VII SA/Wa 2084/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę pasażera na decyzję Prezesa ULC, uznając, że strajk personelu lotniczego stanowił nadzwyczajną okoliczność wyłączającą odpowiedzialność przewoźnika za odwołanie lotu.
Pasażer B.W. złożył skargę na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego, który stwierdził brak naruszenia przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 przez przewoźnika lotniczego w związku z odwołaniem lotu z powodu strajku. Skarżący domagał się odszkodowania, argumentując, że strajk nie był nadzwyczajną okolicznością. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając strajk za zdarzenie zewnętrzne, niezależne od przewoźnika i niemożliwe do uniknięcia, co wyłączało odpowiedzialność przewoźnika za odwołanie lotu zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia.
Sprawa dotyczyła skargi pasażera B.W. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego (ULC), który uznał, że przewoźnik lotniczy nie naruszył przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004, odwołując lot z powodu strajku personelu. Pasażer domagał się odszkodowania, twierdząc, że strajk nie był nadzwyczajną okolicznością, której nie można było uniknąć. Prezes ULC stwierdził, że strajk był zdarzeniem nadzwyczajnym, niezależnym od przewoźnika, co zwalniało go z obowiązku wypłaty odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpatrując skargę, zgodził się z argumentacją Prezesa ULC. Sąd podkreślił, że strajk, jako zdarzenie zewnętrzne i trudne do przewidzenia, wpisuje się w definicję nadzwyczajnej okoliczności zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 261/2004. Sąd odwołał się do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE, wskazując, że strajki mające wpływ na działalność przewoźnika mogą wyłączać jego odpowiedzialność, o ile przewoźnik podjął wszelkie racjonalne środki w celu uniknięcia skutków. W tej konkretnej sprawie, strajk pilotów i stewardes został uznany za taki przypadek. Sąd odróżnił tę sytuację od wyroku TSUE w sprawie C-195/17, gdzie 'dziki strajk' wynikający z restrukturyzacji nie został uznany za nadzwyczajną okoliczność. W konsekwencji, sąd oddalił skargę pasażera, uznając decyzję Prezesa ULC za zgodną z prawem.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, strajk personelu lotniczego, który jest zdarzeniem zewnętrznym, niezależnym od przewoźnika i niemożliwym do uniknięcia pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, może być uznany za nadzwyczajną okoliczność wyłączającą odpowiedzialność przewoźnika.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że strajk jest wymieniony w preambule rozporządzenia jako przykład nadzwyczajnej okoliczności. W tej sprawie strajk pilotów i stewardes był zdarzeniem zewnętrznym, niezależnym od przewoźnika i niepodlegającym jego kontroli, co uzasadniało wyłączenie odpowiedzialności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (8)
Główne
rozporządzenie 261/2004 art. 5 § ust. 3
Rozporządzenie (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady
Przewoźnik lotniczy nie jest zobowiązany do wypłaty rekompensaty, jeżeli może dowieść, że odwołanie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć, pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków.
rozporządzenie 261/2004 art. 7
Rozporządzenie (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady
Określa wysokość odszkodowania dla pasażerów w przypadku odwołania lotu.
Prawo lotnicze art. 205a § ust. 1
Ustawa - Prawo lotnicze
Nakłada na Prezesa ULC obowiązek kontrolowania przestrzegania przepisów rozporządzenia nr 261/2004/WE.
Prawo lotnicze art. 205b § ust. 1 pkt 1
Ustawa - Prawo lotnicze
Prezes ULC stwierdza w drodze decyzji administracyjnej brak naruszenia prawa przez przewoźnika lotniczego.
Pomocnicze
k.p.a. art. 104 § § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w postępowaniu.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Strajk personelu lotniczego stanowi nadzwyczajną okoliczność w rozumieniu art. 5 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 261/2004. Przewoźnik lotniczy podjął wszelkie racjonalne środki w celu uniknięcia skutków strajku. Strajk był zdarzeniem zewnętrznym, niezależnym od przewoźnika i niemożliwym do przewidzenia oraz zapobieżenia jego skutkom.
