VII SA/WA 1965/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-04-27
NSAAdministracyjneŚredniawsa
zabytkiochrona zabytkówkara pieniężnazalecenia pokontrolnepiec HoffmanaWSApostępowanie administracyjneodpowiedzialność właściciela

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję Ministra Kultury, utrzymującą w mocy karę pieniężną za niewykonanie zaleceń pokontrolnych dotyczących zabezpieczenia zabytkowego pieca.

Skarżący P.G. został ukarany karą pieniężną za niewykonanie zaleceń pokontrolnych dotyczących zabezpieczenia zabytkowego pieca wypałowego przed niszczeniem. Skarżący twierdził, że wykonał zalecenia, a ewentualne zniszczenie zabezpieczenia było wynikiem siły wyższej. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że skarżący nie wykazał skutecznego zabezpieczenia zabytku ani działania siły wyższej, a organy prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o ochronie zabytków.

Sprawa dotyczyła skargi P.G. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, która utrzymała w mocy decyzję Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 25.000 zł. Kara została nałożona za niewykonanie zaleceń pokontrolnych dotyczących zabezpieczenia zabytkowego pieca wypałowego systemu Hoffmanna przed dalszym niszczeniem, w szczególności przed zamakaniem. Skarżący kwestionował zasadność kary, twierdząc, że wykonał zalecenia, a ewentualne zniszczenie zabezpieczenia (plandeki) nastąpiło na skutek działania siły wyższej (silny wiatr). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd uznał, że organy konserwatorskie prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, w tym art. 40 ust. 1 (wydawanie zaleceń pokontrolnych) i art. 107e ust. 1 (kara pieniężna za niewykonanie zaleceń). Sąd podkreślił, że skarżący nie wykazał skutecznego i trwałego zabezpieczenia zabytku, a także nie udowodnił działania siły wyższej, która uchylałaby jego odpowiedzialność. Brak reakcji na zniszczenie plandeki i brak wyjaśnienia okoliczności zdarzenia uniemożliwiły uwzględnienie argumentu o sile wyższej. Sąd stwierdził również, że zalecenia pokontrolne były precyzyjne, a postępowanie organów było zgodne z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym w zakresie zebrania materiału dowodowego i wymiaru kary.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, nałożenie kary jest zasadne, ponieważ skarżący nie wykazał skutecznego zabezpieczenia zabytku ani działania siły wyższej, która uchylałaby jego odpowiedzialność.

Uzasadnienie

Skarżący nie udowodnił, że zabezpieczenie zostało zniszczone przez siłę wyższą, ani że podjął działania w celu jego naprawy. Brak skutecznej ochrony zabytku uzasadnia nałożenie kary.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

u.o.z. art. 40 § ust. 1

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Przepis ten stanowi instrument prawny pozwalający organom konserwatorskim wskazywać właścicielom zabytków sposoby ochrony obiektów zabytkowych.

u.o.z. art. 107e § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Przepis przewiduje karę pieniężną za niewykonanie zaleceń pokontrolnych wydanych na podstawie art. 40 ust. 1.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi, jeśli jest bezzasadna.

u.o.z. art. 107e § ust. 2

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Zakres kar pieniężnych za niewykonanie zaleceń pokontrolnych.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 134 § ust. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi.

p.p.s.a. art. 145 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego.

k.p.a. art. 107 § § 1 i 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy wymogów formalnych decyzji, w tym uzasadnienia.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny materiału dowodowego na podstawie faktów.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

k.p.a. art. 113 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Możliwość sprostowania oczywistych omyłek w decyzji.

ustawa covidowa art. 15zzs4 § ust. 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Umożliwia przeprowadzenie posiedzenia niejawnego w określonych sytuacjach.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Określa zadanie sądu administracyjnego - kontrolę zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem.

u.o.z. art. 89 § pkt i

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Kompetencje organów konserwatorskich.

u.o.z. art. 93 § ust. 1

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Kompetencje organów konserwatorskich.

u.o.z. art. 40 § ust. 2a-3

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Możliwość zgłoszenia zastrzeżeń lub przedstawienia dodatkowych wyjaśnień przez właściciela zabytku.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Niewłaściwe zastosowanie art. 107e ustawy o zabytkach, gdyż skarżący wykonał zalecenia, a zniszczenie zabezpieczenia nastąpiło z przyczyn niezależnych od niego (siła wyższa). Niewłaściwe zastosowanie art. 189d k.p.a. i brak uwzględnienia okoliczności wpływających na wysokość kary. Naruszenie art. 7, 15, 77 § 1, 80 k.p.a. przez brak wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz brak ustaleń faktycznych. Naruszenie art. 189e k.p.a. przez wymierzenie kary w sytuacji, gdy wykonanie obowiązku zostało zniweczone przez siłę wyższą. Naruszenie art. 40 ust. 1 ustawy o zabytkach przez nieprecyzyjne i niejednoznaczne zalecenia pokontrolne. Naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji.

Godne uwagi sformułowania

Wykonanie obowiązku zakładało logicznie, że zadaszenie będzie miało charakter względnie trwały, a nie tymczasowy lub epizodyczny. Gdyby więc rzeczywiście doszło do zerwania plandeki przez wiatr, tak jak twierdzi skarżący, to jego obowiązkiem było niezwłoczne naprawienie uszkodzonego zabezpieczenia. W tym stanie rzeczy Sąd nie miał podstaw, aby przyjąć, że w omawianym zakresie doszło do działania siły wyższej, która ograniczałaby lub uchylałaby odpowiedzialność skarżącego za brak skutecznej ochrony zabytku przed zniszczeniem.

Skład orzekający

Andrzej Siwek

przewodniczący

Jolanta Augustyniak-Pęczkowska

członek

Tomasz Stawecki

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności właścicieli zabytków za ich zabezpieczenie i stosowania kar pieniężnych za niewykonanie zaleceń pokontrolnych, a także kwestia dowodzenia siły wyższej w postępowaniu administracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ochrony zabytku wpisanego do rejestru i nałożenia kary pieniężnej. Kwestia siły wyższej wymaga szczegółowego udowodnienia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ochrony dziedzictwa narodowego i odpowiedzialności właścicieli zabytków, co może być interesujące dla szerszego grona odbiorców, choć prawniczy aspekt kary pieniężnej jest bardziej specjalistyczny.

Zabytkowy piec w ruinie. Czy właściciel zapłaci za zaniedbanie, czy winna jest siła wyższa?

Sektor

nieruchomości

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

VII SA/Wa 1965/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-04-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-11-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Siwek /przewodniczący/
Jolanta Augustyniak-Pęczkowska
Tomasz Stawecki /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6369 Inne o symbolu podstawowym 636
Hasła tematyczne
Zabytki
Sygn. powiązane
II OSK 2243/21 - Wyrok NSA z 2024-06-11
Skarżony organ
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
art. 107e, art 40
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Siwek, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Tomasz Stawecki (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi P.G. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] sierpnia 2020 r. znak [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
1. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: "Minister Kultury") decyzją z [...] sierpnia 2020 r., znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania P. G. (dalej: "skarżący") utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej: "[...] WKZ") nr [...] z [...] stycznia 2020 r., znak: [...], nakładającą na skarżącego karę pieniężną za niewykonanie zaleceń pokontrolnych.
Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
2. Piec wypałowy kręgowy systemu Hoffmann z terenem cegielni zlokalizowany w miejscowości K., gm. [...], pow. [...], został wpisany do rejestru zabytków pod nr rej. [...], na podstawie decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] czerwca 2009 r. W wyniku kontroli przeprowadzonej przez pracownika Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w dniu 12 października 2018 r. stwierdzono, że przedmiotowy obiekt znajduje się w bardzo złym stanie technicznym. Ściana południowa oraz narożnik północno-wschodni pieca posiadają pęknięcia pionowe. Ściany zewnętrzne pieca noszą liczne ślady przemurowań. Obiekt porośnięty jest roślinnością samosiewną. Przesklepiona część obejścia jest w dużym fragmencie zawalona do wnętrza.
W dniu 26 października 2018 r. (zm. 4 grudnia 2018 r.) wojewódzki organ ochrony zabytków wydał zalecenia pokontrolne w zakresie usunięcie zalegających licznych elementów ze stali nierdzewnej i uporządkowanie przestrzeni wokół pieca oraz usunięcie śmieci zalegających we wnętrzu obiektu oraz zabezpieczenie pieca przed dalszym niszczeniem poprzez skuteczne zabezpieczenie przed zamakaniem np. plandeką. Organ ustalił, że powyższe prace powinny zostać wykonane do 31 marca 2019 r.
W wyniku oględzin przeprowadzonych w dniu 12 kwietnia 2019 r. stwierdzono, że skarżący nie wywiązał się z części zaleceń dot. zabezpieczenia pieca przed dalszym niszczeniem.
W związku z powyższym pismem z 28 listopada 2019 r. wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie zaleceń pokontrolnych, jednocześnie informując skarżącego o zebraniu materiału dowodowego w sprawie.
3. Następnie, [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków decyzją nr [...] z [...] stycznia 2020 r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 25.000 zł z powodu niewykonania zaleceń pokontrolnych w zakresie zabezpieczenia pieca przed dalszym niszczeniem poprzez skuteczne zabezpieczenie przed zamakaniem np. plandeką, które to obowiązki skarżący miał wykonać do 31 marca 2019 r.
Organ pierwszej instancji wydał powyższe rozstrzygnięcie na podstawie art. 107e ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2067 ze zm.; dalej: "ustawa o zabytkach") w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: "k.p.a.").
Z uwagi na niewykonanie części zaleceń pokontrolnych w odniesieniu do pieca wypałowego kręgowego systemu Hoffmanna w K. oraz wartości zabytku organ uznał za słuszne i uzasadnione nałożenie na skarżącego kary w wysokości 25.000 zł.
Zgodnie z art. 107e ustawy o ochronie zabytków, kto wbrew obowiązkowi nie wykonuje zaleceń pokontrolnych podlega karze pieniężnej w wysokości od 500 do 50.000 zł.
Wymierzając administracyjną karę pieniężną organ konserwatorski stwierdził, że naruszenie prawa polegające na niewykonaniu zaleceń pokontrolnych wydanych przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków było działaniem świadomym, wpływającym w negatywny sposób na stan przedmiotowego obiektu wpisanego do rejestru zabytków. Ponadto wskazane w zaleceniach prace stanowią podstawowe zabezpieczenia zabytku przed postępującym niszczeniem jego zabytkowej tkanki. Zakres prac określony w zaleceniach pokontrolnych miał na celu wykonanie niezbędnych prac zabezpieczających budynek przed dalszym niszczeniem zabytku.
Skarżący jako właściciel obiektu zobowiązana jest z mocy prawa do właściwej opieki nad zabytkiem i właściwego zabezpieczenia zabytku. Tymczasem, skarżący nie podjął działań mających na celu uniknięcie skutków naruszenia prawa przed upływem terminu wy konania zaleceń pokontrolnych.
4. Od powyższej decyzji pismem z 7 lutego 2020 r. odwołanie wniósł skarżący, zaskarżając ją w całości. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucił rozstrzygnięciu [...] WKZ naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, w szczególności:
1) art. 107e ustawy o zabytkach poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, prowadzące do nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie zaleceń pokontrolnych w zakresie zabezpieczenia pieca wypałowego kręgowego systemu Hoffmana w K. plandeką przed dalszym niszczeniem, podczas gdy w rzeczywistości skarżący wykonał zalecenia pokontrolne również w tym zakresie, zaś wykonane zabezpieczenie uległo ponownemu zniszczeniu na skutek okoliczności, za które skarżący nie ponosi odpowiedzialności;
2) art. 189d k.p.a. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy przepis ten nie znajduje zastosowania na gruncie niniejszej sprawy, albowiem istnieje przepis szczególny, regulujący dyrektywę wymiaru kary pieniężnej za niewykonanie zaleceń pokontrolnych, o których mowa w art. 40 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków;
3) art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;
4) art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie, prowadzące do rozbieżności pomiędzy osnową decyzji, a jej uzasadnieniem w zakresie wymiaru nałożonej kary pieniężnej, a ponadto przyjęcia w uzasadnieniu decyzji podstaw prawnych, które nie znajdują zastosowania w okolicznościach niniejszej sprawy, a to z uwagi na fakt, że skarżący wykonał zalecenia pokontrolne w całości, w tym również w zakresie zabezpieczenia pieca wypałowego plandeką.
5. Po rozpatrzeniu odwołania, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z [...] sierpnia 2020 r. utrzymał w mocy decyzję [...] WKZ z [...] stycznia 2020 r.
Organ drugiej instancji wydał powyższe rozstrzygnięcie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 89 pkt i art. 93 ust. 1 ustawy o zabytkach.
W ocenie organu odwoławczego skarżący nie wykonał wszystkich prac wymienionych zaleceniach pokontrolnych w wyznaczonym terminie, tj. nie wykonał zabezpieczenia zabytkowego pieca wypałowego przed dalszym niszczeniem, poprzez wykonanie zadaszenia nad całością obiektu. Właściciel obiektu wykonał zalecenia pokontrolne tylko w zakresie usunięcia zalegających elementów ze stali nierdzewnej oraz uporządkował przestrzeń wokół pieca. Powyższe potwierdza protokół kontroli z dnia 12 kwietnia 2019 r. Rejon miejscowości K. nie stanowi wyjątku pod względem takich zjawisk atmosferycznych jak silne wiatry, które na terenie Polski występują o każdej porze roku. Zabezpieczenie zabytkowego pieca wypałowego poprzez wykonanie zadaszenia powinno być zatem wykonane w taki sposób aby skutecznie zabezpieczało ten obiekt do czasu wykonania docelowo stałego zadaszenia. Powoływanie się zatem na fakt zrealizowania zaleceń, a następnie wystąpienia warunków atmosferycznych, które zniszczyły zadaszenie wykonane z nietrwałego materiału, nie może stanowić usprawiedliwienia i nie świadczy o wykonaniu zaleceń pokontrolnych.
Ponadto już po kontroli, która miała miejsce 12 kwietnia 2019 r., [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w piśmie z 26 września 2019 r. zwrócił się do skarżącego z prośbą o udzielenie informacji, czy zalecenia pokontrolne zostały wykonane. Na pismo to nie udzielono odpowiedzi.
W ocenie organu odwoławczego nałożenie na skarżącego administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 25.000 zł jest adekwatne do popełnionego naruszenia.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów zawartych w odwołaniu Minister Kultury wyjaśnił, że organ pierwszej instancji nie naruszył art. l89d k.p.a., art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Odnośnie zaś naruszenia przepisu art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. zaistnienia wewnętrznej sprzeczności pomiędzy sentencją, a uzasadnieniem zaskarżonej decyzji z [...] stycznia 2020 r. w zakresie wysokości kary, to wskazać należy, że [...] WKZ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji błędnie wskazał kwotę określająca wysokość kary (5.000 zł, zamiast jak być powinno 25.000 zł), po czym postanowieniem nr [...] z [...] lutego 2020 r. dokonał sprostowania ww. omyłki. Powyższe w świetle przepisu art. 113 § 1 k.p.a. oraz w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych jest prawidłowe i dopuszczalne. Tym samym wbrew twierdzeniu skarżącego decyzja nr [...] z [...] stycznia 2020 r. nie zawiera wewnętrznej sprzeczności pomiędzy sentencją a uzasadnieniem, co do rozstrzygnięcia zawierającego wysokość nałożonej kary pieniężnej.
6. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący pismem z 23 września 2020 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
Decyzji Ministra Kultury skarżący zarzucił rażące naruszenie:
1) art. 107e ust. 1 ustawy o zabytkach poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na nałożeniu kary pieniężnej za niewykonanie zaleceń pokontrolnych w zakresie zabezpieczenia pieca wypałowego kręgowego systemu Hoffmana w K. przed dalszym niszczeniem (zamakaniem), podczas gdy w istocie skarżący wykonał w terminie nałożony obowiązek;
2) art. 40 ust. 1 ustawy o zabytkach poprzez nałożenie w drodze zaleceń pokontrolnych obowiązku w sposób nieprecyzyjny i niejednoznaczny, a tym samym przyznanie organowi niedopuszczalnej na gruncie procedury administracyjnej dowolności przy ocenie prawidłowości jego wykonania;
3) art. 7, art. 15, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. przez niezastosowanie i w konsekwencji utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji bez wszechstronnego, pełnego oraz niezbędnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym w szczególności poprzez przyjęcie za podstawę rozstrzygnięcia niepełnego stanu faktycznego sprawy; zaniechanie dokonania własnych ustaleń na podnoszone w toku postępowania okoliczności w zakresie wykonania zaleceń pokontrolnych oraz powodów dla których zastosowany sposób zabezpieczenia zabytku okazał się nietrwały;
4) art. 189e k.p.a. w zw. z art. 107e ust. 1 ustawy o zabytkach, poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji wymierzenie kary pieniężnej w sytuacji, gdy wykonanie nałożonego obowiązku zostało zniweczone przez działanie siły wyższej;
5) art. 189d k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej w stosunku do zarzucanego przez organ przewinienia, bez uwzględniania wszystkich okoliczności wpływających na wysokość kar pieniężnej wymienionych w treści naruszonego przepisu;
6) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji w sytuacji, gdy odwołanie od decyzji było zasadne i powinno zostać uwzględnione.
7. Odpowiadając w dniu 20 października 2020 r. na ww. skargę organ drugiej instancji podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Organ stwierdził, że przesłanki, którymi kierował się przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji zostały wskazane w jej uzasadnieniu, a zarzuty podniesione przez skarżącego pozostają bez wpływu na treść wydanego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
8. Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) zadanie Sądu jest ściśle określone: Sąd ma obowiązek przeprowadzić kontrolę zaskarżonego aktu administracyjnego pod względem zgodności z prawem, czyli prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.
W związku z tym, Sąd ma obowiązek wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, jeśli stwierdzi, że w danej sprawie niewątpliwie doszło do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nakazuje to art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Sąd ma też obowiązek stwierdzić nieważność decyzji lub postanowienia, jeśli akt taki jest dotknięty którąkolwiek z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a.
Natomiast w przypadku niestwierdzenia wskazanych postaci naruszenia prawa przez organ administracji, skarga podlega oddaleniu. Inaczej mówiąc, jeśli zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, uchylenie jej przez sąd jest niedopuszczalne.
Jednocześnie należy podkreślić, że stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.
9. Ponadto, stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842; dalej: "ustawa covidowa"), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
10. Sąd oddalił skargę uznając, że zarówno zaskarżona decyzja Ministra Kultury, jak i poprzedzająca ją decyzja [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nie naruszają prawa.
Sąd stwierdził w pierwszej kolejności, że zastosowanie art. 107e oraz art. 40 ustawy o zabytkach należało uznać za prawidłowe. Przepisy ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami określają zarówno obowiązki właścicieli obiektów zabytkowych ruchomych i nieruchomych, jak i ewentualne sankcje za niewykonanie takich obowiązków. W ustawie zawarto również szczegółowe kompetencje organów konserwatorskich pozwalające na kontrolowanie wykonywania obowiązków wynikających z ustawy, a także na stosowanie sankcji w przypadkach stwierdzenia, gdy obowiązki właścicieli zabytków wynikające z ustawy bądź z rozstrzygnięć organów konserwatorskich nie są prawidłowo wykonywane.
W rozpatrywanej sprawie zostały wydane szczegółowe zalecenia [...] WKZ mające na celu ochronę i zabezpieczenie pieca wypałowego położonego na terenie cegielni w miejscowości K.. Z uwagi na oryginalną konstrukcję pieca, ale i związek z gospodarczą historią [...], ww. piec został wpisany do rejestru zabytków w dniu 25 czerwca 2009 r. (k. 4-5 akt admin.). Ze względu na zaniedbania właściciela organ konserwatorski nakazał usunięcie śmieci zalegających wewnątrz obiektu oraz wokół tego obiektu. Organ nałożył również na właściciela obowiązek zabezpieczenia pieca przed dalszym zamakaniem. Wskazane zalecenia usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości zostały wydane zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy o zabytkach. Przepis ten ma charakter prawnego instrumentu, dzięki któremu organy konserwatorskie mogą wskazywać właścicielom zabytków sposoby ochrony obiektów zabytkowych. Wydawanie takich zaleceń przewiduje zarazem sposoby współpracy organów konserwatorskich z właścicielami zabytków poprzez możliwość zgłoszenia zastrzeżeń lub przedstawienia dodatkowych wyjaśnień bądź dokumentów (art. 40 ust. 2a-3 ustawy o zabytkach). W świetle powołanych przepisów udzielenie właścicielowi zabytku określonych zaleceń nie ma charakteru arbitralnego.
Oględziny przeprowadzone po upływie terminu na wykonanie prac porządkowych oraz robót zabezpieczających wykazały, że nie został wykonany obowiązek zewnętrznego zabezpieczenia pieca przed dalszym niszczeniem. W tym stanie rzeczy [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków był w pełni upoważniony do zastosowania art. 107e ustawy o zabytkach. Przepis ten przewiduje, że kto wbrew obowiązkowi nie wykonuje zaleceń pokontrolnych wydanych na podstawie i zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy o zabytkach podlega karze pieniężnej w wysokości od 500 zł do 50.000 zł. Na tej podstawie, w związku z niepełnym wykonaniem przez skarżącego udzielonych mu zaleceń, [...] WKZ nałożył na skarżącego karę w wysokości 25.000 zł. Decyzja organu wojewódzkiego została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy, czyli Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Kontrolując decyzje organów konserwatorskich Sąd stwierdził, że zarzuty skarżącego nie zasługują na uwzględnienie.
Przede wszystkim, nie można uwzględnić argumentu skarżącego, że wykonał on w terminie nałożony obowiązek zadaszenia obiektu zabytkowego poprzez przykrycie go odpowiednią plandeką, aby uniknąć niszczenia konstrukcji ceglanej przez warunki atmosferyczne. Wykonanie obowiązku zakładało logicznie, że zadaszenie będzie miało charakter względnie trwały, a nie tymczasowy lub epizodyczny. Gdyby więc rzeczywiście doszło do zerwania plandeki przez wiatr, tak jak twierdzi skarżący, to jego obowiązkiem było niezwłoczne naprawienie uszkodzonego zabezpieczenia. Tymczasem, skarżący nie podał ani terminu, w którym doszło do uszkodzenia przedmiotowej plandeki, ani okoliczności takiego zdarzenia. Skarżący nie wyjaśnił również, dlaczego nie naprawił zadaszenia tak, aby chronić zabytkowy piec cegielniany przed uszkodzeniem lub zniszczeniem. W tym stanie rzeczy Sąd nie miał podstaw, aby przyjąć, że w omawianym zakresie doszło do działania siły wyższej, która ograniczałaby lub uchylałaby odpowiedzialność skarżącego za brak skutecznej ochrony zabytku przed zniszczeniem. W przedstawionym kontekście faktycznym należało uznać, że zastosowanie sankcji prawnych przez organ konserwatorski było w pełni uzasadnione.
W opinii Sądu nałożenie kary administracyjnej przez organ wojewódzki nie naruszało również art. 40 ust. 1 ustawy o zabytkach. Rozstrzygnięciom organu nie można zarzucić braku precyzji w przypadku zaleceń udzielonych w dniu 26 października 2018 r. i zmodyfikowanych 4 grudnia 2018 r. Sposób zabezpieczenia obiektu zabytkowego włącznie z dopuszczeniem plandeki zamiast trwałego metalowego lub drewnianego zadaszenia należało uznać za wystarczająco jasny i pragmatycznie właściwy. W związku z tym nie ma podstaw, aby kwestionować zastosowanie przepisu sankcjonującego. Brak zadaszenia cegielni, choćby w postaci plandeki, stanowi oczywiste niewykonanie nałożonego na skarżącego obowiązku. Nieuzasadniony jest zatem zarzut naruszenia art. 107e ust. 1 ustawy o zabytkach.
Sąd nie dopatrzył się również naruszenia prawa w postaci niezbadania przez organ okoliczności faktycznych sprawy lub utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy, mimo rzekomego braku odpowiednich ustaleń co do faktów. Zarzuty naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. nie mogą być uznane za zasadne. W tym stanie rzeczy Sąd uznał za nieuzasadniony zarzut naruszenia przez organy konserwatorskie art. 189e k.p.a. Skoro skarżący nie udowodnił lub choćby nie uprawdopodobnił faktu zniszczenia plandeki przez wiatr, nie może również twierdzić, że do naruszenia prawa doszło wskutek działania siły wyższej, a zatem strona nie podlega ukaraniu. W tym bowiem zakresie ciężar udowodnienia istotnej okoliczności spoczywał na skarżącym.
W przekonaniu Sądu w rozpatrywanej sprawie nie doszło również do naruszenia art. 189d k.p.a. Przepis ten wskazuje dyrektywy wymiaru administracyjnej kary pieniężnej zastosowanej w sprawie. W przekonaniu Sądu żadna z dyrektyw nie została w sposób istotny naruszona ani błędnie zastosowana. Jak wskazano wyżej stan faktyczny sprawy jest względnie prosty, a jednocześnie w sprawie nie występują okoliczności takie, jak wcześniejsze naruszenia prawa, wyjątkowo ważny interes strony lub uprzednie ukaranie strony za podobne czyny. Ani organy konserwatorskie, ani Sąd nie stwierdziły działań skarżącego podejmowanych dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa. Nie było również podstaw, aby w rozpatrywanej sprawie wziąć pod uwagę szczególne warunki osobiste strony, na którą została nałożona administracyjna kara pieniężna.
Należy przy tym zauważyć, że w przypadku kontrolowania przez Sąd decyzji nakładającej pieniężną karę administracyjną Sąd ma obowiązek zbadać jej legalność zarówno w zakresie przesłanek faktycznych (zaistnienie naruszenia prawa), jak i zastosowania przepisów kompetencyjnych upoważaniających do nałożenia kary administracyjnej. Sąd administracyjny nie kontroluje wszakże wysokości nałożonej kary, jeśli mieści się ona w ustawowo określonych ramach kwotowych, a jednocześnie jest ona zgodna z ustawowymi dyrektywami nałożenia kary. Z tego względu Sąd nie ocenia, czy kara administracyjna nałożona została na skarżącego w odpowiedniej wysokości.
Wzięcie pod uwagę powyższych okoliczności faktycznych i prawnych prowadzi również do wniosku, że utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji przez Ministra Kultury działającego jako organ odwoławczy, dokonało się zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie nie doszło ani do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., ani przepisów o odwołaniu (art. 127-140 k.p.a.).
11. Biorąc pod uwagę przedstawioną analizę przepisów prawa znajdujących zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, zasady rozumowania prawniczego i okoliczności faktyczne istotne w sprawie, Sąd w pełni podzielił stanowisko organu, który wydał zaskarżoną decyzję. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga niezasadna.
Mając na względzie powyższe ustalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę