VII SA/Wa 1961/24

VII SA/Wa 1961/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-10-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-08-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Ścieszka. /sprawozdawca/
Jolanta Augustyniak-Pęczkowska
Mirosław Montowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
III OSK 253/25 - Wyrok NSA z 2025-10-15
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1789
art. 18 A
Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mirosław Montowski Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 października 2024 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 29 marca 2021 r. znak: BCK-I-O/RW-24/2020 w przedmiocie nadania stopnia doktora habilitowanego oddala skargę
Uzasadnienie
I. M. w dniu 22 listopada 2018 r. złożyła do Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów wniosek o przeprowadzenie postępowania habilitacyjnego w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie pedagogika.
W dniu [...] maja 2019 r. odbyło się posiedzenie Komisji Habilitacyjnej, na którym na podstawie art. 18a ust. 8 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2017 r., poz. 1789 ze zm., dalej: u.s.n.), podjęto uchwałę nr [...] o odmowie nadania dr I. M. stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie pedagogika (wynik głosowania: 0 głosów – za, 2 głosy – przeciw, 5 głosów – wstrzymujących się). Następnie Rada Dziedziny Nauk Społecznych Uniwersytetu [...] w B. na posiedzeniu w dniu [...] listopada 2019 r. podjęła uchwałę nr [...] o odmowie nadania dr I. M. stopnia naukowego doktora habilitowanego w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie pedagogika (wynik głosowania: za odmową nadania - 12 głosów, przeciw - 1 głos, 4 głosy wstrzymujące się). W uzasadnieniu uchwały odwołano się do oceny dorobku wnioskodawczyni, która została przedstawiona w uchwale Komisji Habilitacyjnej z [...] maja 2019 r. oraz w protokole z posiedzenia, na którym podjęto tę uchwałę.
W odwołaniu od uchwały z [...] listopada 2019 r. I. M. zarzuciła Radzie Dziedziny Nauk Społecznych Uniwersytetu [...] w B. naruszenie przepisów postępowania oraz przepisów u.s.n., poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów.
W toku postępowania odwoławczego Komisja powołała dwóch recenzentów (prof. dr hab. J. N. oraz dr hab. E. J.) do oceny zasadności odwołania. Oboje recenzenci w wydanych opiniach nie stwierdzili formalnych uchybień w przeprowadzonym postępowaniu.
Zespół V Nauk Społecznych Rady Doskonałości Naukowej w dniu 9 marca 2021 r., po zapoznaniu się z odwołaniem I. M. od uchwały Rady Naukowej Dziedziny Nauk Społecznych Uniwersytetu [...] w B. z dnia [...] listopada 2019 r., w głosowaniu tajnym wypowiedział się przeciw jego uwzględnieniu i uchyleniu zaskarżonej uchwały (wynik głosowania: za uchyleniem zaskarżonej uchwały – 2 głosy, przeciw – 27 głosów, wstrzymujących się – 1 głos). W protokole z posiedzenia zapisano m.in., że w posiedzeniu uczestniczyło 32 członków Zespołu, natomiast w głosowaniu udział wzięło 30 osób. Wyjaśniono, że na podstawie art. 24 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm., dalej: k.p.a.) prof. B. Ś. "został wyłączony od udziału w postępowaniu w tej sprawie – nie brał udziału w głosowaniu".
Rada Doskonałości Naukowej (następca prawny Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów) decyzją z [...] marca 2021 r., na podstawie art. 21 ust. 2 u.s.n. w zw. z art. 179 ust. 2 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669, ze zm.), utrzymała w mocy uchwałę Rady Dziedziny Nauk Społecznych Uniwersytetu [...] w B. z [...] listopada 2019 r., odmawiającą I. M. nadania stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie pedagogika (wynik głosowania Prezydium Rady: za – 0 głosów, przeciw – 9 głosów, wstrzymujących się – 1 głos). W uzasadnieniu decyzji Rada wskazała, że wnioskodawczyni nie spełnia wymogu określonego w art. 16 u.s.n., ponieważ jej osiągnięcia naukowe, będące podstawą wniosku habilitacyjnego, nie mogą być uznane za istotny wkład w rozwój dyscypliny pedagogiki.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi I. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której podniosła następujące zarzuty:
naruszenie przez Przewodniczącego Zespół V Nauk Społecznych RDN § 19 ust. 1 i 4 oraz § 20 ust. 1 Statutu Centralnej Komisji do spraw Stopni i Tytułów zatwierdzonego przez Prezesa Rady Ministrów zarządzeniem z dnia 4 czerwca 2012 r. (dalej jako Statut CK) lub ewentualnie § 28 ust. 2 Statutu RDN lub ewentualnie przez Prezydium RDN § 8 ust. 1 pkt 16 Statutu Rady Doskonałości Naukowej (załącznik do uchwały nr [...] z dnia [...] października 2020 r. - dalej jako Statut RDN) oraz art. 7, art. 8 § 1 k.p.a. w związku art. 29 ust. 1 i 35 ust. 5 u.s.n. w zw. z art. 179 ust. 1, 2, 3 pkt 2 lit. b ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, poprzez powołanie jako recenzentów RDN Prof. dr hab. E. J. oraz Prof. dr hab. J. N. jako osób nieposiadających specjalistycznej wiedzy naukowej do sporządzenia recenzji dotyczących odwołania dr I. M. oraz powiązanych naukowo z Prof. dr hab. B. Ś., a także poprzez brak w dokumentacji sprawy jakichkolwiek dokumentów wskazujących kto i w jaki sposób, na jakich zasadach i na jakiej podstawie prawnej powołał Prof. dr hab. E. J. oraz Prof. dr hab. J. N. na recenzentów Rady Doskonałości Naukowej.
naruszenie przez Przewodniczącego RDN oraz Przewodniczącego Zespołu V Nauk Społecznych RDN art. 34b u.s.n. oraz 24 § 1 i 3 k.p.a. oraz 27 § 1 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 u.s.n. oraz 33 ust. 1b u.s.n. lub ewentualnie art. 24 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 27 § 1 k.p.a. w zw. z art. 178 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1668, ze zm.), poprzez niewyłączenie z prac Zespołu V Nauk Społecznych RDN rozpatrującej odwołanie dr I. M., Prof. dr hab. B. Ś., członka Zespołu V RDN, jako osoby zainteresowanej wynikiem postępowania odwoławczego, który był Przewodniczącym Komisji Habilitacyjnej, która odmówiła dr I. M. nadania stopnia doktora habilitowanego.
naruszenie przez Prof. dr hab. E. J. oraz Prof. dr hab. J. N. § 21 ust. 1 Statutu oraz art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 i 35 ust. 5 u.s.n. poprzez sporządzenie niemiarodajnych, wadliwych recenzji niezawierających wiadomości specjalnych.
Radzie Doskonałości Naukowej skarżąca zarzuciła brak wnikliwego rozpoznania zarzutów przedstawionych w odwołaniu.
Naruszenie przez Radę Doskonałości Naukowej, w tym jej organy tj. Prezydium RDN i Zespół V Nauk Społecznych RDN art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 12§ 1, art. 15, art. 77 § 1, art. 80, art. 140 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 u.s.n., poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w postaci recenzji Prof. dr hab. E. J. oraz Prof. dr hab. J. N., złożonego przez skarżącą odwołania, recenzji sporządzonych w toku postępowania habilitacyjnego prowadzonego przez Radę Dziedziny Nauk Społecznych Uniwersytetu [...] w B., dorobku habilitacyjnego skarżącej oraz przekroczenie granic swobodnej oceny zgromadzonych w postępowaniu dowodów oraz sprzeczność wniosków RDN o istotnych okolicznościach sprawy z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, które to okoliczności stały się podstawą faktyczną rozstrzygnięcia i przez co wpłynęły na jego ostateczny kształt, w postaci:
sprzecznego z zasadami logiki i doświadczenia życiowego przyjęcia, że skarżąca nie spełnia przesłanek nadania jej habilitacji pomimo, że 2 z powołanych w postępowaniu habilitacyjnym recenzentów oraz 3 członków Komisji habilitacyjnej (bezwzględna większość członków Komisji habilitacyjnej - pięciu na siedmiu) stwierdziło, że skarżąca spełnia przesłanki nadania jej habilitacji, bez względu na późniejsze negatywne głosowanie Komisji habilitacyjnej,
sprzecznego z zasadami logiki i doświadczenia życiowego przyjęcia, że skarżąca nie spełnia przesłanek nadania jej habilitacji pomimo, że recenzenci powołani przez skarżony organ (Radę Doskonałości Naukowej) - Prof. dr hab. E. J. oraz Prof. dr hab. J. N. w swoich recenzjach nie dokonali merytorycznej oceny dorobku naukowego skarżącej, a dokonali jedynie oceny odwołania złożonego przez skarżącą,
wzięcia pod uwagę negatywnej uchwały Komisji habilitacyjnej wydanej przy pięciu głosach wstrzymujących się, a nie wzięcia pod uwagę 2 pozytywnych recenzji oraz 3 pozytywnych opinii członków Komisji habilitacyjnej (bezwzględna większość członków Komisji habilitacyjnej - pięciu na siedmiu).
W ocenie skarżącej w przedstawionej sprawie doszło również do naruszenia przepisów prawa materialnego, a to:
- naruszenie przez Radę Doskonałości Naukowej art. 16 ust. 1 i 2 w związku z 18a ust. 11 u.s.n. oraz rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 września 2011 r. w sprawie kryteriów oceny osiągnięć osoby ubiegającej się o nadanie stopnia doktora habilitowanego (Dz. U. Nr 196, poz. 1165) poprzez uznanie, że dorobek skarżącej nie spełniania kryterium znacznego wkładu w rozwój określonej dyscypliny naukowej lub artystycznej oraz że nie wykazuje się istotną aktywnością naukową.
- naruszenie art. 21 ust. 2 u.s.n. poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy uchwały Rady Dziedziny Nauk Społecznych Uniwersytetu [...] w B. z dnia [...] listopada 2019 r.
Z tych wszystkich względów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją uchwały Rady Dziedziny Nauk Społecznych Uniwersytetu [...] w B. z [...] listopada 2019 r. oraz przekazanie sprawy do innej jednostki organizacyjnej niż Rada Dziedziny Nauk Społecznych Uniwersytetu [...] w B. w celu ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Rada Doskonałości Naukowej w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalanie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 2666/21 uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd uznał zasadność zarzutu naruszenia procedury, wskazując że przewodniczący Komisji Habilitacyjnej powołanej do przeprowadzenia jej postępowania habilitacyjnego, tj. prof. dr hab. B. Ś., jako członek Zespołu V Nauk Społecznych Rady Doskonałości Naukowej z naruszeniem art. 34b u.s.n. brał udział w jego posiedzeniu w dniu [...] marca 2021 r., na którym rozpatrywano odwołanie skarżącej od uchwały organu pierwszej instancji. Według art. 34b u.s.n., do członków Centralnej Komisji stosuje się odpowiednio przepis art. 24 k.p.a., który w § 1 pkt 4 stanowi, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której m.in. był świadkiem lub biegłym. Z niespornych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że prof. dr hab. B. Ś. był Przewodniczącym Komisji Habilitacyjnej powołanej do przeprowadzenia postępowania habilitacyjnego skarżącej, sporządzał opinię jej osiągnięć naukowych (opinia z dnia [...] maja 2019 r.). Jednocześnie, jako członek Rady Doskonałości Naukowej – Zespołu V Nauk Społecznych, "odpowiedzialnego" za procedowanie odwołania skarżącej od uchwały organu pierwszej instancji o odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego, był obecny na posiedzeniu Zespołu w dniu 9 marca 2021 r., na którym procedowano to odwołanie. W ocenie Sądu, Rada Doskonałości Naukowej w postępowaniu zainicjowanym odwołaniem skarżącej dopuściła się naruszenia art. 34b u.s.n., poprzez niewyłączenie od udziału w tym postępowaniu członka Zespołu V Rady Doskonałości Naukowej – prof. dr hab. B. Ś., podlegającego wyłączeniu od udziału w tym postępowaniu z mocy prawa. Jego udział w postępowaniu zakończonym uchwałą organu pierwszej instancji, jako członka Komisji Habilitacyjnej (jej przewodniczącego), który sporządził negatywną opinię na temat dorobku skarżącej, należy porównać do udziału biegłego w sprawie. WSA w Warszawie zauważył, że w niniejszej sprawie organ nie kwestionował zasadności (potrzeby) wyłączenia prof. dr hab. B. Ś. od udziału w postępowaniu, niemniej niesłusznie ograniczył to wyłączenie jedynie do udziału w głosowaniu nad uchwałą dotyczącą zasadności odwołania I. M. od uchwały organu pierwszej instancji z dnia [...] listopada 2019 r. W posiedzeniu organu kolegialnego podejmującego decyzję głosowanie jest tylko jednym z elementów tego posiedzenia. Sąd wskazał, że w sprawie nie wyjaśniono dostatecznie, w czym przejawiała się obecność prof. dr hab. B. Ś. na posiedzeniu organu odwoławczego. Informacja zamieszczona w załączniku (niepodpisanym) do protokołu z posiedzenia Zespołu V Nauk Społecznych Rady Doskonałości Naukowej, które odbyło się w dniu [...] marca 2021 r., o nieuczestniczeniu wyżej wymienionego w głosowaniu (tajnym) dotyczącym skarżącej, nie znajduje bowiem żadnego potwierdzenia w pozostałym materiale dowodowym. Nie przedstawiono np. dokumentu zawierającego listę osób biorących udział w głosowaniu lub innego dokumentu potwierdzającego, że wśród 30 oddanych głosów nie było głosu oddanego przez prof. dr hab. B. Ś.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Rada Doskonałości Naukowej.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 9 lipca 2024 r., sygn. akt III OSK 2743/22, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Związany granicami zarzutów postanowionymi w skardze kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że istota sporu ogniskuje się wokół skuteczności wyłączenia prof. dr hab. B. Ś. od udziału w postępowaniu prowadzonym przed Radą Doskonałości Naukowej, jako organem odwoławczym, w sprawie dotyczącej nadania stopnia doktora habilitowanego I. M. W sprawie nie jest kwestionowane to, że prof. dr hab. B. Ś. podlegał wyłączeniu – wątpliwości Sądu pierwszej instancji budzi natomiast skuteczność owego wyłączenia.
NSA podkreślił, że uwzględniając treść art. 179 ust. 2 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, kontrolowane postępowanie habilitacyjne wymagało zastosowania przepisów dotychczasowych, a więc przepisów u.s.n. Omówił następnie instytucję wyłączenia, uregulowaną w art. 24 k.p.a., która znajduje zastosowanie do członków Centralnej Komisji, o czym stanowi art. 34b u.s.n. W tym kontekście NSA wskazał na elementy charakterystyczne postępowania przed Radą Doskonałości Naukowej, która tworzy zespoły działające w ramach dziedzin, w skład których wchodzą członkowie Rady. Jak stanowi § 9 ust. 1 pkt 3 lit. c załączonego do akt sprawy Statutu RDN, zespół wyraża opinie w sprawach odwołań od decyzji o odmowie nadania stopnia naukowego doktora albo doktora habilitowanego. Z kolei według § 10 ust. 1 tego Statutu, przewodniczący zespołu kieruje pracami zespołu, w tym: 1) zwołuje posiedzenia zespołu, ustala projekt porządku obrad oraz przewodniczy posiedzeniom zespołu; 2) organizuje pracę zespołu; 3) przydziela zadania członkom zespołu; 4) przedstawia prezydium RDN opinie w sprawach rozpatrywanych przez zespół. Ponadto, w przypadku braku przewodniczącego zespołu, do czasu jego wyboru, pracami zespołu kieruje przewodniczący RDN lub sekretarz RDN (§ 10 ust. 2). NSA zaakcentował, że z wydanej w kontrolowanej sprawie decyzji wynika, że prof. dr hab. B. Ś. nie jest członkiem Prezydium RDN. Jego wyłączenie od udziału w postępowaniu w tej sprawie powinno odnosić się do wszelkich czynności podejmowanych przez Zespół V Nauk Społecznych Rady Doskonałości Naukowej w sprawie I. M., których zwieńczeniem było głosowanie przeprowadzone w dniu 9 marca 2021 r. na posiedzeniu tego Zespołu. Według regulacji obowiązującej w dacie podejmowania uchwały przez Prezydium RDN, każdy zespół, w tym Zespół V, był ciałem wyrażającym opinię w sprawie dotyczącej nadania stopnia naukowego doktora habilitowanego. Jak stwierdzono w załączonym do akt uwierzytelnionym wyciągu z protokołu posiedzenia Zespołu V, prof. dr hab. B. Ś. nie brał udziału w głosowaniu on-line. Ponadto z owego protokołu wynika, że po przedłożeniu sprawozdania w sprawie przez ks. prof. Mariana Nowaka nikt nie zabrał głosu. Następnie Przewodniczący Zespołu prof. K. J. zarządził przeprowadzenie tajnego głosowania. Z przedmiotowego dokumentu wynika, że na 33 uprawnionych do głosowania, obecnych było 32 członków, a oddano 30 głosów. Stosunek głosów był następujący: za uchyleniem zaskarżonej uchwały – 2 głosy, przeciw – 27, wstrzymujących się – 1 głos. Głosowanie w sprawie I. M. było jednym z punktów porządku posiedzenia Zespołu V. W świetle przedstawionych okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że twierdzenie Sądu pierwszej instancji, że nie wyjaśniono wszystkich okoliczności związanych z obecnością prof. dr hab. B. Ś. na posiedzeniu organu odwoławczego, które odbywało się on-line, nie może być uznane za trafne. Wyciąg z protokołu Zespołu V Nauk Społecznych Rady Doskonałości Naukowej zawiera bowiem wszystkie istotne ustalenia w zakresie przebiegu postępowania przed tym Zespołem w sprawie dotyczącej I. M. Ponadto NSA uściślił, że Zespół V nie występował w sprawie jako organ odwoławczy w rozumieniu przepisów k.p.a., lecz jako podmiot opiniujący. Decyzja została wydała przez Radę Doskonałości Narodowej – po uzyskaniu opinii Zespołu V. Dodatkowo, NSA przypomniał, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) uchylenie decyzji organu z powodu naruszenia przepisów postępowania następuje wtedy, jeżeli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd pierwszej instancji, uchylając zaskarżoną decyzję, odwołał się do tej podstawy prawnej, jednak nie wykazał, że tego rodzaju naruszenie przepisów postępowania miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Z przedstawionych powodów wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 sierpnia 2022 r. został uchylony, sprawa zaś przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
W powyższych uwarunkowaniach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Mając na uwadze tak zakreślone granice kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że w myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wyjaśniając użyte w cytowanym przepisie pojęcia: "ocena prawna" oraz "wskazania co do dalszego postępowania" Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 marca 2024 r., sygn. akt II OSK 320/23 (CBOSA) zauważał, że norma zawarta w art. 153 p.p.s.a. ma charakter doniosły i bezwzględnie obowiązujący. Oznacza bowiem, że ani organy administracji publicznej, ani sądy orzekające ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniach sądu, gdyż są nimi związane. Jego zasięgiem oddziaływania objęte zostają również wszystkie przyszłe - ewentualne - postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Użyte w przywołanym przepisie pojęcie "oceny prawnej" odnosi się do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Natomiast "wskazania co do dalszego postępowania" - stanowiąc z reguły konsekwencję oceny prawnej - dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych.
Z kolei zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe, a w wypadkach przewidzianych w ustawie - także inne osoby muszą brać pod uwagę fakt istnienia oraz treść prawomocnego orzeczenia sądu.
W warunkach rozpoznawanej sprawy doniosłość powyższych regulacji wyraża się w zauważeniu, że podnoszona w skardze kwestia wyłączenia prof. dr hab. B. Ś. od udziału w postępowaniu przed organem odwoławczym - Radą Doskonałości Naukowej została wyjaśniona i oceniona przez Naczelny Sąd Administracyjny, który co do zasady zgodził się z Sądem I instancji, czemu nie oponował sam organ, że prof. dr hab. B. Ś. – jako uprzednio przewodniczący Komisji Habilitacyjnej - podlegał wyłączeniu w postępowaniu odwoławczym przed Radą Doskonałości Naukowej. Brak wyłączenia pracownika bądź organu dla skuteczności podniesionych w tym zakresie zarzutów skargi wymagałaby jednak wykazania, że doszło do takiej wadliwości postępowania, która miałaby wpływ na wynik sprawy. Tak ustalone zagadnienie kształtuje zakres ponownej kontroli Sądu decyzji w tym aspekcie.
Dokonując więc skuteczności tej okoliczności i jej wpływu na wynik postępowania należy uwzględnić następujące czynniki:
W ramach Rady Doskonałości Naukowej działa m.in. Zespół do spraw społecznych, który jest organem posiadającym kompetencję do wskazania kandydatów na recenzentów i przekazania wniosku w tym zakresie do prezydium RDN (§ 9 ust. 1 pkt 2 Statutu RDN) oraz organem opiniującym w sprawach odwołań od decyzji o odmowie nadania stopnia naukowego doktora albo doktora habilitowanego (§ 9 ust. 1 pkt 3 lit. c Statutu RDN). W skład zespołu wchodzą członkowie RDN wybrani jako przedstawiciele danej dyscypliny (§ 2 ust. 2 Statutu). Zespół podejmuje rozstrzygnięcia w głosowaniu tajnym, bezwzględną większością głosów, w obecności co najmniej połowy członków zespołu (§ 4 ust. 3 Statutu). Skuteczność niewyłączenia prof. dr hab. B. Ś., członka RDN, który był Przewodniczącym Komisji Habilitacyjnej, należy wiązać z wpływem oddanego w tej sprawie głosu na treść uchwały Zespołu w sprawie indywidualnej oraz na treść decyzji Rady Doskonałości Naukowej. Należy podkreślić, że głos oddany przez osobę nieuprawnioną, w znaczeniu osoby podlegającej wyłączeniu, jest nieważny. Jednakże głos nieważny będzie prowadził do istotnej wadliwości rozstrzygnięcia, jeżeli bez tego głosu akt organu kolegialnego nie zostałby podjęty. Liczy się zatem wpływ wadliwego aktu głosowania na wynik sprawy. Z analizy akt sprawy wynika, że w posiedzeniu Zespołu V Nauk Społecznych RDN, które odbyło się w formie wideokonferencji w dniu 9 marca 2021 r., udział wzięło 32 członków Zespołu, pośród których był również prof. dr hab. B. Ś. jako członek Zespołu, nie brał on jednak udziału w głosowaniu, co zostało zaprotokołowane. Po wysłuchaniu sprawozdania z opinii dwóch rzeczoznawców CK, członkowie Zespołu nie podjęli dyskusji. W głosowaniu w przedmiocie uwzględnienia odwołania dr I. M. od uchwały Rady Naukowej Dziedziny Nauk Społecznych Uniwersytetu [...] w B. z [...] listopada 2019 r. odmawiającej nadania stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie pedagogika, oddano 2 głosy TAK, 27 NIE, 1 głos wstrzymujący. Uchwała Zespołu o braku poparcia odwołania dr I. M. od uchwały Rady Naukowej Dziedziny Nauk Społecznych Uniwersytetu [...] w B. była dokumentem o charakterze opinii, która wraz z pełną dokumentacją sprawy stanowiła podstawę wypowiedzi Rady Doskonałości Naukowej. W powyższej sytuacji – w ocenie Sądu – okoliczności zaprotokołowanego braku udziału w głosowaniu Zespołu prof. dr hab. B. Ś., wobec tajności głosowania członków, braku poprzedzającej głosowanie dyskusji, jak również wobec trybu zdalnego obrad spowodowanego pandemią Covid-19, świadczą o braku podstaw do uznania, że "udział" prof. dr hab. B. Ś. w postępowaniu na etapie opiniowania odwołania przez Zespół miał wpływ na wynik głosowania. Jeżeli bowiem ważne głosy tworzą wystarczającą większość, to nie ma podstaw, by kwestionować skuteczność uchwały Zespołu V Nauk Społecznych RDN.
Przechodząc zatem do oceny zaskarżonej decyzji w pozostałych aspektach należy zauważyć, że w myśl art. 16 u.s.n. do postępowania habilitacyjnego może zostać dopuszczona osoba, która posiada stopień doktora oraz osiągnięcia naukowe lub artystyczne, uzyskane po otrzymaniu stopnia doktora, stanowiące znaczny wkład autora w rozwój określonej dyscypliny naukowej lub artystycznej oraz wykazuje się istotną aktywnością naukową lub artystyczną. Istotą recenzji jest odpowiedź na pytanie, czy dorobek kandydata do stopnia doktora habilitowanego spełnia tak ustalone ustawowe wymagania.
Zarzuty dotyczące nieprawidłowości wyznaczenia jako recenzentów RDN prof. dr hab. E. J. i prof. dr hab. J. N. skarżąca wiąże z brakiem specjalistycznej wiedzy naukowej dla oceny złożonego przez nią odwołania. W tym zakresie należy zgodzić się ze skarżącą, że to kwalifikacje recenzentów w sprawach naukowych implikują ich wnikliwość i ocenę dorobku naukowego ocenianej osoby. Gdyby przyjąć odpowiednie stosowanie art. 84 § 1 k.p.a., to recenzent jako biegły musi mieć wiadomości specjalne, istotne dla sprawy. W danej specjalizacji naukowej recenzentów powinny więc mieścić się zainteresowania kandydata. Nie sposób jednak wykluczyć sytuacji, w której powyższe okaże się niemożliwe. Wówczas eksperci powinni wywodzić się ze środowiska szczegółowej dyscypliny naukowej kandydata, w dalszej zaś kolejności z ogólnej dyscypliny. Analizując tak ustaloną zasadę wyboru najbliższego tematycznie recenzenta, w doktrynie zauważa się, że dopiero jej realizacja zapewni rzetelne postępowanie, prowadzące do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy i wydania decyzji administracyjnej realizującej interes społeczny i słuszny interes jednostki (art. 7 k.p.a.), jak też pogłębiającej jej zaufanie do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Wyłącznie bowiem recenzent ze specjalnością naukową możliwie bliską względem ocenianego materiału ma szansę sporządzić opinię mogącą stanowić środek dowodowy prowadzący do realizacji celu postępowania wyjaśniającego, a zatem realizującą dyspozycję art. 75 § 1 k.p.a. (por. A. Jakubowski, Stopnie i tytuły naukowe – postępowanie o nadanie tytułu profesora – powołanie recenzentów. Glosa do wyroku NSA z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt I OSK 1423/14, OSP 2015/7-8/70)
W ocenie Sądu, nie sposób zgodzić się ze skarżącą, by wyznaczeni recenzenci – prof. dr hab. E. J. i prof. dr hab. J. N. nie posiadali szczegółowej wiedzy pozwalającej ocenić dorobek naukowy skarżącej. Z akt wynika, że choć są wybitnymi specjalistami we własnych przedmiotach badań, to ich wiedza upoważnia do wydania recenzji w sprawie złożonego przez skarżącą odwołania od uchwały Rady Dziedziny Nauk Społecznych Uniwersytetu [...] w B. z dnia [...] listopada 2019 r., pozostając w bardzo bliskiej relacji względem dorobku ocenianej. Powołanie ekspertów następuje spośród specjalistów ze środowiska naukowego, reprezentujących poszczególne dziedziny nauki i sztuki i trudno przyjąć, by wyznaczeni do oceny odwołania skarżącej recenzenci nie spełniali takich wymagań.
Wskazać przy tym należy, że ocena merytoryczna dorobku naukowego pozostaje w całości oceną ekspercką. Organ słusznie więc uwzględnił ocenę dokonaną przez dwóch ekspertów, nie wykraczając w ten sposób poza granice przysługującej mu swobody w ocenie dowodów, wynikającej z art. 80 k.p.a. Ocena dokonywana w ramach tego postępowania mieści się w granicach tzw. "władztwa fachowego". Przysługuje ono poszczególnym ekspertom. Ocena ta stanowi jednostronny akt wiedzy pracownika naukowego będącego członkiem Zespołu. Akt ten nie podlega bezpośredniej kontroli sądowej, a także nie podpada pod reżim postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny z natury rzeczy nie ma takiej specjalistycznej wiedzy, tj. pozwalającej na ocenę zasadności stanowiska zajmowanego przez specjalistów w tym zakresie (w danej dyscyplinie naukowej). Z tego względu zarzuty skargi co do naruszenia § 21 ust. 1 Statutu oraz art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 i art. 35 ust. 5 u.s.n. z jakim skarżąca wiąże sporządzenie niemiarodajnych, wadliwych recenzji, nie mogły zostać przez Sąd uwzględnione.
W ocenie Sądu, o braku bezstronności prof. dr hab. E. J. nie mogą świadczyć wspólne prace naukowe, czy badawcze prowadzone z prof. B. Ś. Dbałość o zapewnienie możliwie jak największego obiektywizmu Rady Doskonałości Naukowej nie może być rozumiana w ten sposób, że zobowiązywałaby Przewodniczącego Rady do takiego konstruowania składu osobowego Zespołu i wyznaczania recenzentów ze środowiska nauki, by całkowicie wykluczyć jakąkolwiek ich relację w pracy naukowej, badawczej, czy wydawniczej. W toku działalności naukowej, zwłaszcza w ramach specjalizacji i zawężania przedmiotów badawczych i zainteresowań, trudno całkowicie wykluczyć okoliczności mogące rzutować na obiektywność grona badaczy. Należy bowiem podkreślić, że potencjalni recenzenci wybierani powinni być z kręgu badaczy o specjalizacji tej samej bądź możliwie najbliższej ocenianemu. Argumentacja skargi nie zdołała wykazać związku pomiędzy postępowaniem indywidualnym a działaniem czy aktywnością recenzenta w sposób, w którym nie byłaby maksymalnie zapewniona gwarancja bezstronnego działania.
Sąd nie podzielił również zarzutów skargi co do naruszenia przez Radę Doskonałości Naukowej art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 12 § 1, art. 15, art. 77 § 1, art. 80, art. 140 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 u.s.n. Z faktu dopuszczenia skarżącej do postępowania habilitacyjnego, a więc ustalenia, że możliwa jest merytoryczna ocena spełnienia wymogów ustalonych w art. 16 u.s.n. nie można wyprowadzić dalszego wniosku o konieczności zakończenia tego postępowania jedynie pozytywnym dla wnioskodawczyni wynikiem. Nadanie więc biegu wnioskowi kandydatki o nadanie stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie pedagogika, nie determinowało dalszej oceny dokonywanej przez Komisję Habilitacyjną, Radę Dziedziny Nauk Społecznych Uniwersytetu [...] w B., czy Radę Doskonałości Naukowej, a jedynie umożliwiało przeprowadzenie właściwego postępowania.
Powyższe pozwala przyjąć, że organ – wbrew wywodom skargi - nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 16 ust. 1 i 2 w zw. z art. 18a ust. 11 u.s.n. oraz przepisów rozporządzenia w sprawie kryteriów oceny osiągnięć osoby ubiegającej się o nadanie stopnia doktora habilitowanego, jak również art. 21 ust. 2 u.s.n. Głosowanie tajne w kolegialnym składzie Prezydium Rady Doskonałości Naukowej przebiegło niepomyślnie dla skarżącej, jej odwołanie od uchwały Rady Naukowej Dziedziny Nauk Społecznych Uniwersytetu [...] w B. z dnia [...] listopada 2019 r., nie uzyskało bowiem poparcia. W tajnym głosowaniu na "tak" oddano 0 głosów, "nie" – 9, przy jednym głosie wstrzymującym. W tych warunkach, przy tak jednoznacznym wyniku głosowania, organ zasadnie nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej uchwały.
Podkreślić trzeba, że Rada Doskonałości Naukowej jest organem kolegialnym, dlatego każdy z biorących udział w głosowaniu członków Rady powinien mieć własne zdanie na temat podejmowanych uchwał. Całość materiałów zgromadzonych w toku postępowania potwierdza, że członkowie mieli możliwość merytorycznego przygotowania się do zajęcia stanowiska w sprawie i po wysłuchaniu opinii Zespołu V Nauk Społecznych przystąpili do głosowania nad podjęciem decyzji w sprawie z odwołania skarżącej od uchwały odmawiającej jej nadania stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie pedagogika.
Z tych wszystkich względów należy uznać, że rozstrzygnięcie organu zasługuje na aprobatę, skarga zaś nie dostarczyła wystarczającej argumentacji dla jej uwzględnienia i jako niezasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.