VII SA/WA 1893/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi K.K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, która utrzymała w mocy decyzję o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł za naruszenie zakazu przemieszczania się i nieprzestrzeganie dystansu 2 metrów w maju 2020 r. podczas stanu epidemii. Organy administracji oparły swoje rozstrzygnięcia na § 17 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 maja 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając skargę, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także umorzył postępowanie administracyjne. Sąd uzasadnił swoje rozstrzygnięcie tym, że przepis § 17 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, wprowadzający obowiązek zachowania odległości nie mniejszej niż 2 metry od innych osób, stanowił ograniczenie konstytucyjnego prawa do swobodnego przemieszczania się (art. 52 Konstytucji RP). Sąd podkreślił, że takie ograniczenia mogą być wprowadzane wyłącznie w drodze ustawy, a nie aktu wykonawczego, jakim jest rozporządzenie. Ponieważ rozporządzenie nie zostało wydane na podstawie szczegółowego upoważnienia ustawowego zawierającego wytyczne dotyczące treści aktu wykonawczego, a ponadto ograniczało prawa obywatelskie, które powinny być regulowane ustawą, Sąd uznał je za niezgodne z Konstytucją RP. W konsekwencji, decyzje organów obu instancji zostały wydane bez podstawy prawnej, co stanowiło podstawę do stwierdzenia ich nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych opartych na przepisach rozporządzeń, które są niezgodne z Konstytucją RP lub ustawą, szczególnie w kontekście ograniczeń praw i wolności obywatelskich.
Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu prawnego i faktycznego związanego z pandemią COVID-19 i ograniczeniami wprowadzonymi rozporządzeniem z dnia 2 maja 2020 r. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych sytuacji, ale stanowi ważny przykład kontroli legalności aktów wykonawczych przez sądy administracyjne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepis rozporządzenia Rady Ministrów wprowadzający obowiązek zachowania określonej odległości między osobami podczas przemieszczania się w stanie epidemii może stanowić podstawę prawną do nałożenia kary pieniężnej, jeśli ogranicza konstytucyjne prawo do swobodnego przemieszczania się?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis rozporządzenia wprowadzający obowiązek zachowania odległości 2 metrów podczas przemieszczania się w stanie epidemii nie może stanowić podstawy prawnej do nałożenia kary pieniężnej, ponieważ ogranicza konstytucyjne prawo do swobodnego przemieszczania się, a takie ograniczenia mogą być wprowadzane wyłącznie w drodze ustawy, a nie aktu wykonawczego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że § 17 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 maja 2020 r. ograniczał konstytucyjne prawo do swobodnego przemieszczania się (art. 52 Konstytucji RP). Zgodnie z art. 52 ust. 3 Konstytucji RP, wolność przemieszczania się może być ograniczona wyłącznie w ustawie. Rozporządzenie, jako akt wykonawczy, nie mogło wprowadzać takich ograniczeń. Ponadto, upoważnienie ustawowe do wydania rozporządzenia nie zawierało wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego w zakresie ograniczenia swobody przemieszczania się. W związku z tym, decyzje oparte na tym przepisie zostały wydane bez podstawy prawnej.
Czy organy administracji publicznej mogą odmówić zastosowania przepisu rozporządzenia, jeśli uznają go za niezgodny z Konstytucją RP lub ustawą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sądy administracyjne mogą samodzielnie odmawiać zastosowania przepisu rozporządzenia, w stosunku do którego stwierdzają niezgodność z normą ustawową lub Konstytucją RP, na podstawie art. 178 ust. 1 Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym sędziowie w sprawowaniu urzędu podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Oznacza to, że sądy mogą odmówić zastosowania przepisu rozporządzenia, jeśli jest on niezgodny z Konstytucją lub ustawą. W niniejszej sprawie sąd uznał, że przepis rozporządzenia był niezgodny z Konstytucją RP i odmówił jego zastosowania.
Czy naruszenie przepisu rozporządzenia, które zostało uznane za niezgodne z Konstytucją, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wydanie decyzji administracyjnej z naruszeniem przepisów wyższej rangi (np. Konstytucji RP) stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził nieważność decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., ponieważ decyzje zostały wydane bez podstawy prawnej, która zgodnie z Konstytucją RP mogła być wyłącznie ustawą, a nie rozporządzeniem. Brak podstawy prawnej wynikający z niezgodności rozporządzenia z Konstytucją RP jest wadą powodującą nieważność decyzji.
Przepisy (14)
Główne
k.p.a. art. 156 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
ustawa o zapobieganiu art. 48a § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Kto w stanie zagrożenia epidemicznego lub w stanie epidemii nie stosuje się do ustanowionych na podstawie art. 46 lub art. 46b nakazów, zakazów lub ograniczeń, o których mowa w art. 46 ust. 4 pkt 1 lub w art. 46b pkt 5 i 9-12, podlega karze pieniężnej.
ustawa o zapobieganiu art. 46b § pkt 12
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Rada Ministrów może określić w drodze rozporządzenia, rodzaj stosowanych rozwiązań, w tym m.in. nakaz określonego sposobu przemieszczania się.
rozporządzenie art. 17 § 1 pkt 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 maja 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii
W okresie od dnia 2 maja 2020 r. do odwołania w przypadku, gdy przemieszczanie się następuje pieszo - jednocześnie mogą się poruszać osoby w odległości nie mniejszej niż 2 m od siebie, chyba że zachowanie tej odległości nie jest możliwe ze względu na określone wyjątki.
Konstytucja RP art. 52 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Każdemu zapewnia się wolność poruszania się po terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wyboru miejsca zamieszkania i pobytu.
Konstytucja RP art. 52 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wolność przemieszczania się może być ograniczona wyłącznie w ustawie.
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadkach, o których mowa w § 1, sąd w uzasadnieniu wyroku stwierdza, czy i w jakim zakresie decyzja lub postanowienie narusza prawo. W przypadku, gdy naruszenie prawa ma istotny wpływ na wynik sprawy, sąd uchyla decyzję lub postanowienie.
p.p.s.a. art. 105 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Organ administracji publicznej umorzy postępowanie, gdy stało się ono z innych przyczyn bezprzedmiotowe.
Konstytucja RP art. 178 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom.
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która to sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepis rozporządzenia wprowadzający obowiązek zachowania dystansu 2 metrów jest niezgodny z Konstytucją RP, ponieważ ogranicza wolność przemieszczania się, która może być ograniczona tylko ustawą. • Rozporządzenie zostało wydane bez odpowiedniego upoważnienia ustawowego zawierającego wytyczne dotyczące treści aktu wykonawczego. • Decyzje organów administracji zostały wydane bez podstawy prawnej.
Godne uwagi sformułowania
przepis podustawowy ograniczał prawo do poruszania się obywatela bez żadnych ograniczeń (wbrew art. 52 ust. 3 Konstytucji R.P.) • kara została nałożona bez podstawy prawnej wymaganej w wypadku ograniczenia konstytucyjnej wolności i prawa obywatela • sądy administracyjne mogą samodzielnie odmawiać zastosowania przepisu rozporządzenia, w stosunku do którego stwierdzają niezgodność z normą ustawową.
Skład orzekający
Grzegorz Rudnicki
przewodniczący
Bogusław Cieśla
sprawozdawca
Andrzej Siwek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych opartych na przepisach rozporządzeń, które są niezgodne z Konstytucją RP lub ustawą, szczególnie w kontekście ograniczeń praw i wolności obywatelskich."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu prawnego i faktycznego związanego z pandemią COVID-19 i ograniczeniami wprowadzonymi rozporządzeniem z dnia 2 maja 2020 r. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych sytuacji, ale stanowi ważny przykład kontroli legalności aktów wykonawczych przez sądy administracyjne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych praw obywatelskich w kontekście stanu epidemii i pokazuje, jak sądy administracyjne mogą kwestionować akty wykonawcze, jeśli są one niezgodne z Konstytucją. Jest to ważny przykład kontroli praworządności.
“Kara za brak dystansu 2 metrów uchylona! Sąd uznał przepis rozporządzenia za niezgodny z Konstytucją.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.