VII SA/WA 210/24

VII SA/Wa 210/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-10-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Marcin Maszczyński
Mirosław Montowski
Waldemar Śledzik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a, c,  art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2018 poz 1668
art. 93  ust. 4,  art. 93  ust. 6
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Waldemar Śledzik (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Mirosław Montowski, asesor WSA Marcin Maszczyński, , Protokolant: ref. Tomasz Bilewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2024 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] października 2023 r. znak: [...] w przedmiocie przyznania stypendium dla osób niepełnosprawnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...].
Uzasadnienie
Decyzją z 19 października 2023 r. Rektor Uniwersytetu W. (dalej: "Rektor UW"; "organ") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 86 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, art. 89 i art. 93 ust. 2, 4-6 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 742 ze zm., dalej: "p.s.w.n.") w zw. z § 18, 19 i 25 ust. 1-3 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu W., stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 142 Rektora Uniwersytetu W. z dnia 1 października 2019 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu W. (t.j. Monitor UW z 2021 r. poz. 215 ze zm., dalej: "Regulamin Świadczeń"), po rozpatrzeniu wniosku A.G. (dalej: "student", "skarżący") o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymał w mocy własną decyzję z 15 grudnia 2022 r. nr [...] odmawiającą przyznania stypendium dla osób niepełnosprawnych na rok akademicki 2022/2023.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu 17 listopada 2022 r. skarżący, student pierwszego roku, studiów pierwszego stopnia, niestacjonarnych, na kierunku dziennikarstwo i medioznawstwo, prowadzonych przez Wydział Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii Uniwersytetu Warszawskiego złożył, za pośrednictwem Uniwersyteckiego Systemu Obsługi Studiów (dalej: "USOS"), wniosek o przyznanie stypendium dla osób niepełnosprawnych w roku akademickim 2022/2023.
Decyzją z 15 grudnia 2022 r. Rektor odmówił skarżącemu przyznania stypendium dla osób niepełnosprawnych. Jako powód wskazał, że stypendium nie może zostać przyznane studentowi, który na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia lub jednolitych studiach magisterskich posiadał status studenta przez okres dłuższy niż 12 semestrów (zgodnie z art. 93 ust. 4 i 6 p.s.w.n., oraz § 5 ust. 3 w zw. z § 4 ust. 1 pkt 2 Regulaminu Świadczeń).
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od ww. decyzji Rektora z 15 grudnia 2023 r., wniósł skarżący. We wniosku zaznaczył, że okres, w którym posiadał aktywny status studenta, nie przekroczył okresu 12 semestrów. Skarżący przywołał okoliczność usunięcia z USOS wpisu dotyczącego skreślenia go z listy studentów. Jak wskazano w treści wniosku, przyczyną dokonania ww. zmiany w USOS było przywrócenie skarżącego w poczet studentów Uniwersytetu W., co nastąpiło w konsekwencji wykonania prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 562/16. Skarżący wskazał, że wpis w systemie USOS jest sprzeczny ze stanem faktycznym, gdyż skreślenie nastąpiło w wyniku ostatecznej decyzji Dziekana Wydziału Dziennikarstwa i Nauk Politycznych UW z 2 listopada 2015 r., która została utrzymana w mocy decyzją Rektora z 4 stycznia 2016 r., sygn. [...]. W ocenie skarżącego, przywrócenie na listę studentów nastąpiło dopiero w wyniku ostatecznej decyzji Prodziekan ds. studenckich Wydziału Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii Uniwersytetu W. z 28 października 2022 r., sygn. [...]
W ocenie skarżącego był on studentem Uniwersytetu W. w okresie od 1 października 2014 r. do 4 stycznia 2016 r., a nie od 1 października 2014 r. do 28 października 2022 r. Jak zaznaczył, nie istniała faktyczna sposobność pobierania stypendium od 1 października 2014 r. do 28 października 2022 r. Tym samym, stypendium nie mogło być pobierane przez okres 12 semestrów. Student wskazał, że nie ma podstaw do odmowy przyznania stypendium z powodu przekroczenia okresu 12 semestrów oraz, że pobierał stypendium przez okres niespełna 2 semestrów.
W uzasadnieniu ww. decyzji z 19 października 2023 r. Rektor przytoczył art. 86 ust. 2 p.s.w.n., oraz art. 93 ust. 4 pkt 1 i 2 p.s.w.n., i wskazał, że nie jest konieczne przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci operacji bankowych, gdyż to, w jakim okresie student pobierał świadczenie, nie stanowi okoliczności istotnej dla załatwienia sprawy.
W tym miejscu Rektor odtworzył zmiany w sytuacji prawnej skarżącego w trakcie trwania studiów. Student rozpoczął studia w dniu 1 października 2014 r. W dniu 2 listopada 2015 r. wydano decyzję w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy studentów, która to decyzja została utrzymana w mocy decyzją Rektora z 4 stycznia 2016 r. Obie ww. decyzje zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 562/16, a tym samym usunięto je z obrotu prawnego. W dniu 28 października 2022 r. Prodziekan ds. studenckich Wydziału Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii Uniwersytetu W..wydała decyzję (znak: [...]) o uchyleniu decyzji z 2 listopada 2015 r. w sprawie skreślenia skarżącego z listy studentów.
Zdaniem Rektora okoliczność wydania decyzji z 28 października 2022 r. nie ma znaczenia dla ustalenia okresu studiów skarżącego. Zaznaczył, że jak bowiem zostało wskazane, skutek prawny w postaci uchylenia decyzji w przedmiocie skreślenia z listy studentów nie wynikał z decyzji datowanej na dzień 28 października 2022 r., lecz stanowił on bezpośrednie następstwo uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 562/16.
Organ wyjaśnił, że istotnym zagadnieniem prawnym, którego dotyka przedstawiona przez skarżącego argumentacja, jest charakter prawny uprawomocnienia się orzeczenia uchylającego decyzję administracyjną. Zaznaczył również, że w tym zakresie w piśmiennictwie podnosi się, co następuje: "uchylenie polega na usunięciu decyzji z obrotu prawnego i wywołuje skutek ex nunc, nieodnoszący się do stosunku materialnoprawnego występującego przed uchyleniem decyzji. Oznacza to, że przestają istnieć prawo czy obowiązek mające swoje źródło w decyzji, ale dzieje się tak dopiero w momencie, kiedy decyzja uchylająca inną decyzję stanie się ostateczna. W takim przypadku otwiera się droga do ponownej autorytatywnej konkretyzacji norm prawa albo też reglamentacja administracyjna ustaje w zupełności" (A. Bródka, Instytucje uchylenia, zmiany decyzji tworzącej lub nietworzącej prawa dla strony. Analiza historyczno-prawna, Folia luridica Universitatis Wratislaviensis 1/2018, s. 38-39). Rektor w pełni podziela ww. zapatrywanie.
Odnosząc powyższe ustalenia do okoliczności sprawy organ wskazał, że po uchyleniu decyzji o skreśleniu skarżącego z listy studentów przez sąd administracyjny pozostawała w mocy decyzja o jego przyjęciu na studia. Decyzja ta nie została uchylona, unieważniona ani nie stwierdzono jej wygaśnięcia. W ocenie Rektora skoro zatem pozostawała w obrocie prawomocna decyzja o przyjęciu na studia, a jednocześnie prawomocnym wyrokiem uchylone zostały decyzja Dziekana Wydziału Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu W. z 2 listopada 2015 r. oraz decyzja Rektora z 4 stycznia 2016 r. nr [...], to nie można twierdzić, że decyzja o przyjęciu na studia nie wywoływała skutków prawnych. Skoro zaś skarżący nie został prawomocną decyzją skreślony z listy studentów, to a contrario znajdował on się na liście studentów, a zatem posiadał status studenta.
Rektor wskazał, że odmiennie niż wywodzi się we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, po uprawomocnieniu się wyroku WSA w Warszawie usunięte zostały, wraz z uchyleniem decyzji, skutki skreślenia studenta z listy studentów. Zdaniem organu przyjęcie zapatrywania wyrażonego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jakoby mimo uchylenia przez sąd administracyjny decyzji administracyjnych obu instancji w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy studentów, skarżący pozostawał skreślony z listy studentów, jest wadliwe, gdyż nie sposób wskazać pozostającego w obrocie prawnym indywidualnego aktu stosowania prawa, w związku z którym skarżący miałby być skreślony z listy studentów. Rektor stwierdził, że przyjęcie odmiennego poglądu oznaczałoby, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie wywołał skutków prawnych.
