VII SA/WA 1761/23

VII SA/Wa 1761/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-05-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Izabela Ostrowska
Joanna Gierak-Podsiadły /przewodniczący/
Michał Podsiadło /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6148 Działalność badawczo-rozwojowa
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 73, art. 74, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędziowie: sędzia WSA Izabela Ostrowska, asesor WSA Michał Podsiadło (spr.), Protokolant: ref. staż. Oliwia Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2024 r. sprawy ze skargi I. na decyzję Ministra Edukacji i Nauki z dnia 20 marca 2023 r. nr 388/507/2022 w przedmiocie przyznania kategorii naukowej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Ministra Nauki na rzecz I. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego
Uzasadnienie
1. Zaskarżoną decyzją z 20 marca 2023 r. nr 388/507/2022, Minister Edukacji i Nauki utrzymał w mocy swoją decyzję z 26 lipca 2022 r. nr 388/507/2022 w przedmiocie przyznania kategorii naukowej.
2. Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym stanie rzeczy.
2.1. Komisja Ewaluacji Nauki (dalej: KEN, Komisja) przeprowadziła ewaluację jakości działalności naukowej Instytutu [...] (dalej: Instytut, strona skarżąca) za lata 2017-2021 na podstawie zawartych w Zintegrowanym Systemie Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on, zwanym dalej "systemem POL-on", informacji dotyczących działalności Instytutu, według stanu na dzień 31 grudnia 2021 r., dostępnych w tym systemie na dzień 31 stycznia 2022 r. Komisja dokonała odrębnej oceny działalności naukowej Instytutu w dyscyplinie naukowej "nauki prawne" w każdym z kryteriów, a opinie i stanowiska zostały wprowadzone do systemu POL-on. Na podstawie wyników ewaluacji Komisja podjęła uchwałę nr [...]z [...] czerwca 2022 r., w której zaproponowała przyznanie Instytutowi w dyscyplinie nauki prawne kategorii naukowej "B+". Komisja określiła kategorię naukową proponowaną dla Instytutu w dyscyplinie naukowej "nauki prawne" na podstawie porównania przyznanych mu ocen, w ramach poszczególnych kryteriów ewaluacji, z odpowiednimi wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowych A, B+ i B, stosując algorytm określony w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Do porównania zastosowano próg pełnego przewyższania G, ustalony przez Komisję uchwałą nr [...]z dnia [...] kwietnia 2022 r. w wysokości 0,3. Biorąc pod uwagę przesłanki określone w § 26 ust. 2 rozporządzenia, Komisja uchwałą nr [...]z [...] kwietnia 2022 r. określiła proponowane wartości referencyjne dla poszczególnych dyscyplin naukowych i artystycznych. Przewodniczący Komisji przedstawił zestaw proponowanych wartości referencyjnych Ministrowi. Na podstawie powyższej propozycji, biorąc pod uwagę specyfikę prowadzenia działalności naukowej w tych dyscyplinach, w dniu 13 maja 2022 r. Minister ustalił wartości referencyjne dla kategorii naukowych A, B+ i B dla poszczególnych dyscyplin naukowych i artystycznych. Dla dyscypliny naukowej "nauki prawne" wartości referencyjne wynoszą:
– kryterium I "Poziom naukowy lub artystyczny prowadzonej działalności naukowej": OIA = 212,474 pkt, OIB+ = 187,179 pkt, OIB = 101,178 pkt,
– kryterium II "Efekty finansowe badań naukowych i prac rozwojowych": OIIA = 5,993 pkt, OIIB+ = 5,28 pkt, OIIB = 2,854 pkt,
– kryterium III "Wpływ działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki": OIIIA = 59,43 pkt, OIIIB+ = 52,355 pkt, OIIIB = 28,3 pkt.
2.2. Decyzją z 26 lipca 2022 r. nr 388/507/2022, wydaną na podstawie art. 269 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r. poz. 574, z późn. zm.; dalej: p.s.w.n.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.; dalej: k.p.a.), Minister Edukacji i Nauki (dalej: Minister, organ) przyznał Instytutowi kategorię naukową "B+" w dyscyplinie "nauki prawne" – wskazując, że kategorię przyznaje się na okres do dnia, w którym decyzja o przyznaniu kategorii naukowej w ramach kolejnej ewaluacji stanie się ostateczna. W przypadku gdy Instytut nie będzie objęty kolejną ewaluacją w danej dyscyplinie, traci kategorię naukową z końcem roku, w którym rozpoczęła się ta ewaluacja.
2.2.1. Minister ustalił, że w tym przypadku przewidziana przez przepisy liczba N=72,97, zaś w ocenie Instytutu w ramach kryterium I uwzględnionych mogło być nie więcej niż 218,91 udziałów jednostkowych w publikacjach naukowych autorstwa albo współautorstwa osób, o których mowa w § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie ewaluacji jakości działalności naukowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 661; dalej: rozporządzenie). Minister podał, że udziały jednostkowe poszczególnych autorów publikacji uwzględnionych w ewaluacji, a także wartość punktowa tych udziałów zostały obliczone w sposób prawidłowy, zgodnie z rozporządzeniem. Przy ustalaniu wartości punktowej uwzględniono właściwe wykazy czasopism naukowych oraz wydawnictw publikujących recenzowane monografie naukowe, tj.:
– w przypadku artykułów naukowych opublikowanych w ostatecznej formie w latach 2017 i 2018 – wykaz czasopism naukowych ogłoszony komunikatem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 stycznia 2017 r.,
– w przypadku artykułów naukowych opublikowanych w ostatecznej formie w latach 2019-2021 – ostatni wykaz czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych, sporządzony i udostępniony przez Ministra w okresie objętym ewaluacją, tj. wykaz ogłoszony komunikatem Ministra Edukacji i Nauki z dnia 1 grudnia 2021 r., ze zmianami i sprostowaniem z dnia 21 grudnia 2021 r.,
– w przypadku monografii naukowych wydanych w latach 2017-2021 – ostatni wykaz wydawnictw publikujących recenzowane monografie naukowe, sporządzony i udostępniony przez Ministra w okresie objętym ewaluacją, tj. wykaz ogłoszony komunikatem Ministra Edukacji i Nauki z dnia 22 lipca 2021 r.
Organ wyjaśnił, że na podstawie informacji wprowadzonych do systemu POL-on, algorytm optymalizujący, o którym mowa w § 24 ust. 1 rozporządzenia, dokonał wyboru osiągnięć stanowiących podstawę ewaluacji. W ocenie w kryterium I uwzględniono tylko osiągnięcia naukowe wskazane w opisany powyżej sposób. W ślad za Komisją, Minister stwierdził, że punktacja dla osiągnięć zaakceptowanych przez Komisję została ustalona w sposób prawidłowy, zgodnie z przywołanymi wyżej przepisami. Równocześnie, Minister zgodził się z oceną Komisji, że niektóre zgłoszone przez Podmiot osiągnięcia nie spełniają warunków określonych w rozporządzeniu. Biorąc pod uwagę informacje wprowadzone przez Podmiot do systemu POL-on, Minister stwierdził, że Komisja zasadnie nie uwzględniła w ewaluacji 2 artykułów naukowych i 1 monografii naukowej o numerach ID: [...] uznając, iż osiągnięcia te nie miały związku z zatrudnieniem autora/współautora w Instytucie lub odbywaniem przez niego kształcenia w szkole doktorskiej prowadzonej przez Instytut. Na podstawie danych w systemie POL-on stwierdzono, że data publikacji jest wcześniejsza niż data zatrudnienia pracownika będącego autorem lub współautorem publikacji w ewaluowanym Podmiocie lub rozpoczęcia kształcenia w szkole doktorskiej. Minister podzielił stanowisko Komisji i przyjął, że w ramach oceny kryterium I (poziom naukowy lub artystyczny prowadzonej działalności naukowej), Instytutowi przyznano łącznie 16.038 punktów, a zgodnie z zależnością określoną przez § 21 rozporządzenia, ocena Instytutu w ramach tego kryterium wyniosła QI = 219,79.
2.2.2. W kryterium II (efekty finansowe badań naukowych i prac rozwojowych), Minister podał, że Komisja pozytywnie zaopiniowała 26 projektów, przyznając 446,48 punktu, a ustalając punktację stosowano przeliczniki punktowe określone w § 22 ust. 4 rozporządzenia, z uwzględnieniem zwiększeń punktacji wynikających z ust. 6. Komisja oceniła także następujące osiągnięcia Instytutu: 5 dotyczących komercjalizacji wyników badań naukowych lub prac rozwojowych lub know-how związanego z tymi wynikami oraz 11 usług badawczych świadczonych na zlecenie podmiotów nienależących do systemu szkolnictwa wyższego i nauki. Komisja uwzględniła 16 ww. osiągnięć zgłoszonych przez Instytut. Na podstawie § 22 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia, przy ustalaniu punktacji za ww. osiągnięcia stosowano przelicznik 1 pkt za 10.000 zł przychodu. Równocześnie, liczba punktów, jakie Instytut może uzyskać za te osiągnięcia, nie może przekroczyć 10-krotności liczby N. W związku z powyższym, Instytut uzyskał z tytułu ww. przychodów 246,22 punktu. Łącznie, za osiągnięcia Instytutu w ramach kryterium II ewaluacji przyznano 692,7 punktu, a jego ocena w kryterium II ewaluacji, ustalona zgodnie z zależnością określoną § 22 ust. 9 rozporządzenia, wyniosła QII = 9,49.
2.2.3. Minister wskazał, że w ramach oceny w kryterium III (wpływ działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki), Instytut przedstawił 2 opisy wpływu, które wszystkie podlegały ocenie Komisji i ekspertów. Organ przytoczył oceny ekspertów i wskazał, że ocena Instytutu w III kryterium ewaluacji, ustalona – zgodnie z § 23 ust. 11 rozporządzenia – jako średnia arytmetyczna uzyskanych ocen opisów wpływu, wynosi QIII = 0.
2.2.4. Minister wyjaśnił, że całkowity wynik punktowy porównania ocen, jakie Instytut uzyskał w poszczególnych kryteriach z tytułu prowadzenia działalności naukowej w dyscyplinie "nauki prawne", z każdą z odpowiednich wartości referencyjnych, został obliczony z uwzględnieniem wag przypisanych poszczególnym kryteriom ewaluacji – zgodnie z tabelą nr 2 w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Dla dyscypliny "nauki prawne" wagi te wynoszą:
1) kryterium I "Poziom naukowy lub artystyczny prowadzonej działalności naukowej" – 70;
2) kryterium II "Efekty finansowe badań naukowych i prac rozwojowych" – 10;
3) kryterium III "Wpływ działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki" – 20.
Dokonane z uwzględnieniem powyższych wag porównanie ocen uzyskanych przez Instytut w dyscyplinie filozofia według poszczególnych kryteriów z wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowej A dało całkowity wynik punktowy -2,3, porównanie z wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowej B+ dało całkowity wynik punktowy 30,6, a porównanie z wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowej B dało całkowity wynik punktowy 60. Uzyskane wyniki punktowe, zgodnie z § 27 rozporządzenia, stanowiły podstawę do zaliczenia działalności naukowej Instytutu w dyscyplinie nauki prawne do kategorii naukowej B+. Po przeanalizowaniu sprawy Minister stwierdził, że ocena została przeprowadzona przez Komisję zgodnie z przepisami ustawy i rozporządzenia, zaakceptował w całości wyniki oceny osiągnięć naukowych Podmiotu w ewaluowanej dyscyplinie i nie przedstawił uwag do jej wyników. W ocenie Ministra, wynik przeprowadzonej oceny pozwala na przyznanie Instytutowi kategorii naukowej B+ w dyscyplinie nauki prawne.
2.3. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, Instytut wniósł o uchylenie ww. decyzji oraz przyznanie Instytutowi kategorii naukowej "A" lub wyższej w dziedzinie nauk prawnych. Zdaniem strony skarżącej w odniesieniu do kryterium I – Minister błędnie nie uwzględnił publikacji autorstwa osób zatrudnionych w Instytucie, których tematyka jest merytorycznie związana z badaniami naukowymi prowadzonymi w Instytucie, podczas gdy w przypadku prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego wskazane publikacje powinny zostać uwzględnione w ewaluacji. W odniesieniu do kryterium II zarzucono pominięcie określonych projektów naukowych, w wyniku oparcia się przez organ na niepełnych danych zawartych w systemie SEDN zamiast na danych zawartych w systemie POL-on, podczas gdy w przypadku prawidłowego przeprowadzenia postępowania, publikacje widoczne w POL-on powinny zostać uwzględnione w ewaluacji. Z kolei w odniesieniu do kryterium III, zarzucono Ministrowi wadliwą ocenę obu przedstawionych opisów wpływu, z pominięciem przedstawionych dowodów wpływu i ich treści, a także niewykazanie w uzasadnieniu decyzji w jakimkolwiek zakresie, na jakiej podstawie organ uznał:
– zasięg wpływu działalności naukowej skarżącej za wpływ o marginalnym zasięgu albo też dlaczego uznał, że opis wpływu został sporządzony na podstawie dowodu wpływu, który nie wykazuje żadnego związku między wynikami badań naukowych lub prac rozwojowych albo działalności naukowej w zakresie twórczości artystycznej a gospodarką, funkcjonowaniem administracji publicznej, ochroną zdrowia, kulturą i sztuką, ochroną środowiska naturalnego, bezpieczeństwem i obronnością państwa lub innymi czynnikami wpływającymi na rozwój cywilizacyjny społeczeństwa,
– znaczenie wpływu działalności naukowej Instytutu za znikome albo też dlaczego uznał, że opis wpływu został sporządzony na podstawie dowodu wpływu, który nie wykazuje żadnego związku między wynikami badań naukowych lub prac rozwojowych albo działalności naukowej w zakresie twórczości artystycznej a gospodarką, funkcjonowaniem administracji publicznej, ochroną zdrowia, kulturą i sztuką, ochroną środowiska naturalnego, bezpieczeństwem i obronnością państwa lub innymi czynnikami wpływającymi na rozwój cywilizacyjny społeczeństwa,
podczas gdy w przypadku prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego organ powinien był dojść do wniosku, że spełnione zostały przesłanki przyznania większej liczby punktów w ramach kryterium III, tj. 50 pkt za zasięg wpływu oraz co najmniej 25 punktów za znaczenie wpływu. Skarżąca podniosła, że organ w sposób arbitralny zawężał oceny wpływu jedynie do kryterium wpływu na legislację, co doprowadziło do dyskryminacji jednostek, dla których wpływ ten przyjął również inne postaci.
2.4. Utrzymując w mocy swoją decyzję z 26 lipca 2022 r., Minister odwołał się – w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – do następującej argumentacji.
2.4.1. Na wstępie Minister wyjaśnił, że wniosek został przekazany do zaopiniowania przez KEN. Komisja dokonała ponownej oceny osiągnięć Instytutu uwzględnianych w ewaluacji, a także odniosła się do zarzutów i argumentów, jakie Podmiot zawarł we wniosku. Opinie i stanowiska KEN zostały wprowadzone do modułu SEDN w systemie POL-on. Porównanie wyników ponownej oceny z wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowych A, B+ i B wykazało, że Instytutowi w dyscyplinie nauki prawne powinna zostać przyznana kategoria naukowa B+ i taką kategorię KEN zaproponowała. Uchwała Komisji nr [...]z [...] listopada 2022 r. została przekazana 17 listopada 2022 r. Ministrowi przez Przewodniczącego Komisji.
2.4.2. Odnosząc się do zarzutów Instytutu, podniesiono, że wyrażona w art. 6 k.p.a. zasada praworządności wymaga, aby specyficzne postępowanie dotyczące przyznawania kategorii naukowej było przeprowadzone zgodnie z przepisami ustawy i rozporządzenia. Postępowanie w sprawie przyznania kategorii naukowej jest postępowaniem sformalizowanym, a jego zasady zostały szczegółowo uregulowane w rozporządzeniu, tworząc specyficzną procedurę opartą na gromadzeniu materiału dowodowego i dokumentowaniu wyników kompleksowej oceny w postaci elektronicznej w systemie POL-on, wykorzystywanym w procesie ewaluacji. Zakres danych wprowadzanych do systemu POL-on został uregulowany w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 6 marca 2019 r. w sprawie danych przetwarzanych w Zintegrowanym Systemie Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on (Dz. U. z 2022 r. poz. 700). Podstawę faktyczną wydawanych decyzji stanowią dane wprowadzone przez podmioty do systemu POL-on, w określonym przepisami terminie. Jest to szczególna, normatywna postać podkreślanego w orzecznictwie poglądu, iż strona nie może zachowywać się biernie przy ustalaniu stanu faktycznego. Wskazana norma gwarantuje sprawność i jednolitość wyników postępowania co do wszystkich porównywanych w ramach dyscypliny podmiotów. W świetle obowiązujących przepisów, materiał dowodowy powinien być w całości dostępny w systemie POL-on w terminach wskazanych w rozporządzeniu. Prowadząc postępowanie dotyczące przyznania kategorii naukowej w ewaluowanej dyscyplinie, Minister wziął pod uwagę cały materiał dowodowy zgromadzony w systemie POL-on.
2.4.3. Zdaniem Ministra, wbrew stanowisku wyrażonemu przez Instytut, ewaluacja odbyła się na podstawie danych zgromadzonych w systemie POL-on – SEDN jest modułem systemu POL-on i podmioty nie raportowały w nim żadnych osiągnięć. W module SEDN widoczne były wszystkie informacje niezbędne do przeprowadzenia oceny, które podmioty systemu szkolnictwa wyższego i nauki wprowadziły do wielu baz i wykazów systemu POL-on, o których mowa w art. 342 ust. 3 p.s.w.n.: np. dane o zatrudnieniu, wymiarze czasu pracy i udziale czasu pracy w poszczególnych dyscyplinach, złożonych przez pracowników oświadczeniach – do wykazu nauczycieli akademickich, innych osób prowadzących zajęcia, osób prowadzących działalność naukową oraz osób biorących udział w jej prowadzeniu, dane o projektach naukowych, przychodach z komercjalizacji i usług badawczych, opisy wpływu – do wykazu instytucji systemu szkolnictwa wyższego i nauki, dane o osiągnieciach publikacyjnych – do modułu Polska Bibliografia Naukowa itd. Trzeba przy tym pamiętać, że system POL-on gromadzi dane nie tylko na potrzeby ewaluacji, ale wielu innych postępowań administracyjnych, a także do celów statystycznych i sprawozdawczych. Nie wszystkie osiągnięcia czy przejawy aktywności pracowników podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki, wprowadzone do systemu POL-on, były zatem widoczne w module SEDN. Minister dodał, że moduł SEDN był gotowy przed rozpoczęciem ewaluacji, posiadając wszystkie niezbędne funkcjonalności, zatem żadne opóźnienie nie miało miejsca. Przeciwnie, mimo iż żaden przepis nie nakładał takiego obowiązku, od 1 kwartału 2021 r., a więc rok przed rozpoczęciem ewaluacji, zapewniano podmiotom dostęp do modułu SEDN i widocznych w nim sukcesywnie poszczególnych sekcji danych sprawozdanych w systemie POL-on, tak by ułatwić zarówno ewentualne korekty informacji wprowadzonych do systemu POL-on, jak i uzupełnienie w nim brakujących danych (np. wyświetlano alerty dotyczące braku wymaganych oświadczeń itp.). Zarzucanie organowi, że zbyt późno udostępnił moduł SEDN, w sytuacji gdy nie był do tego zobowiązany, jest niezrozumiałe. Równocześnie należy wyjaśnić, że prezentowanie w module SEDN przed rozpoczęciem ewaluacji konkretnego osiągnięcia nie oznacza, że osiągnięcie to spełnia kryteria formalne i merytoryczne – tę ocenę przeprowadzała bowiem dopiero Komisja.
2.4.4. Minister podkreślił, że w systemie POL-on, w którym sprawozdawano osiągnięcia wskazane w kryterium I, II i III, zapewniono Instytutowi w module SEDN dostęp do szczegółowych informacji dokumentujących cały proces ewaluacji, w tym do wszystkich opinii ekspertów i Komisji, na podstawie których Minister podejmował decyzję. Instytut ma zatem możliwość zapoznania się z opinią Komisji dotyczącą każdego swojego osiągnięcia zgłoszonego do objęcia ewaluacją, a w uzasadnieniu decyzji wskazano, czy organ zaakceptował tę opinię, czy też nie zgodził się z nią – w takim przypadku w uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, dlaczego nie podzielił stanowiska Komisji i na czym oparł swoje rozstrzygnięcie. Wskazano więc, na podstawie jakich dowodów (osiągnięć) wydane zostało rozstrzygnięcie i dlaczego niektóre z nich nie mogły zostać uwzględnione. Instytut ma więc wiedzę, jak przebiegał proces oceny, jak oceniono zgłoszone osiągnięcie, ile przyznano za nie punktów, a w przypadku odrzucenia – z jakiego powodu i na podstawie jakiego przepisu Minister uznał, że osiągnięcie to nie spełnia wymagań określonych w rozporządzeniu. Stąd też, zdaniem Ministra, brak jest podstaw do stwierdzenia, iż Instytut został pozbawiony możliwości skontrolowania poprawności rozstrzygnięcia sprawy i nie mógł ocenić, czy uzasadnienie decyzji administracyjnej nie pozostawało w sprzeczności z jej rozstrzygnięciem, a także czy Minister wziął pod uwagę cały materiał dowodowy zgromadzony w systemie POL-on.
2.4.5. Ponownie rozpoznając sprawę, Minister potwierdził prawidłowość ustalenia liczby N na 72,97 i zauważył, że Instytut nie wniósł zastrzeżeń co do prawidłowości ustalenia liczby N. W zakresie kryterium I, Minister potwierdził dotychczasowe stanowisko o nieuwzględnieniu 2 naukowych o numerach ID: [...]i monografii naukowej o numerze ID: [...]. Data publikacji tych utworów jest wcześniejsza niż data zatrudnienia pracownika będącego autorem lub współautorem publikacji w Instytucie lub rozpoczęcia kształcenia w szkole doktorskiej, a zatem objęcie ich ewaluacją naruszałoby art. 265 ust. 6 p.s.w.n. Minister podkreślił, że w kontekście możliwości wykazania danego osiągnięcia publikacyjnego w ewaluacji wymogiem nie jest nawiązanie przez autora mniej lub bardziej sformalizowanej współpracy z jednostką, a jego zatrudnienie w jednostce na podstawie stosunku pracy. Powoływanie się na § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, zgodnie z którym przy ustalaniu liczby N bierze się pod uwagę stan z dnia 31 grudnia każdego roku objętego ewaluacją, jest niezasadne – przepis ten nie określa bowiem kryteriów uwzględniania publikacji w ewaluacji. Minister nie podzielił również opinii Instytutu, że gdyby "konkretna publikacja pracownika zaliczonego do liczby N w konkretnym roku kalendarzowym musiała powstać po chwili zatrudnienia w jednostce naukowej, nie miałoby sensu składanie wskazanego oświadczenia pracownika". Minister podniósł, że osoby prowadzące działalność naukową są często zatrudniane w więcej niż jednym podmiocie, stąd wskazanie w oświadczeniu, który z zatrudniających podmiotów może wykazać dane osiągnięcie w ewaluacji jest jak najbardziej uzasadnione. Ponadto, żaden przepis ustawy czy rozporządzenia nie narzuca konieczności upoważnienia przez pracownika zatrudniającego go podmiotu do wykazania wszystkich osiągnięć w ewaluacji – jest to oświadczenie woli autora, więc celowość i zasadność upoważnienia nie budzi, zdaniem Ministra, wątpliwości.
2.4.6. Minister sprecyzował, że sporna monografia pt. "Pranie pieniędzy w prawie polskim na tle europejskim, międzynarodowym i amerykańskim" została opublikowana w 2018 r., a jej autor został zatrudniony w Instytucie 1 października 2019 r., zatem osiągnięcie nie ma związku z zatrudnieniem w Instytucie. Publikacja stanowi zaktualizowaną wersję rozprawy doktorskiej obronionej 7 października 2016 r., a więc w okresie nieobjętym ewaluacją. Wskazane przez Instytut we wniosku umowy cywilnoprawne ze środków uzyskanych w ramach realizowanego grantu nie mogą zostać uznane za spełnienie opisanych wyżej kryteriów – nie było to zatrudnienie na podstawie stosunku pracy. Brak związku z zatrudnieniem stwierdzono również w przypadku ww. artykułów naukowych. Artykuł "(Nie)dopuszczalność aborcji. Glosa do wyroku TK z dnia 22 października 2020 r., K 1/20" (ID: [...]) ukazał się w numerze 8 (sierpniowym) "Państwa i Prawa" w 2021 r., podczas gdy jego autorka została zatrudniona w Instytucie 1 października 2021 r. Artykuł "The still emerging universal human right" (ID: [...]) ukazał się w 2020 r., podczas gdy autor został zatrudniony w Instytucie 1 czerwca 2021 r. W związku z powyższym, liczba punktów za uwzględnione w ocenie udziały jednostkowe w publikacjach po ponownej ocenie wyniosła ostatecznie 16.038 punktów – tj. tak, jak dotychczas, zaś ocena w kryterium I ewaluacji, ustalona po ponownym rozpatrzeniu sprawy zgodnie z zależnością określoną § 21 rozporządzenia, wyniosła QI = 219,79
2.4.7. Organ wskazał, że w zakresie II kryterium, Instytut zakwestionował poprawność oceny projektów, zarzucając we wniosku "naruszenie § 2 ust. 1 i 2 w zw. z § 8 rozporządzenia" oraz art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a. Instytut wskazał, że "dla okresu 10-16 stycznia 2022 r. liczba projektów badawczych sprawozdanych w POL-on i zmigrowanych do SEDN wynosi 51. Po dodaniu kolejnego pola w okresie 24-31 stycznia 2022 r., liczba projektów prowadzonych (...) i zaraportowanych w systemie SEDN zmniejszyła się do 35, z czego 26 spełniało kryteria ewaluacji, określone w § 22 rozporządzenia o ewaluacji. Ze względu na dysfunkcjonalność systemów teleinformatycznych wspierających ewaluację, w ocenie kryterium II nie zostało uwzględnionych 19 projektów naukowych prowadzonych w INP PAN o łącznej wartości punktowej 667,68.". Instytut wyjaśnił, iż powyższe dotyczy wersji SEDN v. 0.13.1-etl-15, którą wprowadzono nowe zasady weryfikacji ewaluowanych projektów naukowych. Zwrócił również uwagę, że wartość punktowa projektów naukowych, które po pierwszym zmigrowaniu z systemu POL-on do modułu SEDN finalnie nie zostały uwzględnione w module SEDN pod koniec stycznia 2022 r., przekracza wartość projektów zaraportowanych prawidłowo w module SEDN. Równocześnie zamieścił we wniosku szczegółowy wykaz brakujących projektów. Według Instytutu, brak pełnego wykazu projektów w module SEDN wynika z faktu wdrożenia nowej wersji modułu SEDN po 15 stycznia 2022 r., zmieniającej strukturę danych wymaganych w sprawozdawaniu projektów.
2.4.8. Minister wskazał, że KEN zapoznała się ze stanowiskiem Instytutu, dokonała ponownej oceny i ponownie spośród wykazanych przez Podmiot w systemie POL-on osiągnięć pozytywnie zaopiniowała 26 projektów, przyznając za nie 446,48 punktu. Minister zapoznał się z wynikami oceny dokonanej przez Komisję i zaakceptował jej stanowisko. Odpowiadając na zarzuty Instytutu podniesiono, że zakres danych wprowadzanych do systemu POL-on został uregulowany w ww. rozporządzeniu w sprawie danych przetwarzanych w Zintegrowanym Systemie Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on. Podmiot miał obowiązek wprowadzić do systemu POL-on wszystkie wymagane informacje o realizowanych projektach, w tym dane instytucji finansującej (§ 5 ust. 3 pkt 8 lit. g ww. rozporządzenia), wysokość środków ogółem przyznanych na realizację projektu, w tym przez instytucje zagraniczne (§ 5 ust. 3 pkt 8 lit. j ww. rozporządzenia), wysokość środków finansowych przyznanych poszczególnym podmiotom współrealizującym projekt, w podziale na środki pochodzące od instytucji finansujących krajowych i zagranicznych (§ 5 ust. 3 pkt 8 lit. k ww. rozporządzenia), wysokość wkładu własnego (§ 5 ust. 3 pkt 8 lit. l ww. rozporządzenia). Nie zawsze bowiem środki przyznane ogółem na realizację projektu są tożsame ze środkami przyznanymi ewaluowanemu podmiotowi. Brak pełnego wykazu w SEDN projektów realizowanych w Podmiocie wynika z niewprowadzenia przez Podmiot do systemu POL-on wszystkich wymaganych informacji o części z tych projektów. To, że Komisja zastosowała w module SEDN walidator badający kompletność danych wprowadzonych przez podmioty do systemu POL-on nie oznacza, że wprowadzono nowe wymagania co do sprawozdawanych informacji – jak słusznie Podmiot zauważył we wniosku, wprowadzono "nowe zasady weryfikacji ewaluowanych projektów naukowych", a nie nowy zakres sprawozdawanych danych.
2.4.9. Po przeanalizowaniu wprowadzonych do systemu POL-on informacji dotyczących 19 projektów wskazanych przez Instytut we wniosku, Minister stwierdził, co następuje. Projekty: "Exellence in Legal Research. Promoting Polish achievements in the area of legal sciences abroad" (ID: [...]), " ePBP - nowa odsłona Polskiej Bibliografii Prawniczej" (ID: [...]), "Global Legal Information" (ID: [...]) nie spełniają wymogów ewaluacji, gdyż finansowanie zostało przyznane przez instytucję niewymienioną w rozporządzeniu. W ewaluacji nie uwzględnia się projektów, na które środki przyznał minister właściwy ds. szkolnictwa wyższego i nauki, z wyjątkiem projektów w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki (§ 22 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia). W tym przypadku środki przyznano w ramach programu "Dialog" (ID: [...]) oraz programu "Nauka dla społeczeństwa" (ID: [...]). W projekcie "Kryzys multilateralnego systemu handlowego: postępująca dezintegracja czy naturalna ewolucja?" (ID: [...]) sprawozdano dane niepełne lub niewłaściwe w odniesieniu do osoby będącej kierownikiem projektu, w projekcie "Wzmacnianie pozycji obywateli przez kontrolę reguł świadczenia usług online: zautomatyzowana ocena transparentności przez wyjaśnialną sztuczną inteligencję" (ID: [...]) jako osobę będącą kierownikiem projektu wskazano pracownika, który nie spełnia wymogów, o których mowa w § 22 ust. 2 pkt. 1 lit. a rozporządzenia. W odniesieniu do pozostałych 14 projektów (o numerach: 04-2020, DEC- 2020/04/X/HS5/00766, DEC-2020/04/X/HS5/01830, UMO-2019/33/B/HS5/01634, 9B053, UMO- 2019/33/B/HS5/02198, UMO-2019/35/N/HS5/03902, UMO-2020/37/B/HS5/04212, 101015417, UMO- 2020/39/B/HS5/01530, 807056, UMO-2020/39/B/HS5/03383, UMO-2020/39/D/HS5/03144, UMO- 2021/40/C/HS5/00134), Minister wskazał, że w dniu 31 stycznia 2022 r. sprawozdane w systemie POL-on informacje były niekompletne - nie zawierały danych wymaganych przepisami, nie spełniono zatem wymagań formalnych. Jak już wyżej wyjaśniano, zgodnie z § 5 ust. 3 pkt. 8 lit. j i lit. k ww. rozporządzenia w sprawie danych przetwarzanych w Zintegrowanym Systemie Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on, Instytut był zobowiązany do sprawozdania informacji zarówno o wysokości środków finansowych ogółem przyznanych na realizację projektu, w tym przez instytucje zagraniczne, jak również o wysokości środków finansowych przyznanych poszczególnym podmiotom współrealizującym projekt, mającym siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w podziale na środki pochodzące od instytucji finansujących krajowych i zagranicznych. Instytut nie sprawozdał wszystkich wymaganych danych dotyczących środków przyznanych Podmiotowi na realizację projektów.
2.4.10. Minister dodał, że w ramach kryterium II ewaluacji Komisja oceniła także 5 komercjalizacji wyników badań naukowych lub prac rozwojowych lub know-how związanego z tymi wynikami oraz 11 usług badawczych świadczonych na zlecenie Podmiotów nienależących do systemu szkolnictwa wyższego i nauki. Komisja uwzględniła 16 ww. osiągnięć zgłoszonych przez Instytut, a Minister przychylił się do tego stanowiska. Na podstawie § 22 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia, przy ustalaniu punktacji za ww. osiągnięcia stosowano przelicznik 1 pkt za 10 000 zł przychodu. Równocześnie, liczba punktów, jakie podmiot ewaluowany może uzyskać za te osiągnięcia, nie może przekroczyć 10-krotności liczby N. W związku z powyższym, Instytut uzyskał z tytułu ww. przychodów 246,22 punktu. Łącznie, za osiągnięcia Podmiotu w ramach kryterium II ewaluacji przyznano po ponownej ocenie 692,7 punktu, toteż ocena Podmiotu w kryterium II ewaluacji, ustalona po ponownym rozpatrzeniu sprawy zgodnie z zależnością określoną § 22 ust. 9 rozporządzenia, wyniosła QII = 9,49.
2.4.11. W związku z zarzutami Instytutu dot. oceny III kryterium, KEN zapoznała się ze stanowiskiem Instytutu i dokonała ponownej oceny opisów wpływu. Poszczególne opisy wpływu zostały ocenione przez ekspertów w sposób następujący:
– "Międzynarodowe przełomowe badania instrumentów prawnych dotyczących gospodarki w kontekście współczesnych wyzwań technologicznych i społecznych" uzyskało ocenę: 40 pkt, w tym 30 pkt za zasięg wpływu i 10 pkt za znaczenie wpływu. Minister podniósł, że eksperci wskazali, że w ramach osiągnięć naukowych stanowiących podstawę opisu wpływu, Podmiot zaprezentował pięć osiągnięć naukowych w postaci: artykułu S. Sowy, T. Twardowskiego, A. Tyczewskiej, T. Zimnego w czasopiśmie "New Biotechnology" (2019), monografii Ł. Gruszczyńskiego wydanej przez Edward Elgar Publishing (2019), monografii M. Flotei wydanej przez Springer International Publishing (2020), rozdziału w monografii autorstwa M. Flotei, wydanej przez Edward Elgar Publishing (2017), rozdziału w książce Ł. Gruszczyńskiego wydanej nakładem Routledge and CRC Press. Do osiągnięć naukowych dołączono 5 dowodów wpływu w postaci: poświadczenia o cytowaniach publikacji współautorstwa dr T. Zimnego przez badaczy specjalizujących się w obszarze biotechnologii, informacji o zajęciu przez książkę dr M. Foltei 40 miejsca w rankingu najlepszych książek na świecie dotyczących Brexitu: "59 Best-Selling Brexit eBooks of All Time", monografii pod redakcją prof. Ł. Gruszczyńskiego pt. "The regulation of e-cigarettes: international, European and national challenges" (Elgar, 2019), cytowanej w raporcie na temat e-papierosów, przygotowanym przez australijską Radę ds. Raka, raportu autorstwa dr M. Foltei dla Parlamentu Europejskiego (2018), artykułu w czasopiśmie "Economic Analysis and Policy" pt. "A fuzzy look at a fuzzy agreement: Risk management under the WTO SPS Agreement" (2022). Dowód wpływu na bezpieczeństwo żywności i zdrowie publiczne opierają się na cytowaniach publikacji współautorstwa dr T. Zimnego oraz webinarium w Parlamencie Europejskim. Eksperci zwrócili uwagę, iż cytowania prac naukowych są świadectwem docenienia działalności i osiągnięć autora na forum krajowym czy międzynarodowym przez środowisko naukowe, a wystąpienia publiczne mają charakter transferu wiedzy do środowisk opiniotwórczych, jednak nie zawierają informacji o realnym i bezpośrednim wpływie prowadzonych badań naukowych na rozwój cywilizacyjny społeczeństwa. Dowód wpływu na ramy prawne handlu wyrobami tytoniowymi między UE a Wielką Brytanią po jej wystąpieniu z UE opiera się na przywołaniu sukcesu książki dr M. Foltei w rankingu najlepszych książek na świecie dotyczących Brexitu, w postaci zajęcia 40 miejsca. Eksperci stwierdzili, że powyższe nie oznacza bezpośredniego odziaływania na rozwój społeczeństwa, a jedynie docenienie wybitnej pozycji książkowej. Dowód wpływu na regulację e-papierosów jako nowego wynalazku technologicznego odnosi się do monografii pod redakcją prof. Ł. Gruszczyńskiego, która, według ekspertów, nie jest dowodem wpływu na społeczeństwo lub gospodarkę. Dowód ten nie wskazuje bowiem na bezpośrednie oddziaływanie na rzeczywistość społeczno-gospodarczą czy ochronę zdrowia, a monografia upowszechniona została w środowiskach o charakterze eksperckim. Dowód wpływu na pozycję UE co do zasad handlu nowymi usługami technologicznymi opiera się na raporcie autorstwa dr M. Foltei dla Parlamentu Europejskiego pt. "How to include ‘Mode 5’ services commitments in bilateral free trade agreements and at multilateral stage?". Eksperci stwierdzili, iż Podmiot informuje jedynie, że "policy paper", przygotowany na zamówienie Parlamentu Europejskiego, był wykorzystany w ramach prac PE, nie informuje jednak, w jaki sposób i czy wiązał się z tym jakikolwiek aspekt szerszego oddziaływania społecznego. Dowód wpływu na debatę ekonomiczną o zarządzaniu ryzykiem opiera się na artykule autorstwa J.C. Hartigana oraz J.A. MacMahona pt. "A fuzzy look at a fuzzy agreement: Risk management under the WTO SPS Agreement", wskazującym publikacje dr. hab. Ł. Gruszczyńskiego jako jedne z najważniejszych dla wypracowania metodologii oceny ryzyka w międzynarodowym obrocie towarowym. Eksperci podkreślili, iż cytowania prac naukowych są świadectwem docenienia działalności i osiągnięć autora, ale nie zawierają informacji o realnym i bezpośrednim wpływie prowadzonych badań naukowych na rozwój cywilizacyjny społeczeństwa. Podsumowując, w ocenie ekspertów jedynie niektóre z przedstawionych elementów opisu wpływu badań naukowych na rozwój społeczno-gospodarczy, poparte załączonymi dowodami wpływu, można uznać – w rozumieniu § 23 rozporządzenia – za niosące informacje o istnieniu wpływu przedstawionych badań naukowych na społeczeństwo i gospodarkę. Zasięg wpływu oceniony został jako regionalny, a znaczenie wpływu jako ograniczone. Ponadto, przedłożone dowody wpływu nie wskazują jednoznacznie na interdyscyplinarność badań, która leży u podstaw powstania wpływu na społeczeństwo lub gospodarkę.
– "Międzynarodowe przełomowe badania w zakresie prawnych aspektów ochrony pamięci" uzyskały ocenę: 40 pkt, w tym 30 pkt za zasięg wpływu i 10 pkt za znaczenie wpływu. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że eksperci wskazali, że Podmiot przedstawił 5 osiągnięć naukowych, na które składają się: monografia A. Gliszczyńskiej-Grabias (wydana przez Cambridge University Press), publikacja A. Gliszczyńskiej-Grabias w "Review of Central and East European Law" (MEiN 70 pkt.), publikacja G. Baranowskiej, A. Gliszczyńskiej-Grabias, A. Wójcik w "Polish Yearbook of International Law" (MEiN 40 pkt.), publikacja G. Baranowskiej, A. Gliszczyńskiej-Grabias w "Polish Political Science Yearbook" (MEiN 100 pkt) oraz publikacja A. Gliszczyńskiej-Grabias w "Polish Yearbook of International Law" (MEiN 40 pkt.). W zakresie wpływu badań na społeczeństwo i gospodarkę wymieniono 5 dowodów. Pierwszy dowód to "Model Declaration on Law and Historical Memory", którego współautorką jest A. Gliszczyńska-Grabias, pracownik Podmiotu. Dowód ten przedstawia wpływ na praktykę stanowienia prawa. Deklaracja ramowa dotycząca pamięci historycznej została przedstawiona jako wzorcowy kodeks najlepszych praktyk w zakresie formułowania i wdrażania krajowych, europejskich lub międzynarodowych przepisów dotyczących pamięci. Dokument został rozpowszechniony m.in. wśród członków Parlamentu Europejskiego i międzynarodowych organów eksperckich. Według ekspertów, z samego dokumentu nie wynika, czy model wykorzystano w praktyce. Dowód ten nie wskazuje na bezpośrednie oddziaływanie na społeczeństwo, a deklaracja upowszechniona została w organach o charakterze eksperckim. Dowód drugi dotyczy wprowadzenia do globalnego dyskursu publicznego pojęcia "praw pamięci". Podmiot zawarł informację, że "(...)Termin ten był też przedmiotem badań naukowych pracowników INP PAN w odniesieniu do prawdy o naruszeniach praw człowieka mających miejsce w przeszłości (...)" oraz "(...) że badania naukowe prowadzone przez zespół dr A. Gliszczyńskiej-Grabias odpowiadały na potrzeby informacyjne, zainteresowania społeczeństwa. Wzrost ilości publikacji online świadczy o tym, że dzięki badaniom prowadzonym przez pracowników INP PAN termin memory laws trwale zaistniał w świadomości użytkowników Internetu (...)". Eksperci zauważyli, że wzrost publikacji oznacza wpływ naukowców na środowisko naukowe, a nie wpływ wyników prac naukowych na rzeczywistość pozaakademicką. Ponadto Podmiot wskazał, iż "wprowadzenie do świadomości i debaty publicznej nowych zagadnień, w szczególności ze świata akademickiego, jest najbardziej efektywne przy pomocy ich powszechnej obecności w Internecie". Eksperci zwrócili uwagę, że wpis w Wikipedii dotyczący praw pamięci, przygotowany przez naukowców Podmiotu, również nie wskazuje na bezpośrednie oddziaływanie na społeczeństwo, a jedynie na próbę upowszechnienia pojęcia "praw pamięci", co ma charakter informacyjno-edukacyjny. Trzeci dowód to raport autorstwa Dr. Uladzislau Belavusau, T.M.C. Asser Instituut, maj 2021, przygotowany na zamówienie the Advisory Board Dialogue Group on the Slavery Past (Adviescollege Dialooggroep Slavernijverleden – Rada Doradcza Dialogu o Przeszłości Niewolnictwa) i Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Relacji w Królestwie w Niderlandach. Podmiot wskazał, że w raporcie licznie cytowane są prace autorstwa jego pracowników (A. Gliszczyńska-Grabias, A. Wójcik, G. Baranowska). Eksperci stwierdzili, że jest to wpływ naukowców na naukowców, a nie wpływ wyników naukowych na społeczeństwo. Ponadto wpływ miał wymiar jednostkowy i ograniczony. Czwarty dowód wskazuje na wpływ na praktykę orzeczniczą Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, a został udokumentowany za pomocą monografii współredagowanej przez dr A. Gliszczyńską-Grabias pt. "Law and Memory Towards Legal Governance of History", Cambridge University Press, 2017. Monografia została zacytowana przez sędzię M. Elósegui w jej zdaniu odrębnym w sprawie C-69575/10 Rashkin p. Rosji z 16 listopada 2020 r. Eksperci zwrócili uwagę, że jest to jedna z cytowanych prac i nie jest znany jej wpływ na sformułowanie takiego zdania odrębnego, zatem praca nie stanowi o zaistnieniu bezpośredniego wpływu społecznego w rozumieniu § 23 rozporządzenia. Piąty dowód dotyczy zmiany świadomości społecznej i eksperckiej, a opiera się na wskazaniu, iż książka współredagowana przez dr A. Gliszczyńską-Grabias została wymieniona na 25. miejscu rankingu najlepszych na świecie książek dotyczących historii prawa portalu Bookauthority.com. W ocenie ekspertów, powyższe nie oznacza bezpośredniego odziaływania na rozwój cywilizacyjny społeczeństwa, a jedynie docenienie wybitnej pozycji książkowej. Podsumowując, w opinii ekspertów jedynie niektóre z przedstawionych elementów opisu wpływu badań naukowych na społeczeństwo, popartych załączonymi dowodami wpływu, można uznać – w rozumieniu § 23 rozporządzenia – za niosące informacje o istnieniu wpływu przedstawionych badań naukowych na społeczeństwo. W tym kontekście, zasięg wpływu oceniono jako regionalny, a znaczenie wpływu jako ograniczone. Ponadto, przedłożone dowody wpływu nie wskazują jednoznacznie na interdyscyplinarność badań, która miałaby decydujące znaczenie dla powstania tego wpływu.
W związku z powyższym, ocena Podmiotu w III kryterium ewaluacji po ponownym rozpatrzeniu sprawy, ustalona – zgodnie z § 23 ust. 11 rozporządzenia – jako średnia arytmetyczna uzyskanych przez Podmiot ocen opisów wpływu, wynosi QIII = 40.
2.4.12. Minister podał, że KEN ponownie określiła kategorię naukową proponowaną dla Instytutu w dyscyplinie nauki prawne na podstawie porównania przyznanych mu ocen, w ramach poszczególnych kryteriów ewaluacji, z odpowiednimi wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowych A, B+ i B, stosując algorytm określony w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Do porównania zastosowano próg pełnego przewyższania G, ustalony przez Komisję uchwałą nr [...]z [...] kwietnia 2022 r. w wysokości 0,3. Wartości referencyjne oznaczają zestaw referencyjnych wartości ocen punktowych określonych dla każdego z kryteriów ewaluacji działalności naukowej, służących kwalifikacji Podmiotów prowadzących działalność naukową w ramach danej dyscypliny do kategorii naukowych A, B+, B lub C. Biorąc pod uwagę przesłanki określone w § 26 ust. 2 rozporządzenia, Komisja uchwałą nr [...]z [...] kwietnia 2022 r. określiła proponowane wartości referencyjne dla poszczególnych dyscyplin naukowych i artystycznych. Przewodniczący Komisji przedstawił zestaw proponowanych wartości referencyjnych Ministrowi. Na podstawie powyższej propozycji, biorąc pod uwagę specyfikę prowadzenia działalności naukowej w tych dyscyplinach, 13 maja 2022 r. Minister ustalił wartości referencyjne dla kategorii naukowych A, B+ i B dla poszczególnych dyscyplin naukowych i artystycznych. Zgodnie z § 26 ust. 4 rozporządzenia, ustalone przez Ministra zestawy wartości referencyjnych obowiązują do czasu kolejnej ewaluacji, a zatem miały również zastosowanie w sprawie rozstrzyganej niniejszą decyzją. Dla dyscypliny nauki prawne wartości referencyjne wynoszą:
– kryterium I "Poziom naukowy lub artystyczny prowadzonej działalności naukowej": OIA = 212,474 pkt, OIB+ = 187,179 pkt, OIB = 101,178 pkt,
– kryterium II "Efekty finansowe badań naukowych i prac rozwojowych": OIIA = 5,993 pkt, OIIB+ = 5,28 pkt, OIIB = 2,854 pkt,
– kryterium III "Wpływ działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki": OIIIA = 59,43 pkt, OIIIB+ = 52,355 pkt, OIIIB = 28,3 pkt.
Całkowity wynik punktowy porównania ocen, jakie Instytut uzyskał po ponownym rozpatrzeniu sprawy w poszczególnych kryteriach z tytułu prowadzenia działalności naukowej w dyscyplinie nauki prawne, z każdą z odpowiednich wartości referencyjnych, został obliczony z uwzględnieniem wag przypisanych poszczególnym kryteriom ewaluacji – zgodnie z tabelą nr 2 w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Dla dyscypliny nauki prawne wagi te wynoszą:
– kryterium I "Poziom naukowy lub artystyczny prowadzonej działalności naukowej" – 70;
– kryterium II "Efekty finansowe badań naukowych i prac rozwojowych" – 10;
– kryterium III "Wpływ działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki" – 20.
Dokonane z uwzględnieniem powyższych wag porównanie ocen uzyskanych przez Podmiot w dyscyplinie nauki prawne według poszczególnych kryteriów z wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowej A dało całkowity wynik punktowy -2,3, porównanie z wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowej B+ dało całkowity wynik punktowy 30,6, a porównanie z wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowej B dało całkowity wynik punktowy 100. Uzyskane wyniki punktowe, zgodnie z § 27 rozporządzenia, stanowiły podstawę do ponownego zaliczenia przez Komisję działalności naukowej Podmiotu w dyscyplinie nauki prawne do kategorii naukowej B+. Po przeanalizowaniu sprawy Minister stwierdził, że ocena została przeprowadzona przez Komisję zgodnie z przepisami ustawy i rozporządzenia, zaakceptował w całości wyniki oceny osiągnięć naukowych Podmiotu w ewaluowanej dyscyplinie i nie przedstawił uwag do jej wyników.
2.4.13. Odnosząc się do stanowiska Instytutu, że uzyskał w kryterium I i II wyniki punktowe przewyższające wartości referencyjne dla kategorii A, Minister zauważył, że wpływ na kategorię naukową mają wyniki uzyskane we wszystkich kryteriach ewaluacji, a wynik uzyskany przez Podmiot w kryterium III jest zdecydowanie poniżej wartości referencyjnej dla kategorii A (a nawet B+). Uzyskany przez Podmiot wynik jest wprawdzie wyższy niż w I instancji, ale nadal całkowity wynik punktowy porównania ocen przyznanych Podmiotowi po ponownym rozpatrzeniu sprawy z zestawem wartości referencyjnych ustalonych dla kategorii naukowej A jest ujemny, co nie pozwala na przyznanie tej kategorii. W związku z tym – niezależnie od wskazanego we wniosku posiadania przez Podmiot osiągnięć wymienionych w § 28 ust. 4 i 5 rozporządzenia – poddanie dodatkowej ocenie eksperckiej celem wyłonienia kandydatów do kategorii A+ jest niemożliwe. Zgodnie bowiem z § 28 ust. 2 rozporządzenia, możliwość poddania tej ocenie oparta jest na dwóch kumulatywnych przesłankach: działalność naukowa podmiotu musi zostać zaliczona do kategorii A, a wynik uzyskany przez podmiot w kryterium I ewaluacji musi mieć wartość nie niższą niż ustalony przez Komisję próg procentowy. W przypadku Podmiotu niespełnione są oba te warunki: działalność naukowa nie została zakwalifikowana do kategorii naukowej A, a wynik w kryterium I stanowi 83% najwyższej oceny w tym kryterium w tej dyscyplinie, która wynosi 265,89. Ustalony przez Komisję próg procentowy to 95% najwyższej oceny.
3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Instytut wniósł o uchylenie ww. decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania na swoją rzecz. Zarzucił Ministrowi wydanie tej decyzji z naruszeniem:
1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z § 8 pkt 1 i 3 i § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie ewaluacji jakości działalności naukowej, poprzez zaniechanie podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz niepełne zebranie i wadliwe rozpatrzenie zgromadzonego materiału dowodowego, co, w odniesieniu do kryterium I ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2017-2021, skutkowało nieuwzględnieniem w ewaluacji osiągnięć naukowych osób zatrudnionych w Instytucie – publikacji naukowych, których tematyka jest merytorycznie związana z badaniami naukowymi prowadzonymi w Instytucie (tj. artykułu naukowego "(Nie)dopuszczalność aborcji. Glosa do wyroku TK z dnia 22 października 2020 r., K 1/20" (ID [...]), monografii "Pranie pieniędzy w prawie polskim na tle europejskim, międzynarodowym i amerykańskim" ([...]), artykułu naukowego "The still emerging universal human right, " Review of European, Comparative and International Law" (ID [...]), podczas gdy powyższe publikacje naukowe powinny zostać uwzględnione w ewaluacji, a działanie organu skutkowało zaniżeniem kategorii naukowej i przyznaniem Instytutowi kategorii naukowej B+, podczas gdy uwzględnienie tych publikacji skutkowałoby koniecznością przyznania kategorii naukowej A;
2) art. 7, 77 § 1, 8 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z § 23 ust. 1, 7 i 8 rozporządzenia o ewaluacji poprzez wadliwe rozpatrzenie zgromadzonego materiału dowodowego przejawiające się – w odniesieniu do kryterium III ewaluacji jakości działalności naukowej w dokonanej z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej, dowolnej, w miejsce swobodnej, nieprawidłowej ocenie przedstawionych przez INP PAN opisów i dowodów wpływu, prowadzącej do uznania, w odniesieniu do obu przedstawionych opisów wpływu, że zasięg wpływu jest zasięgiem regionalnym, znaczenie wpływu jest ograniczone, badania naukowe nie miały interdyscyplinarnego charakteru, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym dowodów wpływu, wynika, że w odniesieniu do obu opisów wpływu: zasięg wpływu ma charakter międzynarodowy, znaczenie wpływu jest co najmniej istotne, badania naukowe miały interdyscyplinarny charakter, podczas gdy w odniesieniu do każdego opisu wpływu powinno zostać przyznane 50 punktów za zasięg wpływu (wpływ o międzynarodowym zasięgu), co najmniej 25 punktów za znaczenie wpływu (co najmniej wpływ o istotnym znaczeniu), a ocena opisu wpływu powinna zostać zwiększona o 20% z uwagi na to, że interdyscyplinarność badań naukowych miała kluczowe znaczenie dla powstania wpływu – co prowadziłoby do ustalenia łącznej oceny w kryterium III wynoszącej co najmniej 90 punktów; a działanie organu skutkowało zaniżeniem kategorii naukowej i przyznaniem Instytutowi kategorii naukowej B+, podczas gdy przyznanie w tym kryterium oceny wynoszącej 90 punktów skutkowałoby koniecznością przyznania kategorii naukowej A;
3) naruszenie ust. 1, 2 i 3 załącznika nr 2 do rozporządzenia o ewaluacji w zw. z § 27 ust. 1 rozporządzenia o ewaluacji i art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez ustalenie, że porównanie ocen uzyskanych w dyscyplinie nauki prawne według poszczególnych kryteriów z wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowej A dało całkowity wynik punktowy -2,3, podczas gdy prawidłowy całkowity wynik punktowy INP PAN dla kategorii A, obliczony na podstawie algorytmu ustalonego zgodnie z ust. 1, 2 i 3 Załącznika do rozporządzenia o ewaluacji, wynosi -1,97 – w przypadku prawidłowego wyliczenia całkowitego wyniku punktowego dla kategorii A, przy dokonaniu prawidłowej oceny działalności naukowej Instytutu, ale również z uwzględnieniem zasady równego traktowania podmiotów znajdujących się w tej samej sytuacji faktycznej i prawnej, skarżący Instytut powinien otrzymać kategorię naukową A;
4) naruszenie art. 8 § 1 i 2 i art. 11 k.p.a. w zw. z art. 269 p.s.w.n. i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez nieuzasadnione zróżnicowanie podmiotów znajdujących się w analogicznej sytuacji prawnej i faktycznej, polegającej na braku nadania Instytutowi wyższej kategorii naukowej niż wynikałaby z uzyskanych w toku ewaluacji punktów i uchwały KEN – w przypadku równego traktowania podmiotów znajdujących się w tej samej sytuacji faktycznej i prawnej I[...] powinien otrzymać kategorię naukową A;
5) art. 265 ust. 6 p.s.w.n. w zw. z art. 265 ust. 13 p.s.w.n. w zw. z § 11 ust. 1 pkt 1 oraz § 8 pkt 1 i 3 rozporządzenia o ewaluacji, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że uwzględnienie danego osiągnięcia naukowego w ewaluacji jakości działalności naukowej ewaluowanego podmiotu możliwe jest wówczas, gdy osiągnięcie to pozostaje w związku z zatrudnieniem w ewaluowanym podmiocie rozumianym również jako następstwo czasowe (publikacja musi mieć miejsce po dniu zatrudnienia), podczas gdy właściwa wykładnia tych przepisów prowadzi do wniosku, że jedynym warunkiem uwzględnienia danego osiągnięcia naukowego w ewaluacji jest jego merytoryczne związanie z badaniami naukowymi prowadzonymi w ewaluowanym podmiocie wyrażające się poprzez zaliczenie osoby, której osiągnięcie naukowe ma zostać uwzględnione w ewaluacji i która złożyła oświadczenie wskazane w art. 265 ust. 13 p.s.w.n., do liczby N w danej dyscyplinie naukowej.
Strona skarżąca wniosła ponadto o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów: decyzji Ministra Edukacji i Nauki nr 470/507/2022, 281/507/2022 i 227/507/2022 na okoliczność wykazania utrwalonej praktyki organu polegającej na przyznawaniu wyższej kategorii naukowej w dyscyplinie nauki prawne niż wynikałoby to w uchwały KEN, w sytuacji gdy podmiot znacząco przekracza wartości referencyjne kategorii niższej i pozostaje blisko uzyskania kategorii wyższej.
3.1. W odpowiedzi na skargę, Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
4. Na rozprawie 10 maja 2024 r. Sąd postanowił przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentów wskazanych w skardze i do niej załączonych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
5. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. dla kierunku rozstrzygnięcia zasadnicze znaczenie ma to, czy zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo czy doszło do uchybienia uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu.
5.1. Kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzona w oparciu o wskazane wyżej kryteria wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, uzasadniającym jej uchylenie.
6. Przedmiotem zaskarżonej decyzji było przyznanie kategorii naukowej stronie skarżącej w dyscyplinie nauki prawne. Zgodnie z art. 269 ust. 1 p.s.w.n., Minister, biorąc pod uwagę uchwałę KEN w sprawie proponowanych kategorii naukowych na podstawie wyników ewaluacji, w drodze decyzji administracyjnej, przyznaje kategorię naukową A+, A, B+, B albo C, przy czym kategoria A+ jest kategorią najwyższą, a kategoria C – najniższą. Wprowadzając do systemu prawnego m.in. przytoczone wyżej przepisy, projektodawca miał na uwadze, że poprzednio obowiązujące "zasady finansowania i ewaluacji działalności naukowej oraz kształtowania kariery naukowej nie są ukierunkowane na osiąganie doskonałości naukowej i tym samym przyczyniają się do pogłębiania pułapek rozwojowych".
6.1. Obowiązujące przepisy, w szczególności przepisy Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce, różnicują jednostki nauki i systemu szkolnictwa wyższego ze względu na posiadaną przez nie kategorię naukową. W szczególności:
– zgodnie z art. 14 ust. 1 p.s.w.n., uczelnia jest uczelnią akademicką, jeżeli prowadzi działalność naukową i posiada kategorię naukową A+, A albo B+ w co najmniej 1 dyscyplinie naukowej albo artystycznej – a uczelnia akademicka, która w wyniku ewaluacji jakości działalności naukowej nie spełnia warunku, o którym mowa w art. 14 ust. 1, staje się uczelnią zawodową w dniu, w którym decyzje o przyznaniu tej uczelni kategorii naukowych stały się ostateczne (art. 15 ust. 7 p.s.w.n.);
– zgodnie z art. 16 ust. 2 i 3 p.w.s.n., wyraz "politechnika" jest zastrzeżony dla nazwy uczelni akademickiej posiadającej kategorię naukową A+, A albo B+ w co najmniej 2 dyscyplinach w zakresie nauk inżynieryjnych i technicznych; natomiast wyraz "uniwersytet" jest zastrzeżony dla nazwy uczelni akademickiej posiadającej kategorię naukową A+, A albo B+ w co najmniej 6 dyscyplinach naukowych lub artystycznych, zwanych dalej "dyscyplinami", zawierających się w co najmniej 3 dziedzinach nauki lub sztuki, zwanych dalej "dziedzinami";
– zgodnie z art. 53 ust. 4 p.s.w.n., uczelnia, która w dyscyplinie, o której mowa w ust. 1, albo dyscyplinie wiodącej posiada kategorię naukową: 1) B - może uzyskać pozwolenie na utworzenie studiów na kierunku przyporządkowanym do tej dyscypliny oraz na określonym poziomie i profilu; 2) C albo nie posiada kategorii naukowej - może uzyskać pozwolenie na utworzenie studiów na kierunku przyporządkowanym do tej dyscypliny oraz na określonym poziomie i profilu praktycznym;
– zgodnie z art. 53 ust. 7 p.s.w.n., pozwolenia na utworzenie studiów nie wymaga utworzenie studiów na kierunku przyporządkowanym do dyscypliny, o której mowa w ust. 1, albo dyscypliny wiodącej w której uczelnia posiada kategorię naukową A+, A albo B+;
– zgodnie z art. 59 ust. 1 p.s.w.n., uczelnia akademicka posiadająca kategorię naukową A+ albo A w co najmniej 4 dyscyplinach zawierających się w co najmniej 2 dziedzinach może prowadzić indywidualne studia międzydziedzinowe;
– zgodnie z art. 185 ust. 1 pkt 1 p.s.w.n., uprawnienie do nadawania stopnia doktora posiadają uczelnia, instytut PAN, instytut badawczy albo instytut międzynarodowy, które w danej dyscyplinie posiadają kategorię naukową A+, A albo B+,
– zgodnie z art. 198 ust. 3 p.s.w.n., szkoła doktorska może być prowadzona przez uczelnię akademicką, instytut PAN, instytut badawczy albo instytut międzynarodowy posiadające kategorię naukową A+, A albo B+ w co najmniej 2 dyscyplinach albo kategorię naukową A+, A albo B+ w co najmniej 1 dyscyplinie i uprawnienie nadane w trybie określonym w art. 226a ust. 1 p.s.w.n. w co najmniej 1 dyscyplinie,
– zgodnie z art. 199 pkt 1 lit. "a" p.s.w.n., podmiot prowadzący szkołę doktorską traci możliwość prowadzenia kształcenia doktorantów w ramach dyscypliny, w której uzyskał kategorię naukową B albo C, i zaprzestaje kształcenia z końcem roku akademickiego, w którym wystąpiła ta okoliczność;
– zgodnie z art. 218 pkt 1 p.s.w.n., uprawnienie do nadawania stopnia doktora habilitowanego posiadają uczelnia, instytut PAN, instytut badawczy albo instytut międzynarodowy, które w danej dyscyplinie posiadają kategorię naukową A+, A albo B+,
– zgodnie z art. 233 ust. 5 p.s.w.n., uczelnia, instytut PAN, instytut badawczy lub instytut międzynarodowy, które w tej dyscyplinie posiadają kategorię naukową A+, A albo B+, może zgłosić kandydata na członka RDN reprezentującego daną dyscyplinę;
– zgodnie z art. 271 ust. 4 p.s.w.n., uczelnia, instytut PAN, instytut badawczy oraz instytut międzynarodowy mogą zgłosić po jednym kandydacie w każdej dziedzinie, w ramach której prowadzą działalność naukową, jeżeli co najmniej w 1 dyscyplinie w danej dziedzinie posiadają kategorię naukową A+, A albo B+ albo uprawnienie nadane w trybie określonym w art. 226a ust. 1 oraz nie posiadają kategorii naukowej C;
– zgodnie z art. 327 ust. 3 p.s.w.n., uczelnia posiadająca kategorię naukową A+, A albo B+ w dyscyplinie, której dotyczy wniosek może prowadzić postępowanie nostryfikacyjne;
– zgodnie z art. 368 ust. 3 pkt 3 p.s.w.n., algorytmy podziału środków finansowych, o których mowa w art. 365 pkt 2 lit. a-d i g p.s.w.n., uwzględniają dane dotyczące kategorii naukowych;
– zgodnie z art. 388 ust. 1 p.s.w.n., uczelnia akademicka może przystąpić do konkursu w ramach programu "Inicjatywa doskonałości - uczelnia badawcza", o ile prowadzi działalność naukową w co najmniej 6 dyscyplinach, w których przeprowadzona została ewaluacja jakości działalności naukowej, i posiada kategorię naukową A+ albo A w co najmniej połowie tych dyscyplin oraz nie posiada kategorii naukowej B ani C;
– zgodnie z art. 397 ust. 1 p.s.w.n., do konkursu w ramach programu "Regionalna inicjatywa doskonałości" może przystąpić uczelnia akademicka, która posiada kategorię naukową A+, A albo B+: a) w dyscyplinie, o której mowa w art. 396 ust. 2 pkt 2, b) w co najmniej 1 dyscyplinie zawierającej się w grupie dyscyplin, o której mowa w art. 396 ust. 2 pkt 2, oraz nie posiada kategorii naukowej C w żadnej z dyscyplin zawierających się w tej grupie.
W związku z tym należy uznać, że przyznanie kategorii naukowej ma istotne znaczenie dla funkcjonowania ewaluowanej jednostki systemu szkolnictwa wyższego. Od kategorii naukowej, w szczególności od posiadania kategorii co najmniej B+ zależą liczne uprawnienia jednostki, zarówno w zakresie organizacyjnym (możliwość wskazywania kandydatów do ogólnopolskich organów nauki), naukowym (możliwość nadawania stopni naukowych), dydaktycznym (możliwość i zasady prowadzenia studiów wyższych) oraz finansowym (zasady uczestnictwa w podziale środków finansowych i możliwość udziału w konkursach przewidzianych w ustawie).
6.2. Z przytoczonego wcześniej art. 269 ust. 1 p.s.w.n. wynika, że przyznanie kategorii naukowej ściśle wiąże się z wynikami ewaluacji działalności naukowej. Stosownie do art. 266 p.s.w.n. ewaluację przeprowadza się co 4 lata i obejmuje ona okres 4 lat poprzedzających rok jej przeprowadzenia. Przy czym zgodnie z art. 267 ust. 1 p.s.w.n., podstawowymi kryteriami ewaluacji są:
1) poziom naukowy lub artystyczny prowadzonej działalności;
2) efekty finansowe badań naukowych i prac rozwojowych;
3) wpływ działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki.
6.2.1. W art. 265 ust. 1-3 p.s.w.n. wskazano, że ewaluacji podlega jakość działalności naukowej prowadzonej przez:
1) uczelnię akademicką, instytut PAN oraz instytut międzynarodowy;
2) uczelnię zawodową, instytut badawczy oraz podmiot, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 8, posiadający siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Ewaluacja obejmuje osiągnięcia wszystkich pracowników prowadzących działalność naukową w podmiotach, o których mowa w ust. 1, przy czym ewaluację w stosunku do podmiotów, o których mowa w ust. 1 pkt 2, przeprowadza się na wniosek. W niniejszej sprawie, ewaluacja została przeprowadzona z urzędu, albowiem podmiotem ewaluowanym był instytut PAN.
6.2.2. Zgodnie z art. 265 ust. 4 p.s.w.n., ewaluację przeprowadza się w ramach dyscypliny w podmiocie zatrudniającym według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedzającego rok przeprowadzenia ewaluacji co najmniej 12 pracowników prowadzących działalność naukową w danej dyscyplinie, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy związanej z prowadzeniem działalności naukowej w tej dyscyplinie. W ust. 5 tego przepisu przewidziano, że pracownik prowadzący działalność naukową, w terminie 14 dni od dnia zatrudnienia, nie później niż do dnia 31 grudnia roku, w którym został zatrudniony, składa oświadczenie upoważniające zatrudniający go podmiot do zaliczenia go do liczby pracowników, o których mowa w ust. 4. W przypadku zmiany dyscypliny oświadczenie składa się niezwłocznie. Oświadczenie można złożyć tylko w jednym podmiocie i w nie więcej niż 2 dyscyplinach, o których mowa w art. 343 ust. 7 i 8. Przy czym w myśl art. 265 ust. 6 i 7 p.s.w.n., ewaluacją obejmuje się osiągnięcia, które powstały w związku z zatrudnieniem lub odbywaniem kształcenia w podmiocie, a także osiągnięcia artystyczne, które powstały bez związku z zatrudnieniem lub odbywaniem kształcenia w podmiocie.
6.2.3. W art. 265 ust. 9 p.s.w.n. przewidziano, że osiągnięcie objęte ewaluacją może stanowić w szczególności:
1) monografia naukowa wydana przez wydawnictwo publikujące recenzowane monografie naukowe;
2) artykuł naukowy opublikowany w:
a) czasopiśmie naukowym publikującym recenzowane artykuły lub recenzowanych materiałach z konferencji międzynarodowej, ujętych w międzynarodowych bazach czasopism naukowych o największym zasięgu,
b) czasopiśmie naukowym będącym przedmiotem projektów finansowanych w ramach programu "Wsparcie dla czasopism naukowych", o którym mowa w art. 401.
W związku z tym w ust. 10 tego przepisu przewidziano, że wydawnictwom, czasopismom i materiałom z konferencji, o których mowa w ust. 9, przypisuje się punkty będące miarą ich renomy. Czasopismom i materiałom z konferencji przypisuje się dyscypliny naukowe. W ust. 12 zastrzeżono, że na potrzeby ewaluacji osiągnięcia jednej osoby mogą być wykazywane w ramach nie więcej niż 2 dyscyplin, przy czym dane osiągnięcie może być wykazane przez osobę będącą jego autorem tylko raz i tylko w ramach jednej dyscypliny. W ust. 13 sformułowano natomiast wymóg polegający na tym, że osoba, której osiągnięcia są wykazywane na potrzeby ewaluacji, składa oświadczenie upoważniające dany podmiot do wykazania tych osiągnięć w ramach poszczególnych dyscyplin, o których mowa w art. 343 ust. 7 i 8, a w przypadku doktoranta: w dyscyplinie, w której jest przygotowywana rozprawa doktorska, albo w jednej z dyscyplin zawierających się w dziedzinie, w której jest przygotowywana rozprawa doktorska.
6.2.4. Ustawodawca upoważnił ponadto ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego do wydania rozporządzeń, w których określi:
– rodzaje osiągnięć naukowych i artystycznych uwzględnianych w ewaluacji jakości działalności naukowej, definicje monografii naukowej i artykułu naukowego, szczegółowe kryteria i sposób oceny osiągnięć, sposób określania kategorii naukowej, a także sposób przeprowadzania ewaluacji, mając na uwadze specyfikę prowadzenia działalności naukowej w ramach dziedzin, zwłaszcza w zakresie nauk społecznych, humanistycznych i teologicznych, oraz specyfikę osiągnięć, o których mowa w art. 265 ust. 8, porównywalność wyników osiąganych przez podmioty w ramach dyscyplin, a także rzetelność i przejrzystość ewaluacji;
– sposób sporządzania wykazów wydawnictw, o których mowa w art. 265 ust. 9 pkt 1, oraz sposób ustalania i przypisywania im liczby punktów, mając na uwadze uznaną renomę wydawnictw oraz ich podział na grupy odpowiadające ich randze,
– sposób sporządzania wykazów czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych, o których mowa w art. 265 ust. 9 pkt 2, oraz sposób ustalania i przypisywania im liczby punktów, mając na uwadze uznaną renomę czasopism i materiałów z konferencji.
Już na poziomie ustawy uregulowano natomiast, że ww. wykazy sporządza minister i udostępnia w BIP na swojej stronie podmiotowej. Sporządzając odpowiedni wykaz minister przypisuje czasopismom i materiałom z konferencji dyscypliny naukowe.
6.2.5. W art. 268 i 269 p.s.w.n. wymieniono dwa podmioty, które biorą udział w procedurze ewaluacji i odpowiadają za przyznanie kategorii naukowej. Pierwszym z nich jest Komisja Ewaluacji Naukowej (KEN), która podejmuje uchwałę w sprawie proponowanych kategorii naukowych na podstawie wyników ewaluacji. Pozostałe zadania KEN wymieniono w art. 274 ust. 1 p.s.w.n. i zalicza się do nich:
– przeprowadzanie ewaluacji jakości działalności naukowej, o której mowa w art. 265;
– przygotowanie projektów wykazów, o których mowa w art. 267 ust. 2 pkt 2;
– przedstawianie ministrowi propozycji kategorii naukowych dla podmiotów poddanych ewaluacji;
– sporządzanie opinii i ocen w sprawach określonych przez ministra lub z własnej inicjatywy;
– ewaluacja jakości kształcenia w szkole doktorskiej;
– sporządzanie analiz w zakresie ewaluacji jakości działalności naukowej i jakości kształcenia w szkołach doktorskich;
– współpraca z krajowymi i międzynarodowymi instytucjami zajmującymi się ewaluacją jakości działalności naukowej.
Drugim organem zaangażowanym w tę procedurę jest minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki, który w myśl przytoczonego wcześniej art. 269 ust. 1 p.s.w.n. w drodze decyzji administracyjnej przyznaje kategorię naukową A+, A, B+, B albo C, biorąc pod uwagę uchwałę KEN w sprawie proponowanych kategorii naukowych na podstawie wyników ewaluacji. Z przepisów tych wynika zatem, że to KEN prowadzi ewaluację działalności naukowej, lecz rezultat tej ewaluacji, tj. kategorię badawczą przyznaje Minister "biorąc pod uwagę uchwałę KEN".
7. W uzasadnieniu projektu ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym wyjaśniono, że "do postępowań w sprawie przyznania kategorii naukowej – z uwagi na specyfikę procesu ewaluacji jakości działalności naukowej – nie będą mieć zastosowania przepisy art. 10, art. 35-37, art. 61 § 4, art. 79a, art. 81 oraz art. 96a-96n Kodeksu postępowania administracyjnego".
7.1. Rozwiązanie to znalazło się w art. 270 p.s.w.n. Z redakcji tego przepisu wynika przede wszystkim, że ustawodawca uznał, że postępowanie w sprawie przyznania kategorii naukowej jest prowadzone w standardowych rygorach ogólnego postępowania administracyjnego. W szczególności, ustawodawca nie określił bowiem, że przepisy k.p.a. stosuje się w tym postępowaniu "odpowiednio" lub też "w zakresie nieuregulowanym" w p.s.w.n. lub innych aktach normatywnych, w tym rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 267 ust. 2 p.s.w.n. Innymi słowy, do postępowania takiego jak kontrolowane stosuje się wszystkie normy Kodeksu postępowania administracyjnego z wyłączeniem następujących, precyzyjnie określonych przepisów, tj.: art. 10 k.p.a. (przewidującego obowiązki organów administracji w zakresie zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu), art. 35-37 k.p.a. (regulujących terminy załatwienia spraw i umożliwiających stronie ponaglenie organu), art. 61 § 4 k.p.a. (nakazujący zawiadomienie stron o wszczęciu postępowania administracyjnego), art. 79a k.p.a. (nakładający na organ obowiązek wskazania niespełnionych przesłanek do wydania decyzji zgodnej z żądaniem strony), art. 81 k.p.a. (uzależniającego uznanie okoliczności za udowodnioną od możliwości wypowiedzenia się przez stronę co do przeprowadzonych dowodów) oraz art. 96a-96n k.p.a. (regulujących prowadzenie mediacji w postępowaniu administracyjnym). Poza tym szczegółowym wyłączeniem ww. przepisów, ustawodawca zmodyfikował również termin zaskarżenia decyzji wydanej przez ministra. W art. 269 ust. 4 p.s.w.n. określił bowiem, że od decyzji przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji - a nie 14 dni, jak to jest zgodnie z art. 127 § 3 w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. Jednak nawet w art. 129 § 3 k.p.a. przewidziano, że przepisy szczególne mogą przewidywać inne terminy wniesienia odwołania (odpowiednio: wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy). Ponadto w art. 269 ust. 5 p.s.w.n. przewidziano dodatkowe stadium postępowania odwoławczego, albowiem przepis ten przewiduje, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest opiniowany przez KEN w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania wniosku przekazanego przez ministra.
7.2. W związku z tym, w ocenie Sądu, do postępowania takiego, jak kontrolowane, należy stosować wszelkie standardy ogólnego postępowania administracyjnego, z wyłączeniem tych regulacji k.p.a., które zostały wyłączone lub zmodyfikowane na mocy art. 270 lub 269 ust. 4 p.s.w.n. Sąd miał na uwadze, że w art. 267 ust. 2 pkt 1 p.s.w.n. został upoważniony do określenia w drodze rozporządzenia m.in. szczegółowych kryteriów i sposobu oceny osiągnięć, sposobu określania kategorii naukowej, a także sposobu przeprowadzania ewaluacji. Taki zakres spraw przeznaczonych do regulacji w drodze rozporządzenia nie skutkuje jednak ograniczeniem stosowania przepisów k.p.a., skoro rozporządzenie to – zgodnie z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP – jest wydawane "na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania". W ślad za orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, w doktrynie prawa wskazuje się, że "akt wykonawczy do ustawy nie może w sposób samoistny zmieniać ani modyfikować treści norm zawartych w aktach hierarchicznie wyższych. Zmiana albo modyfikacja taka jest możliwa jedynie wówczas, gdy jest to wyraźnie wyrażone w przepisie upoważniającym. (...) Rozporządzenie nie może (...) uzupełniać ustawy, rozbudowywać przesłanek zrealizowania jakiejś normy prawnej określonej w ustawie lub takich elementów procedury, które nie odpowiadają jej ustawowym założeniom. Modyfikacja czy uzupełnianie ustawy w drodze rozporządzenia nie mogą być usprawiedliwiane tym, że w przepisie upoważniającym zawarte zostało sformułowanie «określa szczegółowe zasady i tryb postępowania» (TK – P 16/09, zob. też TK – U 2/08, U 12/13, SK 11/98)" (P. Radziewicz [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. II, red. P. Tuleja, Warszawa 2023, art. 92).
7.3. Sąd jest uprawniony i zobowiązany do interpretowania przepisu niższego rzędu (np. rozporządzenia) w zgodzie z przepisem wyższego rzędu (np. ustawy). Działanie takie należy do podstawowych zasad wykładni systemowej jako nakaz respektowania hierarchii aktów normatywnych, której urzeczywistnienie w stosowaniu prawa polega na obowiązku interpretowania przepisów aktów normatywnych niższego rzędu w zgodzie z treścią przepisów aktów normatywnych wyższego rzędu (por. L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010, s. 130). Stanowisko to jest w pełni uznawane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z 7 czerwca 2013 r. sygn. akt
I FSK 897/12, wyrok WSA w Warszawie z 28 października 2020 r. sygn. akt IV SA/Wa 1272/20 – publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nakaz poszukiwania takiego rezultatu wykładni, który nie ogranicza skuteczności normy wyższego rzędu, spoczywa nie tylko na sądach, lecz na wszystkich organach władzy publicznej, które stosują normy prawne, a nie konkretne jednostki redakcyjne aktów normatywnych, z których dopiero normy te są wywodzone. Obowiązek ten spoczywa również na Ministrze i to również w sytuacji, w której stosuje normy prawne wynikające m.in. z aktów normatywnych, których opracowywaniem zajmował się obsługujący go urząd. Biorąc pod uwagę tę argumentację, Sąd rozpoznał niniejszą sprawę.
8. Strona skarżąca zakwestionowała nieuwzględnienie w ewaluacji następujących osiągnięć naukowych: 1) artykułu naukowego "(Nie)dopuszczalność aborcji. Glosa do wyroku TK z dnia 22 października 2020 r., K 1/20" (ID [...]), 2) monografii "Pranie pieniędzy w prawie polskim na tle europejskim, międzynarodowym i amerykańskim" ([...]) oraz 3) artykułu naukowego "The still emerging universal human right, " Review of European, Comparative and International Law" (ID [...]).
8.1. Zgodnie z art. 265 ust. 6 p.s.w.n., ewaluacją obejmuje się osiągnięcia, które powstały w związku z zatrudnieniem lub odbywaniem kształcenia w podmiocie. W myśl § 11 ust. 1 rozporządzenia, w ewaluacji uwzględnia się osiągnięcia naukowe, o których mowa w § 8 rozporządzenia, osób, które złożyły oświadczenie, o którym mowa w art. 265 ust. 13 p.s.w.n. i:
1) zostały zaliczone do liczby N w danej dyscyplinie naukowej;
2) w okresie objętym ewaluacją odbywały kształcenie w szkole doktorskiej prowadzonej przez ewaluowany podmiot i przygotowywały rozprawę doktorską w dyscyplinie naukowej albo w dziedzinie nauki, do której należy dana dyscyplina naukowa, z wyłączeniem osób, które złożyły oświadczenie, o którym mowa w art. 265 ust. 5 ustawy;
3) nie zostały zaliczone do liczby N w danej dyscyplinie naukowej, ale prowadziły działalność naukową w ramach tej dyscypliny i były zatrudnione w okresie objętym ewaluacją w ewaluowanym podmiocie:
a) będącym uczelnią - na stanowisku nauczyciela akademickiego w grupie pracowników badawczych albo badawczo-dydaktycznych,
b) będącym instytutem naukowym Polskiej Akademii Nauk lub instytutem badawczym - na stanowisku pracownika naukowego,
c) o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 6 albo 8 ustawy - na stanowisku naukowym, badawczym albo innym, jeżeli do obowiązków tych pracowników należało prowadzenie działalności naukowej
- na podstawie stosunku pracy, w sposób ciągły przez co najmniej 12 miesięcy.
8.2. W ocenie Sądu, Minister prawidłowo przyjął, że wymóg z art. 265 ust. 6 p.s.w.n. ma zastosowanie przy ocenie kwalifikolności osiągnięcia naukowego do ewaluacji danego podmiotu. Słusznie argumentował, że brak odpowiednika art. 265 ust. 6 p.s.w.n. w wyliczeniu zawartym w § 11 ust. 1 rozporządzenia nie pozbawia mocy obowiązującej tego przepisu, co więcej, że stanowi to zabieg legislacyjny oceniany pozytywnie z perspektywy Zasad Techniki Prawodawczej. Sąd nie miał zatem wątpliwości, że w ewaluacji bierze się pod uwagę osiągnięcia, które powstały w związku z zatrudnieniem lub odbywaniem kształcenia w podmiocie i które spełniają – dodatkowo – wymogi z § 11 rozporządzenia. Poszukując treści normatywnej użytego przez ustawodawcę sformułowania "zatrudnia", Sąd – kierując się zasadami wewnętrznej spójności terminologicznej i interpretacyjnej aktu normatywnego – wziął pod uwagę inne przepisy p.s.w.n., w których użyto tego sformułowania. W art. 116 p.s.w.n. wskazano, na jakich stanowiskach zatrudnia się nauczycieli akademickich (profesor, profesor uczelni, adiunkt, asystent). Inne przepisy, jak np. art. 120 i 123 p.s.w.n. wprost wiążą stan zatrudnienia z istnieniem stosunku pracy. Aby zatem osiągnięcie naukowe mogło zostać uwzględnione w toku ewaluacji, musi ono powstać w związku z zatrudnieniem w podmiocie ewaluowanym, tj. w związku ze stosunkiem pracy łączącym autora tego osiągnięcia i podmiot ewaluowany. W szczególności, dla zaliczenia danego osiągnięcia do ewaluacji danego podmiotu nie jest wystarczające złożenie przez autora osiągnięcia oświadczenia umożliwiającego zaliczenie go do liczby N tego podmiotu. Przyjęcie takiej wykładni ww. przepisów, postulowanej przez stronę skarżącą, nastąpiłoby z istotnym naruszeniem art. 265 ust. 6 p.s.w.n.
8.3. Strona skarżąca nie zakwestionowała ustaleń organu co do tego, że autorzy osiągnięć naukowych oznaczonych symbolami ID [...], ID [...] oraz ID [...] nie byli zatrudnieni w Instytucie w okresie, w którym ww. osiągnięcia zostały opublikowane. Nie były również pracownikami Instytutu w okresie poprzedzającym publikację, tj. podczas przygotowywania tych tekstów. Innymi słowy, strona skarżąca nie wykazała ponadto, zwłaszcza we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, aby ww. osiągnięcia powstały w ramach łączącego ją z ich autorami stosunku pracy. Sąd nie miał zatem wątpliwości, że w toku kontrolowanej ewaluacji osiągnięcia te zasadnie pominięto przy ustalaniu oceny Instytutu w ramach kryterium I ewaluacji. W związku z tym Sąd uznał, że nie zasługiwały na uwzględnienie związane z tą tematyką zarzuty naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z § 8 pkt 1 i 3 oraz § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, jak również art. 265 ust. 6 w zw. z art. 265 ust. 13 p.s.w.n. w zw. z § 11 ust. 1 pkt 1 oraz § 8 pkt 1 i 3 rozporządzenia.
8.4. Argumentowane przez stronę skarżącą istnienie rozmaitych powiązań między osobami prowadzącymi działalność naukową i podmiotami ewoluowanymi, jest oczywiście faktem powszechnie znanym. Istotnie, naukowcy prowadzą i publikują swoje badania naukowe również podczas "współpracy" z podmiotami, które nie są ich pracodawcami, a niekiedy publikują osiągnięcia tych badań korzystając z afiliacji uczelni i instytutów naukowych, z którymi nie wiąże ich stosunek pracy. Nie jest rzeczą Sądu ocena takiej polityki kadrowej i naukowej jednostek systemu nauki i szkolnictwa wyższego. Nie jest również wykluczone, że badania naukowe prowadzone i publikowane poza stosunkiem pracy jego autora z podmiotem afiliowanym zasługują na wysoką ocenę – jednak również nie to jest przedmiotem niniejszej sprawy. To co ma znaczenie w ramach analizowanego sporu, to treść ustawy, która spośród wszystkich możliwych do wyobrażenia form współpracy naukowca z podmiotem ewaluowanym wybrała "zatrudnienie" tj. stosunek pracy jako niezbędne powiązanie umożliwiające zaliczenie osiągnięć tego naukowca do ewaluacji danego podmiotu. Raz jeszcze należy podkreślić zatem, że art. 265 ust. 6 p.s.w.n. dopuszcza do ewaluacji tylko takie osiągnięcia naukowe, które pozostają w związku z zatrudnieniem – stosunkiem pracy autora osiągnięcia z podmiotem ewaluowanym, tj. w szczególności osiągnięcia przygotowane, opracowane lub opublikowane podczas pozostawania w tym stosunku pracy – w ramach tego stosunku pracy.
9. Kolejna grupa zarzutów skargi dotyczyła kryterium III ewaluacji, tj. wpływu działalności naukowej podmiotu ewaluowanego na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki.
9.1. Z § 23 ust. 1 i 2 oraz 6-6b rozporządzenia wynika, że ocenę wpływu działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki przeprowadza się na podstawie opisów związku między wynikami badań naukowych lub prac rozwojowych albo działalności naukowej w zakresie twórczości artystycznej a gospodarką, funkcjonowaniem administracji publicznej, ochroną zdrowia, kulturą i sztuką, ochroną środowiska naturalnego, bezpieczeństwem i obronnością państwa lub innymi czynnikami wpływającymi na rozwój cywilizacyjny społeczeństwa, zwanych dalej "opisami wpływu", sporządzonych na podstawie dowodów tego wpływu mających w szczególności formę raportów, publikacji naukowych i cytowań w innych dokumentach lub publikacjach. Przy ocenie wpływu działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki uwzględnia się badania naukowe, prace rozwojowe lub działalność naukową w zakresie twórczości artystycznej, prowadzone w okresie objętym ewaluacją albo przed tym okresem, ale zakończone nie wcześniej niż w dwudziestym roku poprzedzającym pierwszy rok objęty ewaluacją, jeżeli dowody tego wpływu powstały w okresie objętym ewaluacją. Opisy wpływu uwzględniane w ocenie są oceniane przez ekspertów powoływanych przez ministra na wniosek Przewodniczącego Komisji. Przewodniczący Komisji przydziela dwóch ekspertów do oceny opisu wpływu i wskazuje jednego z nich jako eksperta wiodącego. Ekspert wiodący, we współpracy z drugim ekspertem, ustala ocenę opisu wpływu.
9.2. Dlatego w pierwszej kolejności należało zauważyć, że w aktach kontrolowanego postępowania zabrakło informacji na temat danych ekspertów wyłonionych do oceny, a zostały one udostępnione na wezwanie Sądu z nieznanym ustawie zastrzeżeniem organu, aby danych tych nie ujawniać stronom. W związku z tym Sąd wyjaśnia, że choć rozporządzenie posługuje się inną nomenklaturą, to zadania eksperta w kontrolowanym postępowaniu odpowiadają kodeksowemu pojęciu "biegłego", o którym mowa w art. 84 § 1 k.p.a. Podobnie, jak biegły w przypadku o którym mowa w tym przepisie, ekspert w procedurze ewaluacji wykonuje funkcję dzielenia się z organem posiadanymi przez siebie wiadomościami specjalnymi. Choć KEN składa się z m.in. przedstawicieli jednostek szkolnictwa wyższego, to jej członkowie nie muszą in gremio posiadać specjalistycznej wiedzy z zakresu wszystkich poszczególnych dyscyplin nauki. Skoro zatem w postępowaniu ewaluacyjnym ekspert wykonuje funkcję biegłego, to na mocy art. 84 § 2 k.p.a. należy do niego stosować art. 24 k.p.a., a zwłaszcza § 3 tego przepisu, który umożliwia stronie złożenie wniosku o wyłączenie od udziału w postępowaniu. W sytuacji, w której strona postępowania nie zna personaliów eksperta, nie może ocenić, czy ekspert podlega wyłączeniu. Nie może również skonfrontować merytorycznych kwalifikacji osoby powołanej do zadań eksperta w zakresem jego udziału w postępowaniu, a mianowicie nie może sprawdzić, czy wskazana przez organ osoba rzeczywiście posiada kwalifikacje gwarantujące, że dysponuje ona wiedzą ekspercką w zakresie związanym z dyscypliną podlegającą ewaluacji. Obiektywnie rzecz biorąc, możliwa jest sytuacja, w której organ popełni błąd lub zwykłą pomyłkę i wskaże do udziału w postępowaniu w charakterze eksperta osobę, która nie posiada kwalifikacji do wykonywania takich zadań albo która nie powinna uczestniczyć w ocenie danej jednostki z uwagi na wystąpienie przesłanek z art. 24 k.p.a. Sąd nie może zatem zaakceptować jako zgodnej z prawem sytuacji, w której istotny wpływ na wynik ewaluacji mają eksperci, których personalia zostały ukryte przed stroną bez wyraźnej podstawy ustawowej. Z całą pewnością w niniejszej sprawie podstawą taką nie był art. 74 § 1 k.p.a., albowiem nie wykazano, aby omawiane informacje były niejawne o klauzuli tajności "tajne" lub "ściśle tajne", ani też aby istniał ważny interes państwowy, ze względu na który organ wyłączy dostęp do akt sprawy w tym zakresie. Z brzmienia przepisów k.p.a. wprost wynika, że zasadą jest jawność akt postępowania administracyjnego, natomiast organ administracji publicznej może ograniczyć prawo wglądu do akt sprawy wyłącznie w sytuacji, gdy przepis ustawy pozwala na takie ograniczenie. Wobec powyższego, Sąd uznał, że obowiązujące przepisy wymagają udostępnienia stronie całości akt postępowania, w tym danych pozwalających na identyfikację ekspertów, co stanowi dodatkową gwarancję bezstronności eksperta i rzetelności przeprowadzonej ewaluacji, jak również są wymagane z perspektywy konstytucyjnej i kodeksowej zasady prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób budzący zaufanie do prawa i organów państwa. Zatem brak jawności omawianych danych ekspertów stanowił istotne naruszenie art. 24 w zw. z art. 84 i art. 73-74 k.p.a.
9.3. Następnie Sąd zauważa, że opinia biegłego – ocena ekspertów jako dowód oceniany w granicach swobodnej oceny organu, ma na celu dostarczenie wiadomości specjalnych przez niezależny i obiektywny podmiot w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Nie oznacza to oczywiście zwolnienia organów orzekających od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. Pobieżne dokonanie oceny materiału dowodowego, powoduje że koniecznym bywa powtórzenie postępowania odwoławczego, co z kolei ma doprowadzić do realizacji pełnej zasady dwuinstancyjnego postępowania określonej w art. 15 k.p.a. (por. wyrok NSA z 11.05.2022 r., II OSK 1309/21, LEX nr 3501883).
9.4. Ocena ekspertów dokonana w toku ponownego rozpatrzenia sprawy była dla strony skarżącej bardziej korzystna niż ta, uwzględniona przez Ministra przy wydaniu pierwotnej decyzji z 26 lipca 2022 r. Niemniej jednak, w ocenie Sądu, Minister nie przeprowadził rzetelnej oceny tego dowodu, w szczególności przez pryzmat spójności logicznej z przepisami rozporządzenia, dotyczącymi zasięgu wpływu. Z § 23 ust. 7 pkt 1 rozporządzenia wynika bowiem, że w ramach oceny opisu wpływu przyznaje się punkty za zasięg wpływu:
a) 50 pkt - w przypadku wpływu o międzynarodowym zasięgu,
b) 40 pkt - w przypadku wpływu o krajowym zasięgu,
c) 30 pkt - w przypadku wpływu o regionalnym zasięgu,
d) 20 pkt - w przypadku wpływu o lokalnym zasięgu,
e) 0 pkt - w przypadku wpływu o marginalnym zasięgu albo gdy opis wpływu został sporządzony na podstawie dowodu wpływu, który nie wykazuje żadnego związku między wynikami badań naukowych lub prac rozwojowych albo działalności naukowej w zakresie twórczości artystycznej a gospodarką, funkcjonowaniem administracji publicznej, ochroną zdrowia, kulturą i sztuką, ochroną środowiska naturalnego, bezpieczeństwem i obronnością państwa lub innymi czynnikami wpływającymi na rozwój cywilizacyjny społeczeństwa;
Zdaniem Sądu, strona skarżąca prawidłowo wskazuje, że przytoczony przepis kategoryzuje zasięg wpływu w kolejności malejącej. Największym zasięgiem jest "międzynarodowy", mniejszym "krajowy", jeszcze mniejszym "regionalny", a najmniejszym "lokalny" i ostatecznie "marginalny". Autor rozporządzenia nie zdefiniował poszczególnych kategorii wpływu i ten zabieg legislacyjny należy ocenić neutralnie, skoro posłużono się w przytoczonym przepisie językiem powszechnym. Słownikowe rozumienie pojęcia "międzynarodowy" jest jasne i obejmuje zjawiska, które dotyczą różnych państw, narodów czy terytoriów państwowych. "Krajowy" zasięg mieści się w granicach jednego państwa. W związku z tym, zasięg "regionalny" ma mniejszy zakres niż krajowy – obejmuje obszary mniejsze niż państwo – wyznaczone administracyjnie, geograficznie lub historycznie. Zasięg "lokalny" obejmie więc tylko dane miejsce lub jego najbliższą okolicę – mniejszą niż rozumiany w wyżej wymieniony sposób region. Marginalny – oznaczać będzie zatem najmniejszy możliwy zasięg.
9.5. W ocenie Sądu, ani z ocen ekspertów sporządzonych w toku kontrolowanego postępowania ani z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, z jakiej przyczyny opisy wpływów przedstawione do ewaluacji zostały sklasyfikowane jako posiadające zasięg regionalny. Już sama nazwa tych opisów, tj. "Międzynarodowe przełomowe badania instrumentów prawnych dotyczących gospodarki w kontekście współczesnych wyzwań technologicznych i społecznych" oraz "Międzynarodowe przełomowe badania w zakresie prawnych aspektów ochrony pamięci" wskazywałaby, że zasięg tych wpływów powinien być oceniony jako międzynarodowy. Sąd podkreśla, że choć ani eksperci ani organ nie byli związani nazwami opisów wpływów, to jednak w takiej sytuacji jak mająca w niniejszej sprawie, powinni rzetelnie, przekonująco i wyczerpująco wyjaśnić, dlaczego uznali, że wpływ ww. badań nie tylko nie jest międzynarodowy, ale nawet jego zasięg nie obejmuje terytorium jednego państwa. Podobnie rzecz się ma z przyjętymi przez ekspertów i bezkrytycznie zaakceptowanymi przez organ ocenami znaczenia wpływów – § 23 ust. 7 pkt 2 rozporządzenia również w kolejności malejącej wskazuje, że znaczenie może być: istotne, ograniczone, znikome. W tym zakresie również nie wyjaśniono w wystarczający sposób, z jakiej przyczyny przedstawione przez Instytut opisy wpływów uznano za posiadające ograniczone znaczenie. Nie jest również do końca wiadome, z jakich przyczyn uznano, że badania naukowe, których dotyczyły sporne opisy wpływów nie miały charakteru interdyscyplinarnego. Te uchybienia postępowania Sąd ocenił jako naruszające art. 80 k.p.a. oraz art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z § 23 ust. 7 i 8 rozporządzenia. Ponownie rozpoznając sprawę niezbędne będzie zatem po raz kolejny przedstawić ekspertom – tym razem jawnym dla strony – opisy wpływów, w celu sporządzenia przez nich rzetelnej oceny w omawianym zakresie, a następnie w sposób zgodny z kodeksowym wzorcem organ oceni dowód z oceny ekspertów przez pryzmat przepisów prawa powszechnie obowiązującego.
10. W ocenie Sądu, przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia w zakresie nieprawidłowego wyniku punktowego w zakresie porównania ocen uzyskanych przez Instytut z wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowej A. W odpowiedzi na skargę, organ prawidłowo zauważył, że z przedstawionych w skardze danych zamieszczonych w tabeli nr 3 (str. 29 skargi) wynika, że Instytut poprawnie wyliczył wartość punktu przewyższenia G oraz wynik porównania oceny działalności naukowej z wartością referencyjną w ramach trzech kryteriów ewaluacji (oznaczony w tabeli jako P1, P2, P3). Pomimo tego, wyliczając całkowity wynik punktowy porównania oceny działalności naukowej z wartościami referencyjnymi (czyli ważoną sumę wyników porównań w zakresie poszczególnych podstawowych kryteriów, z uwzględnieniem wag dla tych kryteriów – oznaczoną w Tabeli nr 3 jako "V" – Instytut nie zastosował wytycznych określonych w załączniku nr 2 do rozporządzenia, tj. w przypadku wyliczania P1 nie zaokrąglił wyniku do dwóch miejsc po przecinku. W ust. 2 w tabeli nr 1 załącznika nr 2 do rozporządzenia wskazano jednoznacznie, iż Pi (X,R) to wynik porównania oceny działalności naukowej ewaluowanego podmiotu w ramach danej dyscypliny naukowej albo artystycznej (X) z wartością referencyjną (R) w ramach i-tego podstawowego kryterium ewaluacji, ustalany z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku. Ten sam błąd Instytut powtórzył przy wyliczaniu porównania z wartością referencyjną dla kategorii A i dla kategorii B+. Organ miał zatem rację twierdząc, że różnica między wynikiem przedstawionym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a wynikiem wskazanym przez Instytut w skardze wynika z błędnych obliczeń zastosowanych przez stronę skarżącą.
11. W celu oceny zasadności zarzutu naruszenie art. 8 § 1 i 2 i art. 11 k.p.a. w zw. z art. 269 p.s.w.n. i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez nieuzasadnione zróżnicowanie podmiotów znajdujących się w analogicznej sytuacji prawnej i faktycznej, polegającej na braku nadania Instytutowi wyższej kategorii naukowej niż wynikałaby z uzyskanych w toku ewaluacji punktów i uchwały KEN – Sąd przeprowadził uzupełniający dowód z załączonych do skargi kopii decyzji Ministra nr 470/507/2022, 281/507/2022 i 227/507/2022. W tym zakresie Sąd podzielił argumentację Ministra zawartą w odpowiedzi na skargę, że w dwóch przypadkach (Akademii [...]w W. i Wyższej Szkoły [...] w S.) postępowanie zakończyło się przyznaniem kategorii B+, a więc kategorii tożsamej z tą uzyskaną przez skarżący Instytut, natomiast trzeci przypadek (Uniwersytet w B.) dotyczył przyznania kategorii A+. Poza tym, wbrew porównaniu wyników uzyskanych przez Uniwersytet w B. w kryterium III z wynikami uzyskanymi w tym kryterium przez Instytut, w procedurze wyłaniania kandydata do kategorii A+ nie ma znaczenia wynik uzyskany przez dany podmiot w kryterium III ewaluacji, a wynik w kryterium I oraz fakt uzyskania kategorii naukowej A w danej dyscyplinie. Niemniej jednak, skoro wykonując niniejszy wyrok Minister będzie zobowiązany do ponownego przeprowadzenia postępowania odwoławczego – w szczególności w odniesieniu do kryterium III – to w zależności od uzyskanej przez Instytut oceny odniesie się do podobieństw i różnic w sytuacji Instytutu w odniesieniu do stanów faktycznych wynikających z innych decyzji Ministra, w których organ ten orzekał "na korzyść" innych podmiotów ewaluowanych, w sytuacji granicznej punktacji. Wymaga tego wzgląd na zasadę równego traktowania podmiotów ewaluowanych oraz zasadę zaufania obywateli do państwa i jego organów.
12. Biorąc to wszystko pod uwagę, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c". O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., a na zasądzoną kwotę złożyła się równowartość wpisu sądowego od skargi (200 zł) i opłaty skarbowej od złożenia dokumentu pełnomocnictwa (17 zł), wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej (480 zł). Ponownie rozpoznając sprawę, organ zastosuje ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku oraz przeprowadzi dodatkowe (uzupełniające) postępowanie dowodowe w zakresie opisanym wyżej, a w wydanej ponownie decyzji w sposób wyczerpujący i wszechstronny odniesie się zwłaszcza do wszystkich kwestii spornych w sprawie.
Z tych przyczyn, Sąd orzekł, jak w sentencji.