VII SA/Wa 1967/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2018-06-07
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanesamowola budowlanarozbiórkalegalizacjawarunki technicznenadzór budowlanydziałka leśnaodstępstwo od przepisów

WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku letniskowego na działce leśnej, uznając brak możliwości jego legalizacji.

Skarżący domagali się uchylenia decyzji nakazującej rozbiórkę budynku letniskowego, argumentując, że budowa była zgłoszona i ewentualne odstępstwa powinny być rozpatrywane w innym trybie. Sąd administracyjny uznał jednak, że budynek został wzniesiony samowolnie, a jego lokalizacja na działce leśnej uniemożliwia legalizację ze względu na naruszenie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących odległości od lasu. Sąd podkreślił, że instytucja odstępstwa od przepisów technicznych nie ma zastosowania w postępowaniu legalizacyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. i R. Ł. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy nakaz rozbiórki budynku letniskowego. Budynek został zrealizowany samowolnie w 2007 roku na działce leśnej. Skarżący twierdzili, że budowa była zgłoszona jako budynek gospodarczy i że ewentualne istotne odstępstwa powinny być rozpatrywane w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego, a nie art. 48. Kwestionowali również stanowisko organów co do braku możliwości legalizacji obiektu, wskazując na możliwość zastosowania art. 9 Prawa budowlanego (odstępstwo od przepisów technicznych). Sąd uznał, że zgłoszenie dotyczyło zupełnie innego obiektu niż faktycznie wybudowany (budynek gospodarczy do 25 m2 vs. budynek letniskowy o wymiarach 12x12m z instalacjami). W związku z tym, budowa została uznana za samowolę budowlaną w rozumieniu art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Sąd podkreślił, że nie było możliwości legalizacji obiektu, ponieważ jego lokalizacja na działce leśnej narusza przepisy techniczne dotyczące odległości budynków przeznaczonych na pobyt ludzi (kategoria ZL) od granicy lasu (§ 271 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych). Minimalna odległość 8m nie mogła być zachowana, gdyż budynek znajduje się na samej działce leśnej. Sąd odrzucił również argumentację dotyczącą możliwości zastosowania art. 9 Prawa budowlanego w postępowaniu legalizacyjnym. Podkreślono, że instytucja odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych jest przewidziana głównie dla postępowań o pozwolenie na budowę i nie może być stosowana do legalizacji samowoli budowlanej, zwłaszcza gdy naruszenie przepisów (jak w tym przypadku odległość od lasu) może powodować zagrożenie życia lub bezpieczeństwa mienia. Sąd powołał się na ugruntowane orzecznictwo NSA i WSA w tej kwestii.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, budynek taki nie może zostać zalegalizowany, a nakaz rozbiórki jest zasadny.

Uzasadnienie

Lokalizacja budynku na działce leśnej uniemożliwia zachowanie wymaganych odległości od granicy lasu, co stanowi naruszenie przepisów technicznych, które nie daje się usunąć. Ponadto, instytucja odstępstwa od przepisów technicznych (art. 9 Prawa budowlanego) nie ma zastosowania w postępowaniu legalizacyjnym po wykonaniu samowolnych robót budowlanych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

u.p.b. art. 48 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części zrealizowanego w warunkach samowoli budowlanej.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

Pomocnicze

u.p.b. art. 28 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Wymóg uzyskania pozwolenia na budowę przed rozpoczęciem robót budowlanych.

u.p.b. art. 36a § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja istotnego odstępstwa od warunków pozwolenia na budowę lub zgłoszenia.

u.p.b. art. 9 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Możliwość uzyskania zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych.

u.p.b. art. 9 § 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Termin składania wniosku o upoważnienie do udzielenia zgody na odstępstwo (przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę).

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

rozp. WT art. 209 § 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Kwalifikacja budynków przeznaczonych na pobyt ludzi (kategoria ZL).

rozp. WT art. 271 § 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Minimalna odległość między ścianami budynków ZL wynosi 8 m.

rozp. WT art. 271 § 2

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Zwiększenie odległości budynków od granicy lasu w przypadku rozprzestrzeniania ognia.

rozp. WT art. 271 § 8

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Najmniejsza odległość budynków ZL od granicy lasu.

u.p.z.p. art. 61 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Warunki uzyskania decyzji o warunkach zabudowy.

u.p.g.k. art. 20 § 1

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

Zakres ewidencji gruntów i budynków.

u.p.g.k. art. 21 § 1

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

Znaczenie danych z ewidencji gruntów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Budynek został wybudowany samowolnie, a jego lokalizacja na działce leśnej uniemożliwia legalizację ze względu na naruszenie przepisów technicznych dotyczących odległości od lasu. Instytucja odstępstwa od przepisów technicznych (art. 9 Prawa budowlanego) nie ma zastosowania w postępowaniu legalizacyjnym po wykonaniu samowolnych robót budowlanych. Zgłoszenie budowy budynku gospodarczego nie dotyczyło faktycznie wybudowanego budynku letniskowego, co stanowi samowolę budowlaną w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego.

Odrzucone argumenty

Budowa była zgłoszona i ewentualne istotne odstępstwa powinny być rozpatrywane w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Istnieje możliwość legalizacji obiektu poprzez zastosowanie art. 9 Prawa budowlanego (odstępstwo od przepisów technicznych).

Godne uwagi sformułowania

Budynek zrealizowano samowolnie w 2007r. Nie było więc możliwości jego zalegalizowania. Taka lokalizacja może stwarzać niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia. Istotne odstąpienie nie może bowiem oznaczać wybudowania całkiem innego w istocie obiektu, niż obiekt objęty zgłoszeniem. Instytucja odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych nie ma zastosowania w postępowaniu legalizacyjnym po wykonaniu samowolnych robót budowlanych.

Skład orzekający

Jadwiga Smołucha

sędzia

Jolanta Augustyniak-Pęczkowska

przewodniczący sprawozdawca

Krystyna Tomaszewska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie braku możliwości legalizacji samowoli budowlanej w przypadku naruszenia przepisów technicznych (odległość od lasu) oraz wyłączenia stosowania art. 9 Prawa budowlanego w postępowaniu legalizacyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji budowy na działce leśnej i naruszenia przepisów dotyczących odległości od lasu. Interpretacja art. 9 Prawa budowlanego w kontekście legalizacji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak rygorystycznie sądy podchodzą do samowoli budowlanej, nawet gdy skarżący próbują argumentować na podstawie zgłoszenia lub możliwości odstępstwa od przepisów. Ilustruje praktyczne konsekwencje budowy na terenach o specyficznym przeznaczeniu.

Samowola budowlana na leśnej działce: Sąd nie pozostawił złudzeń, nakazując rozbiórkę.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 1967/17 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2018-06-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-09-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jadwiga Smołucha
Jolanta Augustyniak-Pęczkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Krystyna Tomaszewska
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Nadzór budowlany
Sygn. powiązane
II OSK 2866/19 - Wyrok NSA z 2022-11-08
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1332
art. 48 ust 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jadwiga Smołucha, sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant st. ref. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi A. Ł. i R. Ł. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z [...] czerwca 2017r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017r. poz. 1257) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2016rv poz. 290 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania R. i A. Ł. – utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] września 2016r. nr [...], nakazującą rozbiórkę budynku letniskowego w m. K. gm. [...].
Organ wskazał, że 18 lipca 2016r. przeprowadzono kontrolę, która wykazała, że na działce nr [...] znajduje się drewniany budynek letniskowy w kształcie litery "L" z poddaszem użytkowym i dachem wielospadowym, pokrytym blachodachówką o wymiarach 12 m x 12m x 4,5m, wyposażony w instalację elektryczną, wodną i kanalizacyjną. Budynek zrealizowano samowolnie w 2007r.
Zdaniem organu, inwestor powinien był uzyskać pozwolenie na budowę, zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w dacie budowy. Ponieważ wymogu tego nie spełniono budynek powstał samowolnie.
W pierwszej kolejności ocenie podlegała zatem możliwości legalizacji w trybie w art. 48 Prawa budowlanego, jak uczynił to organ powiatowy.
Organ zaznaczył, że obowiązek rozbiórki nie jest bezwzględny, niemniej PINB w [...] nakazał rozbiórkę, wskazując na niedające się usunąć naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Budynek przeznaczony jest bowiem na pobyt ludzi należy go zatem zakwalifikować do wskazanej w § 209 w/w rozporządzenia kategorii ZL. Zgodnie z § 271 ust. 8 najmniejszą odległość budynków ZL, PM, IN od granicy lasu należy przyjmować, jak odległość ścian tych budynków od ściany budynku ZL z przekryciem dachu rozprzestrzeniającym ogień. Jak wynika z § 271 ust. 2 w/w rozporządzenia jeżeli jedna ze ścian zewnętrznych usytuowana od strony sąsiedniego budynku lub przekrycie dachu jednego z budynków jest rozprzestrzeniające ogień, wówczas odległość określoną w ust. 1 należy zwiększyć o 50%, a jeżeli dotyczy to obu ścian zewnętrznych lub przekrycia dachu obu budynków - o 100%. Zgodnie z § 271 ust. 1 minimalna odległość pomiędzy ścianami budynków ZL wynosi 8m. W tej sprawie odległość pomiędzy budynkiem a granicą lasu winna wynosić 12 m. Tymczasem jak ustalono w oparciu o wypis z rejestru gruntów i księgi wieczystej budynek zlokalizowano na działce leśnej, a zatem odległość od granicy lasu wynosi zero. Nie było więc możliwości jego zalegalizowania. Taka lokalizacja może stwarzać niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia.
Dalej organ wskazał, że skoro obiekt zrealizowano na terenie leśnym niemożliwym byłoby uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy bowiem musiałoby być poprzedzone zmianą przeznaczenia terenu (art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy z 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). Ponadto, na tym terenie nie obowiązuje miejscowy planu zagospodarowania przestrzennego, co stanowiło kolejną przesłankę uniemożliwiającą wdrożenie procedury legalizacyjnej.
Natomiast argumenty odwołania – zdaniem organu - nie wnoszą istotnych elementów i w świetle obowiązujących przepisów nie mogą skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostają także wywody o konieczności zastosowania przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974r. Z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994r. wynika bowiem jednoznacznie, iż art. 48 ustawy Prawo budowlane z 1994r. nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe (tj z 1974r.). W związku z realizacją obiektu w 2007r. nie miał zatem zastosowania art. 103 ust. 2 cyt. ustawy.
[...]WINB dodał, że przystąpienie do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego pozostaje bez wpływu na ocenę możliwości legalizacji obiektu. Taką możliwość bowiem daje jedynie uchwalony i obowiązujący w dacie orzekania przez organ plan miejscowy, nie zaś plany bądź założenia, jego uchwalenia, które nie stanowią prawa miejscowego.
Skargę na powyższą decyzję złożyli A. i R. Ł. i wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji zarzucili naruszenie:
1. prawa materialnego, tj. art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wobec obiektu zrealizowanego na podstawie zgłoszenia z 11 maja 2007 r., z odstępstwami od tego zgłoszenia.
2. w przypadku nieuwzględnienia ww. zarzutu, naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji bezpodstawne uniemożliwienie zalegalizowania obiektu.
Skarżący po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy wskazali, że organ II instancji pominął zasadniczą kwestię, że 11 maja 2007 r. dokonali skutecznego zgłoszenia budowy budynku gospodarczego o pow. zab. do 25 m2 - 6 m x 4,15 m. Organy wiedziały o zgłoszeniu (protokół oględzin z 18 lipca 2016 r.). Organ odwoławczy nie przeprowadza jakiejkolwiek analizy prawnej z tym związanej.
Według skarżących, dokonane zmiany w stosunku do zgłoszenia wskazują, że obiekt zrealizowano z istotnymi odstępstwami w zakresie parametrów (długość, szerokość, powierzchnia zabudowy) oraz sposobu użytkowania. Stosując analogię do budynków realizowanych na podstawie decyzji należałoby uznać, że zmiany spełniają kryteria istotnych odstępstw w rozumieniu art. 36a ust. 5 pkt 2 i 4 Prawa budowlanego. W takim przypadku należałoby zastosować procedurę z art. 50 ust. 1 pkt 4 i art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Nie było więc podstaw do zastosowania trybu art. 48 Prawa budowlanego.
W ocenie skarżących istnieją wszelkie przesłanki do zarzucenia niewłaściwego zastosowania przepisu stanowiącego podstawę prawną decyzji, gdyż inwestorzy legitymowali się zgłoszeniem. Jak słusznie wskazano w wyroku NSA z 13 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1185/08: w sytuacji, gdy inwestorzy dokonali zgłoszenia remontu (art. 29 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawo budowlane i wykonali roboty budowlane przekraczające zakres zgłoszenia, to organy powinny wszcząć postępowanie określone w art. 50 ust. 1 pkt 3 i dalej prowadzić postępowanie w oparciu o art. 50 i 51. Wprawdzie art. 48, jak i art. 50 i 51 powołanej ustawy dotyczą samowoli budowlanej, lecz o zróżnicowanym charakterze. W przypadku art. 48 chodzi o całkowite zignorowanie przez inwestora władczych uprawnień organów budowlanych do oceny w zakresie zgodności z prawem zamierzenia inwestycyjnego oraz udzielenia formalnej zgody na jego realizację, natomiast w przypadkach określonych w przepisach art. 50 i 51 chodzi jedynie o samowolne odstępstwo od warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę (bądź zgłoszeniu - w sytuacji uregulowanej w art. 49b).
W orzecznictwie NSA można napotkać pogląd, zgodnie z którym znaczne odstąpienie od dokonanego zgłoszenia może powodować konieczność zastosowania art. 48 Prawa budowlanego (wyrok NSA z dnia 21 listopada 2006 r., sygn. akt II OSK 1375/05 ). Chodzi o sytuację, gdy faktycznie dokonano budowy w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego, a zgłoszenie dotyczyło robót budowlanych innych niż budowa. Jest to sytuacja nieprzystająca do ocenianej w tym postępowaniu. Zgłoszenie przewidywało bowiem budowę obiektu budowlanego, która w rzeczywistości została wykonana. Co prawda zrealizowano obiekt o innym charakterze i wymiarach, ale odstępstwo nie miało charakteru na tyle rażącego, aby uznać je w całości za samowolę. Za takowe można byłoby uznać wykonanie takiej inwestycji, która w żadnej mierze nie odpowiadałaby uwarunkowaniom lokalnym obejmującym okoliczną zabudowę. Tymczasem w K., obejmującym w większości grunty leśne, zabudowa jest letniskowa.
Dalej przedstawili zarzuty ewentualne, gdyby Sąd nie uznał słuszności powyższej argumentacji, podnosząc, że nawet gdyby uznać prawidłowość zastosowania art. 48 Prawa budowlanego, to i tak nakaz rozbiórki orzeczono bez umożliwienia legalizacji obiektu. Organ powołał się na obecne przeznaczenie gruntów wynikające z rejestru gruntów i wskazał, że warunkiem uzyskania decyzji o warunkach zabudowy jest uzyskanie zgody na zmianę przeznaczenia gruntów na cele nieleśne, a jego brak uniemożliwia legalizację.
W opinii skarżących organ II instancji nieprawidłowo zinterpretował art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego. Przepis ten precyzyjnie odnosi się do zgodności budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, tj. z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego, albo z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku miejscowego planu. Odniesienie wynikające z Prawa budowlanego ma zatem skutek nie tyle do unormowań ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ile do aktów prawa miejscowego (plan zagospodarowania przestrzennego) oraz decyzji (warunki zabudowy i zagospodarowania przestrzennego), które są uchwalane i podejmowane na mocy tej ustawy, a organy nadzoru budowlanego w zakresie swojej właściwości nie są uprawnione do przesądzania o dopuszczalności wydania decyzji o warunkach zabudowy. Jest to wyłączna domena organów samorządowych. Rozstrzygając o tym, czy skarżący są w stanie uzyskać decyzję o warunkach zabudowy organy wykroczyły poza swoją właściwość rzeczową (tak WSA w Warszawie w wyrokach z 16 marca 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 996/16 i VII SA/Wa 997/16.
W ocenie skarżących organ dokonał błędnej wykładni przepisu dopuszczającego legalizację obiektu. Nie przesądzając wprawdzie o powodzeniu legalizacji, próba jej przeprowadzenia powinna być umożliwiona.
Organ wprawdzie wskazał, że naruszenie przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, odnoszących się do odległości obiektu od granicy lasu, nie zwrócił jednak uwagi, że art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego stanowi, jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1 nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Istotne jest więc nie samo naruszenie przepisów, ile brak możliwości podjęcia działań, które by to naruszenie eliminowały. Organy błędnie zinterpretowały przepis, nie przeprowadzając analizy możliwości dostosowania obiektu do zgodności z prawem. Możliwość taką stwarza art. 9 ust. 1 i 3 Prawa budowlanego, dopuszczając w uzasadnionych przypadkach uzyskanie zgody na odstępstwo od przepisów techniczno - budowlanych. Orzecznictwo odnoszące się do następczego zastosowania trybu art. 9 Prawa budowlanego w procedurze legalizacyjnej nie jest spójne. Z jednej strony niektóre orzeczenia ograniczają wykładnię tego artykułu do literalnego brzmienia i nie dopuszczają możliwości skorzystania z tej instytucji po zrealizowaniu obiektu (vide wyrok NSA z 12 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1897/11). Z drugiej taką możliwość dopuszczają (vide wyrok NSA z 22 grudnia 2009 r. II OSK 1951/08).
Skarżący podnieśli, że skoro wg art. 9 ust. 3 Prawa budowlanego terminem granicznym na wystąpienie z wnioskiem o odstępstwo jest "wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę", to w przypadku samowoli tego terminu nie przekroczono, a wniosek nie byłby spóźniony. Rozstrzygnięcie na podstawie art. 49 ust. 4 Prawa budowlanego mimo, że nazywane jest "decyzją o zatwierdzeniu projektu budowlanego" w rzeczywistości zawiera wszelkie cechy pozwolenia na budowę. Prawidłowym rozumieniem art. 9 ust. 3 nie będzie więc ograniczanie możliwości uzyskania zgody na odstępstwo tylko do wydania decyzji z art. 35 ust. 1, ale również decyzji wydawanych w postępowaniach naprawczych i legalizacyjnych
Organy dokonały zatem błędnej wykładni art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, skupiając się wyłącznie na jednej jego części, a pomijając inną nader istotną.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przede wszystkim zaznaczyć trzeba, że – według niekwestionowanych ustaleń organów - sporny budynek powstał w 2007r., a zatem prawidłowo postępowanie naprawcze organy prowadziły w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie orzekania.
Obowiązująca ustawa w art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm.) wskazuje, iż roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. W art. 29 Prawa budowlanego wymieniono natomiast, w jakich sytuacjach pozwolenie na budowę nie jest wymagane, a w art. 30 określono, kiedy wymagane jest dokonanie zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych.
W przypadku wykonania robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia dochodzi do samowoli budowlanej, która skutkuje wszczęciem przez organy nadzoru budowlanego procedury określonej w artykułach od 48 do 51 Prawa budowlanego.
Z uwagi na ustalony i niesporny stan faktyczny sprawy oraz obowiązujące przepisy ustawy Prawo budowlane, Sąd nie podzielił zarzutów skarżących, uznając że dopuścili się oni samowoli budowlanej, a wobec braku możliwości legalizacji budynku letniskowego, prawidłowo organy, w oparciu o art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, nakazały jego rozbiórkę.
W aktach postępowania administracyjnego znajduje się wprawdzie zgłoszenie dokonane 11 maja 2007 r., ale dotyczy zupełnie innego obiektu niż wzniesiony. Zgłoszeniem została bowiem objęta budowa budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy do 25 m2 o wymiarach 6 m x 4,15 m. Natomiast na działce nr [...] istnieje drewniany budynek letniskowy w kształcie litery "L" z poddaszem użytkowym i dachem wielospadowym pokrytym blachodachówką o wymiarach 12 m x 12m x 4,5m, wyposażony w instalację elektryczną, wodną i kanalizacyjną. Budynek zrealizowano samowolnie w 2007r., jako mieszkalny. Wielkość i przeznaczenie obiektu (wyposażenie w niezbędne instalacje) - wbrew zarzutom skargi - nie mogło być ocenione li tylko jako istotne odstąpienie od warunków zgłoszenia, o którym mowa w art. 36a ust. 1 Prawa budowlanego. Istotne odstąpienie nie może bowiem oznaczać wybudowania całkiem innego w istocie obiektu, niż obiekt objęty zgłoszeniem. W świetle powyższego, jako trafne należy ocenić stanowisko organów, że sporny budynek nie został zrealizowany na podstawie wyżej wymienionego zgłoszenia.
W konsekwencji, nie mogło być kwestionowane w przedstawionych okolicznościach faktycznych, że przeprowadzona na działce inwestycyjnej budowa wymagała uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę, a jego brak stanowi samowolę budowlaną sankcjonowaną w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Stanowisko to ugruntowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 31 października 2016 r., sygn. akt II SA/Kr 919/16, LEX nr 2162435), wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 czerwca 2013 r. sygn. akt. II SA/Po 399/13, LEX nr 1340416).
Rację mają organy nadzoru budowlanego również co do tego, że nie było możliwości doprowadzania obiektu budowalnego do stanu zgodnego z prawem. Nie jest sporne w niniejszej sprawie, że budynek położony na działce skarżących, jako mieszkalny, jest przeznaczony na pobyt ludzi. Należy zatem do kategorii ZL, określonej w § 209 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1422; dalej powoływane jako "rozporządzenie"). Zgodnie z § 271 ust. 8 rozporządzenia najmniejszą odległość budynków ZL, PM, IN od granicy lasu należy przyjmować, jak odległość ścian tych budynków od ściany budynku ZL z przekryciem dachu rozprzestrzeniającym ogień. Jak natomiast wynika § 271 ust. 2 rozporządzenia, jeżeli jedna ze ścian zewnętrznych usytuowana od strony sąsiedniego budynku lub przekrycie dachu jednego z budynków jest rozprzestrzeniające ogień, wówczas odległość określoną w ust. 1 należy zwiększyć o 50%, a jeżeli dotyczy to obu ścian zewnętrznych lub przekrycia dachu obu budynków - o 100%. Zgodnie zaś z § 271 ust. 1 rozporządzenia, minimalna odległość pomiędzy ścianami budynków ZL wynosi 8 m. Natomiast w tej sprawie w ogóle nie może być mowy o zachowaniu powyższych odległości, skoro budynek zlokalizowano na działce leśnej, a więc w samym lesie (wypis z rejestru gruntów i księgi wieczystej). Skarżący nie kwestionowali przy tym faktu, że działka nr ew. nr [...] jest działką leśną.
Zaznaczyć w tym miejscu trzeba, że obecne oznaczenie ww. działki w rejestrze gruntów przesądza o charakterze działki bez konieczności przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego. Zgodnie bowiem z art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2101 ze zm.) ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. Stosownie zaś do art. 21 ust. 1 tej ustawy dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych. Dopóki zatem dane takie nie zostaną zaktualizowane z powodu np. zmian w planie urządzenia lasu, działka oznaczona symbolem "LsV" jest traktowana w sensie normatywnym jako las.
Odnosząc się natomiast do stanowiska skarżących w zakresie niezastosowania w rozpatrywanej sprawie art. 9 ustawy Prawo budowlane, Sąd podkreśla, że możliwość udzielania zgody na odstępstwo od przepisów techniczno - budowlanych w toku postępowania legalizacyjnego nie oznacza, że w każdej sprawie organ nadzoru budowlanego ma obowiązek występowania do właściwego ministra z wnioskiem o uzyskanie upoważnienia do wyrażenia takiej zgody. Wystąpienie z tego rodzaju wnioskiem jest uzależnione od istnienia w danej sprawie szczególnie uzasadnionego przypadku (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2009 r. sygn. akt II OSK 1951/08, z dnia 8 kwietnia 2014 r. sygn. akt II OSK 1098/12 czy z dnia 4 września 2014r. sygn. akt II OSK 542/13).
Przypomnieć bowiem trzeba, że art. 9 Prawa budowlanego ogranicza udzielenie zgody na odstępstwo do przypadków nie tylko uzasadnionych, ale szczególnie uzasadnionych, wskazując jednocześnie - co ma istotne znaczenie w niniejszej sprawie -- że odstępstwo to nie może powodować zagrożenia życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia, a w stosunku do obiektów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 4 - ograniczenia dostępności dla osób niepełnosprawnych oraz nie powinno powodować pogorszenia warunków zdrowotno-sanitarnych i użytkowych, a także stanu środowiska, po spełnieniu określonych warunków zamiennych.
Celem art. 9 Prawa budowlanego jest zatem umożliwienie modyfikacji szczegółowych i bezwzględnie obowiązujących przepisów techniczno – budowlanych, ale wyłącznie w wyjątkowych stanach faktycznych, a wiec takich, w których nie jest możliwe zastosowanie, z uwagi na różnego rodzaju ważkie okoliczności, ogólnie obowiązujących przepisów.
Zdaniem Sądu, powyższy przepis nie mógł mieć zastosowania w tej sprawie z trzech względów. Po pierwsze nie zachodził wyszczególniony w tej regulacji element wyjątkowości (zob. np. wyroki NSA: z dnia 18 stycznia 2000 r., IV SA 1756/98, OSP 2002, nr 9, poz. 117 i z dnia 19 listopada 2008 r., II OSK 1406/07, niepubl.; Z. Niewiadomski i T, Asman (w:) Prawo budowlane. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 159 i 172; Z. Kostka, Prawo budowlane. Komentarz, Wydawnictwo ODDK, Gdańsk 2007, s. 40), po drugie termin "odstępstwo" oznacza wyłącznie złagodzenie rygorów określonych w cyt. rozporządzeniu, a nie całkowite ich zignorowanie, po trzecie pozostawienie spornego budynku w dotychczasowej lokalizacji może powodować zagrożenia życia ludzi lub bezpieczeństwa mienia. Sporny obiekt (ZL) nie jest bowiem położony w mniejszej niż wymagana w § 271 ust. 8, ust. 2 rozporządzenia odległości od granicy lasu (ścianą oraz przekryciem dachu rozprzestrzeniającym ogień), ale leży na samej działce leśnej.
Niezależnie od powyższych rozważań, jak zauważyli sami skarżący, w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje stanowisko, które podziela Sąd orzekający w tej sprawie, zgodnie z którym postanowienie w przedmiocie wyrażenia zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych wydawane jest wyłącznie w toku postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę. Nie jest zatem dopuszczalne wyrażenie takiej zgody po wykonaniu robót budowlanych, czy to wskutek wykonania decyzji pozwalającej na budowę, czy też zrealizowanych w warunkach samowoli budowlanej. W takim bowiem wypadku udzielenie zgody na odstępstwo prowadziłoby do legalizacji robót budowlanych wykonanych niezgodnie z przepisami prawa (por. wyroki: WSA w Krakowie z 8 października 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 787/08; z 28 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 221/09; WSA w Lublinie z 20 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Lu 616/09; oraz wyroki NSA: z 24 maja 2006 r., sygn. akt II OSK 875/05, z 3 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 590/07, z 6 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 303/08, z 12 lutego 2010 r., sygn. akt II OSK 352/09, z 12 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 9/11 – dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl; komentarz do art. 9 ustawy - Prawo budowlane w: "Prawo budowlane. Komentarz" pod red. Z. Niewiadomskiego, Wydawnictwo C. H. Beck, 2009 r., wyd. 3, oraz komentarz do art. 9 ustawy - Prawo budowlane w: "Prawo budowlane. Komentarz" R. Dziwiński, P. Ziemski, Dom Wydawniczy ABC, 2006 r., wyd. II, System Informacji Prawnej LEX).
W ocenie Sądu, wykładnia funkcjonalna art. 9 ustawy - Prawo budowlane, przewidująca możliwość zastosowania instytucji odstępstwa od przepisów techniczno - budowlanych w celu umożliwienia legalizacji samowoli budowlanej, nie jest prawidłowa również z tego względu, że ustawodawca nie przyznał organom nadzoru budowlanego kompetencji do wystąpienia z wnioskiem do ministra o udzielenie upoważnienia do wyrażenia zgody na odstępstwo, a kompetencji organu nie można domniemywać, jak i stosować w tym celu analogii. Za takim rozumieniem przepisu przemawia bezpośrednie brzmienie jego ust. 3, w myśl którego wniosek do ministra w sprawie upoważnienia do udzielenia zgody na odstępstwo właściwy organ składa przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę. Ustawodawca przesądził zatem wprost o braku możliwości rozszerzenia art. 9 Prawa budowlanego na postępowania innego rodzaju, a więc i postępowanie legalizacyjne. Wykładnia omawianego regulacji musi być zgodna z jego celem, który dopuszczając odstąpienie od przepisów techniczno-budowlanych ustanowił wyjątek od ogólnej zasady zgodności procesu inwestycyjno-budowlanego z przepisami, o których mowa w art. 7 Prawa budowlanego (por. wyrok NSA z 15 lutego 2012 r., II OSK 2135/10, Prawo budowlane. Komentarz, pod red. A. Glinieckiego, Wyd. Lexis Nexis, s. 88-90 i powołane tam orzeczenia sądów administracyjnych).
ZdaniemSądu, odstąpienie od przepisów ww. rozporządzenia w istocie prowadziłoby do kolejnego nieprzestrzegania prawa przez podmioty, które i tak już naruszyły obowiązujący porządek prawny wznosząc obiekt w warunkach samowoli budowlanej.
Z wymienionych wyżej względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) oddalił skargę

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI