VII SA/Wa 1996/21

VII SA/Wa 1996/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-12-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grzegorz Rudnicki
Izabela Ostrowska /przewodniczący sprawozdawca/
Włodzimierz Kowalczyk
Symbol z opisem
6155 Uzgodnienia w sprawach z zakresu zagospodarowania przestrzennego
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II OSK 394/22 - Postanowienie NSA z 2024-09-10
Skarżony organ
Minister Środowiska
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonego postanowienia
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 741
art. 53 ust. 4 pkt 5, art. 60 ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym -  t.j.
Dz.U. 2020 poz 1064
art. 161
Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi T. P. na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia [...] lipca 2021 r. znak [...] w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia [...] maja 2021r. znak: [...] II. zasądza od Ministra Klimatu i Środowiska na rzecz T. P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r., znak: [...], Minister Klimatu i Środowiska na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm" dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku T. P. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem tego organu z dnia [...] maja 2021 r., znak: [...], odmawiającym uzgodnienia projektu decyzji ustaleniu warunków zabudowy, utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie.
Z akt postępowania administracyjnego wynika, że pismem z 20 maja 2021 r. Burmistrz Gminy C. zwrócił się do organu o uzgodnienie projektów decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych oraz drogi wewnętrznej na działce nr ew. [...], obręb S., gm. C., w zakresie udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych. Po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku Minister Klimatu i Środowiska postanowieniem z [...] maja 2021 r. odmówił uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla powyższej inwestycji. Wniosek o ponowne rozpatrzenie niniejszej sprawy złożył T. P. (dalej: "inwestor"), podnosząc brak właściwości Ministra Klimatu i Środowiska w niniejszej sprawie, O błędną wykładnię przepisów ustawy Prawo geologiczne i górnicze oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a także brak pełnego i dokładnego wyjaśnienia przez organ stanu faktycznego niniejszej sprawy i nieuwzględnienie okoliczności mających wpływ na wydane rozstrzygnięcie. Ponownie analizując przedmiotową sprawę Minister Klimatu i Środowiska postanowieniem z [...] lipca 2021 r. utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] maja 2021 r.
W uzasadnieniu organ zacytował przepisy stanowiące podstawę tego rozstrzygnięcia. Podkreślił, że przesłanki ochrony złóż nie zostały dotychczas sprecyzowane na gruncie przepisów Prawa geologicznego i górniczego oraz Prawa ochrony środowiska, jednakże art. 125 tej drugiej ustawy zawiera klauzulę ochronną przez ustanowienie dyrektywy, że złoża kopalin podlegają ochronie polegającej na racjonalnym gospodarowaniu ich zasobami oraz kompleksowym wykorzystaniu kopalin, w tym kopalin towarzyszących. Zgodnie z orzecznictwem sądów
administracyjnych celem ustawodawcy było wprowadzenie w tym przepisie ochrony złóż kopalin niezależnie od tego, czy już podlegają eksploatacji, czy będą eksploatowane w przyszłości. W przypadku zaś uzgodnienia projektów decyzji o warunkach zabudowy i o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, ochrona złoża przejawia się w ustaleniu przez organ administracji geologicznej, czy w projektach decyzji wydawanych dla konkretnych inwestycji prawidłowo zostało ujawnione udokumentowane złoże kopaliny oraz czy planowana funkcja i sposób zagospodarowania terenu w niej określony nie ograniczy w przyszłości możliwości eksploatacji złoża. Odpowiadając na zarzut braku właściwości Ministra Klimatu i Środowiska w przedmiotowej sprawie organ wyjaśnił, że konsekwencją upoważnienia ministra właściwego do spraw środowiska do załatwiania spraw związanych z zatwierdzaniem projektów robót geologicznych oraz dokumentacjami geologicznymi złóż kopalin objętych własnością górniczą jest właściwość rzeczowa tego organu do uzgadniania projektów decyzji o warunkach zabudowy i decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, w zakresie udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych na podstawie art. 53 ust. 4 pkt 5 oraz art. 60 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a także studium, planów miejscowych oraz planów zagospodarowania przestrzennego województwa w zakresie udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych. Z tego względu, zdaniem Ministra Klimatu i Środowiska, jest on organem właściwym do uzgadniania decyzji o warunkach zabudowy. Ponadto po obszernej analizie przepisów Prawa geologicznego i górniczego organ rozpatrujący niniejszą sprawę doszedł do wniosku, że sprawy związane z uzgadnianiem przez organy administracji geologicznej projektów decyzji o warunkach zabudowy w zakresie udokumentowanych złóż kopalin, stanowią sprawy związane z dokumentacjami geologicznymi, dlatego na postawie art. 158 pkt 1, art. 160 i art. 161 ust. 3 Prawa geologicznego i górniczego należą do właściwości ministra właściwego do spraw środowiska. Zdaniem organu za taką wykładnią przemawia również wykłada systemowa i funkcjonalna uwzględniająca art. 161, art. 94 - 96 i art. 158 pkt 1 Prawa geologicznego i górniczego oraz ustawę o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Po przeanalizowaniu zgormadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego organ stwierdził, że w granicach działki nr [...], obręb [...], gmina C., znajduje się udokumentowane złoże węgla brunatnego [...]. W ocenie Ministra Klimatu i Środowiska planowany sposób zagospodarowania powyższej działki wskazaną zabudową trwałą spowoduje naruszenie zasady ochrony złóż kopalin. Dodatkowo, zdaniem organu rozpatrującego niniejszą sprawę, przytoczone przez inwestora przepisy Prawa geologicznego i górniczego oraz Prawa o ochronie środowiska stanowią uzasadnioną podstawę do wprowadzenia ograniczeń w zabudowie. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest bowiem podstawową formą kształtowania ładu przestrzennego. Przeznaczenie terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje właśnie przede wszystkim w miejscowym planie. Dopiero w przypadku jego braku dopuszcza się określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu w drodze decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego albo decyzji o warunkach zabudowy. Skoro zatem zasada ochrony złóż kopalin znajduje swoje odzwierciedlenie w podstawowej formie określenia zasad zagospodarowania terenu, to powinna mieć zastosowanie także przy drugiej dopuszczalnej formie. Przemawiają bowiem za tym argumenty natury celowościowej i systemowej. Jak podkreślił Minister Klimatu i Środowiska, istnieje więc wyraźna podstawa prawna uprawniająca do odmowy uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy czy też decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego z uwagi na ochronę złóż kopalin a tym samym do zakazu zabudowy zgodnie z przeznaczeniem określonym w projekcie decyzji.
Odnosząc się do zarzutu braku należytego uzasadnienia stanowiska przez organ, w uzasadnieniu postanowienia wskazano, że Minister Klimatu i Środowiska zbadał, czy zabudowa przedstawiona w projekcie decyzji o warunkach zabudowy uniemożliwi lub utrudni eksploatację złoża. Z ustaleń poczynionych przez organ wynika, że pod działką nr ew. [...] znajduje się udokumentowane złoże węgla brunatnego [...]. Co więcej, dane zawarte w ogólnodostępnym systemie Gospodarki i Ochrony Bogactw Naturalnych "MIDAS" wskazują, że cała przedmiotowa działka znajduje się na tym złożu. W ocenie organu w świetle przywołanych w zaskarżonym postanowieniu regulacji ustaw - Prawo geologiczne i górnicze oraz Prawo o ochronie środowiska, rozstrzygnięcia dotyczące planowania i zagospodarowania przestrzennego powinny zapewniać ochronę złoża, w tym jego dostępność dla eksploatacji w przyszłości. Dlatego też za niedopuszczalne uznaje się przykładowo przeznaczenie w planie miejscowym terenów nad udokumentowanymi złożami kopalin pod zabudowę mieszkaniową lub usługową.
Organ podkreślił w tym miejscu, że nie chodzi tu wyłącznie o takie przekształcenie terenu, które obiektywnie trwale uniemożliwi eksploatację złoża, bo w ostateczności każdy budynek można wyburzyć a urządzenie zdemontować, zniszczyć czy też przenieść. Jednakże należy brać pod uwagę realizację zasad ochrony racjonalnej dostępności złoża w przyszłości, czemu na przeszkodzie mogą stawać, m.in. koszty ekonomiczne związane z usunięciem istniejącej zabudowy, w tym koszty odszkodowań dla właścicieli lub inwestorów.
Na zakończenie swoich rozważań Minister Klimatu i Środowiska podkreślił, że w przedmiotowej sprawie interes strony stoi w sprzeczności z interesem społecznym. Dodał, że w doktrynie przyjmuje się konieczność ograniczenia interesu obywateli, ale tylko w zakresie w jakim ograniczony będzie interes społeczny. W rozpoznawanej sprawie budowa budynku mieszkalnego stoi zaś na przeszkodzie interesowi społecznemu jakim jest ochrona złoża węgla brunatnego [...]. Stąd też stosownemu ograniczeniu musi podlegać słuszny interes strony, co w niniejszej sprawie wyraża się w odmowie uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla omawianej inwestycji.
Skargę na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł T. P., domagając się jego uchylenia, uchylenia postanowienia z [...] maja 2021 r., a także zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie zarzucił kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie:
- art. 53 ust. 4 pkt 5 oraz art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2021 r. poz. 741 ze zm., dalej: "u.p.z.p.") w zw. z art. 161 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2021 r. poz. 1420 ze zm.) poprzez zajęcie stanowiska przez Ministra Klimatu i Środowiska jako organ niewłaściwy w przedmiotowej sprawie, albowiem organem właściwym do uzgodnienia decyzji o ustaleniu warunków zabudowy oraz zajęcia stanowiska w przedmiotowej sprawie jest Marszałek Województwa [...], które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy, albowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane przez niewłaściwy organ,
- art. 60 ust. 1 w zw. z art. 53 ust. 4 pkt 5 u.p.z.p. w zw. art. 95 ust 1 i 2 Prawa geologicznego i górniczego w zw. z art. 125 oraz art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 27
kwietnia 2001 r. Prawo Ochrony Środowiska (Dz.U. z 2020 r. poz. 1219 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że jedyną formą ochrony złóż jest zakaz ich zabudowy, a w celu zapewnienia warunków utrzymania równowagi przyrodniczej i racjonalnej gospodarki zasobami środowiska, należy w szczególności uwzględniać obszary występowania złóż kopalin oraz obecnych i przyszłych potrzeb eksploatacji tych złóż, co natomiast oznacza konieczność zabezpieczenia terenu na potrzeby zagospodarowania złoża, pomimo że jak wskazuje sam organ wydający zaskarżone postanowienie, ww. okoliczności mogłyby zostać wzięte pod uwagę przez organ prowadzący postępowanie w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, czego efektem mogłaby być odmowa prowadzenia działalności wydobywczej w tej części złoża, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem organ chcąc zapewnić dostęp do złóż obecnym i przyszłym pokoleniom zamierza je chronić przed trwałą zabudową, podczas, gdy w świetle okoliczności niniejszej sprawy nie zostało jeszcze przesądzone, czy kiedykolwiek w przyszłości będzie możliwe prowadzenie działalności wydobywczej w tej części złoża,
-. art. 7 w zw. z art. 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie przez organ błędnej oceny polegającej na uznaniu, że planowana inwestycja utrudni przyszłą eksploatację złoża węgla brunatnego [...], brak dostatecznego, pełnego i dokładnego wyjaśnienia przez organ stanu faktycznego sprawy w zakresie zaniechania sprawdzenia i ustalenia przez Ministra Klimatu i Środowiska, czy planowane jest kiedykolwiek w przyszłości wydobycie złoża węgla brunatnego [...]; nieuwzględnienie przez organ, że planowana inwestycja, dla której w niniejszym postępowaniu miał zostać uzgodniony projekt decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, zlokalizowana ma być na terenie Parku Krajobrazowego im. [...], w związku z czym za niemożliwe bądź znacznie utrudnione należy uznać wydobywanie węgla brunatnego metodą odkrywkową w granicach ww. Parku Krajobrazowego, co tym bardziej implikuje wniosek o możliwości realizacji przez skarżącego planowanej inwestycji budowlanej; nieuwzględnienie przez organ, że w stosunku do terenu, na którym planowana jest inwestycja nie ma dokumentów wskazujących na gotowość Skarbu Państwa do wydobycia złóż kopalin węgla brunatnego, w tym aktualnej dokumentacji geologicznej, brak projektu zagospodarowania złoża, tudzież raportu o oddziaływaniu
na środowisko dla przedsięwzięcia - eksploatacja odkrywkowa złoża, a nadto, że nie została udzielona żadna koncesja na wydobycie ww. złoża kopalin, co jednoznacznie wskazuje, że Skarb Państwa, w najbliższych latach nie planuje wydobycia przedmiotowego złoża węgla brunatnego [...]; brak wyczerpującego wyjaśnienia sprawy poprzez zaniechanie sprawdzenia i ustalenia przez organ, czy na terenie, na którym planowana jest inwestycja możliwe będzie w przyszłości wydobywanie węgla brunatnego metodą odkrywkową, do czego niezbędne jest przeprowadzenie opinii biegłego z zakresu wydobywania kopalin, gdyż wiedza ta wymaga wiadomości specjalnych, a także nieuwzględnienia przez organ, że zarówno przepisy prawa polskiego, jak i unijnego przejawiają tendencję do znacznego ograniczenia eksploatacji węgla brunatnego - które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem organ pominął ww. okoliczności, które są natomiast istotne w niniejszej sprawie, a nadto wskazują, że działalność wydobywcza ww. złoża nie jest wskazana oraz planowana, w związku z czym nie ma przeszkód, aby uzgodniony został projekt decyzji o ustaleniu warunków zabudowy,
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wystarczającego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia polegającego na braku wskazania przez organ, dlaczego planowana inwestycja utrudni przyszłą eksploatację węgla brunatnego "[...], które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem zaskarżone postanowienie wymyka się jakiejkolwiek kontroli instancyjnej,
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na jego nieprawidłowym zastosowaniu i utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia, podczas gdy w niniejszej sprawie zaszły przesłanki do uchylenia postanowienia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia [...] maja 2021 r., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy.
W uzasadnieniu skarżący rozwinął powyższe zarzuty.
W odpowiedzi na skargę Minister Klimatu i Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Kontrola sądu administracyjnego zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sprowadza się do badania zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na badaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ponadto sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Skarga okazała się zasadna, przy czym z przyczyn, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu, kierując się art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., "p.p.s.a."). Sąd uznał bowiem, że sprawa zakończona zaskarżonym postanowieniem, w I instancji rozpoznana została przez organ niewłaściwy rzeczowo; to zaś czyniło koniecznym zastosowanie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. i wyeliminowanie z obrotu prawnego obu postanowień Ministra poprzez stwierdzenie ich nieważności.
Rozwijając tę ocenę Sąd zauważa, że kontrolował w sprawie postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska z [...] lipca 2021 r., utrzymujące w mocy postanowienie własne tego organu z [...] maja 2021 r. o odmowie uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych oraz drogi wewnętrznej na działce nr [...] obręb [...], gmina C. O uzgodnienie ww. projektu decyzji o warunkach zabudowy wystąpił Burmistrz Gminy C. wskazując, że planowana inwestycja wymaga uzgodnienia w odniesieniu do udokumentowanych złóż kaplin, a to stosownie do art. 53 ust. 4 pkt 5 u.p.z.p. Wystąpienie to Burmistrz Miasta i Gminy C. skierował do Ministra; z załączonych do ww. wystąpienia dokumentów wynika, że organ ten przyjął, iż teren planowanej inwestycji zlokalizowany jest w granicach złoża węgla brunatnego - [...].
Stosownie do art. 53 ust. 4 pkt 5 w zw. z art. 60 ust. 1 u.p.z.p. decyzję o warunkach zabudowy wydaje się po uzgodnieniu z właściwym organem administracji geologicznej - w odniesieniu do udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych. Właściwość rzeczową organów administracji geologicznej określa ustawa Prawo geologiczne i górnicze.
Stosownie do art. 161 ust. 1 tej ostatniej ustawy zasadą jest, że organem administracji geologicznej pierwszej instancji jest marszałek województwa. Wyjątki od tej zasady reguluje art. 161 ust. 2 i 3. Art. 161 ust. 3 ustawy Prawo geologiczne i
górnicze stanowi, że do ministra właściwego do spraw środowiska, jako organu administracji geologicznej pierwszej instancji, należą sprawy związane z zatwierdzaniem projektów robót geologicznych oraz dokumentacjami geologicznymi, dotyczące: złóż kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 1 (pkt 1); określania warunków hydrogeologicznych w związku z projektowaniem odwodnień złóż kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 1 (pkt 1a); określania warunków hydrogeologicznych w związku z wtłaczaniem do górotworu wód pochodzących z odwodnień, o których mowa w pkt 1a, wód złożowych powstałych przy wydobywaniu kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 1, oraz wód złożowych z podziemnych magazynów węglowodorów (pkt 1b); obszarów morskich Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 2); określania warunków geologiczno-inżynierskich na potrzeby posadawiania urządzeń i obiektów wchodzących w skład zespołu urządzeń służących do wyprowadzenia mocy w rozumieniu ustawy z dnia 17 grudnia 2020 r. o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 234); regionalnych badań hydrogeologicznych (pkt 3); określania warunków hydrogeologicznych w związku z ustanawianiem obszarów ochronnych zbiorników wód podziemnych (pkt 4); określania warunków hydrogeologicznych oraz geologiczno-inżynierskich dla potrzeb podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji albo podziemnego składowania odpadów (pkt 5); określania warunków hydrogeologicznych oraz geologiczno-inżynierskich na potrzeby poszukiwania lub rozpoznawania kompleksu podziemnego składowania dwutlenku węgla oraz podziemnego składowania dwutlenku węgla (pkt 5a); regionalnych badań budowy geologicznej kraju (pkt 6); regionalnych prac kartografii geologicznej (pkt 7); otworów wiertniczych do rozpoznania budowy głębokiego podłoża, niezwiązanego z dokumentowaniem złóż kopalin (pkt 9); obiektów budownictwa wodnego o wysokości piętrzenia przekraczającej 5 m (pkt 10). Ponadto w art. 161 ust. 4 p.g.g. uregulowano, że do ministra właściwego do spraw środowiska należą także sprawy związane z zatwierdzaniem dokumentacji geologiczno-inwestycyjnej złoża węglowodorów (które to ustawa definiuje w art. 6 pkt 16 wskazując, że węglowodorami są ropa naftowa, gaz ziemny oraz ich naturalne pochodne, a także metan występujący w złożach węgla kamiennego, z wyjątkiem metanu występującego jako kopalina towarzysząca).
Z powyższych przepisów wynika, że kompetencje ministra ograniczone zostały do spraw związanych z zatwierdzaniem projektów robót geologicznych oraz
dokumentacją geologiczną dotyczącą spraw określonych w pkt 1-10, a także do spraw dotyczących zatwierdzania dokumentacji geologiczno-inżynierskiej złoża węglowodorów.
W świetle brzmienia tych przepisów minister właściwy do spraw środowiska nie jest, zdaniem Sądu, organem (I instancji) właściwym do dokonania uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy jako organ administracji geologicznej - w odniesieniu do udokumentowanych złóż kopalin i wód podziemnych. Kompetencje ministra dotyczą spraw związanych z zatwierdzaniem projektów robót geologicznych oraz dokumentacjami geologicznymi. Nie można zaś uznać, aby uzgodnienie dokonywane w ramach współdziałania organów w sprawach dotyczących ustalenia warunków zabudowy było sprawą związaną z zatwierdzaniem projektów robót geologicznych oraz dokumentacjami geologicznymi. W rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z prowadzeniem robót geologicznych; te zdefiniowano w art. 6 ust. 1 pkt 11 p.g.g. jako wykonywanie w ramach prac geologicznych wszelkich czynności poniżej powierzchni terenu, w tym przy użyciu środków strzałowych, a także likwidacja wyrobisk po tych czynnościach. Natomiast określenie co stanowi dokumentację geologiczną i w jaki sposób podlega ona zatwierdzeniu zawiera Dział V, rozdział 2 ww. ustawy, w szczególności art. 88, 89, 93. Zgodnie z art. 88 ust. 1 p.g.g. dokumentacją geologiczną jest przedstawienie wyników prac geologicznych, wraz z ich interpretacją, określeniem stopnia osiągnięcia zamierzonego celu wraz z uzasadnieniem. Tymczasem uzgodnienie wydawane w trybie art. 53 ust. 4 pkt 5 u.p.z.p. jest zajęciem stanowiska przez właściwy organ administracji geologicznej, który niewątpliwie może skorzystać ze sporządzonej dokumentacji geologicznej (sporządzonej na podstawie prac geologicznych), lecz nie musi być organem, który tę dokumentację zatwierdził. Tak też przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 czerwca 2021 r., o sygn. akt II OSK 28/21, zaznaczając nadto, że wskazane regulacje nie dają podstaw do przyjęcia, że skoro minister będzie organem właściwym w sprawach związanych z zatwierdzeniem projektów robót geologicznych oraz dokumentacjami geologicznymi w wypadku złóż kopalin, o których mowa w art. 10 ust. 1, to będzie również właściwy do dokonania uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy, jeżeli inwestycja planowana jest na terenie gdzie znajdują się złoża kopaliny. Podzielając w pełni to stanowisko, Sąd wyklucza także, z przyczyn w istocie już powyżej podanych, stwierdzenie właściwości rzeczowej ministra do orzekania w sprawie w I instancji na podstawie art. 161 ust. 4 p.g.g. (tym bardziej, że sam organ w postanowieniu z 26 stycznia 2021 r. jako podstawę prawną do działania w sprawie wskazał art. 161 ust. 3 pkt 1 p.g.g.).
Sąd zaznacza jednocześnie za Naczelnym Sądem Administracyjnym (v. ww. wyrok, ale też wyrok NSA z 18 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 3266/19), że kompetencja organu administracji do działania nie może być dorozumiana lecz musi wynikać wprost z obowiązującego przepisu prawa. Skoro wart. 161 ust. 3p.g.g. przewidziano przypadki stanowiące odstępstwo od generalnej reguły, to uprawnienia ministra właściwego do spraw środowiska wynikające z tego uregulowania nie mogą być przenoszone na sytuacje nie objęte dyspozycją wskazanego przepisu; co więcej - uprawnienie wynikające z art. 161 ust. 3 p.g.g. powinno być stosowane ściśle. Sąd stwierdza zatem, że przepis ten nie stanowi normy kompetencyjnej wyznaczającej właściwość rzeczową ministra jako organu administracji geologicznej pierwszej instancji właściwego do dokonania uzgodnienia, o którym mowa w art. 53 ust. 4 pkt 5 u.p.z.p. w zw. z art. 60 ust. 1 u.p.z.p.
Sąd zauważa przy tym, że stosownie do art. 19k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Zgodnie z nakazem wynikającym z tego przepisu, organ administracji publicznej powinien badać swoją właściwość na każdym etapie postępowania. Organ niewłaściwy w danym postępowaniu nie może podjąć żadnej czynności, lecz zobowiązany jest do niezwłocznego przekazania sprawy organowi właściwemu na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. Naruszenie przepisów o właściwości ma daleko idący skutek, bowiem zgodnie z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w takim postępowaniu bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia. Co istotne, każdy przypadek naruszenia właściwości (w odniesieniu do wszystkich jej rodzajów) i niezależnie od jej podstaw, stanowi przesłanką stwierdzenia nieważności. Wystąpienie tego rodzaju wady powoduje zawsze konieczność usunięcia decyzji (postanowienia - v. art. 126 k.p.a.) z obrotu prawnego.
Ze wskazanych przyczyn Sąd stwierdził nieważność wydanych w sprawie postanowień Ministra; z uwagi na powody ich eliminacji z obrotu prawnego Sąd przyjął jednocześnie, że zarzuty skargi, kwestionujące ocenę merytoryczną tego organu, na tym etapie należy uznać za przedwczesne; sprawa winna być bowiem
rozpoznana w I instancji przez właściwy do tego organ. Niemniej jednak, zdaniem Sądu, organ ten winien w swojej ocenie odnieść się do wszystkich istotnych dla skarżącej aspektów sprawy, dając temu wyraz w uzasadnieniu podjętego postanowienia.
Konkludując, Sąd zaznacza, że w sytuacji gdy przepisy ustawy Prawo geologiczne i górnicze wyraźnie nie przekazują kompetencji z zakresu administracji geologicznej innemu organowi administracji publicznej, co do zasady właściwy jest marszałek województwa.
W tych warunkach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 200 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.