie chroni przed powodzią.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 2131/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grzegorz Rudnicki /przewodniczący sprawozdawca/
Michał Podsiadło
Włodzimierz Kowalczyk
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.), Sędziowie sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, asesor WSA Michał Podsiadło, , Protokolant: spec. Agnieszka Wrzodak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 sierpnia 2022 r. nr 856/22 w przedmiocie nakazu rozbiórki uchyla zaskarżoną decyzję
Uzasadnienie
Uzasadnienie.
Zaskarżoną decyzją z 3 sierpnia 2022 r., znak: WOP.7721.494.2022 MN, Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "MWINB"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."), oraz art. 83 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (dalej: "Pr. bud."), po rozpatrzeniu odwołania H.P. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. (dalej: "PINB") z [...]maja 2022 r., nr [...], – utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że PINB prowadzi postępowanie w sprawie wykonanego ogrodzenia, znajdującego się na działkach oznaczonych nr ewid. [...] i [...] w linii ul. [...], w miejscowości Z., gm. S.. W toku postępowania przeprowadził 6 sierpnia 2019 r. kontrolę na ww. działkach, w trakcie której stwierdzono, że wykonany jest tam mur betonowy od strony ul. [...], załamany w linii drogi o długości 6,35 m - mierząc do załamania od strony ul. [...] tj. od istniejącego ogrodzenia drewnianego (drewniane żerdzie przymocowane do słupków stalowych na podmurówce betonowej), od załamania 6,30 m - mierząc wzdłuż ulicy [...]. Wysokość muru betonowego przy słupku stalowym (od strony ul. [...]) wynosi 52 cm mierząc od przyległego terenu, w punkcie załamania 47 cm i na końcu 40 cm (mierząc od przyległego terenu). Szerokość muru wynosi od 30 - 35 cm. Na ww. murze zakotwione są elementy stalowe, do których przyspawane są po każdej stronie po trzy sztuki prętów żebrowanych. Na murze ułożone są kamienie polne pomiędzy drutami o wysokości do 50 cm (mierząc od góry murku betonowego). Ogrodzenie usytuowane jest w następujących odległościach 4,10 m od linii ogrodzenia po drugiej stronie ulicy [...] (na jego początku); 4,50 m od ogrodzenia metalowego od strony ulicy [...]; 1.45 m od cokołu ogrodzenia po tej samej stronie ulicy od działki nr ewid. [...]; od 70 do 75 cm mierząc od ogrodzenia z siatki na działce nr ewid. [...]. Ustalono również, że inwestorem robót budowlanych jest H.P..
PINB 4 września 2019 r. wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie ww. ogrodzenia i pismem z 12 września 2019 r. zwrócił się do Wójta Gminy S. o udzielenie informacji w zakresie wskazania w oparciu o miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (dalej: "MPZP") dla wsi Z. warunków budowy ogrodzeń od strony drogi gminnej, tj. ul. [...]. W odpowiedzi, Wójt Gminy S., pismem z 19 września 2019 r., poinformował, że zgodnie z § 26 planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego uchwałą nr [...] Rady Gminy S. z [...] listopada 2005 r., ustala się obowiązek stosowania ogrodzeń ażurowych w 80% i nie wyższych niż 1,75 m, a nieprzekraczalną linię budowy nowych ogrodzeń stanowią linie rozgraniczające tereny funkcjonalne z terenami dróg publicznych i kolei.
PINB, pismem z 30 września 2019 r., zwrócił się do Wójta Gminy S. o informację, czy prowadzone przez niego postępowanie pod nr [...], dotyczące zakłócenia stosunków wodnych na działkach nr ewid. [...] i [...], położonych w miejscowości Z. przy ul. [...] i działki nr [...] stanowiącą ul. [...] zostało zakończone rozstrzygnięciem prawomocnym. W odpowiedzi z 8 października 2019 r., wskazano: "(...) tutejszy organ wydał decyzję, od której strony złożyły odwołanie. Sprawa została przekazana do SKO w S.. SKO po rozpatrzeniu sprawy w dniu [...].01.2016 r. decyzją znak [...] orzekło uchylić zaskarżoną decyzję w całości i orzekło nakazać współwłaścicielom działek nr ewid. [...] i [...] a mianowicie: A.G. zam. Ul. [...], właścicielce 1/6 udziału w działce nr ewid. [...] w miejscowości Z.; B.N. i K.N., zam. [....], współwłaścicielom 1/6 udziału w działce nr ewid. [...] w miejscowości Z.; S.M. i Z.M., zam. [...]., współwłaścicielem 1/6 udziału w działce nr ewid. [...] w miejscowości Z.; A.G. zam. [...], właścicielce 1/6 udziału w działce nr ewid. [...] w miejscowości Z.; Z.M., zam. [...], właścicielowi 1/6 udziału w działce nr ewid. [...] w miejscowości Z.; W.K. i W.K., zam. Z., ul. [...], właścicielom 1/6 udziału w działce nr ewid. [...] w miejscowości Z.
1) Wykonać nowy lub podwyższyć istniejący cokół (mur oporowy) pod ogrodzeniem na granicy działek nr ewid. [...], [...] z ulicą [...] oraz na granicy działki nr ewid. [...] z ulicą [...] na odcinku od ulicy [...] do wjazdu na działkę nr ewid. [...]. Rzędne korony cokołu powinny być: nie niższe niż 173,40 m n.p.m. i o co najmniej 10 cm wyższe niż istniejący kanał ściekowy z kratą, usytuowany na wyjeździe z tych działek na ulicę [...]; wyższe o minimum 15 cm od przyległego terenu na przestrzeni nie mniejszej niż 2,0 m od ogrodzenia;
2) wybudować zbiorniki retencyjne o pojemności nie mniejszej niż 3,9 m3- mogą to być studnie lub doły chłonne albo niecki o niewielkiej głębokości (10-30 cm) i powierzchni gwarantującej uzyskanie zalecanej retencyjności".
Następnie, organ I instancji postanowieniem z [...] października 2019 r., nr [...] zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie zakłócenia stosunków wodnych, które zostało podjęte postanowieniem z [...] lutego 2022 r., nr [...].
Ponowne czynności kontrolne w sprawie wykonanego ogrodzenia przeprowadzono 16 marca 2022 r. W trakcie ustalono, że na długości 12,70 m mierząc od strony działki [...] istnieje mur o zmiennej szerokości od 0,25 do 0,32 m i wysokości od strony ul. [...] ok. 1,10 m - mierząc od przyległego terenu oraz ok 0,70-0,90 m - mierząc od przyległego terenu od strony działek [...] i [...]. Mur ten nie tworzy linii prostej i jest wysunięty w kierunku ul. [...] o 1,45 m w stosunku do istniejącego ogrodzenia pomiędzy działką [...] a ul. [...].
PINB decyzją z [...]maja 2022 r., nr [...] nakazał H.P. rozbiórkę wykonanego ogrodzenia, znajdującego się na działkach oznaczonych nr ewid. [...] i [...] w linii ul. [...]. H.P. złożył odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia.
Zdaniem organu odwoławczego, PINB podjął prawidłowe rozstrzygnięcie w sprawie, a w szczególności nie naruszył art. 7, 10 i art. 77 § 1 k.p.a., zobowiązujących organ do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący.
Stosownie do art. 29 ust. 1 pkt 23 Pr. bud. (obowiązującego na dzień wszczęcia postępowania) budowa ogrodzeń - co do zasady - zwolniona została z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a w ograniczonym zakresie została poddana reżimowi zgłoszenia. Obowiązkowi zgłoszenia organowi architektoniczno budowlanemu podlegała w myśl art. 30 ust. 1 pkt 3 Pr. bud., budowa ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m. Jakkolwiek przedmiotowe ogrodzenie posiada wysokość poniżej 2,20 m, to jednak nawet wykonywanie robót budowlanych niewymagających uzyskania pozwolenia czy zgłoszenia nie zwalnia organów od oceny ich prawidłowości.
MWINB stwierdził, że organy nadzoru budowlanego w niniejszej sprawie oceniają sporne roboty wyłącznie w aspekcie ich zgodności z przepisami szeroko rozumianego prawa budowlanego. Tryb naprawczy mający na celu ewentualne doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, pod kątem oceny ich prawidłowości z Prawem budowlanym przewidziany został w art. 50 - 51 Pr. bud.
W toku postępowania administracyjnego zadaniem organów nadzoru budowlanego było więc zbadanie, czy realizacja kwestionowanego ogrodzenia nie narusza m.in. przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym. MWINB wyjaśnił, że organ I instancji w toku prowadzonego postępowania ustalił, że na terenie działek oznaczonych nr ewid. [...] i [...] w miejscowości Z. obowiązuje MPZP przyjęty uchwałą nr [...] Rady Gminy S. z [...] listopada 2005 r., w sprawie MPZP dla m.in. miejscowości Z. z [...]grudnia 2005 r., oraz uchwałą nr [...] Rady Gminy S. z [...] września 2012 r., w sprawie zmiany MPZP obejmującego m.in. miejscowości Z.. Zgodnie z § 26 ust. 1 tego planu, na obszarze nim objętym, ustala się obowiązek stosowania ogrodzeń ażurowych w 80% i nie wyższych niż 1,75 m.
Z materiału dowodowego, w tym ze zdjęć muru wynika, że ogrodzenie znajdujące się na działkach nr ewid. [...] i [...] jest ogrodzeniem pełnym.
W ocenie MWINB, nie ulega wątpliwości, że stanowi to naruszenie obowiązujących na terenie ww. nieruchomości zapisów MPZP. Przez osiągnięcie stanu zgodnego z przepisami należy rozumieć w szczególności zgodność z przepisami z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego, w tym z przepisami prawa miejscowego – MPZP. Uznał, że w tej sytuacji brak jest możliwości doprowadzenia spornego ogrodzenia do stanu zgodnego z prawem w inny sposób niż jego rozbiórka.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, odnośnie prowadzonego przez Wójta Gminy S. postępowania w sprawie "przywrócenia właściwych stosunków wodnych" na terenie działek nr ewid. [...] i [...] w miejscowości Z. – organ odwoławczy nadmienił, że ww. zarzuty pozostają bez wpływu na treść wydanego rozstrzygnięcia. Zauważył, że z dokumentacji przedłożonej do akt sprawy przez S.M. wynika, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] listopada 2020 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z [...] października 2020 r., znak [...], odmawiającą wydania nakazu przewidzianego w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne w stosunku do właścicieli ww. działek, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 23 lipca 2021 r., sygn. akt. VII SA/Wa 13/21, oddalił skargę na powołaną decyzję z [...] listopada 2020 r.
Z tą decyzją nie zgodził się H.P., wnosząc pismem datowanym na 8 września 2022 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Uzasadniając skargę wyjaśnił, że decyzja MWINB z 3 sierpnia 2022 r., jest dla niego krzywdząca i niezgodna z "Rozporządzeniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. oraz nie uwzględnia art. 29 ust 2 pkt 14 prawa budowlanego gdzie na postawienie cokołu pod ogrodzeniem nie wymaga się pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Wynika to z Prawa wodnego – jest to urządzenie melioracji wodnej. Zgodnie § 4.1. Rozporządzenia w/w cokół pod ogrodzeniem spełnia pierwszą kategorię geotechniczną - jest niższy niż 2,0 m. Był projektowany przez biegłego (...) w S. w W. po przeprowadzeniu pomiarów i badań geotechnicznych zgodnie § 6.1. pkt 2 Rozporządzenia w/w. Obok na działce [...] pana S. stoi cokół pod ogrodzeniem o rzędnej 173,72 n.p.m. i jest wyższy od naszego o 15-20 cm i nie wymaga się pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, ponieważ spełnia warunki geotechniczne Rozporządzenia Min. Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, bo jest niższy niż 2,0 m, chociaż tak samo jest obrzucony z jednej strony ziemią. Na cokole jest ogrodzenie ażurowe wysokości 175 cm. Dlaczego my nie możemy pociągnąć tej wysokości ogrodzenia nad naszą działką. Poziom działki na ul. [...] jest złośliwie wywieziony, bo przed wytyczeniem działek budowlanych u. p. St. M. z naszej strony sięgał rzędnej 173 m n.p.m. Widoczne to jest na mapach topograficznych. Obecnie sięga na ul. [...] 171,0 m. n.p.m. Po dokonaniu utwardzenia i odwodnienia drogi cokół zniknie w ziemi. W przypadku rozebrania powyższego cokołu (...) przyszłe ogrodzenie – zatwierdzone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z powrotem nastąpi spływ wody z naszego podwórka na ul. [...] i znów będzie awantura".
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżona decyzja naruszała prawo w sposób opisany poniżej, a skarga była zasadna.
Na wstępie wyjaśnić należy, że jednym z podstawowych obowiązków organów administracji publicznej jest takie zebranie dowodów (art. 77 § 1 k.p.a.), aby ustalenie na ich podstawie stanu faktycznego w sposób zgodny z art. 7 i art. 80 k.p.a. umożliwiło organowi prawidłową subsumpcję prawną, a w efekcie prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy.
Skoro z zebranych przez organ I instancji dowodów wynikało, że skarżący był jedną ze stron sporu powstałego na gruncie naruszenia stosunków wodnych i toczyło się postępowanie administracyjne w trybie art. 29 d. ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t. jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1121), zakończone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 lipca 2021 r., sygn. akt. VII SA/Wa 13/21, którym Sąd ten oddalił skargę na decyzję SKO z 19 listopada 2020 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy S. z [...] października 2020 r., znak [...], odmawiającą wydania nakazu przewidzianego w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne w stosunku m.in. do skarżącego – to obowiązkiem organu przed wydaniem decyzji rozbiórkowej było ustalenie, czy istniejący na terenie dziatek skarżącego nr ewid. [...] i [...] w linii ul. [...], w miejscowości Z. mur z nałożonymi nań kamieniami stanowił rzeczywiście "ogrodzenie", czy też stanowił inny obiekt, posadowiony na gruncie w celu uniknięcia przedostawania się wody na tereny sąsiednie, zgodnie z wynikami i zaleceniami biegłych w sprawie o naruszenie stosunków wodnych.
Jak wynika z uzasadnienia faktycznego ww. wyroku WSA w Warszawie, przyczyną odstąpienia organu od nałożenia m.in. na skarżącego obowiązku wykonania urządzeń zapobiegającym naruszeniu stosunków wodnych było m.in. to, że skarżący wykonał "prace mające na celu zapobieżenie szkodom. Wykonał on (...) dren francuski z doposażeniem w plastikowe rury drenacyjne Ø100 na głębokości 1,5 m, a w bramie wjazdowej zamontowano rynienkę ze studzienką Ø315. Woda z dachu spływa do drenu biegnącego pod świerkami. (...) został natomiast zalany cokół oraz usypany wał ziemny w celu przesączania się wody".
Jak ustalił Sąd w ww. uzasadnieniu wyroku, w związku z działaniami m.in. skarżącego, kolejne oględziny przeprowadzone 18 sierpnia 2020 r. przez organ I instancji również nie wykazały żadnych szkód na nieruchomości wnioskodawcy, sam zaś wnioskodawca jednoznacznie oświadczył, że na jego nieruchomości nie występują żadne szkody związane z naruszeniem stosunków wodnych, co pisemnie potwierdzili również pozostali uczestnicy, wnosząc o umorzenie postępowania. Dlatego też SKO, którego decyzję kontrolował Sąd, uznało, że ustalony w sprawie stan faktyczny oraz stanowisko wnioskodawcy pozwalają przyjąć, że jego nieruchomość nie jest aktualnie zalewana i nie powstają na niej szkody. Konieczną zaś przesłanką do zastosowania w sprawie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego jest zmiana stanu wody na gruncie wiążąca się ze szkodliwym oddziaływaniem na grunty sąsiednie. Jeżeli nie ma szkodliwego oddziaływania, to zmiana ta nie rodzi odpowiedzialności przewidzianej w ww. przepisie.
Z ustaleń WSA w Warszawie w ww. sprawie wynikało ponadto jednoznacznie, że skarżący "wykonywał prace, które bezpośrednio zmierzały do zapobiegnięcia spływu wody (...)". W podsumowaniu ww. wyroku Sąd stwierdził, że wynikiem prac wykonanych m.in. przez skarżącego "nie ma szkodliwego oddziaływania na grunty sąsiednie", jednocześnie wskazując, że "organy orzekające w sprawach naruszenia stosunków wodnych na gruncie nie mają kompetencji do wiążącej oceny zgodności określonych robót budowlanych z prawem budowlanym. Sankcjonowanie ewentualnych naruszeń prawa budowlanego odbywa się bowiem w przewidzianych prawem procedurach prawnobudowlanych, których prowadzenie należy do właściwości organów nadzoru budowlanego".
W aspekcie więc wspomnianych wyżej "procedur prawnobudowlanych" organ nadzoru budowlanego, kwalifikując legalność obiektu, nazwanego "ogrodzeniem" powinien był w pierwszej kolejności ustalić, czy jest ono tożsame z urządzeniem zapobiegającym spływowi wody, wykonanym w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 29 ust. 3 d. Prawa wodnego, usuwającym owo naruszenie stosunków wodnych i stanowiące jedną z przyczyn odstąpienia przez organa od nakazania m.in. skarżącemu, jako właścicielowi gruntu, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Jeśli tak, to takiego obiektu nie można zakwalifikować, jako "ogrodzenia", gdyż ani nie miało spełniać funkcji zaznaczenia granicy, ani nie miało na celu odgrodzenie nieruchomości skarżącego od terenów przyległych.
Ustalenia organu odnoszące się do wysokości tego, co organ uznał za "podmurówkę ogrodzenia" powinny zostać zweryfikowanie zarówno w zakresie ustalanych gabarytów owej "podmurówki" w odniesieniu do ww. urządzenia zapobiegającego przedostawaniu się wody, jak i tego, czy skarżący rzeczywiście wykonał na tej "podmurówce" jakiekolwiek ogrodzenie. Zarówno z akt sprawy, jak i stanowiska skarżącego nie wynika bowiem, że wykonał on na "podmurówce" jakiekolwiek ogrodzenie, a jedynie miał zamiar wykonania ogrodzenia ażurowego do wysokości przewidzianej prawem.
O ile więc ogrodzenie nie zostało jeszcze wykonane, to sama podmurówka pod nie (uwzględniając fakt, czy spełnia rolę urządzenia zapobiegającego naruszeniu stosunków wodnych) ogrodzeniem nie jest – nie jest tego rodzaju obiektem, o którym mowa w § 26 planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego uchwałą nr [...] Rady Gminy S. z [...] listopada 2005 r., zgodnie z którym ustala się obowiązek stosowania ogrodzeń ażurowych w 80% i nie wyższych niż 1,75 m, a nieprzekraczalną linię budowy nowych ogrodzeń stanowią linie rozgraniczające tereny funkcjonalne z terenami dróg publicznych i kolei.
Stąd też rozstrzygnięcie organu I instancji było przedwczesne z uwagi na nie zgromadzenie dowodów pozwalających na jednoznaczne ustalenie, czy skarżący rzeczywiście wybudował ogrodzenie (czy tylko podmurówkę), a ponadto, czy ów "mur betonowy od strony ul. [...], załamany w linii drogi" nie stanowił w dacie orzekania w rzeczywistości w całości lub w części urządzenia przeciwdziałającego naruszeniom stosunków wodnych na gruncie, posadowionego w celu usunięcia takich naruszeń i zakończenia postępowania wodnoprawnego.
Słusznie więc zwraca uwagę skarżący, że potencjalne wykonanie takiego nakazu rozbiórki, jaki jest przedmiotem kontroli tut. Sądu, w odniesieniu do muru zapobiegającego przedostawaniu się wody na grunty przyległe (bez uwzględnienia tego, czy prowadzi on do przywrócenia naruszania stosunków wodnych przez nakaz usunięcia urządzenia zapobiegającego) doprowadzi do kolejnych sporów właścicieli nieruchomości na tym tle.
Dlatego też organ naruszył art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez nienależyte ustalenie stanu faktycznego sprawy i brak zebrania dowodów, pozwalających na jednoznaczną kwalifikację robót budowlanych skarżącego, jak również niepozwalających na ustalenie, czy urządzenie to jest w całości lub w części (i w jakiej) ogrodzeniem lub jego częścią.
Przypomnieć należy, że nie jest rolą organu II instancji (art. 15 k.p.a.) wyłącznie "kontrola" poprawności decyzji pierwszoinstancyjnej, ale rozpatrzenie sprawy na nowo i co do jej istoty. Organ II instancji mógł więc powyższe wątpliwości usunąć w drodze przewidzianej w art. 136 § 1 k.p.a. we własnym zakresie lub przez zlecenie postępowania dodatkowego organowi I instancji. Nie mógł jednak zastosować art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż – podobnie, jak w wypadku decyzji pierwszoinstancyjnej – takie rozstrzygnięcie było przedwczesne, a niewyjaśnionej należycie sprawy organ nie mógł załatwić w sposób przewidziany w art. 104 § 2 k.p.a. Z tego też powodu organa obu instancji nie mogły sporządzić ani poprawnego uzasadnienia faktycznego, ani uzasadnienia prawnego (art. 107 § 3 k.p.a.) i należycie wyłożyć przesłanek orzekanego nakazu rozbiórki (art. 11 k.p.a.).
Ponownie rozpoznając sprawę organ (związany ocena prawną tut. Sądu – art. 153 p.p.s.a.) należycie ustali stan faktyczny w odniesieniu do wskazanych powyżej okoliczności i po dokonaniu stosownej subsumpcji prawnej wyda decyzję załatwiającą sprawę, należycie ją uzasadniając.
Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI