VII SA/Wa 1981/20

VII SA/Wa 1981/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-02-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-11-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Artur Kuś /przewodniczący/
Grzegorz Rudnicki /sprawozdawca/
Tomasz Stawecki
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 1919/21 - Wyrok NSA z 2022-11-24
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 155, art. 138 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Artur Kuś, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.), sędzia WSA Tomasz Stawecki, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lutego 2021 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2020 r. znak [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargę
Uzasadnienie
Uzasadnienie.
Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2020 r., znak: [...], Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "GINB") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania B. W. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "[...]WINB") z [...] lipca 2020 r., znak: [...] – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że [...]WINB decyzją z [...] lipca 2020 r., znak: [...], po rozpatrzeniu wniosku B. W., odmówił uchylenia na podstawie art. 155 k.p.a., decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 1998 r., znak: [...], utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Urzędu [...]w [...]z [...] grudnia 1997 r., znak: [...], nakazującą Z. M. rozebrać rozpoczętą rozbudowę budynku mieszkalnego w [...]przy ul. [...] ([...]).
Odwołanie od powyższej decyzji [...]WINB z [...]lipca 2020 r. wniosła B. W., będąca następcą prawnym Z. M..
GINB, utrzymując w mocy decyzję organu wojewódzkiego, w pierwszej kolejności przytoczył treść przepisu art. 155 k.p.a. Podał również, że postępowanie wszczęte i prowadzone na podstawie art. 155 k.p.a., nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Jego celem jest sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki dyktowane interesem społecznym lub słusznym interesem strony, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej. Każde indywidualne rozstrzygnięcie prawne, które ma znamiona rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie i kształtuje sytuację prawną strony, należy traktować jako rozstrzygnięcie, na podstawie którego strona nabywa prawo. Postępowanie prowadzone w trybie art. 155 k.p.a. ma na celu sprawdzenie, czy w określonym stanie faktycznym i prawnym zachodzą szczególne przesłanki (interes społeczny, słuszny interes strony oraz brak przepisów szczególnych sprzeciwiających się weryfikacji), które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej. Decyzja oparta na art. 155 k.p.a. ma charakter fakultatywny. Organ rozstrzygający wniosek o uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej, opiera się na uznaniu administracyjnym. Uchylenie lub zmiana decyzji na podstawie art. 155 k.p.a., może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy ustawodawca w przepisie prawa materialnego przewiduje pewien "luz decyzyjny". Natomiast w sytuacji, gdy ustawodawca w sposób sztywny narzuca określone zachowanie organu, uchylenie lub zmiana decyzji w trybie art. 155 k.p.a. nie jest możliwa.
Wskazał, że decyzja Kierownika Urzędu [...]w [...]z [...]grudnia 1997 r. (utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...]z [...]stycznia 1998 r.), nakazująca Z. M. rozebrać rozpoczętą rozbudowę budynku mieszkalnego w [...]przy ul. [...] ([...]), została wydana na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, zgodnie z którym (w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania w postępowaniu zwykłym), właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie, albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Przepis art. 48 Prawa budowlanego należy traktować, jako przepis szczególny, sprzeciwiający się uchyleniu lub zmianie na podstawie art. 155 k.p.a., decyzji nakazującej rozbiórkę.
GINB podkreślił, że w przypadku decyzji, do której wydania organ jest zobligowany w określonych prawem okolicznościach, a w szczególności w przypadku decyzji nakazującej rozbiórkę, nie jest możliwa jej zmiana lub uchylenie w trybie art. 155 k.p.a. Tego rodzaju decyzje mają charakter związany. Uwzględnienie na podstawie art. 155 k.p.a., wniosku o uchylenie lub zmianę ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę, ze względu na słuszny interes strony lub interes społeczny, prowadziłoby do złagodzenia restrykcyjności art. 48 Prawa budowlanego, co pozostawałoby w sprzeczności z wolą ustawodawcy.
Zauważył przy tym, że podniesiona w odwołaniu okoliczność dotycząca tego, że B. W. "nie jest osobiście odpowiedzialna za zrealizowanie bez pozwolenia inwestycji, której dotyczy decyzja Wojewody [...]z dnia [...].01.1998 r. (...) oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika Urzędu [...]w [...], delegatura w [...], z dnia [...].12.1997 r.", nie uzasadnia uchylenia decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a.
W ocenie GINB nie budzi wątpliwości, że nakaz rozbiórki, jako dotyczący rzeczy, przechodzi na następców prawnych jego adresata. Organ wziął pod uwagę, że gdyby zmiana właściciela obiektu budowlanego objętego nakazem rozbiórki miała prowadzić do uchylenia tego nakazu, to skuteczne egzekwowanie przepisów prawa budowlanego byłoby niemożliwe.
Organ odwoławczy wskazał, że zmiana stanu prawnego, nawet korzystna dla strony, nie uzasadnia zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. Ostateczna decyzja administracyjna konkretyzuje prawa i obowiązki jednostki w określonym stanie faktycznym i prawnym. Mając na uwadze zasadę trwałości decyzji ostatecznych stwierdził, że zmiany występujące po jej wydaniu nie mogą prowadzić do jej uchylenia, chyba że ustawodawca wyraźnie dopuściłby taką możliwość. Adresat ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego na podstawie art. 48 Prawa budowlanego powinien niezwłocznie przystąpić do jej wykonywania. Uchylenie takiej decyzji w związku z okolicznościami zaistniałymi po jej wydaniu byłoby w istocie premiowaniem jednostki za niewykonywanie ostatecznej decyzji administracyjnej.
Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do zastosowania art. 155 k.p.a. [...]WINB zasadnie odmówił uchylenia decyzji Wojewody [...]z [...]stycznia 1998 r. (utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Urzędu [...]w [...]z [...]grudnia 1997 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki rozbudowy budynku mieszkalnego).
W konsekwencji, GINB decyzją z [...]sierpnia 2020 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Z powyższą decyzją nie zgodziła się B. W., wnosząc pismem swego pełnomocnika datowanym na [...] września 2020 r., skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ją w całości.
Zaskarżonej decyzji pełnomocnik zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 155 k.p.a. w zw. z art. 48 Prawa budowlanego poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na błędnym przyjęciu, że decyzja w sprawie usunięcia skutków samowoli budowlanej nie może zostać uchylona w trybie art. 155 k.p.a.
Pełnomocnik wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżąca spełniła wszystkie przesłanki do uchylenia decyzji ostatecznej. Wyraziła zgodę na zmianę decyzji, za zmianą decyzji przemawia słuszny interes skarżącej (polegający na odstąpieniu od nakazu rozbiórki części budynku), a ponadto przepisy szczególne nie sprzeciwiają się zmianie lub uchyleniu decyzji. Przepis prawa materialnego może w niektórych przypadkach wykluczać zmianę lub uchylenie decyzji wydanej na jego podstawie. Dotyczy to zwłaszcza przepisów, które całkowicie wykluczają luz decyzyjny po stronie organu, narzucając mu tylko jedno prawidłowe rozstrzygnięcie w zaistniałym stanie faktycznym. Zmieniane w trybie art. 155 k.p.a. mogą być decyzje wydane na podstawie przepisów pozostawiających organom luz decyzyjny co do treści rozstrzygnięcia, jak i decyzje wydane na podstawie przepisów, które ograniczają swobodę orzeczniczą organu do kilku możliwych rozstrzygnięć, z których każde jest zgodne z prawem.
Zdaniem pełnomocnika skarżącej, przepisy art. 48 i 49 Prawa budowlanego w aktualnym brzmieniu nie mają charakteru zawiązanego, ponieważ przewidują możliwość przeprowadzenia procedury legalizacji samowoli budowlanej. Organ miał możliwość uchylenia decyzji w trybie art. 155 k.p.a. zgodnie z wnioskiem. Uchylenie nie było wykluczone z uwagi na treść art. 48 Prawa budowlanego, jako przepisu szczególnego wobec art. 155 k.p.a. [...]WINB mógł uwzględnić wniosek, albowiem organ wydający decyzję w sprawie usunięcia skutków samowoli budowlanej miał do wyboru więcej niż jedno zgodne z prawem rozstrzygnięcie.
Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że w chwili wydania decyzji Wojewody [...]z [...]stycznia 1998 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Urzędu [...]w [...], delegatura w [...]z [...]grudnia 1997 r., przepisy ustawy Prawo budowlane nie przewidywały procedury legalizacji samowoli budowlanej. Niemniej jednak, zmiana stanu prawnego powinna zostać uwzględniona na korzyść skarżącej. W wyroku z 12 stycznia 1999 r. (sygn. akt P 2/98, OTK 1999, Nr 1, poz. 2 Trybunał Konstytucyjny podzielił pogląd, prezentowany w orzecznictwie NSA (wyrok NSA z 17 kwietnia 2000 r., sygn. akt IV SA 394/98), że przepis art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. (w brzmieniu obowiązującym przez 2003 r.) ma charakter restytucyjny, a nie represyjny (karzący z nawiązką ponad to, co zostało wybudowane z naruszeniem prawa).
Zdaniem pełnomocnika skarżącej, na mocy ustawy z 8 kwietnia 2019 r., o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, do ustawy Prawo budowlane został dodany art. 49f. Zgodnie z tym przepisem do prawa budowlanego wprowadza się uproszczone postępowanie legalizacyjne odnoszące się do "starych" samowoli budowlanych - budowy zakończone przynajmniej 20 lat temu. Mianowicie, w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia, jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne.
W uzasadnieniu projektu ww. ustawy projektodawca wskazał, że "nowa procedura dotyczyć będzie nie tylko samowoli budowlanych zrealizowanych przed 1995 ale również obiektów wybudowanych bez uzyskania zgody organu administracji architektoniczno-budowlanej po 1994, których budowa została zakończona co najmniej 20 lat temu".
Pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że rozbudowa budynku w [...]przy ul. [...]została rozpoczęta w sierpniu 1997 r., czyli ponad dwadzieścia dwa lata temu, ponadto dla przedmiotowej nieruchomości Państwowy Terenowy Inspektor Sanitarny zaopiniował pozytywnie zaproponowane usytuowanie łazienki pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych. Na wniosek Z. M., Wójt Gminy [...]decyzją z [...] września 1997, nr [...], ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji, polegającej na rozbudowie lokalu mieszkalnego w [...] przy ul. [...].
W uzasadnieniu projektu ww. ustawy zmieniającej projektodawca wskazał, że "w Polsce istnieje i jest użytkowanych szereg obiektów budowlanych samowolnie wybudowanych przed wieloma laty, co do których organy nadzoru budowlanego nie mają wiedzy (a tym samym nie mogły podjąć przewidzianych w Prawie budowlanym działań). Właściciele zwykle nie podejmują próby legalizacji samowolnie zrealizowanych obiektów budowlanych z obawy przed wysokimi opłatami legalizacyjnymi, a także obawiając się wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji o rozbiórce - przede wszystkim ze względu na ich niezgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. (...) w uproszczonej procedurze legalizacyjnej organ nie będzie badał chociażby zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Skoro samorząd terytorialny przez 20 lat akceptował obiekt budowlany, zwłaszcza mając świadomość istnienia takiego obiektu przy ustalaniu tub zmianie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, niezasadnym jest teraz kwestionowanie niezgodności takiego obiektu z planem miejscowym".
W ocenie pełnomocnika skarżącej, skoro ustawodawca zdecydował się poddać procedurze uproszczonej legalizacji nawet obiekty budowlane wybudowane niezgodnie z planem miejscowym, natomiast dla przedmiotowej nieruchomości Wójt Gminy [...] wydał decyzję ustalającą warunki zabudowy i zagospodarowania, to słuszny interes strony przemawia za uchyleniem obu decyzji wskazanych we wniosku. Tylko z powodu daty realizacji inwestycji skarżąca była i jest nada pozbawiona możliwości zastosowania jakiejkolwiek procedury legalizacji inwestycji.
Ponadto pełnomocnik podniósł, że skarżąca nie jest osobiście odpowiedzialna za zrealizowanie bez pozwolenia inwestycji, której dotyczy decyzja Wojewody [...]z [...]stycznia 1998 r., oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika Urzędu [...]w [...], delegatura w [...]z [...]grudnia 1997 r. Skarżąca stała się adresatem tych decyzji, ponieważ nabyła nieruchomość położoną w [...] od poprzedniego właściciela, który zrealizował tę inwestycję w warunkach samowoli budowlanej. Skarżąca nie powinna ponosić surowych konsekwencji sytuacji, za których zaistnienie nie ponosi winy.
W odpowiedzi na skargę, GINB wniósł o jej oddalenie, jednocześnie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza, że zaskarżona decyzja (i decyzja ją poprzedzająca) nie naruszała prawa w sposób opisany powyżej, a skarga nie była zasadna.
1. Na wstępie należy wyjaśnić, że przedmiotem sądowej kontroli w tej sprawie (istotą sprawy) jest to, czy w zwisłej przed tut. Sądem sprawie wystąpiły przesłanki z art. 155 k.p.a., pozwalające organowi I instancji na zastosowanie trybu nadzwyczajnego uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej, a w konsekwencji uprawniające GINB do zastosowania art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a.
Zgodnie z art. 155 k.p.a., decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnia, że zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. może być dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy pierwotnej. Postępowanie prowadzone w tym trybie nie jest jednak kolejną instancją administracyjną i nie może służyć weryfikacji ustaleń czy też prawidłowości wykładni i subsumcji przepisów zastosowanych przez organ przy wydaniu decyzji ostatecznej (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 982/18, CBOSA).
Przewidziana w art. 155 k.p.a. możliwość zmiany decyzji w postępowaniu nadzwyczajnym (a więc dotyczącym funkcjonującej już w obrocie prawnym ostatecznej decyzji administracyjnej, z uwzględnieniem treści art. 16 k.p.a.) odnosi się jedynie do sytuacji, gdy w wyniku rozpoznania sprawy administracyjnej organ administracji publicznej mógł był podjąć różne wariantowe rozstrzygnięcia. Tryb ten służy jedynie do zmiany rozstrzygnięcia na inne, ale również możliwe do wydania w niezmienionych okolicznościach faktycznych i prawnych. Nie może natomiast służyć zmianie rozstrzygnięcia na takie, które w wyniku związania organu bezwzględnie obowiązującą normą byłoby niedopuszczalne.
Jak jednoznacznie wypowiedział się NSA – a tut. Sąd podziela w pełni taką ocenę prawna "Art. 155 k.p.a. nie znajduje zastosowania do decyzji nakładającej karę administracyjną za popełniony delikt. W tym trybie niedopuszczalnym pozostaje weryfikacja decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego" (wyrok z 16 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 359/17, CBOSA).
W doktrynie (por. komentarz do art. 155 k.p.a. w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2020) podkreśla się, że art. 155 k.p.a. nie można stosować dla uchylenia lub zmiany decyzji, przy wydaniu której organ nie posiadał żadnego luzu decyzyjnego, gdyż bezwzględnie obowiązujący przepis prawa materialnego zobowiązywał go, przy ustaleniu istnienia określonych w nim przesłanek, do wydania takiej decyzji. Niewątpliwie, takim przepisem jest art. 48 Prawa budowlanego, zgodnie z którym (na dzień orzekania przez organa w postępowaniu zwyczajnym) właściwy organ miał obowiązek nakazania, w drodze decyzji, rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ.
Należy też zwrócić uwagę na to, ze skoro przedmiotem postępowania w trybie art. 155 k.p.a. jest decyzja ostateczna, to stroną tego postępowania jest wyłącznie ten, czyjego interesu prawnego dotyczyło postępowanie zakończone tą decyzją, nie zaś każdy, kto ma interes prawny, aby doszło do zmiany ostatecznej decyzji. Wynika to z faktu, że krąg uczestników postępowania został ustalony już w postępowaniu pierwotnym i pomiędzy nimi następuje zmiana. Zmiana podmiotowa stron postępowania wychodzi zatem poza zakres uprawnień organu wynikających z art. 155 i tym samym jest niedopuszczalna (op. cit.).
W przypadku nakazu rozbiórki unormowanie art. 48 Prawa budowlanego z daty orzekania w postępowaniu zwyczajnym (w niniejszej sprawie dotyczące Z. M., który dopuścił się naruszenia prawa, polegającego na samowoli budowlanej), traktowane jest, jako zaistnienie przesłanki negatywnej do zastosowania trybu określonego w art. 155 k.p.a. W takim bowiem wypadku ową przesłanką negatywną jest istnienie ww. przepisu szczególnego, uniemożliwiającego uchylenie lub zmianę decyzji o nakazie rozbiórki.
W razie ustalenia, że zachodzi przesłanka negatywna zastosowania art. 155 k.p.a., nie dochodzi już do badania, czy spełnione są inne, określone tym przepisem przesłanki takie jak istnienie słusznego interesu strony, który przemawiałby za uwzględnieniem wniosku o uchylenie lub zmianę ostatecznej decyzji o nakazie rozbiórki (por. J. Borkowski, B. Adamiak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 837, s. 840; wyrok NSA z 21 kwietnia 2006 r., sygn. akt II OSK 770/05; wyrok NSA z 25 maja 2006 r., sygn. akt II OSK 862/05 - CBOSA; wyrok NSA z 15 marca 1999 r., sygn. akt IV SA 888/97, ONSA 2000/1/36).
2. Wnioskiem skarżącej z [...] lutego 2020 r. o uchylenie w trybie art. 155 k.p.a. objęta była decyzja Wojewody [...]z [...]stycznia 1998 r., znak: [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Urzędu [...]w [...]z [...]grudnia 1997 r., znak: [...], nakazującą Z. M. rozbiórkę rozbudowanej samowolnie części budynku mieszkalnego w [...]przy ul. [...] ([...]) oraz ww. decyzja. Kierownika Urzędu [...]w [...].
W związku z powyższym należy stwierdzić, że B. W. nie była stroną postępowania, zakończonego ww. decyzją Wojewody [...]z [...]stycznia 1998 r., ani zakończonego ww. decyzją Kierownika Urzędu [...]w [...]z [...] grudnia 1997 r. Innymi słowy, jej interesu prawnego nie dotyczyły ww. decyzje, a więc nie mogła skutecznie domagać się ich uchylenia w trybie art. 155 k.p.a., nawet, jako następca prawny Z. M.. Wprawdzie bowiem skarżąca jest obecnie prawnie zainteresowana w uchyleniu decyzji nakazującej rozbiórkę, tym niemniej postępowanie w sprawie rozbiórki nie dotyczyło interesu prawnego skarżącej.
Niezależnie od powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnia, że art. 48 Prawa budowlanego (obowiązujący w dniu orzekania przez organa obu instancji w przedmiocie nakazu rozbiórki) stanowi, jako przepis szczególny – o czym była mowa w rozważaniach teoretycznych – negatywną przesłankę zastosowania art. 155 k.p.a. w celu uchylenia decyzji Wojewody [...]z [...]stycznia 1998 r., i decyzji Kierownika Urzędu [...]w [...]z [...]grudnia 1997 r. Wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącej, organa w postępowaniu administracyjnym wywołanym samowolą budowlaną nie miały możliwości uznaniowego orzekania. Związane były dyspozycją ówcześnie obowiązującego art. 48 Prawa budowlanego, nakazującą organowi określoną treść rozstrzygnięcia – orzeczenia rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia.
W takim kontekście nie ma znaczenia dokonana po wydaniu decyzji nakazujących rozbiórkę zmiana prawa, podkreślana przez pełnomocnika skarżącej. W dacie bowiem wydania obu ww. decyzji organa nie miały żadnego luzu decyzyjnego. O tym zaś, czy konkretna decyzja była uznaniowa, czy związana decyduje stan prawny na dzień orzekania, a nie stan prawny, jaki zaczął obowiązywać po uzyskaniu przymiotu ostateczności i prawomocności przez taką decyzję. Zmienione prawo dotyczy wyłącznie tych decyzji, które są wydawane w nowym stanie prawnym, a nie decyzji już istniejących w obrocie prawnym.
3. W związku z powyższą oceną prawną za niezasadny Sąd uznał zarzut pełnomocnika skarżącej naruszenia art. 155 k.p.a. w zw. z art. 48 Prawa budowlanego poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na błędnym przyjęciu, że decyzja w sprawie usunięcia skutków samowoli budowlanej nie może zostać uchylona w trybie art. 155 k.p.a. Za niemające znaczenia prawnego w niniejszej sprawie uznać należało również argumenty o charakterze słusznościom, przytoczone w skardze, a dotyczące tego, że skarżąca nie powinna ponosić skutków samowoli budowlanej dokonanej przez inną osobę.
Pomijając fakt, że podnosząc powyższy argument pełnomocnik skarżącej przyznaje, że interes prawny skarżącej dotyczy wyłącznie uchylenia decyzji nakazującej rozbiórkę, ale nie istniał w postępowaniu z art. 48 Prawa budowlanego, to wyjaśnić należy, że wystąpienie przesłanki negatywnej zastosowania art. 155 k.p.a. czyni zbędnym rozważania w przedmiocie słusznego interesu strony.
Organ I instancji słusznie więc odmówił zastosowania art. 155 k.p.a. i zmiany decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym i dlatego organ odwoławczy w pełni poprawnie zastosował art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a., utrzymując decyzję w mocy.
Uzasadnienia zaskarżonych decyzji w pełni odpowiadają wymaganiom art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a., zarówno w zakresie uzasadnienia faktycznego, jak i prawnego wydanych decyzji. Organa przeprowadziły postępowania zgodnie z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., niedokonujący też dowolnej oceny zebranych dowodów (art. 80 k.p.a.)
4. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (...) - Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.