Odrzucone argumenty
Strajk nie stanowił nadzwyczajnej okoliczności, ponieważ był wynikiem konfliktu zarządu ze związkami zawodowymi i mógł być uniknięty. Przewoźnik nie wykazał, że podjął wszelkie racjonalne środki w celu uniknięcia skutków strajku. Organ administracji publicznej nie zebrał wyczerpująco materiału dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
strajk jako zdarzenie o charakterze nadzwyczajnej okoliczności, której przewoźnik nie był w stanie uniknąć okoliczności nadzwyczajne, których nie można było uniknąć, pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków strajk mający wpływ na działalność przewoźnika może stanowić nadzwyczajną okoliczność strajk jest uznawany jako zdarzenie zewnętrzne, które ma charakter nadzwyczajny, niemożliwy do przewidzenia i którego skutkom nie można zapobiec
Skład orzekający
Artur Kuś
przewodniczący
Izabela Ostrowska
sprawozdawca
Joanna Gierak-Podsiadły
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika lotniczego z tytułu odszkodowania za odwołany lot z powodu strajku, jako nadzwyczajnej okoliczności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego rodzaju strajku (zewnętrzny, niezależny od przewoźnika) i wymaga wykazania przez przewoźnika podjęcia wszelkich racjonalnych środków.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu odwoływanych lotów i prawa pasażerów do odszkodowania, a jej rozstrzygnięcie opiera się na interpretacji pojęcia 'nadzwyczajnej okoliczności', co jest istotne dla branży lotniczej i podróżujących.
“Strajk w liniach lotniczych – czy zawsze oznacza to brak odszkodowania dla pasażera?”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVII SA/Wa 2084/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-06-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-11-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Artur Kuś /przewodniczący/
Izabela Ostrowska /sprawozdawca/
Joanna Gierak-Podsiadły
Symbol z opisem
6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne
Lotnicze prawo
Sygn. powiązane
II GSK 2172/21 - Wyrok NSA z 2025-04-29
II GZ 51/21 - Postanowienie NSA z 2021-03-19
Skarżony organ
Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1580
art. 205a i b
Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r.- Prawo lotnicze t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kuś, , Sędzia WSA Joanna Gierak - Podsiadły, Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] października 2020 r. znak: [...] w przedmiocie braku naruszenia przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 przez przewoźnika lotniczego oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2021 r., znak: [...] Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego (dalej: "Prezes ULC) na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a."), art. 205b ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze (Dz. U. z 2018 r., poz. 1183) oraz art. 5 ust. 3 w zw. z art. 7 ust. 1 lit. a, art. 8 ust. 1, art. 9 ust. 1 i 2, art. 14 oraz art. 16 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91 (Dz. U. UE L [...] z [...] lutego 2004 r.), po rozpatrzeniu skargi złożonej przez B W na naruszenie przez przewoźnika lotniczego, przepisów powyższego rozporządzenia, stwierdził brak naruszenia przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004.
Z akt postępowania administracyjnego wynika, że pismem z 29 listopada
2018 r. B. W. (dalej: "Pasażer") wniósł skargę dotyczącą naruszenia przez przewoźnika lotniczego – P. S.A. z siedzibą w W., przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004, w odniesieniu do lotu z dnia [...] października
2018 r. na trasie S. ([...]) – W. ([...]) o oznaczeniu kodowym [...], poprzez niewywiązanie się z obowiązków ciążących na nim w wypadku odwołania lotu. Zawiadomieniem z [...] grudnia 2019 r. poinformowano strony o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie organ wezwał przewoźnika lotniczego do złożenia stosownych wyjaśnień. W odpowiedzi przewoźnik lotniczy wskazał, że skarżony lot nie odbył się z powodu nielegalnego strajku części personelu pokładowego oraz załogi kokpitowej. Dodał, że były to okoliczności niezależne od przewoźnika, a Pasażer został skutecznie poinformowany o odwołaniu rejsu. Co więcej, pasażer odstąpił od umowy przewozu i otrzymał pełny zwrot niewykorzystanego biletu.
Po przeanalizowaniu materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie Prezes ULC decyzją z [...] października 2020 r. stwierdził brak naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 w odniesieniu do Pasażera. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że strajk zorganizowany przez Międzyzwiązkowy Komitet Strajkowy trwał w okresie od [...] października
2018 r. do [...] listopada 2018 r. Wyrokiem z dnia 12 marca 2020 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie zdecydował, że st. ([...]) mierzona metodą trasy po ortodromie wynosi [...] kilometrów.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Prezes ULC wskazał, że zgodnie z art. 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, w przypadku odwołania do niniejszego artykułu, pasażerowie otrzymują odszkodowanie w wysokości:
a) 250 EUR dla wszystkich lotów o długości do 1.500 kilometrów,
b) 400 EUR dla wszystkich lotów wewnątrzwspólnotowych dłuższych niż 1.500 kilometrów i wszystkich innych lotów o długości od 1.500 do 3.500 kilometrów,
c) 600 EUR dla wszystkich innych lotów niż loty określone w lit. a) lub b).
Dodatkowo w myśl art. 5 ust. 3 omawianego rozporządzenia, przewoźnik lotniczy nie jest zobowiązany do wypłaty rekompensaty, jeżeli może dowieść, że odwołanie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć mimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. W świetle powyższych regulacje organ podniósł, że strajk jako zdarzenie o charakterze nadzwyczajnej okoliczności, której przewoźnik nie był w stanie uniknąć, został potwierdzony przez Sąd Rejonowy [...]w wyroku o sygn. [...]. Z tego względu w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 w stosunku do Pasażera, gdy z zaszła nadzwyczajna okoliczność uzasadniająca odwołanie lotu.
Prezes ULC stwierdził ponadto, że ze względu na odstąpienie przez Pasażera od umowy przewozu i zwrot pełnej kwoty niewykorzystanego biletu, nie można stwierdzić naruszenia art. 8 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 261/2004. Co więcej, Pasażer nie oczekiwał na alternatywne połączenie na lotnisku, co zostało potwierdzone zarówno przez przewoźnika lotniczego, jak i Pasażera, stąd w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie doszło do naruszenia art. 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 wobec Pasażera.
Na zakończenie swoich rozważań Prezes ULC uznał, że przewoźnik lotniczy wykonał wszystkie obowiązki wynikające z rozporządzenia (WE) nr 261/2004 oprócz obowiązku określonego w art. 14. Z poczynionych ustaleń wynika jednak, że nie zostały ujawnione żadne dowody, które pozwoliłyby wzruszyć domniemanie prawne określone w art. 209b ust. 4 Prawa lotniczego, stąd Prezes ULC stwierdził brak naruszenia art. 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, względem Pasażera.
Skargę na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł B. W., domagające się jej uchylenia oraz zasądzenia na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. Jednocześnie skarżący zarzucił kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie:
- art. 7 ust. 1 lit. a w zw. z art. 5 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 w zw. z art. 205a ust. 1 Prawa lotniczego, w zakresie w jakim przepis ten przewiduje obowiązek wypłacenia odszkodowania w przypadku odwołaniu lotu, poprzez błędne zastosowanie, polegające niewypłaceniu odszkodowania w wysokości 250 euro, podczas gdy w sprawie nie zaistniały nadzwyczajne okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków,
- art. 5 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, w zakresie w jakim przepis ten stanowi o tym, że przewoźnik lotniczy nie jest zobowiązany do wypłaty odszkodowania, przewidzianego w art. 7, jeżeli może dowieść, że odwołanie lotu jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnej okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, poprzez błędne zastosowanie, polegające na niezasadnym przyjęciu, że strajk części pracowników P.S.A., trwający od [...]października 2020 r. do [...] listopada 2020 r., spowodowany konfliktem zarządu przewoźnika ze związkami zawodowymi, w tym nielegalnym zwolnieniem przewodniczącej związku zawodowego, może być uznany - w odniesieniu do rejsu, który miał odbyć się [...] października 2020 r. - za nadzwyczajną okoliczność, której nie można było uniknąć pomimo podjęcia racjonalnych środków, biorąc pod uwagę, że strajk nie wiązał się z całkowitym odwołaniem wszelkich rejsów przewoźnika, a informacja o odwołaniu lotu została przekazana na kilka godzin przed odlotem,
- art. 8, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., w zakresie w jakim z przepisów tych wynika, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materia! dowodowy poprzez błędne zastosowanie, polegające na niezasadnym przyjęciu, że przewoźnik wykazał, że odwołanie lotu było spowodowane nadzwyczajnymi okolicznościami, których nie mógł uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, podczas gdy tej przesłanki wyłączającej odpowiedzialność przewoźnik nie wykazał.
W uzasadnieniu skarżący rozwinął powyższe zarzuty. Dodał, że o odwołaniu lotu dowiedział się za pośrednictwem wiadomości SMS o godzinie 22:53 w dniu [...] października 2018 r., a więc około 6 godzin przed planowanym wylotem. Ponadto, przewoźnik nie zaproponował skarżącemu alternatywnego połączenia, a w treści wiadomości nie podał przyczyny odwołania lotu. Skarżący wyjaśnił również, że omawiany strajk nie rozpoczął się w przeddzień wylotu, lecz ponad tydzień od planowanej daty podróży, tak więc przewoźnik lotniczy miał dużo czasu, aby zawiadomić skarżącego o odwołaniu lotu. Co więcej, przewoźnik lotniczy nie odwołał wszystkich połączeń, zatem mógł rozsądnie ograniczyć zaplanowane rejsy, a pasażerów odwołanych lotów powiadomić odpowiednio wcześniej.
W odpowiedzi na skargę Prezes ULC wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wskazał, że zarzuty skargi sprowadzają się jedynie do podważenia oceny organu czy strajk pracowników przewoźnika lotniczego stanowi "okoliczność nadzwyczajną" wyłączającą przewidzianą w art. 5 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, odpowiedzialność przewoźnika lotniczego za odwołanie lotu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.- dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
W świetle powyższych kryteriów skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest decyzja Prezesa Urzędu lotnictwa Cywilnego z dnia [...] października 2020r. znak: [...]nie stwierdzająca naruszenia przez przewoźnika lotniczego P.S.A. z siedziba w W. przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 odnośnie lotu zaplanowanego w dniu [...]października 2018 r. na trasie S. ( [...]) – W. ( [...]) o oznaczeniu kodowym [...].
Wskazać na wstępie trzeba, że zaskarżona decyzja wydana została na podstawie m.in. art. 205a ust. 1 Prawo lotnicze, który nakłada na Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego obowiązek kontrolowania przestrzegania przepisów m.in. rozporządzenia nr 261/2004/WE ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów.
Zgodnie z art. 205b ust. 1 ww. ustawy, w razie złożenia skargi, o której mowa w przytoczonym przepisie, Prezes Urzędu stwierdza, w drodze decyzji administracyjnej brak naruszenia prawa przez przewoźnika lotniczego albo naruszenie prawa przez przewoźnika lotniczego, określając zakres nieprawidłowości oraz nakładając karę wymienioną w art. 209b ust. 1, zaś w razie stwierdzenia naruszenia przepisu art. 7, art. 8 ust. 1 lit. a lub art. 10 ust. 2 rozporządzenia określa również obowiązek i termin jego usunięcia. Stosownie zaś do art. 209b ust. 1 ustawy - Prawo lotnicze, kto działa z naruszeniem obowiązków lub warunków wynikających z przepisów rozporządzeń, o których mowa w art. 205a ust. 1, lub nie wykonuje albo nienależycie wykonuje zobowiązania wynikające z przepisów tych rozporządzeń, podlega karze pieniężnej w wysokości określonej w załączniku nr 2 do ustawy.
Stosownie do art. 5 ust. 1 lit. c rozporządzenia, w przypadku odwołania lotu, pasażerowie (...) mają prawo do odszkodowania od obsługującego przewoźnika lotniczego, a zgodnie z art. 7, chyba że:- zostali poinformowani o odwołaniu co najmniej dwa tygodnie przed planowym czasem odlotu; lub zostali poinformowani o odwołaniu w okresie od dwóch tygodni do siedmiu dni przed planowym czasem odlotu i zaoferowano im zmianę planu podróży, umożliwiającą im wylot najpóźniej dwie godziny przed planowym czasem odlotu i dotarcie do ich miejsca docelowego najwyżej cztery godziny po planowym czasie przylotu; lub - zostali poinformowani o odwołaniu w okresie krótszym niż siedem dni przed planowym czasem odlotu i zaoferowano im zmianę planu podróży, umożliwiającą im wylot nie więcej niż godzinę przed planowym czasem odlotu i dotarcie do ich miejsca docelowego najwyżej dwie godziny po planowym czasie przylotu.
Wobec obowiązującej organy krajowe wykładni art. 5, art. 6 i art. 7 rozporządzenia nr 261/2004/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. w wyrokach z [...]listopada 2009 r. w sprawach połączonych [...]i [...]S. i inni oraz z [...]października 2012 r. w sprawach połączonych [...] i [...] N. Trybunał Sprawiedliwości wskazał, że ww. przepisy należy interpretować tak, że do odszkodowania pasażerów opóźnionych lotów można traktować jak pasażerów odwołanych lotów, oraz że mogą oni powoływać się na prawo do odszkodowania z art. 7 tego rozporządzenia, jeżeli z powodu tych lotów poniosą stratę czasu wynoszącą co najmniej trzy godziny, czyli jeżeli przybędą do ich miejsca docelowego co najmniej trzy godziny po pierwotnie przewidzianej przez przewoźnika lotniczego godzinie przylotu. Zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia przewoźnik lotniczy nie jest jednak zobowiązany do wypłaty rekompensaty przewidzianej w art. 7, jeżeli może dowieść, że odwołanie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć, pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Ciężar dowodu tego, czy i kiedy pasażerowie zostali poinformowani o odwołaniu lotu, spoczywa na obsługującym przewoźniku lotniczym (art. 5 ust. 4 rozporządzenia). Przepis ten jest zharmonizowany z motywem 14 rozporządzenia, w którym prawodawca unijny postanowił (...), że zobowiązania przewoźników lotniczych powinny być ograniczone lub ich odpowiedzialność wyłączona w przypadku, gdy zdarzenie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć, pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Okoliczności te mogą w szczególności zaistnieć w przypadku destabilizacji politycznej, warunków meteorologicznych uniemożliwiających dany lot, zagrożenia bezpieczeństwa, nieoczekiwanych wad mogących wpłynąć na bezpieczeństwo lotu oraz strajków mających wpływ na działalność przewoźnika.
Dokonując wykładni art. 5 rozporządzenia Trybunał Sprawiedliwości wyjaśnił, że opóźnienie nie rodzi prawa do odszkodowania, jeżeli przewoźnik lotniczy dowiedzie, że odwołanie lub duże opóźnienie lotu jest spowodowane nadzwyczajnymi okolicznościami, których nie można było uniknąć, pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, to jest okoliczności, które pozostają poza zakresem skutecznej kontroli przewoźnika lotniczego (pkt 2 wyroku w sprawach połączonych [...] i [...]S. i in.). Przepis ten nawiązuje do punktu 14 preambuły rozporządzenia (WE) nr 261/2004, w którym wskazano, że "Podobnie jak w konwencji montrealskiej, zobowiązania przewoźników lotniczych powinny być ograniczone lub ich odpowiedzialność wyłączona w przypadku, gdy zdarzenie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć, pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Okoliczności te mogą w szczególności zaistnieć w przypadku destabilizacji politycznej, warunków meteorologicznych uniemożliwiających dany lot, zagrożenia bezpieczeństwa, nieoczekiwanych wad mogących wpłynąć na bezpieczeństwo lotu oraz strajków mających wpływ na działalność przewoźnika". Podkreślenia wymaga, że ustawodawca europejski posługując się przysłówkiem "w szczególności" miał zamiar dostarczyć niewyczerpujący wykaz przypadków, w których odmowa przyjęcia na pokład może być racjonalnie uzasadniona (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia [...] października 2012 r. sygn. [...]). Wyszczególniając zatem, w niniejszym przykładowym wyliczeniu "strajki mające wpływ na działalność przewoźnika", ustawodawca miał na celu wyłączenie jego odpowiedzialności w sytuacji, w której zorganizowanie strajku przez pracowników zatrudnionych przez przewoźnika doprowadzi do takiej sytuacji, w której ten pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, nie będzie w stanie wywiązać się ze swoich zobowiązań i zrealizować określonych połączeń.
Okolicznością bezsporną pozostaje, że w dniach [...] października 2018r. do [...] listopada 2018r. miał miejsce strajk związków zawodowych P. Z tej przyczyny nie odbył się lot w dniu [...]października 2018 r. na trasie S. ( [...]) – W. ( [...]) o oznaczeniu kodowym [...].
Strajk jest uznawany jako zdarzenie zewnętrzne, które ma charakter nadzwyczajny, niemożliwy do przewidzenia i którego skutkom nie można zapobiec (por. A. Wolter, J. Ignatowicz, K. Stefaniuk, Prawo cywilne. Zarys części ogólnej, Warszawa 1998, s. 359). Należy on do grupy przypadków związanych z niecodziennymi zachowaniami zbiorowości i jest uznawany za okoliczność siły wyższej (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2014 r. sygn. akt GSK 299/13). W podstawowym rozumieniu tego słowa przez "strajk" należy rozumieć każde zamierzone przez pracowników zaprzestanie świadczenia pracy w celu przymuszenia pracodawcy do realizacji przedstawionych mu postulatów. Strajk jest podstawowym uprawnieniem pracowniczym, zagwarantowanym ustawowo (w Polsce gwarantuje to również ustawa zasadnicza; w [...] prawo do strajku jest jednym z podstawowych i ściśle przestrzeganych uprawnień pracowniczych). W praktyce jest to zjawisko trudne do przewidzenia, jak również niemożliwe do zapobieżenia. Samo ogłoszenie o gotowości strajku, nie oznacza, że strajk ten będzie miał miejsce, albo jeżeli strony sporu zbiorowego prowadzą negocjacje, trudno jest przewidzieć kiedy taki strajk może nastąpić, bowiem gotowość strajkowa stanowi element takich negocjacji przy sporze zbiorowym.
Skarżący B. W. został poinformowany o odwołaniu rejsu , odstąpił od umowy przewozu i otrzymał pełny zwrot niewykorzystanego biletu. W dniu [...]października 2018r. skarżący nie znajdował się w porcie lotniczym, nie oczekiwał na lotnisku na rejsy alternatywne i nie przysługiwała mu opieka wynikająca z art. 9 rozporządzenia.
Ponownie podkreślenia wymaga, że strajk mający wpływ na działalność przewoźnika może stanowić nadzwyczajną okoliczność w rozumieniu ww. art. 5 ust. 3. Zważyć przy tym trzeba, że już samo umieszczenie tego zdarzenia jakim jest strajk w pkt 14 Preambuły rozporządzenia, wskazuje na charakter szczególny tego zjawiska, niezależny od przewoźnika.
W ocenie Sądu, taka też okoliczność miała miejsce w niniejszej sprawie. Zważyć bowiem trzeba, iż przedmiotowy lot został odwołany z powodu strajku pilotów i stewardes przewoźnika lotniczego. Przy czym, strajk ten został zorganizowany przez związek zawodowy zrzeszający pracowników przewoźnika lotniczego, nie zaś przez samego przewoźnika lotniczego czy jego pracowników. Nie można więc uznać, iż wskazany strajk stanowił w stosunku do przewoźnika lotniczego zdarzenie "wewnętrzne", na które przewoźnik ten miał wpływ i któremu mógł skutecznie zapobiec. Nie można także przyjąć, że ryzyko negatywnych konsekwencji tego strajku, obciąża przewoźnika w ramach tzw. "ryzyka pracodawcy".
Stwierdzając powyższe Sąd zauważa, że strajk, który spowodował odwołanie przedmiotowego rejsu miał charakter zewnętrzny i do końca (z uwagi na sam charakter tego zjawiska jakim jest strajk) nie był możliwy do przewidzenia. Nie można też przyjąć, aby był tego rodzaju zdarzeniem, które wpisuje się w ramy normalnego wykonywania działalności przez przewoźnika. Z uwagi zaś na jego zakres, nie było możliwe także zapobieżenie jego skutkom. (strajk dotyczył pilotów i stewardes , nadto - objął kilkadziesiąt lotów na trasach krajowych i europejskich).
Sąd w związku z tym zwraca uwagę, że podstawowym zadaniem przewoźnika lotniczego, a zarazem organizacji jego przedsiębiorstwa, jest przewożenie podróżnych. Sprawne funkcjonowanie oferowanej przez niego siatki połączeń, a także sprawna obsługa pasażerów zanim jeszcze wejdą na pokład stanowią zatem główne cele jego działalności. W przypadku strajku, który stanowi element nacisku na pracodawcę nie można mówić o możliwości natychmiastowego uniknięcia jego skutków. Przewoźnik lotniczy ma przygotowane określone procedury, które są wdrażane niezwłocznie po ogłoszeniu strajku. Nie mniej jednak ogłoszenie przez grupę pracowników obsługi naziemnej strajku na kilku lotniskach, stanowi dla przewoźnika okoliczność niespodziewaną i niemożliwą do zapobiegnięcia.
W konsekwencji Sąd przyjął, iż przewoźnik lotniczy udowodnił w niniejszej sprawie, że odwołanie przedmiotowego rejsu nastąpiło z przyczyny od niego niezależnej, mającej charakter siły wyższej i wpisującej się w pojęcie nadzwyczajnej okoliczności, o której mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia. Strajk pilotów mający miejsce w dniu planowanego (a odwołanego) rejsu, tj . [...]października 2018 r., miał bowiem charakter zewnętrzny, niezależny od przewoźnika i nie będący pod jego kontrolą. Analogiczne stanowisko prezentowało orzecznictwo tutejszego Sądu na przestrzeni kilku ostatnich lat ( vide wyroki w sprawach VII SA/Wa 1667/15, VII SA/Wa 1980/15 czy VII SA/Wa 67/16).
W tym miejscu Sąd podkreśla także, że stan faktyczny, który legł u podstaw zaskarżonej decyzji Prezesa ULC, w żadnym razie nie odnosi się do sytuacji stanowiącej podstawę wyroku TSUE z dnia 17 kwietnia 2018r. w sprawie C-195/17 zgodnie z którym: wykładni art. 5 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91, w związku z motywem 14 tego rozporządzenia należy dokonywać w taki sposób, że spontaniczna nieobecność znacznej części załogi ('dziki strajk') - która miała źródło w niespodziewanej zapowiedzi restrukturyzacji przedsiębiorstwa przez obsługującego przewoźnika lotniczego, zaistniała w odpowiedzi na wezwanie wystosowane nie przez przedstawicieli pracowników spółki, lecz spontanicznie przez samych pracowników, którzy zadeklarowali niezdolność do pracy z powodu choroby - nie wchodzi w zakres pojęcia 'nadzwyczajnych okoliczności' w rozumieniu tego przepisu.
W ocenie Sądu przyczyną odwołania lotu skarżącego nie była spontaniczna nieobecność w pracy znacznej części załogi wywołana działaniem przewoźnika, jakim była niespodziewana zapowiedź restrukturyzacji przedsiębiorstwa.
Konkludując należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja - wbrew stanowisku zawartemu w skardze - odpowiada prawu.
Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. 2019r., poz.2325 ) należało skargę oddalić.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI