VII SA/Wa 677/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2025-01-08
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanepozwolenie na budowęobszar oddziaływaniastrona postępowanianieruchomości sąsiednieimmisjeuciążliwościpostępowanie nieważnościowe WSAadministracja publiczna

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję o umorzeniu postępowania nieważnościowego dotyczącego pozwolenia na budowę, uznając skarżących za strony nieuprawnione do udziału w postępowaniu.

Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę budynku inwentarskiego i silosów paszowych, argumentując, że inwestycja będzie oddziaływać na ich nieruchomości. Organy administracji obu instancji umorzyły postępowanie, uznając skarżących za strony nieuprawnione, ponieważ ich nieruchomości nie znajdowały się w obszarze oddziaływania obiektu w rozumieniu Prawa budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny utrzymał w mocy decyzję o umorzeniu, potwierdzając, że brak jest ograniczeń prawnych w zabudowie nieruchomości skarżących wynikających z realizacji inwestycji.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę budynku inwentarskiego i silosów paszowych. Skarżący, właściciele sąsiednich nieruchomości, domagali się stwierdzenia nieważności pozwolenia, twierdząc, że inwestycja będzie oddziaływać na ich nieruchomości, m.in. poprzez uciążliwości zapachowe i hałas. Organy administracji uznały jednak, że skarżącym nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu, ponieważ ich nieruchomości nie znajdują się w obszarze oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, który definiuje obszar oddziaływania jako teren objęty ograniczeniami w zabudowie wynikającymi z przepisów odrębnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę, podzielił stanowisko organów. Sąd podkreślił, że samo odczuwanie uciążliwości (tzw. immisje pośrednie) nie jest wystarczające do uznania się za stronę postępowania, a kluczowe jest istnienie ograniczeń w zabudowie wynikających z przepisów prawa. Analiza odległości nieruchomości skarżących od planowanej inwestycji oraz przepisów technicznych (m.in. dotyczących budynków i budowli rolniczych) wykazała, że nie dochodzi do takich ograniczeń. W związku z tym, postępowanie nieważnościowe zostało prawidłowo umorzone jako wszczęte przez osoby nieposiadające legitymacji procesowej. Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja została wydana z poszanowaniem prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, przymiot strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę oraz w postępowaniu o stwierdzenie nieważności takiej decyzji przysługuje tylko tym podmiotom, których nieruchomości znajdują się w obszarze oddziaływania obiektu, rozumianym jako teren objęty ograniczeniami w zabudowie wynikającymi z przepisów odrębnych. Samo odczuwanie uciążliwości nie jest wystarczające.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skarżący nie wykazali, aby ich nieruchomości znajdowały się w obszarze oddziaływania inwestycji w rozumieniu Prawa budowlanego, co skutkowałoby ograniczeniami w zabudowie. Odległości od inwestycji oraz brak naruszenia przepisów technicznych wykluczyły legitymację procesową skarżących do żądania stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

p.b. art. 3 § pkt 20

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Obszar oddziaływania obiektu to teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu.

p.b. art. 28 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.

Pomocnicze

k.p.a. art. 105 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji umarza postępowanie, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.

k.p.a. art. 157 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

k.c. art. 144

Kodeks cywilny

Właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę.

r.w.t. art. 12

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Dotyczy sytuacji budynków od granicy.

r.w.t. art. 13

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Dotyczy przesłaniania budynków.

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie art. 8 § ust. 1 pkt 5

Określa minimalną odległość silosów na zboże i paszę od granicy działki sąsiedniej (4 m dla pojemności do 100 t).

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 stycznia 2023 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie

Obecnie obowiązujące przepisy dotyczące warunków technicznych budowli rolniczych.

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżącym nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, ponieważ ich nieruchomości nie znajdują się w obszarze oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. Brak jest ograniczeń w zabudowie nieruchomości skarżących wynikających z przepisów prawa, które byłyby spowodowane realizacją spornej inwestycji. Uciążliwości zapachowe i hałas nie stanowią wystarczającej podstawy do uznania się za stronę postępowania administracyjnego w sprawie pozwolenia na budowę.

Odrzucone argumenty

Organy administracji naruszyły przepisy k.p.a. dotyczące wyjaśnienia stanu faktycznego, wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, oceny dowodów, czynnego udziału strony w postępowaniu oraz prawidłowego uzasadnienia decyzji. Zaskarżona decyzja narusza przepisy Prawa budowlanego dotyczące obszaru oddziaływania obiektu i kręgu stron postępowania. Projekt budowlany jest niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Organy nie zbadały kompletności projektu budowlanego pod kątem zgodności z MPZP i innymi przepisami.

Godne uwagi sformułowania

przymiot strony postępowania obszar oddziaływania obiektu ograniczenia w zabudowie immisje pośrednie interes prawny legitymacja procesowa

Skład orzekający

Tomasz Janeczko

przewodniczący

Grzegorz Rudnicki

członek

Michał Podsiadło

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu stron postępowania w sprawach pozwoleń na budowę, definicja obszaru oddziaływania obiektu, rozróżnienie między interesem faktycznym a prawnym w kontekście prawa administracyjnego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów Prawa budowlanego i Kodeksu postępowania administracyjnego w kontekście budowy obiektów inwentarskich i silosów paszowych. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych typów inwestycji, choć zasady dotyczące obszaru oddziaływania są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu sąsiedzkich sporów budowlanych i precyzyjnie wyjaśnia, kiedy sąsiedzi mogą skutecznie kwestionować pozwolenia na budowę, a kiedy ich skargi są bezzasadne z powodu braku legitymacji procesowej.

Czy sąsiad zawsze może zaskarżyć pozwolenie na budowę? Sąd wyjaśnia, kiedy masz prawo głosu.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 677/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-01-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-03-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grzegorz Rudnicki
Michał Podsiadło. /sprawozdawca/
Tomasz Janeczko /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OZ 571/24 - Postanowienie NSA z 2024-10-02
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 3 pkt 20, art. 28 ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Janeczko, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, asesor WSA Michał Podsiadło (spr.), Protokolant ref. staż. Oliwia Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi A. R., C. R., M. R., P. R., W. P., M. G., M. C., J. C., J. N., G. N., M. R., M. R., P. K., J. D. i A. D. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 10 stycznia 2024 r. znak: DOR.7110.470.2023.ANE w przedmiocie umorzenia postępowania nieważnościowego oddala skargę
Uzasadnienie
1. Zaskarżoną decyzją z 10 stycznia 2024 r. znak: DOR.7110.470.2023.ANE, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] października 2023 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
2. Rozstrzygnięcie to wydano w następujących okolicznościach.
2.1. Decyzją z [...] lipca 2022 r. nr [...], Starosta K. (dalej: Starosta) zatwierdził projekt budowlany oraz udzielił L. S. pozwolenia na budowę budynku inwentarskiego i silosów paszowych na działkach nr [...] i [...] obr. K., w miejscowości K.. Pismem z 11 maja 2023 r. A. R., C. R., M. R., P. R., W. P., M. G., M. C., J. C., J. N., G. N., I. K., M. R., M. R., P. K., J. D. oraz A. D. wystąpili do Wojewody [...] (dalej: Wojewody) o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Starosty jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
2.2. Decyzją z [...] października 2023 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 105 § 1 w związku z art. 157 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz.775; dalej: k.p.a.) i art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682; dalej: p.b.), Wojewoda umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Organ ten stwierdził, że wnioskodawcom nie przysługuje przymiot strony tego postępowania, wobec czego niedopuszczalne jest prowadzenie tego postępowania z ich wniosku.
2.3. Odwołanie od ww. decyzji Wojewody wnieśli: A. R., C. R., M. R., P. R., W. P., M. G., M. C., J. C., J. N., G. N., I. K., M. R., M. R., P. K., J. D. oraz A. D.
2.4. Utrzymując w mocy ww. decyzję organu I instancji, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: GINB, organ odwoławczy) – w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – powołał się na następującą argumentację.
2.4.1. GINB przypomniał, że w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę krąg stron postępowania ustala się w oparciu o art. 28 ust. 2 p.b., zgodnie z którym stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Z kolei obszar oddziaływania obiektu definiuje art. 3 pkt 20 p.b., jako teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. W ocenie GINB, dotyczy to również postępowań prowadzonych w trybach nadzwyczajnych. Organ odwoławczy wskazał, że sporne zamierzenie polega na budowie budynku inwentarskiego i silosów paszowych na działkach nr [...] i [...] w obrębie K.. Wnioskodawcy nie brali udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem kwestionowanej decyzji Starosty, lecz posiadają oni tytuły prawne do nieruchomości znajdujących się w bliższym i dalszym sąsiedztwie planowanej inwestycji. GINB stwierdził, że najbliżej, bo ok. 70 m od projektowanej inwestycji znajduje się działka P. K. o nr [...], natomiast najbardziej oddalona od terenu inwestycji (ok. 5000 m) jest działka nr [...] obręb K., stanowiąca własność m.in. J. D. Działki pozostałych wnioskodawców znajdują się w odległości 70-5000 m od projektowanego budynku inwentarskiego z silosami.
2.4.2. GINB wskazał, że w ocenie wnioskodawców, przedmiotowe zamierzenie budowlane będzie oddziaływało na interes prawny właścicieli nieruchomości sąsiednich. W ich ocenie organ orzekający w sprawie pozwolenia na budowę nie jest zwolniony od uwzględnienia uciążliwości zapachowych na etapie ustalania stron postępowania. Podnieśli ponadto, że oddziaływanie zamierzenia budowlanego jakie może mieć miejsce w stosunku do sąsiednich terenów i może mieć związek z emisją zanieczyszczeń do atmosfery (pyły, amoniak, dwutlenek siarki (...), oddziaływaniem odorotwórczym, wytwarzaniem odpadów, emisją dźwięku i wytwarzaniem pomiotu ptasiego nie zostało w toku postępowania rozpatrzone (...). Biorąc pod uwagę stanowisko wnioskodawców, GINB stwierdził, że analiza porównawcza projektu zagospodarowania terenu oraz danych pochodzących z portalu https://mapy.geoportal.gov.pl wykazała, że działki stanowiące własność/współwłasność wnioskodawców nie graniczą z działkami inwestycyjnymi o nr [...] i [...]. Są bowiem oddzielone od działki inwestycyjnej innymi działkami, a odległości te oscylują między 70 m a 5000 m. W ocenie GINB, obszar oddziaływania projektowanej inwestycji, w rozumieniu art. 3 pkt 20 p.b., nie obejmuje swym zakresem działek należących do wnioskodawców. Położenie wskazanych działek względem projektowanej inwestycji wyklucza uznanie, że sporna inwestycja niesie ze sobą jakiekolwiek ograniczenia w możliwości zabudowy, czy też korzystania z działek należących do wnioskodawców, które to ograniczenia wynikałyby z obowiązujących przepisów prawa. Inwestycja nie powoduje również ograniczenia możliwości korzystania z szeroko rozumianych mediów (woda, ciepło, elektryczność, telekomunikacja), jak również nie pozbawia ww. działek dostępu do drogi publicznej. Podkreślono również, że roboty budowlane przewidziane w projekcie budowlanym z całą pewnością nie obejmują nieruchomości należących do wnioskodawców. W ocenie GINB, rozważania wnioskodawców co do mogących wystąpić, w związku z realizacją inwestycji, uciążliwości związanych z odorem czy hałasem nie są wystarczające do przyjęcia, że ich działki znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji. Tym bardziej, że brak jest jakichkolwiek dowodów na to, że wystąpienie takich uciążliwości jest przesądzone. Przypomniano przy tym, że podstawą uznania, że działka znajduje się w obszarze oddziaływania nie mogą być immisje pośrednie, które mogą świadczyć jedynie o interesie faktycznym skarżących. Skoro przymiotu strony postępowania nie może dawać jakiekolwiek oddziaływanie inwestycji na otoczenie, lecz wyłącznie oddziaływanie w sposób określony w art. 3 pkt 20 p.b., to jako obszaru oddziaływania w rozumieniu tego przepisu nie można zakwalifikować terenu, w którym da się odczuć skutki, uciążliwości spowodowane funkcjonowaniem jakiegoś obiektu. Takie rozumienie odwołuje się do oddziaływania faktycznego, którego nie można utożsamić z oddziaływaniem polegającym na wprowadzaniu ograniczeń prawnych. Pojawienie się np. "immisji pośrednich" z jednej nieruchomości na inną może rodzić określone roszczenia cywilnoprawne, lecz nie daje praw strony w rozumieniu art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 p.b.
2.4.3. W ocenie GINB sporne zamierzenie nie powoduje ograniczenia w zabudowie działek Skarżących w związku z treścią przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2022 r., w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065 ze zm.; dalej: r.w.t.) w tym w szczególności przepisów § 12 (odległość budynków od granicy), § 13 (przesłanianie), dostępu do drogi publicznej czy szeroko rozumianych mediów. Inwestycja nie narusza również obowiązujących w dacie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (Dz. U. z 2014 r. poz. 81 ze zm.). Zgodnie z § 8 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia silosy na zboże i paszę o pojemności do 100 t powinna wynosić 4 m od granicy działki sąsiedniej. Taką odległość silosów na zboże i pasze od granicy działki sąsiedniej przewiduje również obecnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 stycznia 2023 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (Dz. U. z 2023 r., poz. 297). Zaprojektowane silosy mają być usytuowane w odległości ok. 10 m. GINB nie dopatrzył się również aby takie ograniczenie wynikało z przepisów uchwały nr [...] Rady Miasta K. z dnia 22 maja 2003 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta K., zmienionej uchwałą nr [...] Rady Miasta K. z dnia 27 października 2016 r. Ponadto, zgodnie z zapisami zawartymi w zatwierdzonym projekcie budowlanym, obszar oddziaływania obejmuje tylko działki inwestora, tj. dz. nr [...] i [...] obręb K. Reasumując GINB podniósł, że wnioskodawcy nie wykazali, zaś sam organ nie dopatrzył się, aby mieli oni legitymację procesową w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. GINB przypomniał również, że to na podmiocie żądającym podjęcia postępowania nieważnościowego spoczywa ciężar wykazania, że ma on legitymację w rozumieniu art. 28 ust. 2 p.b. Prawidłowo zatem nie uznano wnioskodawców za strony postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Starosty.
2.4.4. Organ podkreślił, że skoro wnioskodawcy nie posiadają przymiotu strony postępowania, to na ich wniosek nie mogła zostać dokonana merytoryczna ocena spornej decyzji w aspekcie zaistnienia przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie wszczęte na wniosek podmiotu nieuprawnionego należało zatem umorzyć zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. GINB wyjaśnił, że z uwagi na formalny charakter tego rozstrzygnięcia, merytoryczne zarzuty odwołania nie mogły być przedmiotem oceny w ramach niniejszego postępowania. Ocena prawidłowości decyzji Starosty z [...] lipca 2022 r., pod kątem jej zgodności z przepisami prawa, w tym ustaleniami miejscowego planu, może być dokonana jedynie podczas merytorycznego rozpatrywania sprawy. Stąd też dokonana przez organ I instancji ocena decyzji o pozwoleniu na budowę pod względem jej zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennej wykracza poza granice postępowania zakończonego decyzją umarzającą to postępowanie, a zatem nie wiąże w niniejszej sprawie. GINB nie podzielił ponadto zgłoszonego przez skarżących zarzutu naruszenia art. 61 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego bez jego skutecznego wszczęcia w stosunku do wszystkich stron postępowania oraz naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Jak wynika z akt, sprawy pismem z 27 lipca 2023 r. Wojewoda zawiadomił wnioskodawców o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty. Zawiadomienie to zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi wnioskodawców. Natomiast postanowieniem z [...] lipca 2023 r., znak: [...] Wojewoda odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji na wniosek J. K., P. K. oraz B. P. Postanowienie to zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi stron, które nie skorzystały z przysługującego im prawa wniesienia zażalenia na ww. postanowienie. Co istotne, w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania, o którym mowa powyżej, organ zawiadomił wnioskodawców, zgodnie z treścią art. 10 k.p.a., o możliwości zapoznania z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów do dnia wydania decyzji. Wnioskodawcy, jak również ich pełnomocnik, nie skorzystali z tego uprawnienia.
3. A. R., C. R., M. R., P. R., W. P., M. G., M. C., J. C., J. N., G. N., I. K., M. R., M. R., P. K., J. D. oraz A. D. skierowali do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję GINB, wnosząc o jej uchylenie, jak również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zarzucili organowi naruszenie:
1) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i wydanie decyzji opartej na okolicznościach, które me zostały wyjaśnione w sposób prawidłowy; podczas gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że gdyby okoliczności sprawy zostały wyjaśnione w sposób prawidłowy, me doszłoby do wydania zaskarżonej decyzji w takim kształcie,
2) art. 7, 11, 76 § 1, art. 75, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w:
– zaniechaniu przez organy obu instancji przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący i wyjaśniający, a nadto na dokonaniu oceny zebranego materiału dowodowego w sposób nielogiczny i sprzeczny z doświadczeniem życiowym mimo ustawowego zobowiązania organu do pełnego i dokładnego gromadzenia środków dowodowych,
– nieuzasadnionym nieuwzględnieniu twierdzeń skarżących w zakresie posiadania przez nich statusu strony postępowania,
– niepoczynieniu wystarczających ustaleń stanu faktycznego sprawy, w szczególności w zakresie twierdzenia, że obszar oddziaływania zamierzenia budowlanego nie obejmuje nieruchomości skarżących, w związku z czym skarżącym nie przysługuje status strony postępowania,
– nieodniesieniu się przez organ do podnoszonych przez skarżących twierdzeń, mimo, że organy obu instancji powinny ustosunkować się do stanowiska podnoszonego przez stronę,
– braku wnikliwego rozpoznania sprawy i wdaniu decyzji w oparciu o nieprawidłowo ustalenia i hipotetyczne założenia, a me wyraźne i podlegające weryfikacji fakty,
co skutkowało wydaniem skarżonej decyzji, podczas gdy nie było podstaw do takiego rozstrzygnięcia,
3) art. 7a § 1 k.p.a. poprzez nierozstrzyganie pozostających w sprawie wątpliwości na korzyść strony mimo, że z uwagi na nieoczywisty charakter sprawy wdanie decyzji o określonej treści nie było właściwym rozwiązaniem
4) art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób obniżający zaufanie do władzy publicznej i sprzeczny z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, przede wszystkim poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego z pominięciem skarżących jako strony postępowania;
5) art. 9 k.p.a. poprzez nienależyte i niewyczerpujące informowanie skarżących o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich obowiązków i praw będących przedmiotem postępowania;
6) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności poprzez niedopuszczenie strony do szeregu czynności i niezawiadomienie każdej ze stroni o nich,
7) art. 28 k.p.a. poprzez jego błędna wykładnię i w konsekwencji uznanie, że stroną postępowania są wyłącznie właściciele nieruchomości ubiegający się o pozwolenie na budowę, mimo że postępowanie administracyjne dotyczyło interesu prawnego właścicieli nieruchomości sąsiednich, a w szczególności że sporne zamierzenie budowlane polegające na budowie kurników oraz dwóch silosów będzie oddziaływało na interes prawny właścicieli nieruchomości pobliskich, w konsekwencji czego organ wadliwie oznaczył kategorię podmiotów
uprawnionych do bycia stroną postępowania,
8) art. 61 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania administrowanego bez jego skutecznego wszczęcia w stosunku do wszystkich stron, a tym samym działanie bez podstawy prawnej;
9) art. 81 w zw. z art. 10 k.p.a. polegające na usankcjonowaniu przez organ II instancji działania organu I instancji polegającego na uniemożliwieniu stronie postępowania wypowiedzenia się co do dopuszczonych i przeprowadzonych dowodów, uznaniu okoliczności faktycznych wynikających z przeprowadzonych dowodów za udowodnione, podczas gdy obowiązkiem organu administracyjnego jest zagwarantowanie wszystkim stronom możliwości wypowiedzenia się w zakresie przeprowadzanych dowód, a za udowodnione mogą zostać jedynie okoliczności, co do których strona zajęła stanowisko,
10) art. 8 i 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w mm zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwu oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji,
11) art. 107 § 1 k.p.a. przez wadliwe rozstrzygnięcie skarżonej decyzji;
12) art. 107 § 3 k.p.a. przez nierozpoznanie wszystkich zarzutów odwołania, w szczególności w zakresie niezgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego który w § 118 pkt 4 i 5 dopuszcza na terenach oznaczonych symbolami przeznaczenia RP zabudowę oraz zagospodarowanie terenu w sytuacji, gdy powierzchnia minimalna działki rolnej wynosi 1 ha oraz gdy powierzchnia zabudowy siedliska nie jest większa nić 10% powierzchni działki rolnej, ponadto zgodnie z MPZP minimalna działka rolna musi mieć powierzchnię 1 ha, gdzie w przedmiotowej sprawie jednak działka rolna ma jedynie 0,2943 ha a druga działka rolna ma 0,2954 ha,
13) art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 28 k.p.a. z powodu odmowy uznania skarżących za stronę postępowania w przedmiotowej sprawie.
14) art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania, w efekcie czego zaczęła obowiązywać norma indywidualna w kształcie ustalonym przez Starostę, w sytuacji gdzie decyzja ta oparta została na niewyjaśnionym stanie faktycznym i jako taka pozostawała wadliwa w stopniu przesądzającym jej uchylenie.
15) art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2, art. 77 i art. 80 k.p.a., przez utrzymanie w mocy decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania i w konsekwencji odmowie stwierdzenia nieważności spornej decyzji Starosty;
16) art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 p.b. poprzez jego wadliwe zastosowanie i w konsekwencji nieuprawnione przyjęcie, że nieruchomości skarżących nie znajdują się w obszarze oddziaływania zamierzenia inwestycyjnego, którego dotyczy sporna decyzja Starosty, co doprowadziło do błędnego uznania że skarżący nie są stroną w postępowaniu.
17) art. 28 ust. 2 p.b. poprzez wadliwe uznanie, że skarżącym nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu w przedmiocie udzieleniu pozwoleniu na budowę,
18) art. 3 pkt 20 p.b. poprzez zastosowanie nieprawidłowej wykładni definicji zawartej w ustawie, zgodnie z którą w obszarze oddziaływania obiektu mogą również znajdować się nieruchomości, wobec których, zgodnie z założeniami projektowymi, me dochodzi do ograniczeń w ich zagospodarowaniu i na które przedsięwzięcie budowlane może oddziaływać w inny sposób, w sytuacji gdzie prawidłowo zastosowany przytoczony wyżej przepis prawa powinien prowadzić do takich wniosków, czyniąc tym samym skarżone orzeczenie wadliwym,
19) art. 35 ust. 1 pkt 1a w związku z art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b. jak również w związku z art. 140 oraz art. 141 Kodeksu cywilnego oraz w związku z art. 21 ust. 1 oraz art. 32 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji RP, poprzez niezbadanie przez organy prowadzące postępowanie kompletności projektu budowlanego w trybie art. 35 ust. 1 p.b. przed wydaniem zaskarżonej decyzji, w szczególności niesprawdzenie projektu budowlanego z punktu widzenia zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego a także zasad prawa budowlanego, wyrażonych w art. 5 ust. 1 pkt. 9 p.b., a w szczególności niezbadanie czy na skutek wydania pozwolenia na budowę nie dojdzie do naruszenia uzasadnionych interesów osób trzecich występujących w obszarze oddziaływania projektowanego obiektu budowlanego,
20) art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b. w zw. z art. art. 141 k.c. w zw. z art. 138 1 pkt 3 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania odwoławczego w wyniku błędnego uznania przez organ odwoławczy, że skarżący nie posiadają interesu prawnego uzasadniającego ich udział w postępowaniu zakończonym sporną decyzją Starosty – mimo, iż skarżący wykazali w postępowaniu odwoławczym, że ich nieruchomości znajdują się w obszarze oddziaływania zamierzenia budowlanego,
21) art. 35 ust. 1 pkt 1a w zw. z § 118 pkt 4-6 uchwały nr [...] Rady Miasta K. z dnia 22 maja 2003 r. poprzez jego niezastosowanie w sprawie w konsekwencji czego zatwierdzony przez organ I instancji projekt budowlany narusza ustalenia obowiązującego dla terenu zamierzenia budowlanego, miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
22) § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa I Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (obowiązującego w dacie wydania decyzji przez organ I instancji) poprzez wydanie pozwolenia na budowę, które jest niezgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego który w § 118 pkt 4 i 5 dopuszcza na terenach oznaczonych symbolami przeznaczenia RP zabudowę oraz zagospodarowanie terenu w sytuacji, gdy powierzchnia minimalna działki rolnej wynosi 1 ha oraz gdy powierzchnia zabudowy siedliska nie jest większa niż 10% powierzchni działki rolnej – organ w żadnym stopniu me wyjaśnił przyczyn z powodu których odstąpił od wymogu dysponowania przez inwestora działką rolną co najmniej 1 ha oraz od maksymalnej powierzchni 10% zabudowy siedliska.
Ponadto, skarżący zarzucili organom niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, albowiem organ powinien podjąć wszelkie niezbędne czynności do dokładnego i rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Według skarżących, organ nie zbadał sprawy także pod kątem zasad doświadczenia życiowego, ograniczając się do pobieżnego zapoznania z zebraną w sprawie dokumentacją.
3.1. W odpowiedzi na skargę, GINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego aktu.
4. Postanowieniem z 6 czerwca 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 677/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. R., C. R., M. R., P. R., W. P., I. K., M. R., M. R., J. D. i A. D., a także zwrócił ww. skarżącym, uiszczone kwoty wpisu sądowego od skargi, za wyjątkiem I. K. Po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z 2 października 2024 r. sygn. akt II OZ 571/24, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ww. postanowienie WSA w Warszawie w części dotyczącej odrzucenia skargi A. R., C. R., M. R., P. R., W. P., M. R., M. R., J. D. i A. D. oraz oddalił zażalenie w pozostałej części. Następnie postanowieniem z 21 listopada 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 677/24, WSA w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
5. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. dla kierunku rozstrzygnięcia zasadnicze znaczenie ma to, czy zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo czy doszło do uchybienia uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu.
5.1. Kontrola sądowa przeprowadzona w oparciu o wskazane wyżej kryteria nie wykazała, aby zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem prawa, uzasadniającym jej uchylenie. Za podstawę wyrokowania Sąd przyjął stan faktyczny prawidłowo ustalony przez orzekające w sprawie organy.
6. W pierwszej kolejności Sąd wziął pod uwagę, że kontrolowane postępowanie było prowadzone w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji udzielającej pozwolenia na budowę budynku inwentarskiego i silosów paszowych na działkach nr [...] i [...] obr. K., w miejscowości K Przyczyną umorzenia kontrolowanego postępowania nieważnościowego, które toczyło się na wniosek skarżących, było przyjęcie przez organy obu instancji, że osoby te nie posiadają przymiotu strony postępowania.
6.1. Sąd przypomina, że zgodnie z art. 28 ust. 3 p.b. stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Zgodnie zaś z art. 3 pkt 20 p.b. obszarem oddziaływania obiektu jest teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Na tle tego przepisu wskazuje się, że wobec braku wyraźnego wskazania przez ustawodawcę przepisów, na podstawie których dochodzi do wyznaczenia obszaru w otoczeniu obiektu budowlanego, przyjąć należy, że są to wszystkie powszechnie obowiązujące przepisy prawa, które wprowadzają określonego rodzaju ograniczenia w zakresie zagospodarowania, w tym zabudowy, tego terenu. Ustalenie obszaru oddziaływania konkretnego obiektu ma w konsekwencji przesądzające znaczenie dla ustalenia stron postępowania administracyjnego oraz zapewnienia poszanowania, występujących w zasięgu oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich (zob. wyrok NSA z 10 sierpnia 2021 r. sygn. akt II OSK 3181/18, LEX nr 3232089). Innymi słowy, znajdowanie się nieruchomości w sferze oddziaływania obiektu należy rozumieć w ten sposób, że przez oddziaływanie to naruszone zostają konkretne normy prawa materialnego, z których dany podmiot wywodzi swój interes prawny jako strona postępowania administracyjnego. Ograniczenia, które nie są wynikiem istnienia przepisów prawnych nie dają podstawy do uznania danego podmiotu za stronę postępowania w sprawie, której przedmiotem jest wydanie pozwolenia na budowę. Celem art. 28 ust. 3 i art. 3 pkt 20 p.b. jest przesądzenie, że skutecznie można kwestionować zamierzenie inwestycyjne wtedy gdy ma się w sprawie interes prawny i to w takim zakresie, w jakim zamierzenie inwestycyjne koliduje z uzasadnionym interesem opartym na konkretnym przepisie prawa materialnego (zob. wyrok NSA z 21 kwietnia 2021 r. sygn. akt II OSK 2117/18, LEX nr 3190426).
6.2. Zatem przymiotu strony postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej pozwolenia na budowę nie daje jakiekolwiek oddziaływanie inwestycji na nieruchomości sąsiednie, lecz jedynie oddziaływanie określone w art. 3 pkt 20 p.b., a więc powodujące ograniczenia w zabudowie (nieruchomości osoby domagającej się uznania za stronę) wynikające z odrębnych przepisów (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1126/19, LEX nr 3078553). Nawet legitymowanie się prawem własności nieruchomości graniczącej z terenem inwestycji nie jest wystarczające do przyjęcia, że jej właściciel powinien być stroną postępowania w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę (zob. wyrok NSA z 4 lipca 2018 r. sygn. akt II OSK 1957/16, LEX nr 2527239). Również subiektywne odczucie określonego podmiotu, że inwestycja oddziałuje na jego nieruchomość, nie jest wystarczające do uznania, że nieruchomość ta jest usytuowana w obszarze oddziaływania danego przedsięwzięcia (zob. wyrok NSA z 21 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 3365/17, LEX nr 2783387). Należy przy tym pamiętać, że dokonując oceny, czy nieruchomości znajdują się w obszarze oddziaływania projektowanego obiektu, należy mieć na uwadze, że istnienie interesu prawnego, jaki wynika z art. 28 ust. 2 p.b., nie jest uzależnione od tego czy dana inwestycja będzie powodowała przekroczenie określonych norm, lecz czy istnieją przepisy nakazujące badać możliwość oddziaływania inwestycji na nieruchomości sąsiednie (zob. wyrok NSA z 23 marca 2022 r., II OSK 975/21, LEX nr 3330283).
6.3. Przedmiotem postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji nie było jednak sensu stricto udzielenie pozwolenia na budowę, ale rozpatrzenie sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę. Niemniej jednak zarówno w postępowaniu w sprawie o udzielanie pozwolenia na budowę prowadzonym w trybie zwykłym, jak i w trybie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w trybie zwykłym, krąg podmiotów uznawanych za strony powinien być ustalany na podstawie at. 28 ust. 2 p.b. (zob. wyrok NSA z 25 kwietnia 2014 r. sygn. akt II OSK 2872/12, LEX nr 1481932). W postępowaniu o stwierdzenie nieważności stroną mogą być wprawdzie nie tylko podmioty uznane za strony w postępowaniu zwykłym zakończonym wydaniem kwestionowanej decyzji, jednak może to jednak wynikać, np. z faktu nieprawidłowego pominięcia niektórych stron w postępowaniu zwykłym albo zmian właścicielskich co do nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania danej inwestycji (zob. wyrok NSA z 27 stycznia 2017 r. sygn. akt II OSK 1145/15, LEX nr 2302676). W konsekwencji ocena przymiotu strony wnoszącego o stwierdzenie nieważności decyzji dokonywana jest przez pryzmat art. 28 ust. 3 p.b. (zob. wyrok NSA z 6 października 2015 r. sygn. akt II OSK 239/14, LEX nr 1987129). Przyjmuje się bowiem, że wobec materialnoprawnej tożsamości spraw prowadzonych w różnych trybach brak jest racjonalnych podstaw do rozszerzenia kręgu stron postępowania nadzwyczajnego w stosunku do postępowania zwykłego (zob. wyrok NSA z 25 czerwca 2019 r. sygn. akt II OSK 2112/17, LEX nr 2722247). Zatem nie ma podstaw do przyjęcia, aby art. 28 ust. 3 p.b. nie miał zastosowania do ustalania statusu strony postępowania w postępowaniach takich jak postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. W postępowaniach nadzwyczajnych decyzja o pozwoleniu na budowę badana jest bowiem w węższym zakresie niż w postępowaniu zwyczajnym. W postępowaniach nadzwyczajnych zgodność z prawem pozwolenia na budowę badana jest tylko pod kątem występowania enumeratywnie wymienionych uchybień (zob. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r. sygn. akt II OSK 1241/15, LEX nr 2291037). Z powyższego wynika, że organ administracji, do którego wpłynął wniosek o wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, ma obowiązek ocenić, czy z wnioskiem tym wystąpił inwestor bądź też właściciel, użytkownik wieczysty lub zarządca takiej nieruchomości, co do której realizacja inwestycji wskazanej w pozwoleniu na budowę spowoduje powstanie ograniczeń w jej zabudowie (por. wyrok NSA z 30 listopada 2016 r. sygn. akt II OSK 534/15, LEX nr 2177614).
7. W ocenie Sądu, orzekające w sprawie organy zasadnie umorzyły postępowanie nieważnościowe, słusznie wskazując, że postępowanie to wszczęto na żądanie osób, którym nie przysługuje przymiot strony postępowania w sprawie pozwolenia na budowę budynku inwentarskiego i silosów paszowych na działkach nr [...] i [...] obr. K., w miejscowości K.
7.1. W toku kontrolowanego postępowania ani w skardze do sądu administracyjnego, skarżący nie podważyli ustaleń organów obu instancji co do odległości między sporną inwestycją, a nieruchomościami, z prawa do których skarżący wywodzili swój interes prawny. Tymczasem to właśnie te ustalenia mają zasadnicze znaczenie dla oceny, czy skarżącym przysługiwać powinien przymiot strony w spornym postępowaniu inwestycyjnym. Jak wyczerpująco wskazano w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, odległość ściany elewacji wschodniej projektowanego budynku do działki nr:
– [...] obręb K. należącej do P. K. to ok. 70 m,
– [...],[...] obręb K. będących własnością A. i C. R. to ok. 360 m,
– [...], [...] obręb K. należących do M. i P. R. to ok. 200 m,
– [...] obręb K. należącej do M. i P. R. to ok. 221 m,
– [...] obręb K. należącej do W. P. to ok. 290 m,
– [...] obręb K. należącej do M. G. to ok. 300 m,
– [...] obręb K. należącej do J. C. to ok. 160 m,
– [...] obręb K. należącej do J. C. to ok. 152 m,
– [...] obręb K. należącej do J. C. to ok. 175 m,
– [...] obręb K. należącej do J. i G. N. to ok. 168 m,
– [...] obręb K. należącej do I. K. to ok. około 550 m,
– [...] należącej do I. K. to ok. około 324 m,
– [...] obręb K. należącej do M. i M. R. to ok. 250 m,
– [...] obręb K. należącej do A. D. to ok. 250 m,
– [...] obręb K. należącej do A. D. to ok. 500m,
– [...] obręb K. należącej do A. D. to ok. 500 m,
– [...] obręb K. należącej do A. D. to ok. 1600 m,
– [...] obręb K. należącej do J. D. to ok. ponad 5000 m.
Zatem prawidłowo GINB podsumował, że najbliżej, bo ok. 70 m od projektowanej inwestycji znajduje się działka P. K. o nr [...], natomiast najbardziej oddalona od terenu inwestycji (ok. 5000 m) jest działka nr [...] obręb K., stanowiąca współwłasność J. D. Nieruchomości pozostałych skarżących znajdują się w odległości od 70-5000 m od terenu inwestycji.
7.2. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że wysokość projektowanego budynku została określona na 7,10 m, natomiast wysokość silosów na 5,48 m. Wartości te są ok. dziesięciokrotnie mniejsze niż odległość między projektowanymi obiektami i najbliższą z nieruchomości skarżących. Tak znaczne odległości między sporną inwestycją i nieruchomościami skarżących wykluczają uznanie, że niesie ona ze sobą jakiekolwiek ograniczenia w możliwości zabudowy działek należących do skarżącej, które to ograniczenia wynikałyby z obowiązujących przepisów prawa. W szczególności ww. nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji wyznaczonym m. in. w oparciu o § 12 (sytuowanie budynków), § 13 (przesłanianie budynków), jak również przepis § 60 ust. 1 (m.in. nasłonecznienie pokoi mieszkalnych w godzinach 7:00-17:00) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1225, z późn. zm.). Ponadto projektowana inwestycja nie wpływa na warunki ochrony przeciwpożarowej (§ 271 i n. ww. rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r.) usytuowanych obiektów na nieruchomościach skarżących (zarówno istniejących, jak i potencjalnych). Oceniając wpływ tej inwestycji na nieruchomości skarżących przez pryzmat przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie, jak i aktualnie obowiązującego rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 stycznia 2023 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (Dz. U. z 2023 r., poz. 297), nie sposób przyznać, aby sporna inwestycja ograniczała prawną możliwość zabudowy nieruchomości skarżących.
7.3. Sąd zauważa, że skarżący wywodzili tytuł do udziału w spornym postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę z prawa własności nieruchomości, w stosunku do których – w ich przekonaniu – sporna inwestycja będzie oddziaływać w formie uciążliwości zapachowych i hałasu dochodzącego do nich z terenu inwestycji. Należy zatem przypomnieć, że przepisy art. 140 i art. 144 Kodeksu cywilnego stanowiące element cywilnoprawnego określenia treści i granic prawa własności nieruchomości nie mogą być wyłączną i samoistną podstawą interesu prawnego w sprawie administracyjnej dotyczącej udzielenia pozwolenia na budowę. Zgodnie bowiem z art. 144 Kodeksu cywilnego "Właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych". Przepis ten odnosi się do oddziaływania nieruchomości na otoczenie w postaci tzw. immisji pośrednich (np. pyły, zapachy, hałasy, gazy itp.), które są co do zasady dozwolone, o ile nie przekraczają przeciętnej miary w nim wskazanej. Przymiotu strony postępowania administracyjnego w sprawie o wydanie pozwolenia na budowę nie daje jednak jakiekolwiek oddziaływanie inwestycji na nieruchomości sąsiednie, lecz jedynie oddziaływanie określone w art. 3 pkt 20 p.b., czyli powodujące ograniczenia w zabudowie otoczenia wynikające z odrębnych przepisów. Z art. 144 Kodeksu cywilnego tego rodzaju ograniczenie w kontekście Prawa budowlanego nie wynika. Ograniczenia takiego nie można bowiem upatrywać tylko w następstwie potencjalnych obciążeń czy uciążliwości dla otoczenia związanych z przyszłym użytkowaniem obiektu budowlanego. Okoliczność występowania tzw. immisji (pośrednich) może rodzić określone roszczenia jedynie na gruncie cywilnoprawnym, lecz nie daje praw strony postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 p.b. (por. wyroki NSA z: 26 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 2011/11; 28 kwietnia 2009 r. sygn. akt II OSK 12/08; 26 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1365/14; 8 grudnia 2015 r. sygn. akt II OSK 905/14, publ. w CBOSA). Przewidziana w art. 144 Kodeksu cywilnego miara dopuszczalnych zakłóceń jako oparta na kryteriach społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunkach miejscowych ma charakter autonomiczny wobec regulacji administracyjnoprawnych, w tym również tych, z których mogłyby wynikać ograniczenia w zagospodarowaniu sąsiednich nieruchomości w rozumieniu art. 3 pkt 20 p.b. Także sam tytuł własności sąsiedniej nieruchomości nie daje podstaw do zaskarżenia decyzji udzielającej pozwolenia na budowę. Sąd zauważa, że przepisy prawa cywilnego, w tym art. 140 k.c. może być podstawą prawną do wyprowadzenia interesu prawnego ale tylko w razie gdy przepisy administracyjnego prawa materialnego wprowadzają przesłanki, których ustalenie następuje na podstawie przepisów prawa cywilnego. Innymi słowy przepis art. 140 k.c. może stanowić podstawę do wyprowadzenia interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym, gdy przepis materialnego prawa administracyjnego odsyła do uwzględnienia w stosunkach administracyjnoprawnych w zakresie uprawnienia lub obowiązku prawa własności (por. wyrok NSA z 5 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 346/17, LEX nr 2449251, wyrok NSA z 15 maja 2024 r. sygn. akt II OSK 702/23). W niniejszej sprawie skarżący nie wskazali jednak żadnych norm prawa administracyjnego, z których wynikałoby ich prawo do udziału w spornym postępowaniu inwestycyjnym w charakterze strony.
7.4. W ocenie Sądu, przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do – zarzucanego przez skarżących – naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. ani też art. 7, 11, 76 § 1, art. 75, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Orzekające w sprawie organy przeprowadziły wszelkie czynności niezbędne do ustalenia, czy skarżącym przysługuje przymiot strony postępowania w sprawie pozwolenia na budowę. Ustaliły tytuły własnościowe skarżących do nieruchomości położonych w okolicy terenu inwestycji oraz oceniły, czy sporna inwestycja – ze względu na swoje parametry – wprowadza wynikające z prawa ograniczenia w zabudowie nieruchomości skarżących. Skoro zaś nie ustalono żadnych ograniczeń tego rodzaju, to orzekające w sprawie organy nie były uprawnione do prowadzenia żadnych innych czynności dowodowych w toku kontrolowanego postępowania, lecz były zobowiązane umorzyć kontrolowane postępowanie jako wszczęte na żądanie podmiotów nieuprawnionych. W tym zakresie Sąd zauważa, że wbrew stanowisku skarżących, w sprawie nie wystąpiły żadne wątpliwości w rozumieniu art. 7a § 1 k.p.a. Sąd wyjaśnia, że w przepisie tym nie chodzi o sytuacje, w których pojawiają się wątpliwości interpretacyjne w odniesieniu do przepisów mających zastosowanie w danej sprawie, a o przypadki, w których pomimo użycia różnych metod wykładni, wciąż pozostają co najmniej dwa, równie uprawnione, sposoby rozumienia danego przepisu – tzw. pat interpretacyjny (zob. wyrok NSA z 19.04.2023 r., II OSK 2867/21, LEX nr 3555571). Przepisy zastosowane w niniejszej sprawie, w tym w szczególności art. 3 pkt 20 oraz art. 28 ust. 2 p.b. są jasne w swej treści i wyjaśnione w licznym orzecznictwie sądów administracyjnych w sposób korespondujący z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji. Organy nie naruszyły również art. 8 i 9 k.p.a. albowiem w kontrolowanym postępowaniu prowadzono postępowanie wyjaśniające w ograniczonym zakresie, związanym z zakresem uprawnień właścicielskich skarżących – którzy nie zakwestionowali prawidłowości ustaleń organów co do nieruchomości, których byliby właścicielami lub użytkownikami wieczystymi. Skarżący nie wykazali ponadto, aby do umorzenia kontrolowanego postępowania doszło na skutek naruszenia obowiązków informacyjnych przez organy – wszak umorzono je z uwagi na okoliczności od organu niezależne, jakim były parametry spornej inwestycji, odległość nieruchomości skarżących od tej inwestycji i treść przepisów prawa powszechnie obowiązującego.
7.5. Skarżący nie wykazali ponadto, aby organy dopuściły się naruszenia art. 10 § 1 oraz art. 81 k.p.a. Zarzuty skargi, nawet pomimo ich obszernego uzasadnienia, są w tym zakresie gołosłowne. Nie jest bowiem wiadome, o jakich czynnościach dowodowych skarżący nie zostali zawiadomieni. GINB prawidłowo wskazał przecież, że pismem z 27 lipca 2023 r., Wojewoda [...] zawiadomił skarżących o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności spornej decyzji Starosty z [...] lipca 2022 r. Zawiadomienie to zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi wnioskodawców. W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania, o którym mowa powyżej, organ zawiadomił wnioskodawców, zgodnie z treścią art. 10 k.p.a., o możliwości zapoznania z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów do dnia wydania decyzji. Skarżący osobiście, jak również ich pełnomocnik, nie skorzystali z tego uprawnienia. Skarżącym zapewniono zatem możliwość czynnego udziału w kontrolowanym postępowaniu nieważnościowym. Poza tym skarżący nie wykazali, aby choćby teoretyczny brak ich udziału w tym postępowaniu miał istotne skutki na wynik sprawy, skoro nawet w odwołaniu ani w skardze do sądu nie przedstawili żadnych informacji ani dowodów, mogących podważyć prawidłowe stanowisko organów. Nie doszło zatem do naruszenia art. 81 w zw. z art. 10 k.p.a. Oczywiście bezzasadny jest natomiast zarzut prowadzenia spornego postępowania bez jego formalnego wszczęcia. Wbrew tezie skarżących, z art. 61 § 1 k.p.a. nie wynika zasada wszczynania postępowań na wniosek w drodze postanowienia organu. Przeciwnie, art. 61 § 3 k.p.a. przewiduje, że postępowanie wszczyna się w dniu "doręczenia żądania organowi administracji publicznej".
7.6. Zdaniem Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada kodeksowemu wzorcowi z art. 107 § 3 k.p.a. Sformułowania użyte przez GINB są jasne i zrozumiałe, odnoszą się precyzyjnie do stanu faktycznego niniejszej sprawy i pozwalają na pełną kontrolę zaskarżonej decyzji zarówno pod kątem jej zgodności z prawem procesowym, jak i prawem materialnym. Wbrew zarzutom skargi, GINB nie był zobowiązany do szczegółowego odnoszenia się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do wszystkich zarzutów skargi. Uzasadnienie decyzji administracyjnej nie jest polemiką ze stanowiskiem stron postępowania, lecz wyjaśnieniem przyczyn faktycznych i prawnych wydanego rozstrzygnięcia. W tym zakresie Sąd nie ma organowi odwoławczemu niczego do zarzucenia. Sąd podkreśla, że organy prawidłowo nie dokonały weryfikacji spornej zgody budowlanej przez pryzmat ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Mogłyby to uczynić dopiero, gdyby sporne postępowanie nie podlegało umorzeniu jako wszczęte na żądanie nieuprawnionych podmiotów. Z tych samych przyczyn Sąd nie podzielił zarzutu naruszenia "art. 35 ust. 1 pkt 1a w związku z art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b. jak również w związku z art. 140 oraz art. 141 Kodeksu cywilnego oraz w związku z art. 21 ust. 1 oraz art. 32 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji RP, poprzez niezbadanie przez organy prowadzące postępowanie kompletności projektu budowlanego w trybie art. 35 ust. 1 p.b. przed wydaniem zaskarżonej decyzji, w szczególności niesprawdzenie projektu budowlanego z punktu widzenia zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego a także zasad prawa budowlanego, wyrażonych w art. 5 ust. 1 pkt. 9 p.b., a w szczególności niezbadanie czy na skutek wydania pozwolenia na budowę nie dojdzie do naruszenia uzasadnionych interesów osób trzecich występujących w obszarze oddziaływania projektowanego obiektu budowlanego".
7.7. Oczywiście bezzasadny był również zarzut naruszenia "art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania, w efekcie czego zaczęła obowiązywać norma indywidualna w kształcie ustalonym przez Starostę, w sytuacji gdzie decyzja ta oparta została na niewyjaśnionym stanie faktycznym i jako taka pozostawała wadliwa w stopniu przesądzającym jej uchylenie". Wypada w tym miejscu wyjaśnić pełnomocnikowi skarżących, że norma indywidualna wynikająca z decyzji o pozwoleniu na budowę obowiązuje od daty uzyskania przez tę decyzję przymiotu ostateczności. Umorzenie postępowania nieważnościowego dotyczącego pozwolenia na budowę nie wstrzymuje, nie zawiesza, nie odwiesza, nie aktualizuje, nie wzmacnia, nie odradza ani nie wpływa w żaden inny sposób na byt prawny stosunku prawnoadministracyjnego wynikającego ze spornego pozwolenia na budowę. Również pozostałe zarzuty skargi nie mogły doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji. Organy nie mogły naruszyć bowiem art. 35 ust. 1 pkt 1a w zw. z § 118 pkt 4-6 uchwały nr [...] Rady Miasta K. z dnia 22 maja 2003 r. poprzez jego niezastosowanie w sprawie – albowiem przepis ten nie określa zasad kształtowania katalogu stron postępowania administracyjnego dotyczącego pozwolenia na budowę. W toku kontrolowanego postępowania nie zatwierdzano żadnego projektu budowlanego ani nie wydawano pozwolenia na budowę. Nie doszło zatem również do naruszenia § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa I Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie.
7.8. Podsumowując, orzekające w sprawie organy zasadnie umorzyły kontrolowane postępowanie nieważnościowe. Prawidłowo przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało bowiem, że skarżącym nie przysługiwał przymiot strony tego postępowania, ustalony trafnie w oparciu o art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 p.b. Skarżący nie wskazali natomiast żadnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który wprowadzałby ograniczenia w zabudowie którejkolwiek z należących do nich nieruchomości, a które wynikałyby z realizacji spornej inwestycji. Kontrolowane postępowanie musiało zatem podlegać umorzeniu, jako wszczęte na żądanie podmiotów nieuprawnionych. Nie doszło do naruszenia art. 105 k.p.a. ani art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
8. Zarzuty skargi okazały się zatem pozbawione usprawiedliwionych podstaw. Również Sąd nie stwierdził z urzędu, aby przy wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia doszło do innych uchybień, które uzasadniałyby jego uchylenie lub stwierdzenie jego nieważności.
W tym stanie rzeczy skargę oddalono na zasadzie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI