IV SA/PO 261/25

IV SA/Po 261/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-09-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Mirella Ławniczak
Sebastian Michalski
Tomasz Grossmann /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 49 ust. 1 i 2, art. 52, art. 59f ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Mirella Ławniczak Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 września 2025 r. sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 15 stycznia 2025 r. nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 15 stycznia 2025 r. ([...]) Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako "WWINB" lub "organ II instancji") – po rozpatrzeniu zażalenia A. W. (zwanego dalej "Inwestorem" lub "Skarżącym") na wydane przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej jako "PINB" lub "organ I instancji") postanowienie z 24 maja 2024 r. ([...]) o ustaleniu opłaty legalizacyjnej z tytułu realizacji przez Inwestora budynku gospodarczo-garażowego na nieruchomości oznaczonej numerem geodezyjnym [...] (obr. [...], gmina [...]) bez wymaganego pozwolenia na budowę, w wysokości [...] zł – uchylił ww. postanowienie PINB w części dotyczącej podstawy prawnej i w to miejsce orzekł:
"Na podstawie art. 49 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 59f ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1186) w związku z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471 ze zm.) oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572)",
a w pozostałym zakresie utrzymał to postanowienie w mocy.
Zaskarżone postanowienie WWINB zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Na skutek sygnalizacji zgłoszonej przez M. W. (byłą żonę Inwestora; zwaną też dalej "Zgłaszającą") PINB w dniu 30 maja 2019 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie budowy budynku gospodarczego – obiektu zlokalizowanego na ww. nieruchomości, będącej własnością Inwestora, jednocześnie wyznaczając termin przeprowadzenia oględzin tej nieruchomości na dzień 18 czerwca 2019 r.
W toku oględzin ustalono, że na nieruchomości znajduje się budynek gospodarczo-garażowy o wymiarach 3,32 m x 11,82 m, w którego części gospodarczej znajduje się kotłownia centralnego ogrzewania dla budynku mieszkalnego zlokalizowanego na tej samej nieruchomości. Budynek jest w stanie surowym otwartym. Wg oświadczenia Inwestora został zrealizowany na podstawie zgłoszenia z 25 sierpnia 2010 r. Obiekt posiada konstrukcję murowaną, dach jednospadowy, pokryty dachówką w części opartej na ścianach murowanych oraz podciągu drewnianym, ograniczony murem zewnętrznym budynku znajdującego się na nieruchomości sąsiedniej. Roboty budowlane rozpoczęto w 2010 r., a przerwano w 2011 r. "z przyczyn prywatnych".
W toku postępowania Inwestor wskazał, że jego podpis na ww. zgłoszeniu z 25.8.2010 r. został sfałszowany przez byłą żonę, M. W..
Postanowieniem z 30 sierpnia 2019 r. ([...]) PINB wstrzymał Inwestorowi prowadzenie robót budowlanych przy budowie budynku gospodarczego i nałożył na niego obowiązek przedstawienia, w zakreślonych terminach, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla zrealizowanego obiektu oraz 4 egz. projektu budowlanego wraz z opiniami i innymi wymaganymi dokumentami.
Pismem z 24 października 2019 r. PINB poinformował Zgłaszającą, że nie można uznać jej za stronę postępowania, z uwagi na brak interesu prawnego.
W dniu 18 kwietnia 2023 r. przeprowadzono ponownie oględziny nieruchomości, w wyniku których ustalono, że zlokalizowany jest na niej budynek gospodarczy, który po sfinalizowaniu ma pełnić funkcję budynku gospodarczo-garażowego. Inwestor nie wykonał ściany zewnętrznej wzdłuż istniejącego budynku gospodarczego na działce sąsiedniej nr ewid.[...] Sporny budynek jest wyposażony w instalację elektryczną, a w miejscu kotłowni centralnego ogrzewania zainstalowano pompę ciepła do ogrzewania budynku mieszkalnego.
Dnia 22 września 2023 r. Inwestor przedłożył decyzję Wójta Gminy [...] z 29 sierpnia 2023 r. o warunkach zabudowy ([...]).
Zawiadomieniem z 19 października 2023 r. PINB poinformował, że z powodów kancelaryjnych dotychczas prowadzone postępowanie dotyczące budowy budynku gospodarczego, objęte sygn. akt [...], oznakowane zostaje numerem [...] Z kolei pismem z 13 listopada 2023 r. zawiadomił o zmianie przedmiotu postępowania na sprawę budowy budynku gospodarczo-garażowego – obiektu zlokalizowanego na działce nr ewid. [...], obr. [...], gm. [...]. Jednocześnie postanowieniem z tego samego dnia wezwał Inwestora do usunięcia nieprawidłowości w przedłożonym projekcie budowlanym.
Wraz z pismem z 8 marca 2024 r. Inwestor przedłożył uzupełnione projekty.
Przywołanym na wstępie postanowieniem z 24.5.2024 r. – wydanym na podstawie art. 49 ust. 2a i art. 49d ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 59f ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725, z późn. zm.) – PINB ustalił opłatę legalizacyjną z tytułu realizacji przez Inwestora budynku gospodarczo-garażowego na nieruchomości oznaczonej numerem geodezyjnym [...] (obr. [...], gmina [...]), bez wymaganego pozwolenia na budowę, w wysokości [...] zł (pkt 1), i zobowiązał Inwestora do uiszczenia opłaty na wskazany rachunek bankowy (pkt 2).
W zażaleniu na to postanowienie Inwestor wniósł o "całkowite umorzenie opłaty legalizacyjnej" i wstrzymanie wykonania kwestionowanego postanowienia. Wskazał, że zobowiązanie go do uiszczenia opłaty legalizacyjnej w ustalonej kwocie jest dla niego krzywdzące. Podkreślił, że była żona poza jego wiedzą sfałszowała jego podpis na zgłoszeniu zamiaru wykonania robót budowlanych i dlatego on nie może odpowiadać za jej działania. Ponadto podkreślił, że jego sytuacja finansowa jest fatalna.
W toku postępowania zażaleniowego WWINB pismem z 22 lipca 2024 r. wezwał Skarżącego do uzupełnienia dokumentacji legalizacyjnej, z czego ten wywiązał się w dniach 27 października, 21 listopada i z 16 grudnia 2024 r.
Uchylając postanowienie PINB z 24.5.2024 r. w części dotyczącej podstawy prawnej, a w pozostałym zakresie utrzymując je w mocy – przywołanym na wstępie postanowieniem z 15.1.2025 r. – WWINB wskazał w uzasadnieniu, że postanowienie organu I instancji zostało wydane na podstawie art. 49 ust. 2a i art. 49d ust. 1 pkt 1 w związku z art. 59f ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725; dalej: "pr.bud. po nowelizacji"). Tymczasem w myśl art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471, z późn. zm.) do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Przedmiotowe postępowanie administracyjne zostało wszczęte 30 maja 2019 r., w związku z czym zastosowanie w tym postępowaniu mają przepisy prawa budowlanego sprzed nowelizacji, która weszła w życie 19 września 2020 r. (tj. wg stanu prawnego: Dz. U. z 2019 r. poz. 1186; dalej: "pr.bud. sprzed nowelizacji"). Dalej WWINB wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie doszło do samowolnej budowy budynku gospodarczo-garażowego o powierzchni zabudowy liczącej 39,24 m2, która wymagała pozwolenia na budowę zarówno w dacie realizacji, jak i obecnie, przy czym sama okoliczność, czy dany obiekt stanowi samowolę budowlaną, podlega ocenie według przepisów z daty jego budowy (realizacji), natomiast możliwość legalizacji oceniana jest na datę wydawania decyzji w procedurze sanacyjnej. W tej sprawie Inwestor nie legitymował się wymaganym pozwoleniem na budowę, zatem PINB prawidłowo wszczął i prowadził postępowanie legalizacyjne przewidziane w art. 48 ust. 2 pr.bud. sprzed nowelizacji, które doprowadziło do skompletowania wymaganej dokumentacji legalizacyjnej. Następnie, przywoławszy treść art. 49 ust. 1 pr.bud. sprzed nowelizacji, WWINB zauważył, że wprawdzie PINB błędnie zastosował unormowania tego artykułu w brzmieniu po nowelizacji, jednak nie doprowadziło to do nieprawidłowego ustalenia opłaty legalizacyjnej, gdyż sposób wymierzania opłaty legalizacyjnej, jej stawka oraz pozostałe współczynniki nie uległy zmianie. Również termin uiszczenia opłaty pozostał tożsamy pod rządem obu stanów prawnych. Jednocześnie organ II instancji zaznaczył, że obecnie posiadana dokumentacja legalizacyjna jest prawidłowa i kompletna. Odnosząc się zaś do treści zażalenia, WWINB:
- podkreślił, że Skarżący, jak sam zaznaczył, jest inwestorem spornego budynku, więc przed przystąpieniem do jego realizacji powinien był dochować wszelkiej staranności w zakresie zgodności z prawem zamiaru robót budowlanych. W tym kontekście nie ma znaczenia, zdaniem WWINB, "sfałszowany podpis na zgłoszeniu zamiaru budowy przedmiotowego budynku, bowiem inwestor przez samo wskazanie braku świadomości dokonania przez byłą żonę takiego zgłoszenia na jego dane, potwierdza realizację budynku w warunkach samowoli budowlanej, bez podjęcia jakichkolwiek kroków zapewniających jego legalną budowę";
- w nawiązaniu do twierdzeń Skarżącego o jego trudnej sytuacji finansowej – wskazał na art. 49c ust. 1 pr.bud. w zw. z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, z których wynika możliwość wystąpienia do wojewody z wnioskiem m.in. o umorzenie opłaty legalizacyjnej, co powoduje zawieszenie postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 48, art. 49 i 49b do dnia rozstrzygnięcia wniosku.
W skardze na opisane postanowienie WWINB do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, Inwestor wytknął, w ślad za wywodami zażalenia, że wydane postanowienie [legalizacyjne] jest dla niego "zbyt krzywdzące". Ponownie podkreślił że nie uczestniczył w bezprawnym działaniu byłej żony, która sfałszowała jego podpis, i nie powinien ponosić odpowiedzialności za jej czyn. Mimo trudnej sytuacji majątkowej czynił wszystko, by doprowadzić do legalizacji budynku. Organ niezasadnie uznał, że tylko Skarżący był inwestorem, bowiem takim była także Zgłaszająca, na dowód czego załączył do skargi "jedną ze stron dokumentacji". Zaznaczył, że nie jest dla niego zrozumiałe, dlaczego osoba, która sfałszowała jego podpis, nie ponosi z tego tytułu żadnej odpowiedzialności.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm., w skrócie "p.p.s.a.").
Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie (pkt 2 ab initio) – a takim jest niewątpliwie postanowienie ustalające opłatę legalizacyjną (co jasno wynika z art. 49 ust. 1 zd. drugie ustawy - Prawo budowlane). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Skontrolowawszy według tych zasad, zaskarżone postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z 15.1.2025 r. w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej, Sąd nie dopatrzył się przy jego wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności tego postanowienia, względnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa. W szczególności organy obu instancji – tj. PINB oraz WWINB, który prawidłowo uzupełnił ustalenia poczynione przez organ I instancji – doprowadziły do tego, że w wymaganym zakresie został zebrany i należycie rozpatrzony materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, i na tej podstawie WWINB dokonał prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Ustalenia te Sąd w pełni podziela i czyni integralną częścią swoich ustaleń oraz podstawą faktyczną dalszych rozważań.
Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane – w szczególności jej art. 49 ust. 1 i 2 oraz art. 59f ust. 1 – w brzmieniu obowiązującym do 18 września 2020 r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186, z późn. zm.; dalej w skrócie "p.b."). Jak bowiem słusznie zauważył organ II instancji, zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471): "Do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1 [tj. w Prawie budowlanym – uw. Sądu], wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym". Przepis ten odnosi się do nin. sprawy, gdyż postępowanie w niej zostało wszczęte 30.5.2019 r.
W myśl znajdujących zastosowanie w tej sprawie przepisów art. 49 ust. 1 i 2 p.b.:
"1. Organ nadzoru budowlanego, przed wydaniem decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych, bada:
1) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
2) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń,
3) wykonanie projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane
– oraz, w drodze postanowienia, ustala wysokość opłaty legalizacyjnej. Na postanowienie przysługuje zażalenie.
2. Do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu."
Jak zaś stanowi art. 59f ust. 1 p.b., w przypadku stwierdzenia w trakcie obowiązkowej kontroli nieprawidłowości w zakresie, o którym mowa w art. 59a ust. 2, wymierza się karę stanowiącą iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w). Zgodnie z art. 59f ust. 2 p.b. stawka opłaty (s) wynosi 500 zł.
Organy obu instancji prawidłowo zakwalifikowały przedmiotowy obiekt – budynek gospodarczo-garażowy o powierzchni zabudowy liczącej 39,24 m2 – do kategorii III, obejmującej "inne niewielkie budynki, jak: domy letniskowe, budynki gospodarcze, garaże do dwóch stanowisk włącznie". W efekcie zasadnie przyjęły współczynnik kategorii obiektu k=1,0 i współczynnik wielkości obiektu w=1,0 (zob. zał. do p.b.). Wszystko to – przy uwzględnieniu stawki s=500 zł – ostatecznie doprowadziło organy do niewadliwego wyliczenia wysokości opłaty legalizacyjnej, w kwocie [...]zł.
Wypada w tym miejscu podkreślić, że ani ww. kwalifikacja przedmiotowego obiektu ani sposób wyliczenia opłaty legalizacyjnej nie były kwestionowane przez Skarżącego (poza ogólnikowym akcentowaniem poczucia krzywdy).
Cofając się na jeszcze wcześniejszy etap postępowania legalizacyjnego (który dotychczas nie był poddany kontroli sądu administracyjnego), należy stwierdzić, że również nie budzi wątpliwości ustalenie organów, iż dla wzniesienia przedmiotowego budynku było wymagane uprzednie uzyskanie pozwolenia na budowę. Jak bowiem stanowił art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego w brzmieniu, które obowiązywało w czasie wskazywanym przez Skarżącego jako okres rozpoczęcia inwestycji, tj. w roku 2010: "Roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31". Zarazem, jak trafnie ocenił WWINB, ów budynek gospodarczo-garażowy, z uwagi na jego przyleganie do obiektu znajdującego się na działce sąsiedniej oraz powierzchnię zabudowy przekraczającą 25 m2, nie był zwolniony z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.
W konsekwencji WWINB słusznie stwierdził, że podnoszona przez Skarżącego okoliczność sfałszowania jego podpisu przez byłą żonę na złożonym 25.8.2010 r. zgłoszeniu zamiaru wykonania robót budowlanych nie miała znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy. Nawet bowiem, gdyby to Skarżący dokonał przedmiotowego zgłoszenia (podpisał je) – czego, jak sam podkreśla, nie uczynił – to nadal przedmiotowy budynek byłby oceniany jako wzniesiony w warunkach samowoli budowlanej, bo bez wymaganego pozwolenia na budowę (okoliczność bezsporna). Godzi się przy tym zauważyć, że z treści ww. zgłoszenia (k. 11 akt adm. II inst. ) jasno wynika, iż dotyczyło on innych obiektów (a mianowicie budynku gospodarczego oraz wiaty) niż obiekt będący przedmiotem niniejszej sprawy (budynek garażowo-gospodarczy).
Z tych względów zasadnie organ I instancji wydał w tej sprawie 30.8.2019 r. postanowienie o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych (k. 90 akt adm. I inst.), o jakim mowa w art. 48 ust. 2 i 3 p.b.
Zaznaczyć przy tym trzeba, że jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie, w takim postanowieniu organ nadzoru budowlanego ocenia, czy budowa obiektu budowlanego winna zostać poprzedzona decyzją o pozwoleniu na budowę, czy zgłoszeniem. Postanowienie to stanowi w tym zakresie formę prejudykatu, który w przypadku uzyskania przymiotu ostateczności, wiąże organ w dalszym postępowaniu dotyczącym stwierdzonej samowoli (tak na tle obecnie obowiązującej regulacji art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego wyroki WSA: z 29.2.2024 r., II SA/Ol 887/23; z 24.7.2025 r., II SA/Po 442/25; w braku odmiennego zastrzeżenia, wszystkie orzeczenia przywołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, w skrócie "CBOSA", http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jest poza sporem, że PINB w ww. postanowieniu wstrzymującym roboty budowlane wyraźnie wskazał, że sporny obiekt wymagał uzyskania pozwolenia na budowę. Ponadto, w końcowej części uzasadnienia, pouczył Inwestora w kwestii opłaty legalizacyjnej, w tym oszacował wstępnie jej wysokość na kwotę [...]zł, a więc odpowiadającą wysokości wynikającej z zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Trzeba również podkreślić, że złożenie przeprowadzenie legalizacji samowoli budowlanej jest prawem, a nie obowiązkiem strony (por. np. wyrok WSA z 11.2.2025 r., II SA/Gl 1327/24;). Przy tym "postanowienie o ustaleniu opłaty legalizacyjnej doprowadza postępowanie legalizacyjne do stadium, w którym adresat uzyskuje możliwość wyboru co do jego dalszego biegu. W przypadku nieuiszczenia w terminie opłaty legalizacyjnej, po ustaleniu, że doszło do samowolnego wzniesienia obiektu, organ winien wydać decyzję nakazującą jego rozbiórkę na podstawie art. 48 p.b. Uwolnić się od tego sposobu przywrócenia porządku prawnego adresat postanowienia może tylko w przypadku zapłaty opłaty legalizacyjnej w terminie" (zob. wyrok WSA z 28.8.2019 r., VII SA/Wa 72/19).
Oceniając na zakończenie prawidłowość wskazania Skarżącego jako (jedynego) adresata skarżonego postanowienia o ustaleniu opłaty legalizacyjnej, należy wyjść od przepisu art. 52 p.b., który w brzmieniu znajdującym zastosowanie w kontrolowanej sprawie (tj. sprzed nowelizacji) stanowił, że inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51. Na gruncie tego przepisu trafnie przyjęto w orzecznictwie, że adresatem decyzji, o których mowa w art. 52 p.b., w pierwszej kolejności powinien być inwestor, ale tylko w tych przypadkach kiedy inwestor jest jednocześnie właścicielem nieruchomości. Prawidłowość wyboru adresata decyzji nakazującej rozbiórkę powinna być oceniana z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności konkretnej sprawy. Podstawowym kryterium wyboru adresata decyzji spośród trzech kategorii podmiotów wymienionych w art. 52 p.b. jest, co do zasady, okoliczność posiadania przez dany podmiot tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji (por. np. wyrok NSA z 6.3.2024 r., II OSK 1515/21).
Zdaniem Sądu powyższe uwagi należy odpowiednio odnieść do wydawanych w toku postępowania legalizacyjnego postanowień w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej.
W kontrolowanej sprawie jest poza sporem, że Skarżący jest wyłącznym właścicielem nieruchomości, na której został posadowiony inkryminowany budynek, oraz inwestorem tego obiektu. Z tych względów zasadnie to do niego zostało skierowane postanowienie o ustaleniu opłaty legalizacyjnej (analogicznie zresztą, jak wcześniejsze postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych, którego Inwestor nie kwestionował). Natomiast podniesiony w skardze zarzut, że to ewentualnie również Zgłaszająca (była żona Inwestora) powinna być uznana za "współinwestora", a w konsekwencji także za drugiego adresata tego postanowienia, nie zasługuje na uwzględnienie. Po pierwsze dlatego, że Zgłaszająca bezspornie nie dysponuje obecnie tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości. Po drugie, Skarżący nie wykazał, że Zgłaszająca rzeczywiście była współinwestorem spornego obiektu. Wypada zauważyć, że takie twierdzenie skargi pozostaje w sprzeczności z wcześniejszymi oświadczenia Skarżącego (np. w toku oględzin z 18.6.2019 r.), a załączona do skargi kopia pierwszej strony "DOKUMENTACJI TECHNICZNEJ", na której faktycznie jako "inwestor" figurują "M. i A. W.", dotyczy "Budynku Mieszkalnego", a więc obiektu innego niż będący przedmiotem nin. sprawy budynek gospodarczo-garażowy.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę w całości oddalił.