Dalej wskazał, że jak wynika z informacji zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżący studiował w okresie od 1 października 2014 r. do 2 listopada 2015 r. oraz w okresie od 22 grudnia 2016 r. do 28 października 2022 r. na kierunku dziennikarstwo i komunikacja społeczna, niestacjonarne (zaoczne), pierwszego stopnia (łącznie 16 semestrów), a od 1 października 2022 r. do chwili obecnej - na kierunku dziennikarstwo i medioznawstwo, niestacjonarne (zaoczne) pierwszego stopnia (aktualnie 2. semestr), na którym skarżący złożył przedmiotowy wniosek. Łącznie skarżący posiada aktywny status studenta przez okres dłuższy niż 12 semestrów. W ocenie Rektora okoliczność ta przesądza o braku możliwości wydania decyzji o treści zgodnej z żądaniem skarżącego.
Ponadto Rektor wskazał, że stosownie do treści art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej są zobowiązane do uwzględniania w toku rozpatrywania spraw interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Chociaż skarżący w niniejszej sprawie niewątpliwie ma interes własny, to nie ma jednak podstaw do uznania go za "słuszny", a tym bardziej za przeważający nad interesem społecznym. Odpowiada to założeniom ustawodawcy, wyrażonym w art. 93 ust. 4 p.s.w.n., Interes społeczny przemawia bowiem za tym, aby studenci nie nadużywali przysługujących im uprawnień. Podniósł również, że w ustalonym stanie faktycznym sprawy umożliwienie skarżącemu pobierania stypendium - pomimo przekroczenia przewidzianego przez p.s.w.n., maksymalnego okresu pobierania stypendium - skutkowałoby naruszeniem zasady równego traktowania innych studentów, która to zasada wywodzona jest z art. 8 k.p.a.
W związku z powyższym organ uznał, że na gruncie przedmiotowej sprawy wydana decyzja opierała się na prawidłowo ustalonym stanie faktycznym oraz została odpowiednio uzasadniona. Analiza wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz akt sprawy nie ujawniła żadnych okoliczności pozwalających na uznanie, że zaskarżona decyzja była oparta na niewłaściwej analizie stanu faktycznego lub prawnego. W ramach przeprowadzonego postępowania nie ujawniono żadnych innych faktów lub okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na ocenę zasadności zaskarżonej decyzji. Ponadto ujawnione okoliczności sprawy oraz interes społeczny wskazują na prawidłowość podjętej decyzji.
Skargę na ww. decyzję Rektora z 19 października 2023 r. złożył skarżący i domagając się zmiany decyzji obu instancji oraz orzeczenia o uprawnieniu do stypendium wraz z wyrównaniem za dotychczasowy okres, a w wypadku, gdyby żądanie nie mogło zostać uwzględnione uchylenia decyzji obu instancji zarzucił:
- obrazę prawa materialnego tj. art. 94 ust. 2 p.s.w.n., w zw. z art. 93 ust. 6 i art. p.s.w.n., 93 ust. 4 pkt 1 p.s.w.n., przez nieprawidłową wykładnię mającą postać przyjęcia, że zgodnie z powyższymi przepisami skarżącemu służył status studenta w okresie lat akademickich 2015/2016, 2016/2017, 2017/2018, 2018/2019, 2019/2020, 2020/2021, 2021/2022 tj. studiował na Wydziale Dziennikarstwa i Nauk Politycznych (obecnie Wydział Dziennikarstwa Informacji i Bibliologii) Uniwersytetu W.(dalej: "UW") nieprzerwanie przez okres 8 lat (od 1 października 2014 r.), co miało miejsce w wyniku usunięcia z systemu USOS na skutek przywrócenia skarżącego w poczet studentów UW w wykonaniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 562/16 uchylającego decyzje obu instancji Władz Uczelni o skreśleniu z listy studentów, zapisu dot. usunięcia skarżącego z listy studentów UW. Tymczasem mimo że z systemu USOS wynika taki stan rzeczy, w oczywisty sposób jest on sprzeczny ze stanem faktycznym albowiem faktem notoryjnym jest, że skarżący został z listy studentów skreślony ostateczną decyzją Dziekana Wydziału Dziennikarstwa i Nauk Politycznych UW z 2 listopada 2015 r. utrzymaną w mocy w II instancji przez Rektora UW z 4 stycznia 2016 r., nr [...]. Tymczasem został przywrócony na listę studentów ostateczną decyzją Kierownika Jednostki dydaktycznej Wydziału Dziennikarstwa Informacji i Bibliologii z 28 października 2022 r. znak [...]. Zatem skarżący w okresie lat akademickich 2015/2016, 2016/2017, 2017/2018, 2018/2019, 2019/2020, 2020/2021, 2021/2022 nie miał statusu studenta, a tylko studentowi, który rozpoczął semestr nauki przysługuje prawo pobierania świadczeń w postaci stypendium dla osób niepełnosprawnych. Dlatego prawidłowo stosując powyższe przepisy organ II instancji nie mógłby zdefiniować skarżącego jako studenta w powyższych okresach a tym samym zaliczyć ich do okresu pobierania stypendium dla osób niepełnosprawnych. Zatem prawidłowe zastosowanie w tychże przepisów wskazuje na niepodobieństwo trafności twierdzenia jakoby skarżący na dzień złożenia wniosku o stypendium dla osób niepełnosprawnych na semestr zimowy na rok akademicki 2022/2023 pozostawał studentem Wydziału Dziennikarstwa i Nauk Politycznych UW, lub jakiegokolwiek wydziału UW powstałego na skutek przekształceń, przez taki czas przekraczając dopuszczalne normy, skoro ostateczną decyzją został skreślony z listy studentów UW już 4 stycznia 2016 r. A w roku akademickim 2015/2016 skarżący formalnie nie mógł kontynuować studiów;
- obrazę przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. i 153 p.p.s.a., przez przyjęcie, że Wyrok WSA usunął z obrotu prawnego ostateczną decyzją Dziekana Wydziału Dziennikarstwa i Nauk Politycznych UW z 2 listopada 2015 r. utrzymaną w mocy w II instancji przez Rektora UW z 4 stycznia 2016 r., nr [...], podczas gdy prawomocny wyrok sądu administracyjnego w tego rodzaju sytuacji prowadzi do skutku ex nunc. Prawidłowo stosując wskazane wyżej przepisy, organ obu instancji nie uznałby, że w okresach, o których mowa w pkt 1 petitum, skarżącemu przysługiwał status studenta albowiem taki status przywrócono mu dopiero ostateczną decyzją Kierownika Jednostki dydaktycznej Wydziału Dziennikarstwa Informacji i Bibliologii z 28 października 2022 r. znak [...]
Ponadto skarżący wniósł o:
- dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci zestawienia operacji na rachunku bankowym UW przedstawiającego przelewy między tymże rachunkiem a jego rachunkiem bankowym na okoliczność: pobierania przeze niego stypendium przez okres niespełna 2 semestrów, braku podstawy faktycznej dla odmowy przyznania stypendium w postaci przekroczenia okresu 12 semestrów;
- zobowiązanie Rektora do przedstawienia wydruków wszystkich zapisów dot. skarżącego z systemu teleinformatycznego USOS wraz z historią nanoszenia zmian;
- zobowiązanie Rektora do przedstawienia list studentów UW w okresie 2015-2022.
W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił stanowisko na poparcie podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu, podtrzymał dotychczasowe stanowisko i odnosząc się do argumentów skarżącego wskazał, dlaczego nie uważa ich za uzasadniające. Ponadto wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP, w związku z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2024 r., poz. 935. – zwaną dalej "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).
Uwzględnienie skargi może nastąpić również poprzez stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia – w wypadku ustalenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 O.p. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie sądu nie wymaga w tym wypadku wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy.
W wypadku niestwierdzenia wad skutkujących uchyleniem zaskarżonego rozstrzygnięcia, sąd skargę oddala, co wynika z art. 151 p.p.s.a.
Sprawując kontrolę w oparciu o powołane kryterium zgodności z prawem sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy administracyjnej, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania ocenianej decyzji, nie uwzględniając okoliczności, które zaistniały w okresie późniejszym. Należy przy tym podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (por. wyrok NSA z 6 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1665/06, opublikowany - podobnie jak pozostałe przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych – w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://cbois.nsa.gov.pl).
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania). W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że "niezwiązanie granicami skargi" oznacza, że Sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze (por. wyrok NSA z 28 marca 2018 r., sygn. akt I FSK 1000/16, LEX nr 2486221) z tym, że nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim decyzji administracyjnych.
Badając legalność zaskarżonej decyzji w świetle wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie z uwagi na naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem sądowej kontroli legalności jest decyzja Rektora Uniwersytetu W. z dnia 19 października 2023r.,
utrzymującą w mocy decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia
[...] grudnia 2022r. o odmowie przyznania Skarżącemu stypendium dla osób
niepełnosprawnych na semestr zimowy na rok akademicki 2022/2023.
Ponieważ stanowiska stron zostały obszernie przedstawione w tzw. części historycznej nin. uzasadnienia, Sąd odstępuję od ich ponownego omówienia, akcentując jedynie, że główną osią sporu między stronami jest kwestia czy Skarżący posiadał status studenta przez okres dłuższy niż 12 miesięcy w rozumieniu art. 93 ust. 4 i 6 p.s.w.n., oraz § 5 ust. 3 w zw. z § 4 ust. 1 pkt 2 Regulaminu Świadczeń Uczelni.
Jednocześnie Sąd zauważa, że zasadniczym źródłem tego sporu jest odmienna interpretacja przez strony skutków prawnych wynikających z prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 grudnia 2016r., sygn. akt II SA/Wa 562/16 w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia 4 stycznia 2016 r. nr [...] na mocy którego Sąd ten uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dziekana Wydziału Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu W. z dnia 2 listopada 2015 r. w przedmiocie skreślenia Skarżącego z listy studentów.
Sąd porządkowo przypomina, co stanowi jednocześnie odtworzenie stanu faktycznego i sytuacji prawnej Skarżącego w trakcie dotychczasowych studiów, że A.G. rozpoczął studia w dniu 1 października 2014r. W dniu 2 listopada 2015r. wydano decyzję o skreśleniu Skarżącego z listy studentów, która to decyzja została utrzymana w mocy decyzją Rektora Uniwersytetu W.z dnia 4 stycznia 2016r.
Wymienionym wcześniej wyrokiem WSA w Warszawie z 22 grudnia 2016r. uchylono obie zaskarżone decyzje, a następnie decyzją z dnia 28 października 2022r. Prodziekan ds. studenckich Wydziału Dziennikarstwa, Informacji i Biologii UW wydał decyzję o uchyleniu decyzji z 2 listopada 2015r. w sprawie skreślenia Skarżącego z listy studentów.
W tak określonym stanie faktycznym, w ocenie Skarżącego, nie można przyjąć, jak uczynił to Organ, że posiadał status studenta od 1 października 2014r. do dnia 28 października 2022r., skoro "nie istniała faktyczna sposobność pobierania stypendium od dnia 1 października 2014r. do dnia 28 października 2022r.", skoro faktycznie "przywrócono" go na listę studentów dopiero w wyniku ostatecznej decyzji wym. Prodziekana ds. studenckich Wydziału Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii Uniwersytetu W. z dnia 28 października 2022 r.
Z takim stanowiskiem nie zgadza się Organ wywodząc, że Skarżący nie uwzględnia "charakteru prawnego uprawomocnienia się orzeczenia uchylającego decyzję administracyjną" (tj. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 grudnia 2016r., sygn. akt II SA/Wa 562/16 – przyp. Sądu). Mianowicie skoro "(...) uchylenie polega na usunięciu decyzji z obrotu prawnego i wywołuje skutek ex nunc, nieodnoszący się do stosunku materialnoprawnego występującego przed uchyleniem decyzji", to konsekwencji "(...) po uchyleniu decyzji o skreśleniu Odwołującego się z listy studentów przez sąd administracyjny pozostawała w mocy decyzja o jego przyjęciu na studia. Decyzja ta nie została uchylona, unieważniona ani nie stwierdzono jej wygaśnięcia. Skoro zatem pozostawała w obrocie prawomocna decyzja o przyjęciu na studia, a jednocześnie prawomocnym wyrokiem uchylone zostały decyzje: Dziekana Wydziału Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu W. z dnia 2 listopada 2015 r. oraz decyzja Rektora Uniwersytetu W. z dnia 4 stycznia 2016 r. nr [...], to nie można twierdzić, że decyzja o przyjęciu na studia nie wywoływała skutków prawnych." Dlatego też Organ uznał, że "skoro Skarżący nie został prawomocną decyzją skreślony z listy studentów, to a contrario znajdował on się na liście studentów, a zatem posiadał status studenta", a w konsekwencji, "łącznie posiada aktywny status studenta przez okres dłuższy niż 12 semestrów", tj. od 1 października 2014r. do dnia 28 października 2022r., co przesądza o odmowie uwzględnienia jego wniosku z uwagi na jednoznaczne brzmienie przepisu art. 93 ust. 4 pkt 1 i 2 u.p.s.w.i.n.
W ocenie Sądu, zaprezentowane stanowisko Organu jest oczywiście wadliwe.
Przede wszystkim Sąd zauważa, że prawomocny wyrok WSA w Warszawie w sprawie II SA/Wa 562/16 dotyczył oceny legalności decyzji Rektora Uniwersytetu W. z dnia 4 stycznia 2016r. w przedmiocie skreślenia Skarżącego z listy studentów (oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Dziekana Wydziału Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu W. z dnia 2 listopada 2015r.). Przedmiotowym wyrokiem Sąd uchylił powyższe decyzje na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. z uwagi na naruszenie przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz nakazał Organowi, ponownie rozpoznając sprawę, w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy i wydać decyzję, która spełnia wymogi przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Organ w wykonaniu tak sformułowanej oceny prawnej i wytycznych ostateczną decyzją Kierownika Jednostki Dydaktycznej Wydziału Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii uchylił decyzję z dnia 2 listopada 2015r. w sprawie skreślenia Skarżącego z listy studentów oraz umorzył postępowanie.
Rację ma Skarżący, że w przypadku jeśli uchylenie decyzji nastąpiło w oparciu o przepis art. 145 § 1 p.p.s.a. to prawomocny wyrok sądu prowadzi – co do zasady - do skutku ex nunc, a więc "na przyszłość", od momentu uprawomocnienia się takiego wyroku. Oznacza to, że Sąd wyeliminował z obrotu prawnego zaskarżone decyzje o skreśleniu Skarżącego z listy studentów z chwilą uprawomocnienia się tegoż wyroku, natomiast – co wyraźnie należy podkreślić - nie dokonywał oceny pozostającej w obrocie prawomocnej decyzji o przyjęciu Skarżącego na studia.
W takiej sytuacji przyjęcie poglądu Organu zasadzającego się na swoiście wyprowadzonym sylogizmie, że skoro decyzja o przyjęciu na studia pozostaje w obrocie prawnym, a jednocześnie uchylono decyzje o skreśleniu z listy studenta, to w takim razie należy uznać, że student a contrario posiada status studenta w rozumieniu art. 93 ust. 4 pkt 1 i 2 p.s.w.n., prowadzi ad absurdum albowiem nie uwzględnia zdarzeń faktycznych, które takiemu wnioskowi przeczą. Jest bowiem oczywistym, że z chwilą skreślenia Skarżącego z listy studentów ostateczną decyzją z dnia 4 stycznia 2016r. do momentu "przywrócenia" na listę studentów decyzją z dnia 28 października 2022r. tj. w okresie lat akademickich 2015/2016 2016/2017, 2017/2018, 2018/2019, 2019/2020, 2020/2021, 2021/2022 nie miał statusu studenta.
Inaczej określając, w podanych wyżej okresach Organ nie mógł zdefiniować Skarżącego jako studenta a tym samym zaliczyć ich do okresu pobierania stypendium dla osób niepełnosprawnych, gdyż Skarżący ostateczną decyzją został skreślony z listy studentów UW dnia 4 stycznia 2016r., a więc już od roku akademickiego 2015/2016 nie mógł kontynuować studiów.
W konsekwencji Organ dokonał wadliwej wykładni art. 93 ust. 6 p.s.w.n., który stanowi, że "Do okresu, o którym mowa w ust. 4 i 5, wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, o których mowa w ust. 1, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 3, z wyjątkiem semestrów na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. W przypadku kształcenia się na kilku kierunkach studiów semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr".
Wskazać bowiem należy, że przepis ten jednoznacznie odwołuje się do statusu prawnego "studenta", ustalając, że do okresów w których przysługują świadczenia, wlicza się wszystkie "rozpoczęte" przez studenta (podkreślenie Sądu) semestry na studiach, co przesądza, że tylko student może korzystać z przedmiotowych świadczeń za okresy, o których mowa w art. 93 ust. 4 i 5 tejże ustawy. Jedynym wyjątkiem, który dopuszcza równoważne okresy rozpoczętych przez studenta semestrów, są semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 3 ustawy. Zauważyć jednak trzeba, że osoba korzystająca z takich urlopów "nadal" legitymuje się statusem studenta.
W ocenie Sądu komentowane przepisy w tym zakresie są jednoznaczne i nie budzą wątpliwości.
Reasumując powyższe rozważania, w ocenie Sądu, zaskarżone decyzje zapadły więc z naruszeniem przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 94 ust. 2 w zw. z art. 93 ust. 6 i art. 93 ust. 4 pkt 1 p.s.w.n., polegającą na przyjęciu, że Skarżącemu przysługiwał status studenta w okresie skreślenia z listy studentów.
Jednocześnie Sąd zauważa, że na skutek ww. błędnej wykładni przepisów materialnych Organy naruszyły także przepisy prawa procesowego gdyż nie zebrały całego materiału dowodowego, ignorując w szczególności w tym zakresie dowody świadczące o usunięciu Skarżącego z listy studentów, jak choćby wynikające z wpisów do systemu USOS, wraz z historią zmian co do statusu studenta.
Zaniechanie tych czynności stanowi naruszenie przepisów postępowania - art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik kontrolowanej sprawy. Tak prowadzone postępowanie z całą pewnością nie czyniło również zadość zasadzie budzenia zaufania uczestników do władzy publicznej wyrażonej w art. 8 § 1 k.p.a.
Jednocześnie Sąd końcowo wyjaśnia, że polski system sądownictwa administracyjnego oparty jest na tzw. modelu kasacyjnym. Oznacza to, że sąd administracyjny kontroluje zaskarżony akt administracyjny (art. 184 Konstytucji RP). Sąd ten nie może natomiast, niejako w zastępstwie organu, załatwić sprawy administracyjnej, np. przyznając stronie w wyroku określone uprawnienie, którego otrzymania odmówiono jej na mocy zaskarżonej decyzji (zasady tej nie zmienia możliwość wskazania organowi sposobu załatwienia sprawy – art. 145a § 1 P.p.s.a.).
Dlatego też Sąd nie mógł uwzględnić wniosku Skarżącego o merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy tj. zmianę decyzji i orzeczenie o uprawnieniu do stypendium wraz z wyrównaniem za dotychczasowy okres.
Ponownie rozpoznając sprawę Organ związany jest oceną prawną wynikającą z nin. uzasadnienia co do rozumienia i wykładni przepisu art. 94 ust. 2 w zw. z art. 93 ust. 6 i art. 93 ust. 4 pkt 1 p.s.w.n.,, w szczególności zaś tym, że osobę skreśloną prawomocnie ze studiów nie można traktować jako posiadającą status studenta.
Ponadto Sąd wskazuje, że prowadząc postępowanie należy też mieć na uwadze, że ustawa nowelizująca dokonała radykalnej zmiany przesłanek materialnoprawnych przyznawania uprawnień studentowi w zakresie świadczeń materialnych z art. 86 i art. 359 p.s.w.n.
Mianowicie na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmowano, że pod pojęciem "przysługiwania świadczenia" użytego w art. 93 ust. 2 ustawy sprzed nowelizacji należy rozumieć tylko taką sytuację, że w danym okresie dana osoba posiadała status studenta, ubiegała się o oświadczenie i wobec spełnienia warunków jego otrzymania, dane świadczenie materialne faktycznie otrzymała. Oznacza to, że na gruncie poprzedniego stanu prawnego okres otrzymywania świadczeń przez studenta nie był powiązany z czasookresem studiów, a do ustalenia prawa do świadczenia badano czas faktycznego pobierania świadczenia. Limitowanie czasookresu świadczeń następowało przez czas ich pobierania.
Nowelizacja ustawy doprowadziła do zmiany przesłanek materialnoprawnych przyznawania świadczeń studentowi, uzależniając prawo do nich dodatkowo od czasookresu studiowania, co nastąpiło w sposób jednoznaczny na poziomie językowym przez zmianę treści art. 93 ust. 4 ustawy. Z przepisu tego wynika, że łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 p.s.w.n., wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że
w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach:
1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów,
2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów.
Sformułowanie "bez względu na ich pobieranie przez studenta" łączy zatem prawo do świadczenia także z okresem studiowania, a nie jak uprzednio z okresem korzystania przez studenta ze świadczenia.
Reasumując dotychczasowe rozważania i ustalenia, z uwagi na stwierdzone naruszenia, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji.