VII SA/Wa 2097/20

VII SA/Wa 2097/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-04-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-11-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Siwek
Mirosław Montowski /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Janeczko
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 2153/21 - Wyrok NSA z 2024-05-28
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
art. 37 ust. 1 pkt 2,  art. 40
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Montowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Tomasz Janeczko, sędzia WSA Andrzej Siwek, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi P. C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2020 r., nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256, z późn. zm., dalej jako "k.p.a.") oraz na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1333) po rozpatrzeniu odwołania Pana P. C. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] czerwca 2020 r., nr [...] nakazującej P. C. rozbiórkę drewnianego budynku gospodarczego o wym. 5,10 x 6,60 m, zlokalizowanego na działce nr ew. [...] w miejscowości [...], gm.[...]– utrzymał w mocy ww. decyzję organu powiatowego.
Do wydania zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej także "[...] WINB" bądź "organ II instancji") doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
[...] WINB decyzją z [...] lipca 2018 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej "PINB" lub "organ I instancji") z [...] maja 2018 r. Nr [...] nakazującą P.C. rozbiórkę drewnianego budynku gospodarczego o wymiarach 5,10 x 6,60 m, zlokalizowanego na działce nr ew. [...] w miejscowości [...], gmina [...].
Postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte wskutek pisma C. Ś., które [...] października 2017 r. wpłynęło do PINB, a w którym autor pisma zwrócił się z prośbą o zbadanie legalności budynków zlokalizowanych na ww. działce nr ew. [...], w granicy działki nr ew. [...], której jest właścicielem.
W wyniku przeprowadzonych oględzin ustalono m.in., że na działce nr ew. [...] w miejscowości [...], gm. [...] ulokowany jest budynek drewniany o wymiarach 5,10 x 6,60 m, z dachem jednospadowym (pokrytym eternitem), ze spadkiem w kierunku działki sąsiedniej, który powstał w latach 60-tych XX wieku. Właściciel nieruchomości oświadczył, że nie posiada dokumentacji potwierdzającej legalność wzniesienia ww. budynku. Organ I instancji ustalił ponadto, że przedmiotowy obiekt usytuowany jest w odległości ok. 1,00 m od granicy z działką o nr ew. [...].
Organy uznały, że sporny obiekt został wybudowany niezgodnie z art. 28 ustawy - Prawo budowlane z 24 października 1974 r. (Dz.U. Nr 38, poz. 229), a przy tym narusza przepisy techniczno-budowlane obowiązujące obecnie, jak i podczas jego budowy. Wobec powyższego, orzeczono o nakazie rozbiórki spornego budynku na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy Prawa budowlanego z 1974 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na skutek skargi wniesionej przez P. C., wyrokiem z 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 2378/18, uchylił ww. Decyzję [...] WINB z [...] lipca 2018 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję PINB.
W toku ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego, organ I instancji przesłuchał w charakterze świadków: T. G. i W. Sz. oraz stronę P. C..
Z protokołu z przesłuchania świadka T. G. z dnia [...] września 2019r. wynika, że budowa budynku gospodarczego została zakończona przed 1984 r. Według zeznań W. Sz. złożonych tego samego dnia: "budowa budynku gospodarczego odbywała się w latach 1981 i 1982 (data ta pokrywa się z jego zatrudnieniem w spółdzielni). Budowa ww. budynku została również zakończona w tych latach".
Natomiast z protokołu z przesłuchania strony wynika, że: "w czasie budowy budynku był dzieckiem i nie może potwierdzić dokładnej daty budowy. Odkąd pamięta przedmiotowy budynek gospodarczy istniał".
PINB postanowieniem z [...] stycznia 2020 r., nr [...] nakazał P. C. dostarczenie ekspertyzy technicznej przedmiotowego budynku gospodarczego, która wpłynęła do organu I instancji w dniu [...] kwietnia 2020 r.
Następnie decyzją z [...] czerwca 2020 r., nr [...], PINB nakazał ponownie rozbiórkę drewnianego budynku gospodarczego o wym. 5,10 x 6,60 m, zlokalizowanego na działce nr ew. [...] w miejscowości [...], gm. [...].
Odwołanie od ww. decyzji, w ustawowy terminie, złożył P. C..
[...] WINB w toku postepowania odwoławczego, pismem z [...] sierpnia 2020 r. wezwał P. C. do przesłania ekspertyzy technicznej przedmiotowego budynku zawierającej oryginalny i własnoręczny podpis jej autora. Ponadto organ II instancji wezwał ww. do przesłania kopii pisma potwierdzającego uprawnienia osoby sporządzającej ww. ekspertyzę.
Powyższe uzupełnienie wpłynęło do organu stopnia wojewódzkiego w dniu [...] września 2020 r.
[...] WINB rozpoznając odwołanie przypomniał, że WSA w Warszawie uchylając wyrokiem z 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 2378/18, uprzednią decyzję tego organu oraz poprzedzającą ją decyzję PINB wskazał m.in., iż: "(...) Poza sporem musi pozostać to, że objęty nakazem rozbiórki budynek powstał w warunkach samowoli budowlanej. Skarżący jako następca prawny inwestora nie wykazał bowiem, że budynek powstał na podstawie pozwolenia na budowę bezsprzecznie wymaganego pod rządem ustawy Prawo budowlane z 1961 r., a także kolejnej z 1974 r. (...) Ponownie rozpoznając sprawę organ ustali rok budowy budynku, przy czym poprze to uzasadnieniem opartym na szczegółowej analizie pełnego materiału dowodowego. Następnie na tej podstawie dokona oceny zgodności budynku z warunkami technicznymi obowiązującymi w czasie jego wzniesienia (...)".
Mając na uwadze powyższe, [...] WINB podkreślił, że niekwestionowanym faktem jest, iż przedmiotowy drewniany budynek gospodarczy wybudowano pod rządzami Prawa budowlanego z [...] października 1974 r., co skutkowało koniecznością przeprowadzenia przez organy nadzoru budowlanego postępowania w oparciu o przepisy tej ustawy. W związku z powyższym brak jest podstaw do badania jego zgodności z przepisami rozporządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 11 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego.
Przepis art. 28 Prawa budowlanego z 1974 r. stanowił, że roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, jednakże w przypadku ww. budynku takiej zgody nie uzyskano. Wobec tego, zdaniem [...] WINB, organ I instancji słusznie przeprowadził czynności wyjaśniające z zakresu nadzoru budowlanego w celu zalegalizowania stwierdzonej samowoli budowlanej.
W myśl art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974r.: "Obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:
1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub
2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia."
Jak zatem zauważył [...] WINB, oceniając możliwość legalizacji samowoli budowlanej popełnionej pod rządami ustawy Prawo budowlane z 1974r. organy winny, co do zasady, brać pod uwagę zapisy aktualnie obowiązującego planu miejscowego oraz przepisy techniczno-budowlane obowiązujące w dacie realizacji obiektu. Przy czym jak wynika z treści art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974r. ocena zgodności inwestycji w świetle przepisów techniczno-budowlanych dokonana winna być pod kątem ewentualnego niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia lub niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
PINB zbadał zgodność przedmiotowego budynku z przepisami planistycznymi oraz techniczno-budowlanymi obowiązującymi w dacie budowy ww. obiektu budowlanego oraz przepisami, które obowiązywały w dacie wydawania rozstrzygnięcia. Organ I instancji pismem z [...] listopada 2017 r. zwrócił się do Wójta Gminy [...] o przesłanie wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla działki o nr ew. [...] w miejscowości [...]. Przy piśmie z [...] listopada 2017 r. Urząd Gminy [...] przesłał wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] dla przedmiotowej działki nr [...] (uchwała Gminnej Rady Narodowej z dnia [...] listopada 1989 r. Nr [...], Dz. Urz. Woj. [...] nr [...], poz. [...] z [...] r.). Z ww. planu wynika, że działka ta przeznaczona jest pod zabudowę zagrodową w gospodarstwach rolnych, hodowlanych i ogrodniczych z dopuszczalną zabudową mieszkaniową jednorodzinną, symbol: RM-1. Treść powyższego planu nie określa dopuszczalności budowy spornego budynku na granicy z działką sąsiednią czy też w określonej odległości od działki sąsiedniej.
[...] WINB dostrzegł również, że z załączonej do akt sprawy kopii mapy zasadniczej wynika, iż przedmiotowy obiekt budowlany zlokalizowany jest w odległości około 1,00 m od działki sąsiedniej. Organ II instancji wskazał, że zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1422 z późn. zm.) budynek na działce budowlanej należy sytuować od granicy tej działki w odległości nie mniejszej niż 3 m w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę tej granicy. Z kolei zgodnie z § 12 ust. 2 ww. rozporządzenia: "Sytuowanie budynku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli plan miejscowy przewiduje taką możliwość". Jak już wyżej wskazano przepisy planistyczne obowiązujące na terenie, gdzie zlokalizowany jest sporny obiekt nie przewidują takiego usytuowania.
Sporny budynek gospodarczy został wykonany z drewna. Zdaniem [...] WINB, organ I instancji w sposób prawidłowy zbadał zatem zgodność przedmiotowego obiektu budowlanego pod kątem przepisów dotyczących budynków, które zostały wykonane z elementów rozprzestrzeniających ogień. Zgodnie z § 271 ust. 2 ww. rozporządzenia: "Jeżeli jedna ze ścian zewnętrznych usytuowana od strony sąsiedniego budynku lub przekrycie dachu jednego z budynków jest rozprzestrzeniające ogień, wówczas odległość określoną w ust. 1 należy zwiększyć o 50%, a jeżeli dotyczy to obu ścian zewnętrznych lub przekrycia dachu obu budynków - o 100%". Organ II instancji przypomniał, że sporny budynek jest usytuowany w odległości około 1,00 m od granicy z działką nr ew. [...], podczas gdy stosownie do obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych, dopuszczalna odległość budynku drewnianego wynosi 6 m od tej granicy.
Według ustaleń organu odwoławczego sporny obiekt budowlany nie jest także zgodny z przepisami techniczno-budowlanymi obowiązującymi w dacie jego budowy,
tj. § 12 Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki, który stanowił, że "Budynki mieszkalne i gospodarcze na działkach zagrodowych w indywidualnych gospodarstwach rolnych oraz wolno stojące jednorodzinne domy mieszkalne o ścianach z materiałów niepalnych i o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki. Odległość ta może być zmniejszona do 3 m, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie ma otworów okiennych lub drzwiowych".
W konsekwencji powyższych ustaleń, organ II instancji stwierdził, że sporny budynek drewniany nie jest zgodny z przepisami techniczno-budowlanymi obowiązującymi zarówno w dacie jego powstania, jak i obecnie. Ze względu na materiał z jakiego został wykonany oraz odległość od granicy z sąsiednią działką powoduje także niebezpieczeństwo dla ludzi oraz mienia oraz pogarsza warunki użytkowe dla otoczenia.
Jednocześnie z ekspertyzy technicznej przedmiotowego obiektu sporządzonej przez projektanta W. W. C. ([...]) wynika, że stan techniczny konstrukcji budynku, ścian zewnętrznych oraz fundamentów jest zły: "budynek zagraża bezpieczeństwu osób i mienia". Z treści ww. opracowania wynika, iż ściany fundamentowe wykonane z betonu są w średnim stanie technicznym. Natomiast konstrukcja ścian oraz opierzenie ścian są w złym stanie technicznym. Nadto z treści przedłożonej ekspertyzy wynika, że: "(...) Więźba dachowa drewniana tarta z dachem jednospadowym o ustroju krokwiowo płatwiowym — w złym stanie technicznym, widoczne ugięcia konstrukcji dachu oraz pęknięcia (...)".
Zdaniem [...] WINB powyższe przesądza o zaistnieniu przesłanki określonej w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, co skutkować musiało wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę spornego obiektu, albowiem przedmiotowy obiekt nie może zostać zalegalizowany w ramach procedury przewidzianej przez Prawo budowlane.
Z takim rozstrzygnięciem organu II instancji nie zgodził się P. C. (dalej także "skarżący") wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W skardze zarzuca decyzji [...] WINB naruszenie prawa i wnosi o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżący uważa, że organ II instancji nie rozważył wszystkich okoliczności podnoszonych przez niego w odwołaniu od decyzji PINB. Przede wszystkim wskazywał w nim, że gospodarstwo rolne przejął od matki wraz z istniejącymi wówczas budynkami w 2000 r. i na tę okoliczność przedłożył akt notarialny przekazania gospodarstwa rolnego. W piśmie wyjaśniającym z [...] grudnia 2017 r. składanym do PINB wskazywał, że jego wiedza na temat budowy budynków gospodarczych może mijać się z prawdą (ojciec od dawna nie żyje). Po wydaniu decyzji nakazującej rozbiórkę przez organ I instancji uzyskał zdjęcia fotolotnicze z 1966 roku, dołączając je do odwołania, z których według niego wynika, że budynek już wówczas istniał (obecnie działka numer [...] nie jest w takim stopniu zadrzewiona jak w tamtych latach). Fakt ten nie został w ogóle rozważony przez organ II instancji, a jego potwierdzenie w zestawieniu z informacją, że obowiązujące wówczas przepisy planistyczne nie określały wymagań co do odległości od granicy z działką sąsiednią, powinien dyskwalifikować decyzję PINB jako niezasadną, gdyż nie obowiązywały wówczas przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. choć nawet w myśl art. 37 ust. 1 tej ustawy, teren nie był wyłączony z zabudowy ani też przeznaczony pod zabudowę innego rodzaju, niż budynki zagrodowe.
W ocenie skarżącego nie zachodzi również przesłanka powodowania niebezpieczeństwa dla ludzi lub pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Ani w budynku, ani też w jego sąsiedztwie nie są przechowywane jakiekolwiek materiały łatwopalne. W decyzji powołano się na ekspertyzę techniczną, z której wynika, że budynek jest w złym stanie technicznym, zagraża bezpieczeństwu osób i mienia, a jego remont jest nieopłacalny. Jednak pomimo bliskiego usytuowania z granicą działki sąsiedniej nie stanowi żadnego zagrożenia znajdujących się na niej budynków ani dla przebywających na niej ludzi. Występowania takiego zagrożenia nie potwierdzono obiektywnie żadnym dowodem. Opłacalność remontu budynku należy do kategorii ocennych inwestora i to on powinien zadecydować, czy budynek będzie wyremontowany w zakresie wskazanym przez PINB. zgodnie z warunkami techniczno-budowlanymi w taki sposób, aby jego eksploatacja nie stanowiła zagrożenia dla bezpieczeństwa osób i mienia (ściany fundamentowe nie są w złym, lecz w średnim stanie technicznym), czy też zostanie w przypadku nie podołania tak określonym wymogom w odpowiednim czasie rozebrany.
W odpowiedzi na skargę [...] WINB podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity - Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a.
Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w sposób wskazany powyżej, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim należy podkreślić, że sprawa była już przedmiotem rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 2378/18, uchylił decyzję [...] WINB oraz poprzedzającą ją decyzję PINB, w przedmiocie nakazu rozbiórki drewnianego budynku gospodarczego o wym. 5,10 x 6,60 m zlokalizowanego na działce nr ew. [...] w miejscowości [...], gm. [...].
Wymaga zatem przypomnienia, że zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych i wskazanie kierunku, w którym winno zmierzać przyszłe postępowanie (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012 r., s. 397 uw. 1, 2; M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011 r., s. 544, Nb 1-3).
Związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 21 marca 2014r., sygn. akt I GSK 534/12 i 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1762/12; dostępne na: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych - CBOSA).
Podobny zakres związania przewiduje art. 170 p.p.s.a., w myśl którego, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Powyższe przepisy skutkują związaniem zarówno organów, jak i tutejszego Sądu oceną prawną oraz wskazaniami zawartymi w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 2378/18.
W przywołanym orzeczeniu Sąd uznał natomiast za bezsporne, że objęty nakazem rozbiórki drewniany budynek gospodarczy o wym. 5,10 x 6,60 m na działce skarżącego powstał w warunkach samowoli budowlanej. Skarżący jako następca prawny inwestora nie wykazał bowiem, że budynek powstał na podstawie pozwolenia na budowę, bezsprzecznie wymaganego pod rządami ustawy - Prawo budowlane z 1961 r., a także kolejnej ustawy z 1974 r.
Sąd wyjaśnił również, że zgodnie z art. 103 ustawy - Prawo budowlane obecnie obowiązującej, przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Chodzi o datę wejścia ustawy w życie tj. 1 stycznia 1995 r. i zastosowanie ustawy Prawo budowlane z 1974 r. W tej ostatniej ustawie brak jest przepisów przejściowych określających, że do obiektów budowlanych, których budowa została zakończona przed wejściem jej w życie (1 stycznia 1975 r.), stosuje się przepisy dotychczasowe. Tym samym, do obiektów, które zostały wybudowane przed 1 marca 1975 r. stosuje się ustawę Prawo budowlane z 1974 r., a nie ustawę z 1961 r. - Prawo budowlane.
Zdaniem Sądu ustalenie daty budowy miało natomiast znaczenie dla badania zgodności budynku z obowiązującymi w tej dacie, przepisami dotyczącymi warunków technicznych jakim powinien odpowiadać. Prawidłowo analizowano wymogi przewidziane w rozporządzeniu z 3 lipca 1980 r., jednak tylko przy założeniu, że obiekt powstał w 1990 r., wcześniejsza data budowy jak podaje skarżący - 1966 r., wymagałaby jednak analizy zachowania warunków technicznych przewidzianych w rozporządzeniu Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z 11 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. Nr 26, poz. 157), które weszło w życie 1 września 1966 r. a nawet w rozporządzeniu Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. z 1961 r. Nr 38, poz. 196 ze zm.).
Na tę okoliczność, organ I instancji, ponownie rozpoznając sprawę dopuścił dowody z pisemnych oświadczeń oraz zeznań świadków wskazanych przez skarżącego, jako osób mogących posiadać wiedzę na temat daty budowy spornego obiektu, tj. T. G.i W. Sz. (k. nr 25, 27 i 32-33 akt sprawy administracyjnej). Świadkowie przesłuchani w dniu [...] września 2019 r. wyjaśnili, że budowa spornego budynku gospodarczego była realizowana w latach 1981/1982 i została zakończona przed 1984 r.
W tym kontekście nieprzekonujące okazały się zarzuty skargi, w których skarżący wskazuje na dowód w postaci zdjęć lotniczych z 1966 roku, mających wskazywać na istnienie spornego budynku jeszcze przed wejściem w życie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r., a w konsekwencji na brak – zdaniem skarżącego – możliwości zastosowania przepisów tej ustawy w sprawie. Dowody te były znane organom, jednak na ich podstawie nie można było ustalić, czy przedmiotowy budynek istniał już w latach 60-tych XX wieku. Wątpliwości co do tego zdaje się mieć nawet sam skarżący, który wskazuje na znaczny stopień ówczesnego zalesienia działki o nr ew. [...]. Wątpliwości te – zdaniem Sądu – usuwają jednak zgodne zeznania ww. świadków, którzy wskazują na początek lat 80-tych ubiegłego stulecia, jako okres, w którym wybudowany został obiekt objęty nakazem rozbiórki.
Należy w tym miejscu odnotować, że wbrew wywodom zawartym w skardze, nawet w razie ustalenia, że przedmiotowy budynek został wzniesiony przed 1975 r., w sprawie i tak zastosowanie znajdowałyby przepisy ustawy - Prawo budowlane z 1974 r., gdyż – jak już wyjaśnił to WSA w Warszawie w wyroku z 11 kwietnia 2019r. – w ustawie tej nie zawarto przepisów przejściowych z których by wynikało, że do obiektów budowlanych, których budowa została zakończona przed wejściem jej w życie, stosuje się przepisy dotychczasowe. Z tego wynika, że do obiektów, które zostały wybudowane przed dniem 1 marca 1975 r. stosuje się Prawo budowlane z 1974 r., a nie ustawę z 1961 r. - Prawo budowlane (zob. też wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 667/16, LEX nr 2457724).
Za prawidłową tutejszy Sąd uznał ocenę organów obu instancji, że przedmiotowy budynek nie spełnia warunków technicznych w myśl przepisów obowiązujących zarówno w dacie budowy, jak i w dacie orzekania.
Za bezsporne uznać należy bowiem ustalenia organów, że jak wynika załączonej do akt sprawy kopii mapy zasadniczej terenu, sporny obiekt budowlany zlokalizowany jest w odległości około 1,00 m od działki sąsiedniej. Tymczasem zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2019 r. poz. 1065 z późn. zm.) odległość budynku na działce budowlanej należy sytuować od granicy tej działki w odległości nie mniejszej niż 3 m w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę tej granicy. Ustęp 2 § 12 ww. rozporządzenia stanowi, że usytuowanie budynku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli plan miejscowy przewiduje taką możliwość, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
Nie budzi również sporu, że badany budynek gospodarczy został wykonany z drewna. Zgodnie zaś z § 271 ust. 2 ww. rozporządzenia z 2002 r., jeżeli jedna ze ścian zewnętrznych usytuowana od strony sąsiedniego budynku lub przekrycie dachu jednego z budynków jest rozprzestrzeniające ogień, wówczas odległość określoną w ust. 1 należy zwiększyć o 50%, a jeżeli dotyczy to obu ścian zewnętrznych lub przekrycia dachu obu budynków - o 100%". Budynek jest usytuowany w odległości około 1,00 m od granicy z działką nr ew. [...]. Zgodnie z ww. przepisami dopuszczalna odległość budynku drewnianego wynosi wobec tego 6 m od granicy.
Stosownie zaś do przepisów z daty budowy spornego budynku, tj. § 12 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. z 1980 r., Nr 17, poz. 62), budynki mieszkalne i gospodarcze na działkach zagrodowych w indywidualnych gospodarstwach rolnych oraz wolno stojące jednorodzinne domy mieszkalne o ścianach z materiałów niepalnych i o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki. Odległość ta może być zmniejszona do 3 m, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie ma otworów okiennych lub drzwiowych.
W omawianej sprawie odległość budynku od granicy działki w świetle przepisów obowiązujących w dacie wzniesienia obiektu powinna więc wynosić minimum 3 m a wynosi jedynie 1,0 m.
W konsekwencji powyższego, organy zasadnie przyjęły, że sporny drewniany budynek gospodarczy nie jest zgodny z przepisami techniczno-budowlanymi obowiązującymi tak w dacie jego powstania, jak również z przepisami obowiązującymi w dniu wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Organy uznały przy tym, że już sam materiał z jakiego został wykonany oraz odległość od granicy z sąsiednią działką pozwalają uznać, że powoduje on niebezpieczeństwo dla ludzi, mienia oraz pogarsza warunki użytkowe dla otoczenia.
Orzekając w sprawie w dniu 11 kwietnia 2019 r. Sąd uznał jednak powyższe ustalenia za niewystarczające do wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 40 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. Jak bowiem wskazano, samo naruszenie przepisów techniczno-budowlanych nie może stanowić podstawy do wydania orzeczenia w oparciu o art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 lutego 2017 r. (sygn. akt II OSK 1318/15, CBOSA) podkreślił, że do wydania nakazu rozbiórki konieczne jest wykazanie, że dalsze akceptowanie funkcjonowania samowolnie zrealizowanego obiektu mogłoby spowodować groźbę dla życia i zdrowia przebywających w pobliżu osób lub realne niebezpieczeństwo powstania szkody w mieniu.
Mając na uwadze powyższe rozumienie art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. oraz wskazania zawarte w wyroku z 11 kwietnia 2019 r., tutejszy Sąd doszedł do przekonania, że organy nadzoru budowlanego poprawnie wykonały wytyczne dotyczące przebiegu procedury, która powinna poprzedzać nakaz rozbiórki orzekany w trybie ww. normy prawnej.
Organ I instancji zobowiązał skarżącego do przedłożenia stosownej ekspertyzy technicznej przedmiotowego obiektu, która została sporządzona w lutym 2020 r. przez uprawnioną osobę posiadającą wymagane przygotowanie zawodowe w budownictwie – W. W. C. (nr uprawnień [...]. Z treści ww. ekspertyzy wynika co prawda, że: "Ściany fundamentowe z betonu rodzynkowego" są w średnim stanie technicznym, jednakże dalej stwierdzono, że: "Konstrukcja ścian szkieletowa ze słupów drewnianych (...)" oraz "Opierzenie ścian z desek (...)" są w złym stanie technicznym. Także "(...) Więźba dachowa drewniana tarta z dachem jednospadowym o ustroju krokwiowo płatwiowym - w złym stanie technicznym, widoczne ugięcia konstrukcji dachu oraz pęknięcia (...)". We wnioskach końcowych wskazano natomiast, że: "Stan techniczny konstrukcji budynku, ścian zewnętrznych oraz fundamentów jest zły, remont budynku nie jest opłacalny, budynek zagraża bezpieczeństwu osób i mienia."
Trzeba poza tym nadmienić, że skarżący nie przedstawił żadnego innego opracowania, w którym podważone zostałyby ustalenia powyższej ekspertyzy technicznej.
W tym stanie rzeczy, Sąd uznał za prawidłowe wnioski organów nadzoru budowlanego, że dokonane ustalenia wskazują jednoznacznie na stan zagrożenia dla życia i zdrowia osób przebywających w pobliżu bądź użytkowników, jakie stwarza sporny budynek drewniany na działce skarżącego. Ustalenia ekspertyzy dają podstawy do przyjęcia, że istnieje realna groźba katastrofy budowlanej, a tym samym wyrządzenia szkód ludziom i mieniu. Jest tak tym bardziej w sytuacji, gdy jak wykazano wcześniej, budynek ten znajduje się zbyt blisko granicy działki sąsiedniej, co dodatkowo narusza przepisy i wymagania przeciwpożarowe. W świetle przedstawionej ekspertyzy technicznej nie można zaś przyjąć, co sugeruje się w skardze, że w stosunku do ww. obiektu istnieje faktyczna możliwość wykonania w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do jego doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami, o czym mowa w art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. W rzeczy samej, stan techniczny w jakim znajduje się obecnie ww. budynek, wymagałby w zasadzie całkowitej rozbiórki i odbudowy, co jednak nie jest dopuszczalne w sytuacji, w której stwierdzono jego niezgodność z aktualnie obowiązującymi przepisami techniczno-budowlanym w zakresie położenia zbyt blisko granicy z działką sąsiednią.
Tym samym, w rozpoznawanej sprawie nie budzą wątpliwości Sądu ustalenia, wedle których:
- zakończenie budowy przedmiotowego obiektu nastąpiło przed dniem wejścia w życie Prawa budowlanego z 1994 r. – tj. około 1984 r., a zatem organy nadzoru budowlanego zasadnie zastosowały w tej sprawie regulacje wynikające z przepisów ustawy z 1974 r.;
- obiekt został wybudowany bez uzyskania pozwolenia na budowę (był samowolą budowlaną);
- budynek jest nieprawidłowo usytuowany na działce o nr ew. [...], albowiem znajduje się w odległości 1,00 m od granicy z działką o nr ew. [...]; taka lokalizacja naruszała przepisy obowiązujące w dacie budowy tego obiektu jak i narusza przepisy obecnie obowiązujące;
- obiekt powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi, gdyż jest w złym stanie technicznym, którego usunięcie nie jest możliwe poprzez wykonanie zmian lub przeróbek, a jego ewentualna legalizacja nie jest możliwa.
Z tych względów Sąd podzielił stanowisko organów, że w sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r., co skutkować musiało wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę spornego obiektu, gdyż przedmiotowy obiekt nie mógł zostać zalegalizowany w ramach procedury przewidzianej w przepisach przywołanej ustawy.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.