VII SA/Wa 2060/15

VII SA/Wa 2060/15 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2016-08-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-09-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Tadeusz Nowak /przewodniczący/
Tomasz Stawecki
Włodzimierz Kowalczyk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne
Lotnicze prawo
Skarżony organ
Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 1393
art. 205
Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tadeusz Nowak, Sędziowie sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), sędzia WSA Tomasz Stawecki, Protokolant ref. staż. Agata Abramowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi [...] Kft. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] lipca 2015 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia prawa przez przewoźnika lotniczego i nałożenia kary. oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżona decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego działając na podstawie art. 138 § 1pkt 2 w zw. z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego ( DZ. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.),art. 205a ust. 1, art. 205b ust. 1 pkt 2, art. 209b ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002r. - prawo lotnicze (DZ.U. z 2013r. poz. 1393 z późn. zm.), art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia [...] lutego 2004r. Ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/9l/EWG (DZ.URZ. WE l 46 s.l, 2004, s.l), po rozpatrzeniu:
wniosku P.M. o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego w W. wydał w dniu [...] -03-2015r. decyzję znak: [...], którą po rozpatrzeniu jego wniosku, jako pasażera lotu z dnia [...] -1 1 -2014r. na trasie W. – L./ [...] o oznaczeniu kodowym [...], o stwierdzenie naruszenia przez [...] Kft. z siedzibą w V. /[...] / przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004, stwierdził brak naruszenia przez [...] Kft. przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004,
wniosku M. O. o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego w W. wydał w dniu [...] -03-2015r. decyzję znak: [...], którą po rozpatrzeniu jego wniosku, jako pasażera lotu z dnia [...] -11-2014r. na trasie W. L./ [...]./ o oznaczeniu kodowym [...], o stwierdzenie naruszenia przez [...] Kft. z siedzibą w V. /[...] / przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004, stwierdził brak naruszenia przez [...] Kft. przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004,
wniosku M. P. oraz Ł. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego w W. wydał w dniu [...] -03- 2015r. decyzję znak: [...], którą po rozpatrzeniu ich wniosku, jako pasażerów lotu z dnia [...] -11-2014r. na trasie W. – L./ [...]./ o oznaczeniu kodowym [...], o stwierdzenie naruszenia przez [...] Kft. z siedzibą w V. /[...] / przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004, stwierdził brak naruszenia przez [...] Kft. przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004,
Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego uchylił zaskarżone decyzje w całości i w tym zakresie:
I. Stwierdził naruszenie prawa przez [...] Kft.;
II. Określił zakres nieprawidłowości na:
- naruszenie przez przewoźnika [...] Kft. przepisu art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia (WE) nr 261/2004 poprzez zaniedbanie obowiązku wypłaty na rzecz P. M. odszkodowania w wysokości €250 (słownie: dwieście pięćdziesiąt 00/100);
naruszenie przez przewoźnika [...] Kft. przepisu art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia (WE) nr 261/2004 poprzez zaniedbanie obowiązku wypłaty na rzecz M. O. odszkodowania w wysokości €250 (słownie: dwieście pięćdziesiąt 00/100);
naruszenie przez przewoźnika [...] Kft. przepisu art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia (WE) nr 261/2004 poprzez zaniedbanie obowiązku wypłaty na rzecz M. P. odszkodowania w wysokości €250 (słownie: dwieście pięćdziesiąt 00/100);
naruszenie przez przewoźnika [...] Kft. przepisu art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia (WE) nr 261/2004 poprzez zaniedbanie obowiązku wypłaty na rzecz Ł. S. odszkodowania w wysokości €250 (słownie: dwieście pięćdziesiąt 00/100);
Ustalił, iż [...] Kft. mają usunąć nieprawidłowości, o których mowa w pkt. II w terminie do 7 dni od doręczenia jej niniejszej decyzji i nałożył na [...] Kft. karę w łącznej wysokości 4.000,- zł (słownie: cztery tysiące 00/100).
W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił ustalony stan faktyczny wskazując, iż wyniku przeprowadzonego postępowania wszczętego na podstawie skarg wniesionych przez w/w osoby legitymujące się potwierdzoną rezerwacją na lot z dnia [...] -11-2014r. na trasie W. – L. o oznaczeniu kodowym [...], Prezes tut. Urzędu wydał w dniu [...] -03-2015r. decyzję znak: [...] i decyzję znak: [...] oraz w dniu [...] -03-2014r. decyzję znak: [...], którymi stwierdził brak naruszenia przez [...] Kft. przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004.
Z uzasadnienia każdej z tych decyzji wynika, że motywem takiego rozstrzygnięcia było to, iż przewoźnik zamierzał lot z dnia [...]. 11. 2014r. na trasie W. – L. o oznaczeniu kodowym [...] wykonać przy użyciu samolotu marki [...] typ [...] o znakach rej. [...]. W samolocie tym po uruchomieniu silników przed skarżonym lotem została ujawniona usterka pompy niebieskiego systemu hydraulicznego. Samolot został wycofany z eksploatacji do czasu wymiany pompy na egzemplarz wolny od wad. Skarżony lot wykonano przy użyciu samolotu o znakach rej. [...] po jego usprawnieniu. W ocenie organu I instancji uszkodzenie samolotu o znakach rej. [...] należało zakwalifikować jako nadzwyczajną okoliczność, która wyłącza obowiązek odszkodowawczy przewoźnika. Organ I instancji stwierdził również, iż każda ze stron skarżących odbyła podróż opóźnionym lotem, a przewoźnik w czasie oczekiwania stron na start opóźnionego lotu wywiązał się z obowiązku zapewnienia im bezpłatnej opieki. Każda ze stron skarżących została pouczona o przysługujących jej prawach.
Strony skarżące wniosły o ponowne rozpatrzenie sprawy przedmiotowego lotu. Z treści złożonych wniosków wynika, iż nie zgadzają się one rozstrzygnięciem, gdyż usterka pompy w systemie hydraulicznym samolotu jest ryzykiem związanym z prowadzeniem przez przewoźnika lotniczego działalności lotniczej, co wprost wynika z aktualnej linii orzeczniczej zarówno Trybunału Sprawiedliwości jak i sądów administracyjnych, czego organ I instancji nie uwzględnił wydając decyzję w sprawie.
Organ II instancji wskazał, że przyjął za własne ustalenia organu I instancji, iż każda ze stron skarżących była pasażerem skarżonego lotu. Nie budzi wątpliwości organu II instancji, iż lot ten się odbył, jednakże jego start nastąpił 10 godzin po planowej godzinie startu. Z takim samym opóźnieniem nastąpiło lądowanie w L..
Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego dał wiarę wyjaśnieniom każdej ze stron skarżących, iż w trakcie oczekiwania na opóźniony start pasażerowie tego lotu mieli zapewnioną bezpłatnie pomoc w postaci posiłków i napojów oraz udzielono każdej z nich informacji o prawach pasażera. Z treści żadnej ze skarg nie wynika, iż którakolwiek ze stron domagała się bezpłatnego dostępu do środków telekomunikacji.
Organ II instancji dał wiarę wyjaśnieniom przewoźnika, iż skarżony lot był planowany do wykonania przy użyciu samolotu marki [...] typ [...] o znakach rej. [...]. W świetle danych znajdujących się w aktach sprawy odpisów pokładowego dziennika technicznego samolotu o znakach rej. [...] oraz adnotacji Dyrektora Departamentu Techniki Lotniczej tut. Urzędu z dnia [...] -02-2015r. znak [...], nie budzi wątpliwości, iż w samolocie o znakach rej. [...] w dniu [...].11.2014r. została ujawniona usterka pompy elektrycznej niebieskiego systemu hydraulicznego. Faktem powszechnie znanym jest, iż mierzona metodą trasy po ortodromie odległość pomiędzy lotniskiem w W. a lotniskiem w L. wynosi [...] km.
Stosownie do art. 6 ust. 1 w zw. z rozumianym a contrario art. 2 ust. 1 rozporządzenia "opóźnienie lotu" oznacza odbycie się lotu, który był uprzednio planowany i na który zostało zarezerwowane przynajmniej jedno miejsce, a którego start był opóźniony w stosunku do planowego startu.
Z uwagi na okoliczność, iż skarżony lot, na który każda ze stron skarżących posiadała potwierdzoną rezerwację, nastąpił 10 godzin po planowanej godzinie startu należy stwierdzić, iż lot ten był lotem opóźnionym w rozumieniu przepisów rozporządzenia.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 lit a pkt i rozporządzenia (WE) nr 261/2004: "jeżeli obsługujący przewoźnik lotniczy ma uzasadnione powody, by przewidywać, że lot będzie opóźniony w stosunku do planowego startu o dwie lub więcej godzin w przypadku lotów do 1.500 kilometrów, pasażerowie otrzymują od obsługującego przewoźnika lotniczego pomoc określoną w art. 9 ust. 1 lit. a) i art. 9 ust. 2.
W myśl art. 9 ust. 1 lit a rozporządzenia (WE) nr 261/2004: "przypadku odwołania do niniejszego artykułu, pasażerowie otrzymują bezpłatnie posiłki oraz napoje w ilościach adekwatnych do czasu oczekiwania."
W myśl art. 9 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004: "pasażerom bezpłatnie przysługują dwie rozmowy telefoniczne, dwa dalekopis, dwie przesyłki faksowe lub e-mailowe."
Z całokształtu akt sprawy wynika, iż pasażerom skarżonego lotu zapewniono stosowną opiekę. Mając powyższe na uwadze Prezes Urzędu stwierdził brak naruszenia przepisów rozporządzenia w powyższym zakresie.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 lit a pkt II rozporządzenia (WE) nr 261/2004: "jeżeli obsługujący przewoźnik lotniczy ma uzasadnione powody, by przewidywać, że lot będzie opóźniony w stosunku do planowego startu o dwie lub więcej godzin w przypadku lotów do 1.500 kilometrów, pasażerowie otrzymują od obsługującego przewoźnika lotniczego gdy oczekiwany w sposób uzasadniony czas odlotu nastąpi co najmniej dzień po terminie poprzednio zapowiedzianego odlotu, pomoc określoną w art. 9 ust. 1 lit. b) i c)."
W myśl art. 9 ust. 1 lit b rozporządzenia (WE) nr 261/2004: "w przypadku odwołania do niniejszego artykułu, pasażerowie otrzymują bezpłatnie zakwaterowanie w hotelu w przypadku:
gdy występuje konieczność pobytu przez jedną albo więcej nocy, lub
gdy zachodzi konieczność pobytu dłuższego niż planowany przez pasażera."
W myśl art. 9 ust. 1 lit c rozporządzenia (WE) nr 261/2004: "w przypadku odwołania do niniejszego artykułu, pasażerowie otrzymują bezpłatnie transport pomiędzy lotniskiem a miejscem zakwaterowania (hotelem lub innym)."
Z całokształtu akt sprawy wynika, iż w przedmiotowym przypadku przewoźnik nie był zobligowany zapewnić pasażerom pomocy, o której mowa powyżej. Mając powyższe na uwadze Prezes Urzędu stwierdził brak naruszenia przepisów rozporządzenia w powyższym zakresie.
Stosownie do art. 6 ust. 1 lit. a pkt. III rozporządzenia (WE) nr 261/2004 w przypadku jeżeli obsługujący przewoźnik lotniczy ma uzasadnione powody, by przewidywać, że lot będzie opóźniony w stosunku do planowego startu o dwie lub więcej godzin w przypadku lotów do 1.500 kilometrów, gdy opóźnienie wynosi co najmniej pięć godzin, pomoc określoną w art. 8 ust. 1 lit. a).
W myśl art. 8 ust. 1 lit a rozporządzenia (WE) nr 261/2004: W przypadku odwołania do niniejszego artykułu, pasażerowie mają prawo wyboru pomiędzy: zwrotem w terminie siedmiu dni, za pomocą środków przewidzianych w art. 7 ust. 3, pełnego kosztu biletu po cenie za jaką został kupiony, za część lub części nie odbytej podróży oraz za część lub części już odbyte, jeżeli lot nie służy już dłużej jakiemukolwiek celowi związanemu z pierwotnym planem podróży pasażera, wraz z, gdy jest to odpowiednie,- lotem powrotnym do pierwszego miejsca odlotu, w najwcześniejszym możliwym terminie, a kontynuowaniem podróży na satysfakcjonujących warunkach.
Na podstawie akt sprawy ustalono, iż strony skarżące odbyły podróż opóźnionym lotem, co oznacza, iż pomimo opóźnienia przekraczającego pięć godzin lot ten nie przestał dalej służyć celowi związanemu z pierwotnym planem ich podróży, a tym samym nie skorzystali z ustawowego prawa do odstąpienia od umowy przewozu za zwrotem ceny.
Prezes Urzędu stwierdził brak naruszenia przepisów rozporządzenia w powyższym zakresie. Z utrwalonej wykładni art. 5-7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 dokonywanej przez Trybunał Sprawiedliwości wynika, iż pasażerom opóźnionych lotów przysługuje prawo do odszkodowania na mocy tego rozporządzenia w sytuacji, gdy z powodu tych lotów ponoszą oni stratę czasu wynoszącą co najmniej trzy godziny, czyli gdy docierają do swojego miejsca docelowego co najmniej trzy godziny po pierwotnie przewidzianej przez przewoźnika lotniczego godzinie przylotu. Takie opóźnienie nie daje jednak pasażerom prawa do odszkodowania, jeżeli przewoźnik lotniczy jest w stanie dowieść, iż duże opóźnienie lotu jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, to jest okoliczności, które pozostają poza zakresem skutecznej kontroli przewoźnika lotniczego, (zob. wyrok TS z dnia 19 listopada 2009r. w sprawach połączonych C - 402/07 i C - 432/07 w postępowaniu Ch. Sturgeon i in. oraz w wyroku z dnia 23 października 2012 r. w sprawie C-581/10 w postępowaniu E. Nelson i in.)
Zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia w przypadku odwołania do tego art. pasażerowie otrzymują odszkodowanie w wysokości:
€250 dla wszystkich lotów o długości do 1.500 kilometrów;
€400 dla wszystkich lotów wewnątrzwspólnotowych dłuższych niż 1.500 kilometrów i wszystkich innych lotów o długości od 1.500 do 3.500 kilometrów;
€600 dla wszystkich innych lotów niż loty określone w lit. a) i b).
Zgodnie z motywem 14 preambuły rozporządzenia, "podobnie jak w konwencji montrealskiej, zobowiązania przewoźników lotniczych powinny być ograniczone lub ich odpowiedzialność wyłączona w przypadku gdy zdarzenie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Okoliczności te mogą, w szczególności, zaistnieć w przypadku destabilizacji politycznej, warunków meteorologicznych uniemożliwiających dany lot, zagrożenia bezpieczeństwa, nieoczekiwanych wad mogących wpłynąć na bezpieczeństwo lotu oraz strajków mających wpływ na działalność przewoźnika."
Nie budzi wątpliwości Prezesa Urzędu, iż do opóźnienia skarżonego lotu doszło w następstwie ujawnienia się problemu technicznego pompy w niebieskim układzie hydraulicznym samolotu marki [...] typ [...] o znakach rej. [...]. Z utrwalonej, jednolitej i powszechnie aprobowanej linii orzecznictwa sądowo- administracyjnego, zob. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14-04-2014r., sygn. akt VII SA/Wa 2463/13, z dnia 16-05-2014r., sygn. akt VII SA/Wa 338/14 oraz z dnia 20-02-2015r., sygn. akt VII SA/Wa 2020/14, wprost wynika, iż problem techniczny w systemie hydraulicznym samolotu mieści się w zakresie normalnej, bieżącej działalności wykonywanej przez przewoźnika lotniczego, zobowiązanego w każdym przypadku do zapewnienia bezpieczeństwa korzystających z jego usług pasażerów poprzez sprawdzenie zdatności technicznej samolotu. Do przeciętnych czynności starannie działającego przewoźnika lotniczego, przestrzegającego minimalnych wymogów, należy bowiem - niezależnie od przeglądów przeprowadzanych w ramach programu obsługi samolotów zatwierdzonego przez Urząd Lotnictwa Cywilnego - bieżące wykonanie przeglądu sprawności urządzeń samolotu przed każdym startem, a w szczególności tych, które mają decydujące znaczenie dla bezpieczeństwa lotu. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, w którym zaznacza się konsekwentnie, że problem techniczny statku powietrznego można zaliczyć do okoliczności nadzwyczajnych tylko wówczas, gdy dotyczy zdarzenia, które nie wpisuje się w ramy normalnego wykonywania działalności danego przewoźnika lotniczego i nie pozwala na skuteczne nad nim panowanie, ze względu na jego charakter lub źródło. Innymi słowy ujawnienie wady elementu wyposażenia samolotu nie może zostać zakwalifikowane jako nadzwyczajna okoliczność z art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004, jeżeli leży w ramach normalnego wykonywania działalności przewoźnika lotniczego, jaką jest eksploatacja statków powietrznych (zob. wyroki Europejskiego Trybunału sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2008 r. w sprawie C - 548/07 Wallentin Hermann; z dnia 19 listopada 2009r. w sprawach połączonych C - 402/07 i S. Bock, C. Lepuschiz - p-ko Air Freance SA C - 432/07). Ponadto w tezach wyroku z dnia 22 grudnia 2008 r. w sprawie C - 548/07 Trybunał stwierdził m.in., że przewoźnicy powietrzni są stale narażeni - w ramach prowadzonej działalności na rozmaite problemy techniczne, co jest nieuchronnie związane z eksploatacją tych maszyn. Trybunał dodał przy tym, że częstotliwość występowania problemów technicznych u przewoźnika lotniczego sama w sobie nie stanowi czynnika przesądzającego o istnieniu lub braku "nadzwyczajnych okoliczności" w rozumieniu art. 5 ust. 3 cyt. rozporządzenia. Okoliczność, iż przewoźnik lotniczy przestrzegał minimalnych wymogów w zakresie przeglądów statku powietrznego, nie może sama w sobie wystarczyć dla wykazania, że przewoźnik podjął "wszelkie racjonalne środki" w rozumieniu ww. przepisu.
W rezultacie organ stwierdził, że problem techniczny, który wystąpił w statku powietrznym, skutkujący opóźnieniem skarżonego lotu, nie jest objęty "nadzwyczajnymi okolicznościami", o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004 ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów. Skoro odszkodowanie nie zostało pasażerom wypłacone, doszło do naruszenia art. 7 ust. 1 lit a rozporządzenia względem każdej ze stron skarżących.
W myśl art. 14 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 261/2004: "Obsługujący przewoźnik lotniczy dba o to, aby w punkcie odpraw pasażerów była umieszczona w miejscu widocznym dla pasażerów czytelna informacja zawierająca następujący tekst: "Jeżeli odmówiono Państwu przyjęcia na pokład lub Państwa lot został odwołany lub opóźniony o co najmniej dwie godziny, możecie Państwo poprosić obsługę na stanowisku odpraw lub w punkcie przyjęć pasażerów na pokład samolotu o tekst określający przysługujące Państwu prawa, w szczególności w odniesieniu do odszkodowania i należnej Państwu pomocy"."
Zgodnie z art. 14 ust. 2 zd. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 obsługujący przewoźnik wręcza odpowiednią informację o przepisach na temat odszkodowania i pomocy zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 261/2004 każdemu pasażerowi dotkniętemu opóźnieniem o co najmniej dwie godziny.
Z całokształtu akt sprawy wynika, iż pasażerom skarżonego lotu zapewniono stosowną informację. Mając powyższe na uwadze Prezes Urzędu stwierdził brak naruszenia przepisów rozporządzenia w powyższym zakresie.
Stosownie do art. 209b ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo lotnicze i Załącznikiem nr 2 do tej ustawy, kto działa z naruszeniem obowiązków lub warunków wynikających z przepisów rozporządzenia nr 261/2004/WE podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 4800 zł. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1 oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 2 do ustawy - Prawo lotnicze. Zgodnie z pkt 1.5 załącznika nr 2 do ustawy, za naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 7 Prezes Urzędu nakłada karę w wysokości od 1000 do 2500 PLN. Zgodnie z art. 16 ust. 3 rozporządzenia, ustanowione przez Państwa Członkowskie sankcje za naruszenia niniejszego rozporządzenia powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
Mając na uwadze, iż przewoźnik lotniczy zaniedbał obowiązku wypłaty odszkodowania względem pasażerów skarżonego lotu, zasadnym było nałożenie na niego kary pieniężnej za naruszenie każdego z obowiązków którego beneficjentem był dany pasażer. Mając na uwadze okoliczność, iż do opóźnienia przedmiotowego lotu doszło w następstwie stwierdzenia awarii samolotu,, którym przewoźnik lotniczy zamierzał wykonać lot, należy na przewoźnika nałożyć karę w wysokości niższej niż najwyższa prawem przewidziana. Kara w wysokości 1.000,- za każdy stwierdzony przypadek naruszenia obowiązków wynikających z rozporządzenia 261/2004/WE, którego beneficjentem był dany pasażer spełnia przesłanki, o których mowa w art. 16 ust. 3 rozporządzenia 261/2004/WE, tj. kara w tej wysokości będzie adekwatna do zakresu naruszenia wspólnotowego, a na przyszłość powodować będzie, iż przewoźnik nie będzie dopuszczał się podobnych naruszeń. Biorąc pod uwagę, iż w niniejszym postępowaniu zostało stwierdzone, iż przewoźnik nie wywiązał się z prawnego obowiązku względem czterech pasażerów należało na niego nałoży karę w łącznej wysokości 4.000 zł.
Skargę na tę decyzję złożył [...] Kft.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
a) art. 205a ust. 1 w zw. z art. 205b ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (dalej jako: "Prawo lotnicze") w zw. z art. 7 ust. 1 lit. a Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia [...] lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91 (dalej jako: "Rozporządzenie") poprzez błędne przyjęcie, że Skarżący naruszył art. 7 ust. 1 lit. a Rozporządzenia poprzez zaniedbanie obowiązku wypłaty na rzecz:
I. P. M.,
II. M. O.,
III. M. P.,
IV. Ł. S.
odszkodowania w wysokości 250 euro dla każdej z ww. osób, podczas gdy, z uwagi za zaistnienie nadzwyczajnej okoliczności oraz podjęcie przez Skarżącego wszelkich racjonalnych środków, obowiązek wypłaty odszkodowania nie powstał,
b) art. 5 ust. 3 Rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że problem techniczny pompy w niebieskim systemie hydraulicznym samolotu marki [...] typ [...] o znakach rejestracyjnych [...] przeznaczonego do wykonania lotu z dnia [...] listopada 2014 r. na trasie W.-L. /[...]. o oznaczeniu kodowym [...], nie stanowi nadzwyczajnej okoliczności zwalniającej Skarżącego z obowiązku wypłaty pasażerom odszkodowania za opóźniony lot, podczas gdy przedmiotowa usterka była niemożliwa do przewidzenia, niezależna od Skarżącego i stanowiła nadzwyczajną okoliczność,
2. naruszenie przepisów postępowania:
1) art. 77 § 1 w zw. z art. 136 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako: "k.p.a.") poprzez jego niezastosowanie i nieprzeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego celem rozpoznania nadzwyczajnego charakteru usterki pompy w niebieskim systemie hydraulicznym samolotu marki [...] typ [...] o znakach rejestracyjnych [...] przeznaczonego do wykonania lotu z dnia [...] listopada 2014 r. na trasie W.-L./ [...]. o oznaczeniu kodowym [...],
2) art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. poprzez uchylenie:
a) decyzji Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] marca 2015 r. znak: [...],
b) decyzji Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] marca 2015 r. znak: [...],
c) decyzji Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] marca 2015 r. znak: [...] i stwierdzenie naruszenia przepisów Rozporządzenia przez Skarżącego, podczas gdy brak było przesłanek do uznania, że problem techniczny pompy w niebieskim systemie hydraulicznym samolotu marki [...] typ [...] o znakach rejestracyjnych [...] przeznaczonego do wykonania lotu z dnia [...] listopada 2014 r. na trasie W.-L./ [...]. o oznaczeniu kodowym [...], nie jest objęty nadzwyczajnymi okolicznościami zwalniającymi Skarżącego z obowiązku wypłaty pasażerom odszkodowania za opóźniony lot.
Podnosząc te zarzuty strona skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Nadto wnosiła o dopuszczenie dowodu z Informacji operatorów nt. transmisji (OIT) z dnia [...] grudnia 2014 r. na okoliczność zaleceń w kwestiach konserwacyjnych i inżynieryjnych dot. samolotów [...], informacji o przedwczesnych usterkach [...] i decyzji wspólnej dla [...] celem zatrzymania pro-aktywnego wykonania Biuletynów serwisowych [...] [...] i [...].
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu, do kompetencji sądu administracyjnego należy badanie aktów administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd uwzględnia skargę tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym.
Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest decyzja Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] lipca 2015r., którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił własne rozstrzygnięcia w decyzjach będących przedmiotem złożonych odwołań i orzekł w tym zakresie o naruszeniu przez przewoźnika prawa polegającym na uchybieniu przepisowi art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia (WE) nr 261/2004 poprzez zaniedbanie obowiązku wypłaty odszkodowań na rzecz wskazanych w decyzji osób.
W ocenie Sądu decyzja ta jest prawidłowa.
Na wstępie należy wskazać, że stan faktyczny ustalony w sprawie przez organ nie budzi wątpliwości. Uzupełniony w toku rozprawy sądowej pozwalał na zajęcie merytorycznego stanowiska w sprawie. W tym miejscu należy stwierdzić, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów procesowych w aspekcie błędnego ustalenia stanu faktycznego nie mogły zostać uznane za uzasadnione. Jedyny dowód jakiego przeprowadzenia zaniechał organ stanowiło pismo złożone w postępowaniu sądowym. Wypada w związku z tym zauważyć, że pismo to pochodzi z [...] grudnia 2014 r. zatem nic nie stało na przeszkodzie aby strona skarżąca przedstawiła ten dowód w postępowaniu administracyjnym.
Niezależnie od tego wskazać należy, że dowód z tego dokumentu przeprowadzono na rozprawie.
Dalej należy przytoczyć podstawowe regulacje prawne dotyczące sprawy.
Zgodnie z art. 91 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., która weszła w życie z dniem 17 października 1997 r., jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy konstytuującej organizację międzynarodową, prawo przez nią stanowione jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami. Przepis ten, uchwalony w 1997 r. przygotowywał Polskę do wejścia do Unii Europejskiej a tym samym do przyjęcia prawa wspólnotowego (prawa europejskiego). Podstawą normatywną prawa europejskiego są traktaty założycielskie Wspólnot Europejskich, jest to tzw. europejskie prawo pierwotne. Na mocy tych traktatów stanowione jest przez odpowiednie organy - tzw. europejskie prawo wtórne (pochodne), do którego należą m. in. rozporządzenia, będące odpowiednikiem ustaw w wewnątrzkrajowym porządku prawnym. Istotną rolę prawotwórczą odgrywają orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości w Luksemburgu. Od chwili przystąpienia Polski do Unii Europejskiej prawo europejskie stosowane jest w Polsce bezpośrednio, a w przypadku kolizji z ustawami polskimi ma przed nimi pierwszeństwo, w oparciu o normę kolizyjną zawartą w art. 91 ust. 3 in fine Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (P. Winczorek - Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. LIBER, Warszawa 2000, Wydanie I, k. 118-119; Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej - Komentarz I, Wydawnictwo Sejmowe Warszawa 1999, K. Działocha, k. 6-10).
Nie budzi zatem wątpliwości, że rozporządzenie (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie (EWG) nr 295/91 stosuje się bezpośrednio.
Podkreślenia wymaga, że od dnia wejścia w życie Traktatu Akcesyjnego z dnia 16 kwietnia 2003 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864), na mocy którego Rzeczpospolita Polska stała się państwem członkowskim Unii Europejskiej, kontrola sądu administracyjnego obejmuje również badanie zgodności rozstrzygnięć organów administracji publicznej z prawem wspólnotowym, rozumianym jako cały dorobek prawny Wspólnoty Europejskiej - tzw. acquis communautaire, w tym zasad ogólnych prawa wspólnotowego, który jest interpretowany i stosowany na całym obszarze Unii Europejskiej w sposób jednolity.
Trybunał Sprawiedliwości w pkt 2 wyroku z dnia z dnia 19 listopada 2009 r. C- 402/07 stwierdził, że artykuły 5, 6 i 7 rozporządzenia nr 261/2004 ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów należy interpretować w ten sposób, że do celów stosowania prawa do odszkodowania pasażerów opóźnionych lotów można traktować jak pasażerów odwołanych lotów oraz że mogą oni powoływać się na prawo do odszkodowania przewidziane w art. 7 tego rozporządzenia, jeżeli z powodu tych lotów poniosą stratę czasu wynoszącą co najmniej trzy godziny, czyli jeżeli przybędą do ich miejsca docelowego co najmniej trzy godziny po pierwotnie przewidzianej przez przewoźnika lotniczego godzinie przylotu. Niemniej takie opóźnienie nie rodzi po stronie pasażerów prawa do odszkodowania, jeżeli przewoźnik lotniczy jest w stanie dowieść, że odwołanie lub duże opóźnienie lotu jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, to jest okoliczności, które pozostają poza zakresem skutecznej kontroli przewoźnika lotniczego.
W pkt 3 tego wyroku Trybunał Sprawiedliwości stwierdził zaś, że artykuł 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004 ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów należy interpretować w ten sposób, że problem techniczny, który wystąpił w statku powietrznym, skutkujący odwołaniem lotu, nie jest objęty 'nadzwyczajnymi okolicznościami' w rozumieniu tego przepisu, chyba że problem ten jest następstwem zdarzeń, które - ze względu na swój charakter lub źródło - nie wpisują się w ramy normalnego wykonywania działalności danego przewoźnika lotniczego i pozostają poza zakresem jego skutecznej kontroli (www.eur-lex.europa.eu).
Stwierdzić zatem należy, że wyrok ten, wskazuje prawidłową i wiążącą wykładnię art. 6 (opóźnienie) w zw. z art. 7 (prawo do odszkodowania) rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady, oraz podkreślić, że do chwili obecnej nie zostało wydane inne rozstrzygnięcie Trybunału Sprawiedliwości, które wskazywałoby na zmianę interpretacji tych przepisów.
Należy podkreślić, iż nie ma żadnych podstaw do odmowy stosowania wykładni dokonanej przez Trybunał Sprawiedliwości (acte eclaire). Przeciwnie zaś, zastosowanie innej wykładni art. 6 i 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady niż dokonał tego Trybunał Sprawiedliwości, byłoby naruszeniem nie tylko Traktatu, ale również zasady efektywności prawa unijnego (effet utile), jak również pozostawałoby w sprzeczności z wymogiem jednolitej interpretacji i stosowania prawa unijnego w całej Unii Europejskiej.
Zgodnie art. 205b ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze, w razie złożenia skargi, o której mowa w art. 205a ust. 1, Prezes Urzędu stwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, m. in., naruszenie prawa przez przewoźnika lotniczego, określając zakres nieprawidłowości oraz nakładając karę, o której mowa w art. 209b ust. 1, zaś w razie stwierdzenia naruszenia przepisu art. 7, art. 8 ust. 1 lit. a lub art. 10 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004/WE określa również obowiązek i termin jego usunięcia. Art. 209b ust. 1 tej ustawy stanowi zaś, że kto działa z naruszeniem obowiązków lub warunków wynikających z przepisów rozporządzeń, o których mowa w art. 205a ust. 1, lub nie wykonuje albo nienależycie wykonuje zobowiązania wynikające z przepisów tych rozporządzeń, podlega karze pieniężnej w wysokości określonej w załączniku nr 2 do ustawy.
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że jedyną okolicznością w sprawie sporną było to czy przyczynę opóźnienia lotu można zakwalifikować jako nadzwyczajną okoliczność, której nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków.
Pozostałe fakty ustalone przez organ a konieczne do podjęcia merytorycznej decyzji nie były przez stronę skarżącą kwestionowane. Sąd orzekający w sprawie ustalenia te w całości akceptuje.
W świetle art. 5 ust. 3 cyt. rozporządzenia (WE) nr 261/2004 obsługujący przewoźnik lotniczy nie jest zobowiązany do wypłaty rekompensaty przewidzianej w art. 7, jeżeli może dowieść, że odwołanie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków.
W myśl pkt. 14 preambuły omawianego rozporządzenia podobnie jak w konwencji montrealskiej, zobowiązania przewoźników lotniczych powinny być ograniczone lub ich odpowiedzialność wyłączona w przypadku gdy zdarzenie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Okoliczności te mogą, w szczególności, zaistnieć w przypadku destabilizacji politycznej, warunków meteorologicznych uniemożliwiających dany lot, zagrożenia bezpieczeństwa, nieoczekiwanych wad mogących wpłynąć na bezpieczeństwo lotu oraz strajków mających wpływ na działalność przewoźnika.
W ocenie Sądu zaistnienie nadzwyczajnych okoliczności powinno być oceniane w kontekście tego, czy przewoźnik lotniczy mógł ich uniknąć pomimo podjęcia racjonalnych środków. Wykładnia art. 5 ust. 3 cyt. rozporządzenia w okolicznościach konkretnej sprawy wymaga zatem rozważenia jakimi środkami prawnymi i faktycznymi dysponuje przewoźnik lotniczy, a następnie oceny, czy pozwały one na skuteczne zapobieżenie wystąpieniu nadzwyczajnych okoliczności. Jeżeli w konkretnej sytuacji, przewoźnik lotniczy podejmuje działania zmierzające do usunięcia ewentualnej przeszkody w świadczeniu usług pasażerskich i są to środki mieszczące się w ramach jego faktycznych i prawnych możliwości, to są to środki racjonalne. W przypadku zaś, gdyż przyczyna odwołania lotu ma względem przewoźnika lotniczego charakter zewnętrzny tj. nie wynika ze sposobu jego funkcjonowania i w ramach możliwych do podjęcia przez niego racjonalnych działań nie może on jej usunąć, to wówczas uznać należy, iż zachodzą warunki określone w art. 5 ust. 3 powołanego rozporządzenia zwalniające przewoźnika lotniczego z obowiązku zapłaty odszkodowania określonego w art. 7 tego rozporządzenia.
Z wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2008 r. w sprawie C-549/07 wynika, że art. 5 ust 3 rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że problem techniczny, który wystąpił w statku powietrznym, skutkujący odwołaniem lotu, nie jest objęty pojęciem "nadzwyczajnych okoliczności" w rozumieniu tego przepisu chyba, że problem ten jest następstwem zdarzeń, które ze względu na swój charakter lub źródło nie wpisują się w ramy normalnego wykonywania działalności danego przewoźnika lotniczego i nie pozwalają mu na skuteczne nad nimi panowanie. Taka sytuacja miałaby miejsce np. w przypadku ujawnienia przez konstruktora maszyn stanowiących flotę przewoźnika lub właściwy organ, że maszyny te będące w użyciu zawierają ukrytą wadę produkcyjną zagrażającą bezpieczeństwu lotów. Podobnie byłoby w odniesieniu do uszkodzeń statków powietrznych w wyniku aktów terroryzmu lub sabotażu. Zgodnie z tym wyrokiem źródło lub charakter zdarzenia musi wykraczać poza ramy normalnej działalności oraz brak jest możliwości skutecznego nad nimi panowania np. poprzez przeprowadzanie przeglądów. Ponadto, zgodnie z wyrokiem: "Tymczasem, zważywszy na szczególne warunki, w jakich odbywa się transport lotniczy, i na stopień wyrafinowania technologicznego statków powietrznych, przewoźnicy powietrzni są stale narażeni - w ramach prowadzonej działalności - na rozmaite problemy techniczne, co jest nieuchronnie związane z eksploatacją tych maszyn. To skądinąd w celu uniknięcia takich problemów i w celu zabezpieczenia się przed incydentami zagrażającymi bezpieczeństwu lotów te maszyny są poddawane regularnie wyjątkowo rygorystycznym kontrolom, wpisującym się w bieżące warunki eksploatacji przedsiębiorstw transportu lotniczego"'. "W konsekwencji problemy techniczne wykryte podczas przeglądu statków lotniczych lub z powodu braku takiego przeglądu nie mogą stanowić, jako takie, "nadzwyczajnych okoliczności", o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004".
Wbrew twierdzeniom strony skarżącej przewoźnik nie udowodnił, że usterka pompy niebieskiego systemu hydraulicznego wywołana była czynnikiem zewnętrznym. Wnioski przewoźnika, że wystąpienie uszkodzenia w samolocie regularnie serwisowanym, podczas przygotowania go do startu, nie jest możliwe do zapobieżenia i przewidzenia, są argumentami ważnymi, nie mającymi jednak bezpośredniego przełożenia na nadzwyczajność usterki, na którą wpływ ma charakter i źródło usterki.
Ponadto przywołany wyżej wyrok w sprawie C 549/07 wskazał wprost, że po to są przeglądy (nie wyłączając z tego przeglądów przedstartowych) by wykryć ewentualne usterki i je usunąć. Ryzyko ich wykrycia spoczywa na przewoźniku a nie na pasażerach.
Wskazać także należy na tezy wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 17 września 2015 r. C-257/14.
Trybunał rozpatrując sprawę podobną pod względem stanu faktycznego wskazał na następujące okoliczności. "Następnie należy zauważyć, po pierwsze, że awaria taka jak ta w postępowaniu głównym spowodowana przedwczesną wadliwością pewnych części statku powietrznego rzeczywiście stanowi nieoczekiwane zdarzenie. Niemniej taka awaria pozostaje nierozerwalnie związana z bardzo złożonym systemem funkcjonowania maszyny, która jest wykorzystywana przez przewoźnika lotniczego w warunkach, w szczególności meteorologicznych, często trudnych, nawet ekstremalnych; przy tym należy zauważyć, że każda część statku powietrznego zużywa się.
Należy zatem stwierdzić, że w ramach działalności przewoźnika lotniczego to nieoczekiwane zdarzenie wpisuje się w ramy normalnego wykonywania działalności przewoźnika lotniczego, jako że przewoźnik ten jest stale narażony na tego typu niespodziewane problemy techniczne.
Po drugie, dany przewoźnik lotniczy powinien skutecznie panować nad zapobieganiem takiej awarii lub nad jej naprawą, w tym wymianą części przedwcześnie wadliwych, ponieważ to do tego przewoźnika należy zapewnienie obsługi technicznej i właściwego funkcjonowania statku powietrznego wykorzystywanego do celów prowadzonej działalności gospodarczej.
W konsekwencji problem techniczny taki jak ten w postępowaniu głównym nie mieści się w pojęciu 'nadzwyczajnych okoliczności' w rozumieniu art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004.
Wreszcie należy dodać, że nawet jeśli w zależności od okoliczności przewoźnik lotniczy uważa, że może powołać się na winę producenta pewnych wadliwych części, główny cel rozporządzenia nr 261/2004, który polega na zapewnieniu wysokiego poziomu ochrony pasażerów, jak i ścisła wykładnia, jakiej podlega art. 5 ust. 3 tego rozporządzenia, stoją na przeszkodzie temu, aby ten przewoźnik lotniczy mógł uzasadniać swoją ewentualną odmowę zapłaty odszkodowania na rzecz pasażerów, którzy doznali poważnych niedogodności, powołaniem się na zaistnienie 'nadzwyczajnych okoliczności'.
W tym względzie należy przypomnieć, że zobowiązania nałożone przez rozporządzenie nr 261/2004 nie ograniczają prawa wspomnianego przewoźnika do dochodzenia odszkodowania od jakiejkolwiek osoby, w tym osoby trzeciej, która spowodowała opóźnienie, jak przewiduje to art. 13 tego rozporządzenia. Tego rodzaju odszkodowanie może w związku z tym zmniejszyć lub nawet wyeliminować obciążenie finansowe tego przewoźnika wynikające z tych zobowiązań (wyrok Sturgeon i in., C-402/07 i C-432/07, EU:C:2009:716, pkt 68 i przytoczone tam orzecznictwo)."
W ocenie Sądu orzekającego podobna sytuacja zachodzi w przedmiotowej sprawie.
Z pisma złożonego przez stronę skarżącą wynika, że usterka pompy niebieskiego systemu hydraulicznego jest spowodowana przedwczesną wadliwością jednego z elementów tej pompy. Jednak jak wskazał Trybunał Sprawiedliwości w cytowanym wyroku okoliczność ta nie może być uznana za wyłączającą odpowiedzialność przewoźnika.
Podkreślić należy, że zapisy złożonego przez stronę skarżącą dokumentu nie wskazują na wadę fabryczną urządzenia dyskwalifikującą ją z dalszego użycia a producent nie postanowił o wymianie wadliwej części.
Należy zatem stwierdzić, że problem techniczny, który wystąpił w statku powietrznym, skutkujący opóźnieniem lotu, nie jest objęty "nadzwyczajnymi okolicznościami" o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004 ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów.
Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i to w stopniu wymagającym wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
W tym stanie rzeczy - zgodnie z art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji wyroku.