VII SA/Wa 2003/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-01-31
NSAAdministracyjneWysokawsa
sejmposełwykluczenie z obradregulamin sejmusąd administracyjnyjurysdykcjadopuszczalność skargiorgan administracji publicznej

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę posła na uchwałę Prezydium Sejmu o wykluczeniu go z obrad, uznając sprawę za niedopuszczalną do kognicji sądu administracyjnego.

Poseł G.B. zaskarżył uchwałę Prezydium Sejmu utrzymującą w mocy decyzję o jego wykluczeniu z obrad Sejmu. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów rozporządzenia epidemicznego oraz Regulaminu Sejmu, twierdząc, że wykluczenie było bezpodstawne i uniemożliwiło mu wykonywanie mandatu. Sąd administracyjny odrzucił skargę, stwierdzając, że Prezydium Sejmu nie jest organem administracji publicznej, a zaskarżona uchwała nie jest aktem podlegającym kontroli sądu administracyjnego.

Poseł G.B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na uchwałę Prezydium Sejmu, która utrzymała w mocy decyzję Marszałka Sejmu o wykluczeniu go z obrad posiedzenia Sejmu RP. Skarżący podnosił zarzuty naruszenia przepisów rozporządzenia epidemicznego oraz Regulaminu Sejmu, argumentując, że wykluczenie było bezpodstawne i naruszało jego prawo do wykonywania mandatu poselskiego. Wskazywał na brak możliwości wypowiedzenia się i przedstawienia swojego stanowiska. Prezydium Sejmu wniosło o odrzucenie skargi, podnosząc, że sprawa nie mieści się w katalogu spraw podlegających kontroli sądowoadministracyjnej, ponieważ ani Prezydium Sejmu, ani Marszałek Sejmu nie są organami administracji publicznej, a zaskarżona uchwała nie jest aktem z zakresu administracji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przychylił się do stanowiska Prezydium Sejmu. Sąd uznał, że Prezydium Sejmu jest wewnętrznym organem Sejmu, a nie organem administracji publicznej w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z tym, uchwała Prezydium Sejmu o wykluczeniu posła z obrad nie podlega kontroli sądu administracyjnego. Skarga została odrzucona jako niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, uchwała Prezydium Sejmu o wykluczeniu posła z obrad nie podlega kontroli sądu administracyjnego, ponieważ Prezydium Sejmu nie jest organem administracji publicznej, a zaskarżona uchwała nie jest aktem z zakresu administracji publicznej w rozumieniu P.p.s.a.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że Prezydium Sejmu jest organem wewnętrznym Sejmu, a nie organem administracji publicznej. Zaskarżona uchwała nie jest aktem z zakresu administracji publicznej, który mógłby być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego zgodnie z art. 3 § 2 P.p.s.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (9)

Główne

P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, obejmujący inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej niż decyzje i postanowienia, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

P.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 6 i § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do odrzucenia skargi, gdy sprawa nie podlega właściwości sądu administracyjnego.

Pomocnicze

Regulamin Sejmu art. 175 § ust. 3-5

Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Przepisy dotyczące napomnienia posła i wykluczenia go z posiedzenia Sejmu.

u.w.m.p.i.s. art. 3

Ustawa o wykonywaniu mandatu posła i senatora

Przepis dotyczący obowiązków posła, w tym czynnego udziału w posiedzeniach.

u.w.m.p.i.s. art. 13 § ust. 1

Ustawa o wykonywaniu mandatu posła i senatora

Przepis dotyczący obowiązków posła, w tym czynnego udziału w posiedzeniach.

k.p.a. art. 5 § § 2 pkt 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja organu administracji publicznej.

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ograniczenia praw i wolności mogą być ustanowione tylko w ustawie i tylko w uzasadnionym przypadku.

Konstytucja RP art. 184

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres działania sądów administracyjnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prezydium Sejmu nie jest organem administracji publicznej. Uchwała Prezydium Sejmu o wykluczeniu posła z obrad nie jest aktem z zakresu administracji publicznej podlegającym kontroli sądu administracyjnego. Działania Marszałka Sejmu i Prezydium Sejmu w zakresie porządku obrad Sejmu mieszczą się w sferze wewnętrznych kompetencji władzy ustawodawczej.

Odrzucone argumenty

Wykluczenie posła z obrad Sejmu stanowiło naruszenie przepisów prawa i powinno podlegać kontroli sądu administracyjnego. Decyzja o wykluczeniu posła była aktem z zakresu administracji publicznej, dotyczącym uprawnień posła.

Godne uwagi sformułowania

Prezydium Sejmu jest wewnętrznym organem Sejmu - władzy publicznej pochodzącej z powszechnych wyborów, którego zadania w zasadzie skupiają na podejmowaniu czynności mających wpływ na prace izby niższej parlamentu. Zaskarżona uchwała nie spełnia podstawowych z wyżej wymienionych elementów by uznać ją za rozstrzygnięcie o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Samo stwierdzenie, że Prezydium Sejmu nie jest organem administracji publicznej, jest wystarczające do uznania za niedopuszczalnej drogi sądowoadministracyjnej i odrzucenie skargi w niniejszej sprawie.

Skład orzekający

Paweł Groński

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie granic jurysdykcji sądów administracyjnych w zakresie kontroli działań organów Sejmu i Prezydium Sejmu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wykluczenia posła z obrad Sejmu i interpretacji przepisów P.p.s.a. w kontekście organów władzy ustawodawczej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy konfliktu między posłem a organami Sejmu oraz kwestii granic kontroli sądowej nad działaniami władzy ustawodawczej, co jest istotne dla prawników i obywateli zainteresowanych praworządnością.

Sąd administracyjny nie zbadał skargi posła na wykluczenie z obrad Sejmu. Dlaczego?

Dane finansowe

WPS: 200 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 2003/21 - Postanowienie WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Paweł Groński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Sędzia WSA Paweł Groński po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. B. na uchwałę Prezydium Sejmu z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie wykluczenia posła z obrad posiedzenia Sejmu RP postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu G. B. kwotę 200 (dwieście) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi.
Uzasadnienie
Uchwałą z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...], Prezydium Sejmu utrzymało w mocy decyzję Marszałka Sejmu z dnia [...] lipca 2021 roku o wykluczeniu, w trybie art. 175 ust. 5 Regulaminu Sejmu, posła G.B. z [...]. posiedzenia Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej.
Na tę uchwałę skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł G.B., reprezentowany przez adwokata, podnosząc zarzut naruszenia:
1. § 25 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 w zw. z § 25 ust. 4 pkt 4 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2021 roku w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii poprzez utrzymanie w mocy działania Marszałek Sejmu polegającego na wykluczeniu w dniu [...] lipca 2021 roku posła G. B. z obrad [...]. posiedzenia Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z uwagi na brak zakrywania, przy pomocy maseczki, ust i nosa podczas, gdy wobec posła zachodzi jedna z przesłanek wyłączających obowiązek zakrywania przy pomocy maseczki ust i nosa;
2. art. 175 ust. 3, 4 w zw. z art. 175 ust. 5 Regulaminu Sejmu poprzez utrzymanie działania Marszałek Sejmu polegającego na wykluczeniu z Posiedzenia posła G. B. w sytuacji, gdy nie zachodziły żadne podstawy do wykluczenia z Posiedzenia posła, gdyż zachowywał się on zgodnie z obowiązującym Rozporządzeniem tj. nie miał zakrytego ust i nosa za pomocą maseczki, gdyż zalicza się do grupy osób zwolnionych z tego obowiązku na podstawie z § 25 ust. 4 pkt 4 litera c Rozporządzenia,
3. art. 3 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 1996 roku o wykonywaniu mandatu posła i senatora poprzez uniemożliwienie wykonywania posłowi G.B. wynikających z ustawy obowiązków czynnego udziały w posiedzeniach Sejmu.
Z uwagi na powyższe wniósł o:
1. uchylenie decyzji Prezydium Sejmu, a następnie stwierdzenie dokonania czynności Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z naruszeniem prawa,
2. zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
W ocenie Skarżącego działanie Marszałka Sejmu utrzymane w mocy przez Prezydium Sejmu jest sprzeczne z przepisami powszechnie obowiązującego prawa, a co za tym idzie wydanie decyzji o wykluczenia posła z posiedzenia stanowiło bezprawne działanie organu administracji. Bezprawność ta przejawia się w zastosowania art. 175 ust. 3 i 4 Regulaminu Sejmu, czyli dwukrotnemu napomnieniu Skarżącego, a następnie wykluczeniu go z posiedzenia na podstawie art. 175 ust. 5 Regulaminu Sejmu bez żadnej prawidłowej podstawy prawnej.
W trakcie udzielania napomnień oraz wykluczania Skarżącego nie został udzielony mu głos, nie mógł się on swobodnie wypowiedzieć. Nie umożliwiono mu przedstawienia swojego stanowiska chociażby poprzez wysłuchanie, a także uzasadnienia swojego działania i wykazania działania zgodne z powszechnie obowiązującym prawem.
W ocenie Skarżącego nie istnieje przepis, który nakazywałby zakrywanie twarzy podczas posiedzenia Sejmu, a nawet gdyby obowiązywał byłby sprzeczny z treścią rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2021 r. w zakresie, w jakim nie przewiduje wyjątków. Ograniczenie prawa do udziału posła w posiedzeniu Sejmu nie może być ustanowione w Regulaminie Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, a tym bardziej ograniczone arbitralnymi działaniami Marszałka Sejmu (art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej).
Sprawa natomiast podlega natomiast kontroli sądowoadministracyjnej na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora. Przepis ten wskazuje dwa podstawowe obowiązki, jakie ciążą na parlamentarzystach w Polsce. Chodzi o obowiązek obecności oraz obowiązek czynnego udziału w posiedzeniach właściwych izb i ich organów. Zdalne uczestnictwo w pracach Sejmu ma, zdaniem Skarżącego, charakter subsydiarny lub drugorzędny, pierwszeństwo powinno przysługiwać osobistej pracy posła na sali plenarnej. Spowodowane jest to po pierwsze faktem lepszego możliwości bieżącego reagowania na wydarzenia w pracach parlamentarnych, gdzie nie trzeba oczekiwać na dopuszczenie do głosu za pomocą instrumentów pracy zdalnej, a także nie można zostać skutecznie wyłączonym czy wyciszony jednym przyciskiem.
W konsekwencji Skarżący stwierdził, że z uwagi na decyzję Prezydium Sejmu został pozbawiony możliwości sprawowania mandatu poselskiego, który otrzymał od swoich wyborców. Odmowa realizacji tego uprawnienia kreuje sprawę administracyjną, w ramach której organ będący dysponentem "władztwa", dokonuje czynności z zakresu administracji publicznej. Czynność odmowy dotyczy zindywidualizowanego podmiotu, któremu odmawia się realizacji jego uprawnienia.
W odpowiedzi na skargę Prezydium Sejmu wniosło o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie.
W uzasadnieniu wskazało, że sprawa nie mieści się w katalogu zawartym w przepisie art. 3 § 2 P.p.s.a., w szczególności zaskarżony akt nie stanowi aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.
Zarówno Prezydium Sejmu, jak i Marszałek Sejmu, nie stanowią organów administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, (zwanej dalej k.p.a.) Jednocześnie procedura uregulowana w art. 175 ust. 3-5 Regulaminu Sejmu, kończąca się podjęciem przez Marszałka Sejmu decyzji o wykluczeniu posła z posiedzenia Sejmu, od której odwołanie rozstrzyga na podstawie art. 175 ust. 6 Regulaminu Sejmu Prezydium Sejmu, ma charakter w pełni autonomiczny. Normowana jest przepisami Regulaminu Sejmu, w których brak jest jakiegokolwiek odesłania do stosowania przepisów K.p.a. W związku z powyższym nie ma podstaw do przyjęcia, że Prezydium Sejmu, utrzymując w mocy decyzję Marszałka Sejmu o wykluczeniu posła 2 posiedzenia Sejmu, lub Marszałek Sejmu, podejmując decyzję o tym wykluczeniu, dokonuje aktu lub czynności określonych w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.
Działanie Marszałka Sejmu polegające na wykluczeniu posła z posiedzenia Sejmu, jak również rozstrzygnięcie przez Prezydium Sejmu odwołania posła od tego wykluczenia, nie stanowią działań o charakterze administrującym. Zaskarżone działanie nie stanowi czynności ukierunkowanej na wykonywanie administracji publicznej. Należy je uznać za działanie ulokowane w obszarze wyłącznych kompetencji Sejmu i jego organów, którego skutki nie wykraczają poza sferę wewnętrznych relacji podmiotów pozostających w strukturze władzy ustawodawczej.
Akty lub czynności określone w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. nie mogą zostać uznane za akty oraz czynności, które zostały skierowane do podmiotu podporządkowanego organizacyjnie lub służbowo organowi wydającemu taki akt lub podejmującemu taką czynność. Niebudząca wątpliwości teza o "wolnym" charakterze mandatu poselskiego nie stoi w sprzeczności z tym, że w zakresie dotyczącym organizacji wewnętrznej i porządku prac Sejmu poseł nie jest "bytem" całkowicie zewnętrznym w relacji do Marszałka Sejmu oraz Prezydium Sejmu. Zakres podporządkowania posła tym organom wyznaczony jest treścią przepisów prawa, które wyposażają organy Sejmu w kompetencje umożliwiające zapewnienie sprawnego toku obrad Sejmu. Zarówno decyzja o wykluczeniu posła z posiedzenia Sejmu, jak i decyzja o utrzymaniu w mocy tego wykluczenia, nie zapadają wobec podmiotu zewnętrznego, niepowiązanego z organem wydającym decyzję żadnymi wewnętrznymi, regulowanymi prawnie, relacjami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga podlega odrzuceniu, ponieważ jest niedopuszczalna.
Zasada dostępu do sądu stanowi jedno z najważniejszych założeń demokratycznego państwa prawnego. Jednak ważne jest, aby sąd był odpowiedni ze względu na charakter sprawy (por. wyrok TK z 4 lipca 2002 r., P 12/01). Zgodnie z art. 175 ust. 1 Konstytucji RP, wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne. Ustrój i właściwość sądów i postępowanie przed nimi określają ustawy (art. 176 ust. 2). Sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów (art. 177). Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej (art. 184). W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego podkreśla się, że norma zawarta w art. 184 Konstytucji RP wprowadza domniemanie właściwości sądów administracyjnych w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości w zakresie kontroli działalności administracji publicznej (por. wyrok TK z dnia 14 czerwca 1999 r., sygn. K 11/98, OTK ZU z 1999 r., nr 5 poz. 97; wyrok TK z dnia 15 października 2013 r., sygn. P 26/11, OTK-A z 2013 r. nr 7, poz. 99).
Z przepisu art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), kształtującej ustrój sądów administracyjnych wynika, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. (§ 2 ww. ustawy). Także treść art. 1 P.p.s.a., to potwierdza, stanowiąc, że ustawa ta normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych.
Granice wyznaczenia prawa do procesu przed sądem administracyjnym reguluje ustawa P.p.s.a. Merytoryczne rozpatrzenie skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Podstawowym warunkiem dopuszczalności skargi jest to, aby sprawa podlegała właściwości sądu administracyjnego, tj. mieściła się w ustawowym katalogu spraw poddanych kognicji sądów administracyjnych, określonym w art. 3 § 2 i § 3 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 5 listopada 2020 r., II FSK 1626/20). Wyszczególnienie w powyższym przepisie aktów i czynności oraz spraw ma charakter wyczerpujący i stanowi katalog zamknięty co oznacza, że skarga wniesiona w jakichkolwiek innych przypadkach niż w nim wskazanych, nie podlega właściwości sądów administracyjnych.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1, 2 i 4 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, oraz inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Z powyższego wynika, że każdy sąd administracyjny przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy winien ustalić czy przedmiot lub żądanie strony podlega kognicji sądów administracyjnych, a więc w pierwszej kolejności ocenić, czy rozstrzygnięcie (lub bezczynność) będące przedmiotem skargi pochodzi od organu administracji publicznej oraz to, czy zaskarżony akt, czynność (lub bezczynność) mieści się w katalogu spraw określonych w art. 3 § 2 P.p.s.a.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie również takie ustalenia poczynił. Doprowadziły one do wniosku, że ani ze względu na podmiot, którego akt zaskarżono, ani ze względu na przedmiot żądania, skarga nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Prezydium Sejmu nie jest bowiem organem administracji publicznej, a uchwała o wykluczeniu posła z obrad Sejmu nie jest aktem, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.
Na mocy uchwalenia i przyjęcia obecnie obowiązującej Konstytucji, Prezydium Sejmu przestało być konstytucyjnym organem Sejmu. Uchylony został bowiem przepis art. 10 ust. 2 Ustawy Konstytucyjnej z dnia 17 października 1992 r. o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym (Dz. U. Nr 84, poz. 426) stanowiący, że Marszałek i wicemarszałkowie tworzą Prezydium Sejmu, które zwołuje posiedzenia Sejmu i kieruje jego pracami. Aktualnie obowiązująca Konstytucja stanowi, że co prawda także Sejm wybiera ze swego grona Marszałka Sejmu i wicemarszałków (art. 110 ust. 1), jednak nie przewiduje ona organu w postaci Prezydium Sejmu. Przewodnictwo obradom, strzeżenie praw Sejmu oraz jego reprezentację na zewnątrz powierza Marszałkowi Sejmu (art. 110 ust. 2).
Obecnie Prezydium Sejmu, zgodnie z art. 9 pkt 2 Uchwały Sejmu Rzeczypospolitej polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (M.P. 2021, poz. 483 tj.) jest organem kolegialnym Sejmu, który zgodnie z art. 11, tworzą Marszałek i wicemarszałkowie, a do którego kompetencji, zgodnie z art. 12 Regulaminu Sejmu należy:
1) ustalanie planu prac Sejmu, po zasięgnięciu opinii Konwentu Seniorów,
2) ustalanie tak zwanych tygodni posiedzeń z wyprzedzeniem co najmniej 3-miesięcznym,
3) dokonywanie wykładni Regulaminu Sejmu, po zasięgnięciu opinii Komisji Regulaminowej, Spraw Poselskich i Immunitetowych,
4) opiniowanie sprawy wniesionych przez Marszałka Sejmu,
5) organizowanie współpracy między komisjami sejmowymi i koordynowanie ich działań,
6) ustalanie zasady organizowania doradztwa naukowego na rzecz Sejmu i jego organów, powoływania doradców sejmowych oraz korzystania z opinii i ekspertyz,
6a) określania przypadków, w których dokument w postaci elektronicznej spełnia wymóg formy pisemnej wynikający z przepisów Regulaminu Sejmu,
7) podejmowanie innych czynności wynikających z Regulaminu Sejmu.
Stosownie do art. 175 ust. 5 Regulaminu Sejmu Prezydium jest również organem odwoławczym od decyzji Marszałka Sejmu o wykluczeniu posła z porządku obrad.
Zakres pojęcia organu administracji publicznej wyznacza kompetencja ogólna, którą ustawodawca ustanowił w art. 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Zgodnie z tymi przepisami zdolność prawną do prowadzenia postępowania administracyjnego mają organy administracji publicznej oraz inne organy państwowe i inne podmioty, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwienia spraw określonych w art. 1 pkt 1. Działalność z zakresu administracji publicznej obejmuje zaś zadania i kompetencje w zakresie władzy wykonawczej, wykonywane w formie władczej, którą cechuje jednostronność działania, moc wiążąca oraz dopuszczalność stosowania przymusu.
Natomiast Prezydium Sejmu jest wewnętrznym organem Sejmu - władzy publicznej pochodzącej z powszechnych wyborów, którego zadania w zasadzie skupiają na podejmowaniu czynności mających wpływ na prace izby niższej parlamentu. Posiada co prawda kompetencje w sprawach regulaminowych posłów, jednak jego rozstrzygnięcia co najwyżej podlegają kontroli Sejmu (art. 21 ust. 2 Regulaminu Sejmu). Rozstrzygnięcia podejmowane przez Prezydium Sejmu mogą dotyczyć jedynie posłów – w sprawach dotyczących ich odpowiedzialności regulaminowej. Natomiast kontroli sądów administracyjnych poddana została działalność administracji publicznej (rządowej i samorządowej) stosownie do art. 184 Konstytucji. Stwierdzić zatem należało, iż Prezydium Sejmu, jako organ Sejmu, czyli władzy publicznej ustawodawczej, nie należy do organów administracji publicznej, których działanie podlega kontroli sądów administracyjnych.
Samo stwierdzenie, że Prezydium Sejmu nie jest organem administracji publicznej, jest wystarczające do uznania za niedopuszczalnej drogi sądowoadministracyjnej i odrzucenie skargi w niniejszej sprawie.
Skoro zaskarżona uchwała nie została wydana przez organ administracji publicznej, ani też organ, któremu przyznano uprawnienie to rozstrzygania indywidualnych spraw w formie władczej, również ona nie będzie podlegała kontroli sądu administracyjnego.
Skoro jednak w skardze wskazywano, że stanowi ona czynność o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., to Sąd uznał za zasadne odniesienie się co do charakteru zaskarżonej uchwały.
Zacząć należy od tego, że przepis art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
W literaturze przyjmuje się, że przedmiotem skargi na podstawie tego przepisu mogą być akty lub czynności, które:
1) w rozumieniu przepisów prawa materialnego i procesowego nie są decyzją lub postanowieniem;
2) mają charakter indywidualny, co wynika z określenia ich przedmiotu, a mianowicie uprawnień lub obowiązków, których dotyczą;
3) podejmowane są na podstawie przepisów prawa, które nie wymagają ich autorytatywnej konkretyzacji, a jedynie potwierdzenia uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów powszechnie obowiązującego prawa, co oznacza również, że stanowią one przejaw wiedzy organu wykonującego administrację publiczną;
4) są podejmowane w zakresie administracji publicznej, charakteryzując się, między innymi, jednostronnością działania;
5) są podejmowane przez podmiot wykonujący administrację publiczną (zob. B. Adamiak, Z problematyki właściwości sądów administracyjnych, art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ZNSA 2006 nr 2, s. 18-19).
W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. I OPS 3/07, zawierającej wykładnię art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., wyjaśniono, że "Po pierwsze, w przepisie tym jest mowa o aktach lub czynnościach z zakresu administracji publicznej innych niż decyzje i postanowienia wydawane w administracyjnych postępowaniach jurysdykcyjnych. To zdaje się wyraźnie wskazywać, że chodzi o sprawy indywidualne, podobnie jak w przypadku spraw załatwianych w drodze decyzji administracyjnej, tyle tylko, że w sprawach tych nie orzeka się w drodze decyzji administracyjnej, lecz mogą być podejmowane akty lub czynności dotyczące określonych adresatów. Jak decyzja, czy postanowienie administracyjne są kierowane do konkretnych podmiotów, tak akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., są kierowane przez organ administracji publicznej również do konkretnych podmiotów. Z omawianego przepisu można wnosić, iż wolą ustawodawcy było objęcie kontrolą sądu administracyjnego tych prawnych form działania administracji publicznej, które mogą być i są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów administrowanych, w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia administracyjnego. Akt lub czynność podejmowane są w sprawie indywidualnej w tym znaczeniu, że jej przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny (uprawnienie lub obowiązek), którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego".
Zaskarżona uchwała Prezydium Sejmu nie spełnia podstawowych z wyżej wymienionych elementów by uznać ją za rozstrzygnięcie o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.. Już choćby z tej przyczyny, że nie została wydana przez organ administracji publicznej (o czym mowa wyżej), ani w zakresie administracji publicznej nie można uznać, iż jest dopuszczalna na drodze sądowoadministracyjnej. Co prawda dotyczy konkretnego posła jednak jej przedmiotem nie był zindywidualizowany stosunek administracyjny. Jego cechą jest bowiem to, że podejmowany jest zawsze przez organ administracji publicznej, posiadający uprawnienia władcze wobec drugiego podmiotu. W niniejszej sprawie nie można przyjąć, że rozstrzygnięcie zostało podjęte przez podmiot mający uprawnienia władcze w stosunku do posła. Prezydium Sejmu, co zresztą wyżej wyjaśniono, jest organem Sejmu. Nie ma żadnych kompetencji umożliwiających jednostronne określenie praw i obowiązków drugiego podmiotu, jako uczestnika stosunku publicznoprawnego. Nie zostało wyposażone ani przez ustawę, ani też przez Regulamin Sejmu w uprawnienia do podejmowania czynności o charakterze władczym, w jakiekolwiek formie określonej w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 P.p.s.a. Nie posiada również środków przymusu do wyegzekwowania swoich rozstrzygnięć. Są to okoliczności, które wystarczają do przyjęcia, że uchwała Prezydium Sejmu nie jest aktem, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.
Z tego powodu należało uznać, że zaskarżona uchwała nie może podlegać kontroli sądu administracyjnego. Nie należy do katalogu spraw, których rozstrzyganie wolą ustrojodawcy powierzono sądom administracyjnym, jak również nie została wydana przez organ administracji publicznej.
Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że skarga jako niepodlegająca kognicji sądów administracyjnych jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a., o czym orzeczono jak w pkt 1 sentencji.
W pkt 2 sentencji orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI