VII SA/Wa 1761/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-12-09
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanenadzór budowlanyszambostan technicznyodpowietrzeniegranica działkiinteres prawnypostępowanie administracyjneuchylenie decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów nadzoru budowlanego dotyczące nakazu usunięcia nieprawidłowości szamba, uznając, że postępowanie nie zostało wszczęte zgodnie z rzeczywistą intencją wnioskodawcy.

Sprawa dotyczyła skargi Z. R. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która nakazywała Z. G. usunięcie nieprawidłowości istniejącego szamba poprzez wykonanie odpowietrzenia. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Kluczowym argumentem sądu było stwierdzenie, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek Z. R., który wskazywał na problem z usytuowaniem szamba względem jego nieruchomości, a organy nadzoru budowlanego błędnie ograniczyły zakres postępowania do kwestii stanu technicznego, nie badając rzeczywistej intencji wnioskodawcy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Z. R. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która nakazywała Z. G. usunięcie nieprawidłowości dotyczących istniejącego szamba poprzez wykonanie odpowietrzenia. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy nadzoru budowlanego nieprawidłowo ograniczyły zakres postępowania. Sąd stwierdził, że wniosek inicjujący postępowanie przez Z. R. dotyczył przede wszystkim problemu usytuowania szamba w bliskiej odległości od jego nieruchomości, a nie tylko jego stanu technicznego. Organy błędnie wszczęły postępowanie dotyczące stanu technicznego, nie wyjaśniając rzeczywistej intencji wnioskodawcy i nie badając kwestii odległości od granicy działki. Sąd podkreślił, że organy są zobowiązane do ustalenia rzeczywistej intencji strony i prowadzenia postępowania zgodnie z nią, co w tym przypadku zostało zaniechane, naruszając przepisy k.p.a. W związku z tym, sąd uchylił decyzje obu instancji i zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Organ administracji nie jest związany podaną przez stronę podstawą prawną żądania, lecz musi rozpoznać sprawę co do jej istoty, w świetle intencji autora dających się ustalić na podstawie całej treści pisma. W przypadku wątpliwości co do zakresu lub przedmiotu żądania, jego uszczegółowienie należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że organy błędnie ograniczyły postępowanie do stanu technicznego szamba, podczas gdy wniosek skarżącego wskazywał na problem z jego usytuowaniem względem sąsiedniej nieruchomości. Organy powinny były ustalić rzeczywistą intencję wnioskodawcy i prowadzić postępowanie zgodnie z nią.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

u.p.b. art. 66 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Przepis ten odnosi się do nieprawidłowości powstałych w trakcie użytkowania budynku, a nie do likwidacji samowoli budowlanej czy odstępstw od pozwolenia na budowę.

u.p.b. art. 66 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

W przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym, organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.

k.p.a. art. 61 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest do działania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, przestrzegając zasad praworządności, celowości i związku przyczynowo-skutkowego.

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest do oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy zostały udowodnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję.

Pomocnicze

u.p.b. art. 50

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

u.p.b. art. 51

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

k.p.a. art. 105 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 50 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny.

p.p.s.a. art. 106 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd może dopuścić dowód z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości prawnych lub dla stwierdzenia faktów, od których zależy zgodność z prawem decyzji administracyjnej.

rozp. MI ws. warunków technicznych art. 35

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

rozp. MI ws. warunków technicznych art. 36

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nadzoru budowlanego błędnie ograniczyły zakres postępowania do stanu technicznego szamba, ignorując rzeczywistą intencję wnioskodawcy dotyczącą jego usytuowania względem sąsiedniej nieruchomości. Postępowanie administracyjne zostało wszczęte z naruszeniem art. 61 § 1 k.p.a., ponieważ nie ustalono rzeczywistej treści żądania strony.

Godne uwagi sformułowania

Organy orzekły w sprawie, której granice nie zostały w ten sposób zakreślone przez, poszukującego ingerencji organu, wnioskodawcę. Brak odkodowania rzeczywistej intencji strony spowodował, że w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego wskazano, że postępowanie to dotyczy stanu technicznego szamba [...], podczas gdy wnioskodawca wskazywał przede wszystkim na niekorzystne oddziaływanie zlokalizowanego na działce Z. G. zbiornika na nieczystości, na nieruchomość sąsiednią, w szczególności w kontekście jego usytuowania.

Skład orzekający

Bogusław Cieśla

przewodniczący

Iwona Ścieszka

sprawozdawca

Jolanta Augustyniak-Pęczkowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ważne orzeczenie dotyczące granic postępowania administracyjnego wszczynanego na wniosek strony oraz obowiązku organu do ustalenia rzeczywistej intencji wnioskodawcy."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań administracyjnych wszczynanych na wniosek strony, a nie postępowań z urzędu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne formułowanie wniosków w postępowaniu administracyjnym i jak organy powinny podchodzić do interpretacji intencji stron, aby uniknąć błędów proceduralnych.

Błąd organów administracji: Jak źle zinterpretowany wniosek może doprowadzić do uchylenia decyzji?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 1761/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-12-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bogusław Cieśla /przewodniczący/
Iwona Ścieszka /sprawozdawca/
Jolanta Augustyniak-Pęczkowska
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 66 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.), Protokolant specjalista Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 czerwca 2022 r. nr 717/22 w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz Z. R. kwotę 980 (dziewięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W dniu 24 października 2019 r. do Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie wpłynął wniosek Z. R. o przeprowadzenie kontroli w sprawie zbiornika na nieczystości płynne o pojemności większej niż 10 m3 zlokalizowanego na działce nr ew. [...]przy ul. [...] miejscowości Z., gm. S.
W dniu 3 grudnia 2019 r. inspektor Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego przeprowadził kontrolę na ww. nieruchomości, podczas której ustalił, że zbiornik o pojemności około 15 m3 usytuowany jest przy granicy z działką nr ew. [...]. Zbiornik wyposażony jest w dwie pokrywy zlokalizowane w odległości 4,5 m i 4,3 m od granicy działki nr ew. [...].
Z. G., właściciel nieruchomości ozn. nr ewid. [...], oświadczył, że zbiornik wybudowany został w 1987 r. i od czasu wybudowania nie podlegał żadnym robotom budowlanym.
Postanowieniem z [...] kwietnia 2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego W.(PINB) nałożył na Z. G. obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej zbiornika na nieczystości płynne o pojemności większej niż 10 m3, zlokalizowanego na działce nr ew. [...], w terminie 90 dni od daty otrzymania postanowienia.
W dniu 10 września 2020 r. zobowiązany przedłożył opinię techniczną opracowaną przez mgr inż. P. G. posiadającego uprawnienia budowlane bez ograniczeń w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń: wodociągowych i kanalizacyjnych, cieplnych, wentylacyjnych i gazowych, nr ew. uprawnień [...]. Ze złożonej ww. oceny wynika, iż: nie stwierdzono żadnych śladów świadczących o przeciekaniu przez ściany lub dno zbiornika; nie stwierdzono żadnych rys lub pęknięć ścian i pokrywy zbiornika; w miejscach możliwych do wykonania badań stwierdzono, że zbiornik posiada dno. W opracowaniu autor zawarł następujące wskazanie: "nie stwierdzono wykonania odpowietrzenia, (...). W mojej ocenie wykonując obecnie odpowietrzenie należy zastosować przepisy obowiązujące obecnie. Odpowietrzenie należy wyprowadzić co najmniej 0,5 m ponad poziom terenu. Odległości wylotów wentylacji powinny wynosić co najmniej: 1) od okien i drzwi zewnętrznych do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi – 30 m; 2) od granicy działki sąsiedniej - 7,5 m; 3) od linii rozgraniczającej drogi (ulicy) lub ciągu pieszego – 10 m".
Decyzją z [...] listopada 2020 r. PINB w oparciu o art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm., dalej: k.p.a.) umorzył postępowanie administracyjne w sprawie stanu technicznego szamba o pojemności większej niż 10 m2 usytuowanego na działce nr ewid. [...] obręb Z.
Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 18 lutego 2021 r., uchylił w całości decyzję z 2 listopada 2020 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, że PINB w żaden sposób nie odniósł się do wskazanego przez biegłego zakresu robót koniecznych do przeprowadzenia, tj. wykonania odpowietrzenia przedmiotowego zbiornika w sposób określony w § 35 i § 36 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego W. decyzją z[...] marca 2022 r., działając na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351), nakazał Z. G. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości dotyczących istniejącego szamba poprzez: wykonanie odpowietrzenia zbiornika szamba zgodnie ze wskazaniami Opinii Technicznej z sierpnia 2020 r. opracowanej przez mgr inż. P. G. - str. 5 Opinii. Jednocześnie PINB wskazał, że ww. roboty należy wykonać w terminie do 30 czerwca 2022 r. Inwestor zaś ma obowiązek zawiadomić organ o wykonaniu obowiązku.
Odwołania od tej decyzji wnieśli Z. G. i Z. R.
Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) decyzją z 28 czerwca 2022 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w części dotyczącej terminu wykonania obowiązków i w tym zakresie wyznaczył nowy termin: do dnia 30 września 2022 r., w pozostałej zaś części utrzymał w mocy w/w rozstrzygnięcie.
WINB podkreślił, że decyzja organu I instancji została wydana na podstawie art. 66 ustawy Prawo budowlane. Przepis ten, podobnie jak art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego, odwołuje się do kwestii zagrożenia bezpieczeństwa. Jednak różnica polega między innymi na tym, że przepisy art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego odwołują się w sposób bezpośredni do procesu budowlanego, natomiast art. 66 ww. ustawy odnosi się do nieprawidłowości powstałych w trakcie użytkowania budynku. Przepis art. 66 Prawa budowlanego nie może być wykorzystywany do usunięcia dokonanych przez inwestora odstępstw od udzielonego pozwolenia na budowę, jak i do likwidacji samowoli budowlanej.
Organ zbadał zatem w pierwszej kolejności, czy przedmiotowy obiekt powstał legalnie. Z planu zagospodarowania działki nr ewid. [...] we wsi Z. gm. S. pozyskanego w toku ponownego rozpoznania sprawy, zatwierdzonego decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 1987 r. o pozwoleniu na budowę wynika, że przedmiotowe szambo było zaprojektowane na nieruchomości o nr ewid. [...] (obecnie działka nr ewid. [...]). W sprawie nie można zatem mówić o samowoli budowlanej. Organ powiatowy mógł zatem zastosować tryb przewidziany art. 66 Prawa budowlanego.
Następnie WINB podkreślił, że rozstrzygnięcie organu nadzoru budowlanego powinno uwzględniać zarówno wyniki przeprowadzonej kontroli stanu obiektu, jak i możliwość jego doprowadzenia do właściwego stanu technicznego poprzez usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Stwierdzenie nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu powinno zostać udokumentowane wynikami kontroli stanu technicznego, ekspertyzami czy opiniami technicznymi. W świetle powyższych rozważań WINB uznał, że nałożenie obowiązków wskazanych w sentencji decyzji było prawidłowe. Ich zakres organ powiatowy określił na podstawie opracowania pt. "Opinia techniczna przedmiot opracowania: Zbiornik betonowy do gromadzenia nieczystości płynnych o pojemności większej niż 10 m3 na dz. nr. ew. [...] przy ul. [...] w miejscowości Z.gmina S." sporządzonej przez mgr inż. P. G.(nr upraw. [...]). Zgodnie z powyższą opinią techniczną: "nie można potwierdzić tezy o nieszczelności bezodpływowego zbiornika na nieczystości płynne (tzw. szamba). Jeżeli zbiornik byłby nieszczelny, jak to zasugerował biegły, przez 31 lat jego użytkowania ziemia przesiąknięta byłaby fekaliami. Natomiast nie stwierdzono wykonania odpowietrzenia, o którym mowa w przywołanym przepisie. W mojej ocenie wykonując obecnie odpowietrzenie należy zastosować przepisy obowiązujące obecnie. Odpowietrzenie należy wyprowadzić, co najmniej 0,5 m ponad poziom terenu. Odległość wylotów wentylacji powinna wynosić co najmniej: 1) od okien i drzwi zewnętrznych do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi - 30m; 2) od granicy działki sąsiedniej- 7,5 m; 3) od linii rozgraniczającej drogi (ulicy) lub ciągu pieszego – 10 m. W mojej ocenie ewentualne badania gruntu na obecność bakterii E. coli może wykonać jedynie specjalistyczne laboratorium.".
Zdaniem WINB ustalenia dokonane w tej sprawie uzasadniają nakazanie właścicielom podjęcie działań w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, ze względu na stan techniczny obiektu. Jednocześnie organ podkreślił, że zakresem robót objęto wyłącznie nieprawidłowości mieszczące się w kompetencjach organów nadzoru budowlanego.
Odnosząc się do odwołania Z. R., WINB wskazał, że organy nadzoru budowlanego uprawnione są do badania odległości obiektu budowlanego od granicy z działkami sąsiednimi tylko w sytuacji, gdy obiekt powstał nielegalnie, w warunkach samowoli budowlanej. Przedmiotowy obiekt powstał legalnie (co wyjaśniono po wydaniu decyzji WINB z 18 lutego 2021 r.), zatem organy nadzoru budowlanego nie mają możliwości nakazania doprowadzenia legalnie powstałego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z aktualnie obowiązującymi przepisami dotyczącymi usytuowania obiektu względem granic nieruchomości. Jak wynika z zawiadomienia z dnia 16 marca 2020 r. omawiane postępowanie dotyczy stanu technicznego i w tym przedmiocie wydano zaskarżone rozstrzygnięcie. Spory graniczne pozostają poza zakresem takiego postępowania.
Odnosząc się do argumentacji odwołania Z. G., WINB wskazał, że planowane przyłącze do sieci kanalizacyjnej jest zdarzeniem przyszłym i niepewnym, natomiast organy orzekają na podstawie aktualnego stanu faktycznego.
W powyższych uwarunkowaniach WINB stwierdził, że usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości jest uzasadnione. Wyznaczając nowy termin na wykonanie obowiązków wynikających z zaskarżonego rozstrzygnięcia, organ odwoławczy uwzględnił czas trwania postępowania odwoławczego.
Skargę na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z. R., reprezentowany przez radcę prawnego. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że po zgłoszeniu obiektu budowlanego do odbioru organy nadzoru budowlanego nie mają możliwości nakazania doprowadzenia legalnie powstałego obiektu do stanu zgodności z przepisami technicznymi, gdy jest przeciwnie. Skarżący podniósł również zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. i nierozstrzygnięcie istoty sprawy. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.
Skarżący wywodził, że organ nie wykorzystał swoich kompetencji i nie dokonał analizy sprawy w zakresie, w jakim należałoby zbadać kwestię zbyt bliskiego posadowienia wielkogabarytowego szamba w odniesieniu do sąsiednich nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z 1 grudnia 2022 r. pełnomocnik Z. G. wniósł o oddalenie skargi oraz dopuszczenie dowodu z dokumentu – wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 28 lipca 2022 r., sygn. akt II C 2900/20 na okoliczność braku zagrożenia życia, zdrowia ludzi i bezpieczeństwa środowiska z tytułu użytkowania szamba.
W piśmie z 3 grudnia 2022 r. z. G., osobiście, wniósł o dopuszczenie dokumentów dotyczących wybudowania ogrodzenia i rozbiórki budynku gospodarczego z częścią garażową na działce nr [...] przy ul. [...] we wsi Z., gm. S..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm., dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
W pierwszej kolejności Sąd rozważył, czy skarżącemu – Z. R. przysługuje legitymacja skargowa, czyniąc skargę dopuszczalną.
Jak stanowi art. 50 § 1 p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Legitymację do wniesienia skargi posiada również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (§ 2).
Sformułowanie "każdy, kto ma w tym interes prawny" oznacza, że ustawa przy określaniu podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi odeszła od pojęcia strony, które związane jest z załatwieniem sprawy w postępowaniu administracyjnym. W orzecznictwie przyjmuje się, że interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się w tym, że działa on bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku (za: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. II. Lex/el 2021). Istotę interesu prawnego należy wiązać z konkretną normą prawną, przyznającą dla danego podmiotu określone prawa lub obowiązki. W przypadku, gdy skarżący jest co prawda zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, ale nie może tego zainteresowania oprzeć na przepisach prawa powszechnie obowiązującego, jego interes należy uznać za faktyczny.
Rozważając w powyższym zakresie dopuszczalność skargi wniesionej przez Z. R. na decyzję wydaną w trybie art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, której adresatem jest Z. G., Sąd uznał, że okoliczności sprawy wskazują na istnienie prawnej relacji między uprawnieniem do wszczęcia postępowania sądowego przez Z. R. a przedmiotem tego postępowania, jakim jest kwestia nałożonego na Z. G. obowiązku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości dotyczących szamba zlokalizowanego na działce będącej własnością adresata nakazu. Należy podkreślić, że w myśl art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym, organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Adresatem nakładanego obowiązku jest właściciel lub zarządca obiektu budowlanego, który w myśl art. 61 ww. ustawy jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 oraz zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych odziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, takich jak: wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, osuwiska ziemi, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, pożary lub powodzie, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska. Posiadanie zatem legitymacji procesowej przez Z. R. w niniejszej sprawie Sąd wywiódł w oparciu o wynikające z akt sprawy ustalenie, że dwie pokrywy zbiornika betonowego do gromadzenia nieczystości płynnych na działce nr ewid. [...] przy ul. [...] w miejscowości Z., gmina S., zlokalizowane są w odległości 4,5 m i 4,3 m od granicy działki nr ewid. [...], której właścicielem pozostaje Z. R. W słusznym interesie skarżącego, opartym na art. 66 ust. 1 w zw. z art. 61 ustawy Prawo budowlane, leży zatem w szczególności diagnostyka techniczna tego obiektu.
Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosownie do treści powyższego przepisu żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania. Wnioskodawca powinien mieć jednak zapewniony udział w kształtowaniu ram, w jakich organ kształtuje postępowanie w sprawie wywołanej żądaniem strony. Organ prowadzący zaś postępowanie powinien ustalić i utrwalić dane składające się na stan faktyczny, by następnie ustalić treść norm prawnych, które znajdują w sprawie zastosowanie.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że organ administracji nie jest związany podaną przez stronę podstawą prawną żądania, lecz musi rozpoznać sprawę, co do jej istoty, w świetle intencji autora dających się ustalić na podstawie całej treści pisma (wyrok NSA z 7 września 1994 r. sygn. akt III SA 1111/93; ONSA 1995 r. Nr 3, poz. 120). Nie można przy tym przyjąć, że jeżeli żądanie jest zredagowane niezręcznie i mało zrozumiale, to organ administracji publicznej jest uprawniony do sprecyzowania treści żądania. Mogłoby to doprowadzić do niedopuszczalnej zmiany żądania, wbrew intencji osoby wnoszącej podanie (por. wyrok NSA z 4 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA 2188/00, wyrok NSA z 28 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 278/19). Inaczej mówiąc, owo żądanie (wniosek) strony, wyznacza granice sprawy administracyjnej podlegającej załatwieniu w danym postępowaniu administracyjnym. W postanowieniu z dnia 4 marca 2014 r., sygn. akt II OW 157/13, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, tylko i wyłącznie ta strona określa przedmiot swego żądania, przy czym w razie wątpliwości, co do zakresu, czy przedmiotu żądania, jego uszczegółowienie należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć przyjdzie, że zaskarżoną decyzją oraz decyzją ją poprzedzającą orzekające w sprawie organy nałożyły na Z. G. obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości dotyczących usytuowanego na nieruchomości o nr ewid. [...] zbiornika na nieczystości płynne poprzez wykonanie odpowietrzenia tego zbiornika. Nakaz ten ustalono w trybie i na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Należy w tym miejscu jednak odwołać się do treści wniosku inicjującego niniejsze postępowanie, w którym wnioskodawca zwraca się o: "wszczęcie z urzędu stosownego postępowania kontrolnego", wskazując, że wskutek zbyt bliskiego posadowienia szamba względem jego nieruchomości, dochodzi do niekorzystnego oddziaływania tej inwestycji na jego nieruchomość.
Biorąc zatem pod uwagę literalne brzmienie przedmiotowego wniosku, Sąd stwierdził, że organy orzekły w sprawie, której granice nie zostały w ten sposób zakreślone przez, poszukującego ingerencji organu, wnioskodawcę. Z pewnością stronie nie chodziło jedynie o stan techniczny szamba, przede wszystkim wnioskodawca wskazywał bowiem na niekorzystne oddziaływanie zlokalizowanego na działce Z. G. zbiornika na nieczystości, na nieruchomość sąsiednią, w szczególności w kontekście jego usytuowania. Z przedłożonych Sądowi akt sprawy nie wynika, ażeby w oparciu o powyższy wniosek organy nadzoru budowlanego prowadziły jeszcze inne postępowania. Zaznaczyć zaś trzeba, że to organ jako "gospodarz" postępowania dysponuje fachową wiedzą w tym zakresie i powinien dbać o dochowanie zasad postępowania. W sytuacji zaś, gdyby wniosek inicjujący postępowanie administracyjne budził wątpliwość organu co do treści zawartego w nim żądania, organ jest obowiązany ustalić rzeczywistą intencję tego żądania, należycie i wyczerpująco informując wnoszącego podanie o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 1004/05).
Brak odkodowania rzeczywistej intencji strony spowodował, że w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego z 16 marca 2020 r. wskazano, że postępowanie to dotyczy stanu technicznego szamba o pojemności większej niż 10 m3, użytkowanego na działce nr ewid. [...] obręb Z. przy ul. [...], podczas gdy Z. G. w dniu 13 stycznia 2020 r. oświadczył do protokołu, że szambo zostało "minimalnie przesunięte co wymusiły warunki wyprowadzenia kanalizacji z budynku". Powyższe oznacza, że już na etapie wstępnym, tj. zawiadomienia o wszczęciu postępowania organ mógł mieć co najmniej wątpliwości co do przedmiotu tego postępowania. Strona zaś na tym etapie mogła pozostawać w przekonaniu, że czynności dowodowe pozwolą na prawidłowe ustalenie właściwego trybu, zgodnego z jej oczekiwaniami.
Organ zaniechał dokonania powyższych czynności, nie wyjaśnił powstałej wątpliwości co do treści żądania strony zawartego we wniosku inicjującym postępowanie, co wyczerpuje znamiona naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Wadliwość ta prowadziła do istotnego naruszenia art. 61 § 1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania bez ustalenia rzeczywistej treści żądania strony, w tym bez przeprowadzenia pełnego w tym zakresie postępowania dowodowego. W konsekwencji należy zgodzić się ze skarżącym, że pochodną tych naruszeń był brak jakiejkolwiek analizy okoliczności związanych z oceną, na ile usytuowanie szamba wpływa na sferę chronionych dóbr sąsiadów w sytuacji wywodzonego we wniosku niedochowania minimalnych odległości obiektów budowlanych.
Ponownie prowadząc postępowanie organy poinformują stronę o aktualnym stanie sprawy. Następnie, wobec ogólnikowych sformułowań użytych we wniosku z 30 października 2019 r., ustalą jaka jest rzeczywista intencja strony wyrażająca się w żądaniu podjęcia rozpoznania jej sprawy i dokonają niezbędnych w tym zakresie ustaleń. Konieczna przy tym może okazać się pełna identyfikacja stanu faktycznego w terenie. Ustalony i potwierdzony zakres przedmiotowy wniosku będzie wymagał wdrożenia odpowiedniego trybu celem zakończenia sprawy.
Sąd odmówił dopuszczenia dowodu z przywołanych dokumentów. W tym zakresie Sąd uwzględnił, że sąd administracyjny w zasadzie orzeka na podstawie materiału faktycznego i dowodowego sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Dopuszczalność przeprowadzenia przez sąd administracyjny dowodów uzupełniających z dokumentów ma charakter wyjątkowy. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy organy właściwe w sprawie ustaliły ten stan zgodnie z regułami procedury administracyjnej, a następnie, czy do poczynionych ustaleń prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego. Zatem sąd administracyjny nie powinien przeprowadzać środków dowodowych i dokonywać ustaleń, które miałyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwianej decyzją administracyjną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 września 2019 r., sygn. akt I OSK 3008/18 oraz przywołany w nim wyrok NSA z 8 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 868/08, CBOSA). Zaznaczyć przy tym należy, że postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nie stosuje się w przypadku, gdy zachodzi potrzeba dokonania przez organ ponownej oceny materiału dowodowego, czy też poszerzenia przez organ tego materiału. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I GSK 1254/20, CBOSA)
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. O kosztach procesu zawartych w punkcie 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800, ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 500 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI