VII SA/WA 1939/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie uchylił decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o umorzeniu postępowania odwoławczego, uznając właściciela lokalu za stronę postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania budynku.
Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (MWINB) umorzył postępowanie odwoławcze, uznając, że skarżący, będący właścicielem lokalu, nie posiadał legitymacji do wniesienia odwołania od decyzji nakazującej przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania budynku. Sąd administracyjny uchylił tę decyzję, stwierdzając, że właściciel lokalu, którego dotyczy zmiana sposobu użytkowania, ma interes prawny i status strony w postępowaniu. MWINB wadliwie zastosował przepisy, nie przeprowadzając koniecznych ustaleń faktycznych.
Sprawa dotyczyła skargi A. A. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (MWINB), która umorzyła postępowanie odwoławcze. Organ odwoławczy uznał, że skarżący, właściciel lokalu w budynku przy ul. A. [...].w W., nie posiadał interesu prawnego do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującej Wspólnocie Mieszkaniowej przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania budynku (z usług hotelarskich na cele mieszkalne). MWINB argumentował, że stroną postępowania jest wyłącznie Wspólnota Mieszkaniowa, a skarżący nie został uznany za stronę. Sąd administracyjny uznał jednak, że MWINB wadliwie zinterpretował przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i Prawa budowlanego. Sąd podkreślił, że właściciel lokalu, którego dotyczy zmiana sposobu użytkowania, ma interes prawny i status strony w postępowaniu. MWINB nie przeprowadził wystarczających ustaleń faktycznych, aby wykluczyć status strony skarżącego, opierając się jedynie na liście właścicieli przekazanej przez Wspólnotę. Sąd, powołując się na orzecznictwo, wskazał, że decyzje dotyczące zmiany sposobu użytkowania konkretnych lokali powinny być kierowane do właścicieli tych lokali. W związku z tym, WSA uchylił zaskarżoną decyzję MWINB i zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, właściciel lokalu, którego dotyczy zmiana sposobu użytkowania, posiada interes prawny i status strony w postępowaniu administracyjnym w tej sprawie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ odwoławczy wadliwie przyjął brak interesu prawnego skarżącego. Podkreślono, że właściciel lokalu, którego dotyczy zmiana sposobu użytkowania, jest stroną postępowania, a wspólnota mieszkaniowa jest stroną tylko w sprawach dotyczących części wspólnych nieruchomości.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (16)
Główne
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 3
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze, jeśli odwołanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną.
k.p.a. art. 28
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja strony postępowania administracyjnego, która musi posiadać interes prawny.
k.p.a. art. 127 § § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Odwołanie przysługuje wyłącznie stronie.
p.b. art. 83 § ust. 2
Ustawa - Prawo budowlane
p.b. art. 61 § pkt 1
Ustawa - Prawo budowlane
Określa adresatów decyzji w sprawie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego.
p.b. art. 71a
Ustawa - Prawo budowlane
Dotyczy postępowania w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego.
Pomocnicze
p.b. art. 5 § ust. 2
Ustawa - Prawo budowlane
Obowiązek użytkowania obiektu w sposób zgodny z jego przeznaczeniem.
p.u.s.a. art. 1 § § 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sądy administracyjne.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi przez sąd.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami skargi.
u.w.l. art. 6
Ustawa - O własności lokali
Definicja wspólnoty mieszkaniowej.
u.w.l. art. 18
Ustawa - O własności lokali
Zarząd nieruchomością wspólną przez wspólnotę mieszkaniową.
u.w.l. art. 20
Ustawa - O własności lokali
Zarząd nieruchomością wspólną przez wspólnotę mieszkaniową.
u.w.l. art. 21
Ustawa - O własności lokali
Zarząd nieruchomością wspólną przez wspólnotę mieszkaniową.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Właściciel lokalu, którego dotyczy zmiana sposobu użytkowania, ma interes prawny i status strony w postępowaniu. Organ odwoławczy nie przeprowadził wystarczających ustaleń faktycznych dotyczących statusu strony. Wspólnota mieszkaniowa jest stroną w sprawach dotyczących zmiany sposobu użytkowania tylko części wspólnych nieruchomości.
Godne uwagi sformułowania
interes prawny jest kwalifikowanym interesem faktycznym; wynika z określonego przepisu prawa, odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu. adresatem decyzji wydanej na podstawie art. 71 a ust. 4 Prawa budowlanego, nakazującej przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania, jest podmiot wskazany w art. 61 Prawa budowlanego w przypadku gdy usunięcie nieprawidłowości (przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania) dotyczy konkretnych lokali, to wówczas adresatem decyzji powinni być właściciele tych lokali
Skład orzekający
Mirosław Montowski
przewodniczący
Jolanta Augustyniak-Pęczkowska
członek
Waldemar Śledzik
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu stron w postępowaniach dotyczących zmiany sposobu użytkowania obiektów budowlanych, zwłaszcza w budynkach wielorodzinnych z wyodrębnionymi lokalami."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany sposobu użytkowania lokalu mieszkalnego na usługi hotelarskie i odwrotnie, w kontekście przepisów Prawa budowlanego i K.p.a.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu w budynkach wielorodzinnych - zmiany sposobu użytkowania lokali i praw właścicieli do uczestnictwa w postępowaniu. Wyjaśnia kluczowe kwestie dotyczące interesu prawnego i statusu strony.
“Właściciel lokalu ma prawo głosu w sprawie zmiany jego przeznaczenia – kluczowe orzeczenie WSA.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVII SA/Wa 1939/24 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2025-01-15 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-08-02 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Jolanta Augustyniak-Pęczkowska Mirosław Montowski /przewodniczący/ Waldemar Śledzik /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6013 Przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mirosław Montowski, Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, sędzia WSA Waldemar Śledzik (spr.), , Protokolant: referent Radosław Fijałkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 czerwca 2024 r. nr 652/24 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz A. A. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z 19 czerwca 2024 r. nr 652/24 Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "MWINB", "organ odwoławczy") - na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 682 ze zm., dalej: "p.b.") po zapoznaniu się z odwołaniem A. [...].a (dalej: "skarżący") od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. st. W. (dalej: "PINB", "organ I instancji") z 4 kwietnia 2024 r. nr [...].- umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. PINB decyzją z 4 kwietnia 2024 r. nr [...]. nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej S. przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania, tj. na cele mieszkalne, budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego przy ul. A. [...].w W., obecnie wykorzystywanego na cele zakwaterowania tymczasowego (usługi hotelarskie). Od powyższego rozstrzygnięcia odwołanie wniósł A. [...]. W uzasadnieniu ww. decyzji z 19 czerwca 2024 r. MWINB wyjaśnił, że organ II instancji obowiązany jest przed merytorycznym rozpatrzeniem odwołania przeprowadzić postępowanie wstępne, podczas którego bada m.in. czy zostało ono złożone w ustawowo przewidzianym dla tej czynności terminie oraz czy odwołanie wniósł podmiot do tego uprawniony. Zaznaczył, że za niedopuszczalne należy uznać rozpatrzenie przez organ II instancji odwołania, które zostało złożone przez osobę nie będącą stroną postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. Podkreślił, że zgodnie z art. 127 § 1 w zw. z art. 144 k.p.a. legitymację do wniesienia środka zaskarżenia - odwołania i zażalenia ma wyłącznie strona, czyli podmiot, który posiądą interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. Wskazał, że art. 28 k.p.a. definiuje pojęcie strony w postępowaniu administracyjnym. Podniósł, że zgodnie z powyższym przepisem oraz przyjętą linią orzecznictwa sądowo-administracyjnego, aby być uznanym jako strona postępowania, należy mieć nie jakikolwiek interes, lecz musi to być interes prawny. Podniósł, że obowiązkiem organu administracji publicznej jest badać interes prawny uczestników postępowania administracyjnego na każdym jego etapie. MWINB podkreślił jednocześnie, że w sprawie przyznania określonym osobom statusu stron postępowania administracyjnego nie ma miejsca na stosowanie jakichkolwiek domniemań, uogólnień bądź analogii. W przekonaniu MWINB skarżący nie posiada interesu prawnego a tym samym legitymacji do wniesienia odwołania w przedmiotowej sprawie. Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali: "Ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową. Wspólnota mieszkaniowa może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozwana". Wskazał, że tylko Wspólnota Mieszkaniowa może reprezentować na zewnątrz właścicieli lokali w sprawach dotyczących ich nieruchomości. Podkreślił również, że właściciel mieszkania w budynku składającym się z wielu mieszkań jest z mocy ustawy członkiem wspólnoty mieszkaniowej. Jako członek wspólnoty właściciel lokalu jest reprezentowany w sprawach, które dotyczą całej wspólnoty przez zarząd tej wspólnoty. Zauważył, że jakkolwiek prawo własności chroni właścicieli lokali wyodrębnionych, to sprawami wspólnoty mieszkaniowej kieruje zarząd i on też reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach pomiędzy wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali. Tylko więc Wspólnota, jako strona postępowania mogła zaskarżyć wydaną przez organ I instancji opisywaną na wstępie decyzję nakazująca przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania ww. budynku mieszkalnego. MWINB zaznaczył, że z akt sprawy nie wynika, aby skarżący za taką stronę został uznany. Wskazał, że zarówno bowiem zawiadomienie z 1 września 2023r. informujące o wszczęciu postępowania w ww. sprawie, postanowienie z 19 września 2023 r. nr [...]. wstrzymujące użytkowanie budynku mieszkalnego przy ul. A. [...]. w W., a także decyzja kończąca przedmiotowe postępowanie nie zostały skierowane do skarżącego, lecz wyłącznie do Wspólnoty Mieszkaniowej S.. MWINB przytoczył uzasadnienia wyroków NSA z 20 kwietnia 2023 r. sygn. akt II OSK 569/23 oraz z 16 lutego 2021 r. sygn. akt II OSK 1758/18 i podkreślił, że stroną w niniejszym postępowaniu może być jedynie właściciel budynku (ogół współwłaścicieli tworzy wspólnotę mieszkaniową) oraz właściciel danego lokalu, w którym nastąpiła samowolna zmiana sposobu użytkowania. Z uwagi na powyższe organ odwoławczy uznał, że skarżący nie ma możliwości skutecznego wniesienia odwołania od ww. decyzji organu I instancji z 4 kwietnia 2024 r. Mając na uwadze powyższe MWINB stwierdził, że odwołanie od decyzji PINB z dnia 4 kwietnia 2024 r., zostało wniesione przez osobę nie posiadającą stosownego umocowania do jej zaskarżenia. Ponadto wskazał, że wniesienie odwołania przez osobę niebędącą stroną postępowania skutkuje wydaniem decyzji w oparciu o art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. o umorzeniu postępowania odwoławczego wszczętego na wniosek nieuprawnionego podmiotu. Zdaniem organu odwoławczego brak spełnienia wymogów formalnych oznacza, że odwołanie skarżącego od ww. decyzji organu nadzoru budowlanego stopnia powiatowego nie może być przedmiotem merytorycznego rozpoznania przez organ nadzoru budowlanego II instancji. Skargę na ww. decyzję MWINB z 19 czerwca 2024 r. złożył skarżący i domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji zarzucił naruszenie: - art. 28 k.p.a. w zw. z art. 61 i art. 66 p.b. poprzez zawężenie kręgu stron postępowania do Wspólnoty Mieszkaniowej, podczas gdy właściciele poszczególnych lokali mieszkalnych, stanowiących odrębną własność, jako adresaci obowiązków wynikających z norm p.b. winni mieć zapewniony czynny udział w postępowaniu dotyczącym wykonywania przez nich prawa własności do własnej rzeczy. Stanowisko skarżącego znalazło rozwinięcie w uzasadnieniu skargi. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP, w związku z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 -zwaną dalej "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi może nastąpić również poprzez stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia - w wypadku ustalenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jednązwad wymienionych wart. 156§ 1 k.p.a. lub w innych przepisach, np. wart. 247 § 1 O.p. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie sądu nie wymaga w tym wypadku wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy. W wypadku niestwierdzenia wad skutkujących uchyleniem zaskarżonego rozstrzygnięcia, sąd skargę oddala, co wynika z art. 151 p.p.s.a. Sprawując kontrolę w oparciu o powołane kryterium zgodności z prawem sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy administracyjnej, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania ocenianej decyzji, nie uwzględniając okoliczności, które zaistniały w okresie późniejszym. Należy przy tym podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (por. wyrok NSA z 6 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1665/06, opublikowany - podobnie jak pozostałe przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://cbois.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. (w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania). W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że "niezwiązanie granicami skargi" oznacza, że Sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze (por. wyrok NSA z 28 marca 2018 r., sygn. akt I FSK 1000/16, LEX nr 2486221) z tym, że nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim decyzji administracyjnych. Badając legalność zaskarżonej decyzji w świetle wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja wydana została z istotnym naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 28 tej ustawy z uwagi na brak właściwego i koniecznego postępowania wyjaśniającego, a także (i w konsekwencji) art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 71a pr.bud. poprzez wadliwe jego zastosowanie. Przedmiotem sądowej kontroli legalności była decyzja MWINB nr 652/24 z 19 czerwca 2024 r., o charakterze formalnym, bo umarzającą postępowanie odwoławcze z odwołania skarżącego wniesionego od decyzji PINB nr [...]. z 4 kwietnia 2024 r. Podstawą takiego rozstrzygnięcia MWINB było uznanie, że skarżący nie ma interesu prawnego do skutecznego wniesienia odwołania od przywołanej decyzji organu powiatowego, gdyż wyłączną stroną postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją PINB jest Wspólnota Mieszkaniowa S., zaś akta sprawy nie wskazują na to, aby skarżący posiadał stosownie umocowanie do jej zaskarżenia. W podstawie prawnej tego orzeczenia MWINB przywołał art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze; stosując ten przepis wskazał na to, że skarżący nie ma interesu prawnego w sprawie. Przy tak zakreślonym zagadnieniu prawnym, Sąd - co do zasady - podziela pogląd wojewódzkiego organu nadzoru, że jednoznaczne stwierdzenie przez organ odwoławczy, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., uprawnia do wydania decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (por. uchwała NSA z 5 lipca 1999 r., sygn. akt OPS 16/98). Zgadza się również co do tego, że środek zaskarżenia decyzji administracyjnej, jakim jest odwołanie, przysługuje wyłącznie zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. stronie. Jeżeli organ ten ustali, że osoba, która wniosła odwołanie nie jest stroną postępowania, obowiązany jest na podstawie wskazanego przepisu art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. umorzyć postępowanie odwoławcze. W realiach sprawy, w ocenie Sądu, organ odwoławczy jednak wadliwie przyjął, że skarżący nie ma w sprawie interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że "interes prawny" jest kwalifikowanym interesem faktycznym; wynika z określonego przepisu prawa, odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu. Inaczej mówiąc: występuje wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Jak zauważa się w doktrynie i orzecznictwie - cechuje go to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami stosowania przepisu prawa materialnego (v. komentarz do art. 28 k.p.a., P. [...]., Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Lex/el. 2024). Tym samym stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. Przy tak zakreślonych wymogach w zakresie zbadania interesu prawnego, MWINB jako organ odwoławczy (jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji), mimo podnoszonych przez skarżącego zarzutów, że jako właściciel poszczególnych lokali mieszkalnych stanowiących odrębną własność znajdujących się w budynku przy ul. A. [...]. winien mieć zapewniony czynny udział w postępowaniu, skoncentrował się w zasadzie wyłącznie na tym, że skarżący nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją PINB nr [...]. z 4 kwietnia 2024 r. i nie został uznany przez PINB za stronę postępowania. Tymczasem, jak podnosi się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, adresatem decyzji wydanej na podstawie art. 71 a ust. 4 Prawa budowalnego, nakazującej przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania, jest podmiot wskazany w art. 61 Prawa budowlanego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 stycznia 2017 r. sygn. akt II OSK 964/15), co jednak nie oznacza, że stroną postępowania prowadzonego na tej podstawie może być tylko i wyłącznie właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Nie można bowiem wykluczyć sytuacji, w której "interes prawny" w rozumieniu art. 28 K.p.a. w tego rodzaju postępowaniu będą posiadały inne podmioty, którym przysługuje prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego (por. wyroki NSA z 12 grudnia 2013 r. sygn. akt II OSK 1730/12 oraz z 18 czerwca 2021 r. sygn. akt II OSK 10/20). Ani przepisy art. 71a i art. 66 Prawa budowlanego, ani żaden inny przepis szczególny nie ogranicza w postępowaniu w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu lub jego części stosowania art. 28 K.p.a. (A. P. [...]. , M. [...]. (red.), Prawo budowlane. Komentarz aktualizowany- komentarz do art. 71 (a), LEX/el. 2023). Dalej podnieść należy, że w myśl przepisów art. 18, art. 20 i art. 21 ustawy z 24 czerwca 1991 r. o własności lokali wspólnota mieszkaniowa sprawuje zarząd nieruchomością wspólną. To wspólnota mieszkaniowa jest więc - co do zasady - stroną postępowania w sprawach z zakresu prawa budowlanego, a w konsekwencji także adresatem nałożonych na mocy tej ustawy obowiązków, kiedy roboty budowlane mają związek z nieruchomością wspólną (por. wyroki NSA z 22 października 2015 r. sygn. akt II OSK 2772/13; z 21 października 2015 r. sygn. akt II OSK 3064/14; wyrok WSA w Krakowie z 8 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 17/14; wyrok WSA w Warszawie z 11 grudnia 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 984/18). Jak słusznie jednak podnosi skarżący, takie stanowisko znajdowałoby swoje uzasadnienie, gdyby nałożony decyzją organu I instancji obowiązek dotyczył wyłącznie części wspólnych budynku. W sytuacji natomiast, gdy usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości (przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania) dotyczy konkretnych lokali, to wówczas adresatem decyzji powinni być właściciele tych lokali (por. wyrok NSA z 28 marca 2017 r. sygn. akt H OSK 1928/15 i 16 lutego 20221 r. sygn. akt II OSK 1758/18 oraz wyrok WSA w Szczecinie z 9 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Sz 980/17). MWINB umknęło, że kierując się treścią art. 61 pkt 1 pr.bud., a tym samym art. 5 ust. 2 pr.bud., należy przyjąć, że stroną (co więcej - adresatem) wskazanego postępowania legalizacyjnego winien być właściciel lub zarządca obiektu budowlanego, a więc podmioty obowiązane do utrzymywania i użytkowania obiektu zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 (z którego z kolei wynika obowiązek użytkowania obiektu w sposób zgodny z jego przeznaczeniem; por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt II OSK 569/23). Tym samym w sprawie należało ustalić, czy skarżący jest właścicielem wyodrębnionego lokalu czy lokali w budynku, do których odnosi się decyzja wydana w I instancji przez PINB. Konieczność poczynienia takich ustaleń w sprawie potwierdza m.in. wyrok NSA z 16 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 1758/18 (przywołany też w skardze), w uzasadnieniu którego Sąd Naczelny stwierdził, że "W przypadku gdy w budynku wyodrębniono własność lokali, to wspólnota mieszkaniowa będzie adresatem omawianych obowiązków, o ile stwierdzone nieprawidłowości dotyczą części wspólnych; natomiast w przypadku gdy usunięcie nieprawidłowości (przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania) dotyczy konkretnych lokali, to wówczas adresatem decyzji powinni być właściciele tych lokali (por. wyrok NSA z 28 marca 2017 r., II OSK 1928/15; wyrok WSA z 9 listopada 2017 r., II SA/Sz 980/17)." W konsekwencji MWINB jako organ odwoławczy nie przeprowadził na etapie wstępnym koniecznych i wymaganych z uwagi na okoliczności sprawy ustaleń, i wyłącznie w oparciu o listę właścicieli przekazaną przez Wspólnotę Mieszkaniową S. przyjął, że skarżący nie jest właścicielem lokalu w budynku mieszkalnym przy ul. A. [...]. w W.. Tymczasem okoliczność ta powinna (z uwagi na przedmiot sprawy głównej) zostać uznana za decydującą o interesie prawnym skarżącego w rozumieniu art. 28 k.p.a. w zw. żart. 61 pkt 1 i art. 71 a pr.bud., i jednoznacznie w tej sytuacji ustalona, co jednak przed MWINB - tj. przed wydaniem przez ten organ zaskarżonej decyzji - nie nastąpiło. W tym miejscu Sąd porządkowe Sąd stwierdza, że z poczynionych z urzędu badań z dokumentacji wieczysto-księgowej wynika, że skarżący jest właścicielem lokalu nr 5 w budynku przy ul. A. [...]. w W., co wynika z akt sprawy Kw nr [...]. (w akt sądowych). Reasumując, skoro właściciel lokalu, którego dotyczy postępowanie w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania, posiada przymiot strony w takim postępowaniu, zaś MWINB faktu tego nie uwzględnił, podobnie jak tego, że wspólnota mieszkaniowa może być stroną postępowań i adresatem rozstrzygnięć administracyjnych dotyczących zmiany sposobu użytkowania jedynie wówczas, gdy dotyczą one części wspólnych nieruchomości (tj. gruntu oraz części budynku i urządzeń, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali) Sąd uznał, że MWINB jako organ odwoławczy wadliwie zastosował przepis art. 138§ 1 pkt 3 k.p.a. umarzając postępowanie odwoławcze. Orzekając ponownie MWINB uwzględni powyżej zaprezentowaną ocenę Sądu, uzna tym samym skarżącego za stronę postępowania w sprawie dotyczącej "sposobu użytkowania budynku" przy ul. A. [...].w W.; ustali także, czy na skutek odwołania W. [...]. nie doszło do wyeliminowania z obrotu prawnego kwestionowanej przez skarżącego odwołaniem decyzji PINB nr [...]. z 4 kwietnia 2024 r., i od tego też w pierwszej kolejności uzależni swoje rozstrzygnięcie. Z tego też względu jako zasadny należało ocenić podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 28 K.p.a. w związku z art. 61 Prawa budowlanego. Umorzenie postępowania odwoławczego ocenić należało bowiem jako nieprawidłowe z przyczyn wskazanych powyżej. Błędne ustalenie, że skarżący nie ma tytułu prawnego do lokali znajdujących się w przedmiotowym budynku naruszało z kolei art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy z uwagi na błędnie określony stan faktyczny sprawy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O zwrocie kosztów postępowaniu orzeczono zgodnie z art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a., przyjmując, że składał się na nie uiszczony od skargi wpis w kwocie 200 zł. ----------------------- Sygn. akt VII SA/Wa 1939/24 #
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI