VII SA/WA 1760/23

VII SA/Wa 1760/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-01-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-07-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grzegorz Rudnicki
Izabela Ostrowska /przewodniczący sprawozdawca/
Michał Podsiadło
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, Asesor WSA Michał Podsiadło, Protokolant specjalista Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi T. M., A. M., E. S., G. K. i J. C. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 kwietnia 2023 r. nr 511/2023 w przedmiocie odstąpienia od nałożenia obowiązków wykonania określonych czynności lub robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz T. M. i A. M. solidarnie kwotę 1014 (tysiąc czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego oraz na rzecz E. S., G. K. i J. C. kwoty po 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 28 kwietnia 2023 r., znak: WOP.7721.736.2022.AKA, Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej:" MWINB", "organ II instancji") na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej: "k.p.a.") po rozpatrzeniu odwołania T. M., A. M., G.K., E. S. oraz J. C. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. (dalej: "organ I instancji", "PINB w O.") z dnia [...] lipca 2022 r., Nr [...]– utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Z akt postępowania administracyjnego wynika, że przedstawiciele organu powiatowego w dniu [...] kwietnia 2022 r. przeprowadzili czynności kontrolne na terenie działek nr ew. [...], obr. [...], gm. [...], położonych przy ul. [...] w P. W ich wyniku stwierdzono, iż "Na działkach nr ew. [...], obr. [...], gm. [...] istnieją dwa węzły betoniarskie i budynek produkcyjny, budynki gospodarcze i budynek mieszkalny jednorodzinny. Węzeł betoniarski nr 1 został odebrany przez PINB w O. Zaświadczeniem nr [...] z dn. [...] marca 2022 r. budynek produkcyjny został przekształcony z budynku magazynowego na podstawie decyzji nr [...] z dn. [...] stycznia 2007 r., wniosek o pozwolenie na użytkowanie budynku został złożony w PINB w dn. 16 marca 2007r., nr dz. [...]. Węzeł betoniarski przy budynku produkcyjnym wykonany został na podstawie decyzji nr [...] z dn. [...] czerwca 2008 r. Decyzja na użytkowanie wydana została [...] października 2008 r. dz. nr [...]. Na działce znajduje się również plac manewrowy, został zgłoszony do Starosty O. na zmianę sposobu użytkowania na plac magazynowo - składowy."
PINB w O. decyzją z dnia [...] lipca 2022 r., Nr [...] orzekł o odstąpieniu od nałożenia obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem w sprawie dotyczącej zgodności z przepisami prawa obiektów budowlanych zakładu wyrobów betonowych i produkcji masy betonowej znajdującego się na terenie działek nr ew. [...], obr. [...], gm. [...], położonych przy ul. [...] w P.
Odwołanie od ww. decyzji złożyli T. M., A. M., G. K., E. S. oraz J. C..
Postanowieniem z dnia 20 października 2022 r., Nr 1700/2022, MWINB zlecił organowi powiatowemu przeprowadzenie, we wskazanym terminie, uzupełniającego postępowania dowodowego w zakresie przeprowadzenia oględzin na terenie działek nr ew. [...], obr. [...], gm. [...], położonych przy ul. [...] w P. celem ustalenia aktualnego stanu faktycznego sprawy (należało ująć w formie graficznej i opisowej wszystkie obiekty znajdujące się na ww. nieruchomości wraz ze wskazaniem ich legalności oraz podstawy użytkowania (decyzja o pozwoleniu na użytkowanie/zawiadomienie o zakończeniu budowy). PINB w O. przy piśmie z dnia [...] grudnia 2022 r., uzupełnionym pismem z dnia [...] lutego 2023r. przesłał dodatkową dokumentację w sprawie.
Następnie, MWINB decyzją z 28 kwietnia 2023 r. utrzymał w mocy rozstrzygniecie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił, że podczas czynności kontrolnych przeprowadzonych przez przedstawicieli organu powiatowego w dniu 14 grudnia 2022 r. w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego nie stwierdzono istnienia obiektów budowlanych, co do których brak byłoby dokumentów potwierdzających ich legalność. Nie stwierdzono również istnienia zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia.
W ocenie MWINB, organ I instancji dokonał oceny materiału dowodowego w sposób logiczny, zgodny z przepisami, zasadami wiedzy technicznej i doświadczenia życiowego i nie wykroczył poza granice swobodnej oceny dowodów.
Organ II instancji wyjaśnił, że argumenty przedstawione w odwołaniu nie wnoszą do sprawy istotnych elementów i w świetle Prawa budowlanego nie mogą skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji PINB w O. W odniesieniu do podjętych ustaleń MWINB wyjaśnił, iż w inspektoratach nadzoru budowlanego na stanowiskach inspektorów zatrudnione są osoby, które posiadają uprawnienia budowlane we właściwym zakresie, wobec czego są w stanie samodzielnie ocenić inwestycję i jej zgodność z dokumentacją projektową.
Zdaniem MWINB organowi I instancji nie można zarzucić obrazy przepisów prawa materialnego, jak też procesowego, które mogłoby uzasadniać odmienne rozstrzygnięcie sprawy.
PINB w O. zasadnie nie znalazł podstaw do nakładania jakichkolwiek nakazów bądź zakazów w ramach ustawowych kompetencji. MWINB nie znalazł podstaw do kwestionowania w tym zakresie ustaleń organu powiatowego. Stan faktyczny stwierdzony w omawianej sprawie nie daje podstaw do ingerencji przez organy nadzoru budowlanego.
Skargę na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli T. M., A. M., G. K., E. S. oraz J. C., domagając się jej uchylenia oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący zarzucili jednocześnie:
I. naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U.2023.682, dalej: "p.b.") w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., poprzez nieuzasadnione utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy dokonano błędnej wykładni ww. przepisu, a w konsekwencji stwierdzono, iż w niniejszej sprawie ww. przepis nie znajdzie zastosowania, z uwagi na to, iż budynki położone na przedmiotowej nieruchomości zawierają decyzje o pozwoleniu na użytkowanie, co zamyka drogę do ponownej weryfikacji inwestycji pod kątem rozwiązań projektowych, podczas gdy wszystkie budynki znajdujące się na przedmiotowej nieruchomości nie zostały zbadane, a nadto we wniosku wszczynającym przedmiotowe postępowanie podniesiono, iż na nieruchomości prowadzone są aktualnie prace budowlane, polegające na budowie budynków bliżej nieokreślonego pochodzenia, a więc niemożliwym jest aby wydane zostały w tym zakresie decyzje zezwalające na użytkowanie;
II. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne uznanie przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, iż organ I instancji wyjaśnił wszystkie okoliczności niniejszej sprawy oraz zgromadził pełny materiał dowodowy, podczas gdy w przedmiotowym postępowaniu pozostaje szereg sprzeczności, tj.:
a) dokumentacja zdjęciowa zgromadzona przez PINB w O. jest niepełna, gdyż całkowicie pomija istnienie trzeciego węzła betoniarskiego;
b) żaden z dokumentów zgromadzonych w niniejszej sprawie nie wskazuje w sposób niebudzący wątpliwości, co znajduje się faktycznie na nieruchomości, tzn. z dokumentacją nie sposób jest powiązać istniejących węzłów betoniarskich- brak jest chociażby parametrów węzłów;
c) protokół Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2022 r. wraz z dokumentacją zdjęciową i mapami dołączonymi do tego protokołu zawiera szereg nieprawidłowości;
d) organ II instancji wskazuje (na dole strony nr 3 zaskarżonej decyzji), iż zakład wyrobów betonowych i produkcji masy betonowej obejmuje obiekty budowlane m.in. na dz. ew. [...], na której to znajdują się budynki nr ew. [...], wobec których wydano pozwolenie na budowę nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 roku, podczas gdy wspomniane budynki powstały w latach '80 i '90, a więc niemożliwym jest, aby pozwolenie na budowę wydano po wybudowaniu tychże budynków, a nadto wskazana przez organ decyzja została usunięta z obrotu prawnego;
e) organ II instancji całkowicie pominął i nie zbadał kwestii budynków nr ew. [...] znajdujących się na dz. ew. [...] oraz budynku nr ew. [...] na dz. ew. [...],
— co skutkowało nieuzasadnionym utrzymaniem w mocy decyzji organu I instancji przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego;
III. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez całkowite pominięcie przez organ II instancji materiału dowodowego (zdjęć) dołączonych do akt niniejszej sprawy w toku postępowania przez strony skarżące oraz spostrzeżeń zawartych w piśmie z dnia 19 kwietnia 2023 roku, co skutkowało wydaniem przez organ II instancji decyzji jedynie w oparciu o wybrany materiał dowodowy, a w konsekwencji nieuzasadnionym utrzymaniem w mocy decyzji organu I instancji przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego;
IV. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 136 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez błędne uznanie przez organ II instancji, że uzupełniające postępowanie dowodowe zostało w pełni przeprowadzone i wyjaśniło wszelkie wątpliwości, podczas gdy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. nie wypełnił wszystkich zaleceń zawartych w postanowieniu MWINB z dnia 20 października 2022 r., a co za tym idzie- nie wyjaśnił wszystkich kwestii w niniejszej sprawie, co w konsekwencji skutkowało nieuzasadnionym utrzymaniem w mocy decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę MWINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania.
Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest decyzja Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 kwietnia 2023r., utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] lipca 2022 r., Nr [...] orzekającą o odstąpieniu od nałożenia obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem w sprawie dotyczącej zgodności z przepisami prawa obiektów budowlanych zakładu wyrobów betonowych i produkcji masy betonowej znajdującego się na terenie działek nr ew. [...], obr. [...], gm. [...], położonych przy ul. [...] w P..
Warto w tym miejscu zaznaczyć, że istota decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego stanowiącego podstawę kontrolowanych w niniejszej sprawie decyzji polega na tym, że na inwestora/właściciela nakłada się obowiązek wykonania, w wyznaczonym terminie, określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych lub wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Stan zgodny z prawem w rozumieniu ww. przepisu, oznacza w pierwszej kolejności zgodność z zatwierdzonym projektem budowlanym lub innymi warunkami pozwolenia na budowę albo zgodność z dokonanym zgłoszeniem. Mówiąc w tym przypadku o zgodności z prawem, jako że pozwolenie na budowę, zatwierdzenie projektu budowlanego oraz zgłoszenie wykonywania robót budowlanych są instytucjami prawa budowlanego, należy mieć na uwadze doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem w znaczeniu przepisów prawa administracyjnego materialnego, a nie innych gałęzi prawa, np. prawa cywilnego. Takie zawężenie rozumienia zwrotu "do stanu zgodnego z prawem" użytego w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego co prawda nie wynika z jego literalnego brzmienia, jednak nie można przyjąć, aby w drodze decyzji administracyjnej nakładać na stronę postępowania administracyjnego obowiązki dotyczące innych gałęzi prawa, np. prawa cywilnego, czy też z nich wynikające (por. wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2140/10; wyrok NSA z dnia 16 maja 2014 r., sygn. akt II OSK [...]81/12; wszystkie powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Dla prawidłowego zastosowania unormowania zawartego w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego wystarczające jest ustalenie jedynie zakresu niezbędnych czynności lub robót budowlanych do wykonania celem doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem, a więc prac koniecznych, aby stan ten osiągnąć. Stan zgodny z prawem w rozumieniu tego przepisu, oznacza w pierwszej kolejności zgodność z zatwierdzonym projektem budowlanym lub innymi warunkami pozwolenia na budowę albo zgodność z dokonanym zgłoszeniem. W przypadku wykonania robót bez pozwolenia na budowę owa zgodność musi dotyczyć przepisów Prawa budowlanego, przepisów technicznych, polskich norm, a także zgodność z przepisami określającymi ład przestrzenny na danym terenie. Do przepisów tych zalicza się ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Podkreślenia wymaga, że celem postępowania naprawczego jest doprowadzenie zakończonej inwestycji do stanu zgodnego z prawem obowiązującym w dacie podejmowania rozstrzygnięć naprawczych (por. Wyrok WSA w Gdańsku z 3.03.2021 r., II SA/Gd 281/20; Wyrok NSA z 14.05.2021 r., II OSK 2301/18; Wyrok WSA w Łodzi z 8.12.2022 r., II SA/Łd 594/22).
W ocenie Sądu zaskarżone do sądu rozstrzygnięcie organu administracji o braku podstaw do nałożenia obowiązków o których mowa w art. 51 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego jest przedwczesne, bowiem w sprawie nie zostało bezsprzecznie ustalone, że sporne obiekty powstały w całości w oparciu o uzyskane pozwolenie na budowę lub zgłoszenie , a następnie uzyskały pozwolenie na użytkowanie.
Przenosząc powyższe na grunt sprawy niniejszej wskazać trzeba, że po przeprowadzeniu postępowania uzupełniającego na podstawie art. 136 k.p.a. organ odwoławczy ustalił, że zakład wyrobów betonowych i produkcji masy betonowej obejmuje:
* na działce nr ew. [...]:
- budynek nr [...] wzniesiony na podstawie pozwolenia na budowę udzielonego przez Wójta Gminy [...] Nr [...] z dnia [...] stycznia 1996r., inwestor dokonał zawiadomienia o zakończeniu budowy w dniu [...] kwietnia 2004r, a właściwy organ nie wniósł sprzeciwu;
- budynek nr 4 co do którego dokonano zgłoszenia do użytkowania budynku gospodarczego w dniu 19 kwietnia 2004r., a organ nie wniósł sprzeciwu;
-budynek nr 5 ( częściowo położony na działce nr ew. [...]), wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę Nr [...] z dnia [...] stycznia 2007r., inwestor uzyskał decyzje PINB w O. Nr [...] z dnia [...] października 2008r. o pozwoleniu na użytkowanie;
- węzeł nr 1 składający się z silosów nr 7 i nr 8 wraz z zapleczem wybudowany na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę Nr [...] z dnia [...] maja 2017r., inwestor dokonał zawiadomienia o zakończeniu budowy, a organ nie wniósł sprzeciwu ( zaświadczenie Nr [...] z dnia [...] marca 2022r.);
* na działce nr ew. [...]:
-budynek nr 1 wzniesiony na podstawie pozwolenia na budowę Nr [...] z dnia [...] stycznia 2007r., inwestor uzyskał decyzje PINB w O. Nr [...] z dnia [...] października 2008r. o pozwoleniu na użytkowanie;
- budynek nr 2 wzniesiony na podstawie pozwolenia na budowę Nr [...] z dnia [...] stycznia 2007r., inwestor uzyskał decyzje PINB w O. Nr [...] z dnia [...] października 2008r. o pozwoleniu na użytkowanie;
- budynek nr 4 wzniesiony na podstawie pozwolenia na budowę Nr [...] z dnia [...] stycznia 2007r., inwestor uzyskał decyzje PINB w O. Nr [...] z dnia [...] października 2008r. o pozwoleniu na użytkowanie;
- budynek nr 5 ( częściowo położony na działce nr ew. [...]) wzniesiony na podstawie pozwolenia na budowę Nr [...] z dnia [...] stycznia 2007r., inwestor uzyskał decyzje PINB w O. Nr [...] z dnia [...] października 2008r. o pozwoleniu na użytkowanie;
Wątpliwości Sądu buzi jednak, czy w toku postepowania wyjaśniającego uwzględniono wszystkie obiekty budowlane wybudowane na terenie działek nr ew. [...],[...], [...], [...], [...] i [...], obr. P., gm. W., położonych przy ul. R. w P., skoro taki był przedmiot postępowania organów nadzoru budowlanego.
Uzasadnione zdają się zastrzeżenia skarżących w tym względzie skoro dołączona do skargi i przedłożona na rozprawie dokumentacja zdjęciowa ujawnia istnienie kolejnego węzła betoniarskiego, co do którego organ nie poczynił żadnych ustaleń. Brak jest także jakichkolwiek ustaleń w odniesieniu do budynków nr 1 i 2 znajdujących się na działce nr ew. [...] i budynku nr 3 na działce nr ew. [...].
Organ nie poczynił także żadnych ustaleń potwierdzających, że obiekty , które uzyskały decyzję o pozwoleniu na użytkowaniu odpowiadają swoimi gabarytami i parametrami opisanymi w tych pozwoleniach i czy w związku z tym nie doszło do ingerencji budowlanej w odniesieniu do tych obiektów w postaci przebudowy czy rozbudowy już po udzieleniu pozwolenia na użytkowanie.
Zgodnie bowiem z utrwalonym stanowiskiem sądów administracyjnych, podzielanym przez orzekający w sprawie Sąd, wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, czy to w postępowaniu legalizacyjnym, czy też w trybie przewidzianym w art. 59 ust. 1 Prawa budowlanego, stanowi przeszkodę dla prowadzenia następnie postępowania naprawczego w oparciu o przepisy art. 50-51 ustawy, w stosunku do tego samego obiektu budowlanego i robót budowlanych zrealizowanych przed wydaniem tej decyzji (por. wyroki NSA z dnia 23 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1716/17 oraz z dnia 31 stycznia 2018 r. II OSK 917/16 - dost. CBOSA). W orzecznictwie wskazuje się bowiem, że wydanie takiej decyzji poprzedzone jest przeprowadzeniem postępowania administracyjnego, w toku którego organ faktycznie dokonuje sprawdzenia legalności obiektu budowlanego. Wydanie decyzji w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie poprzedza obowiązkowa kontrola obiektu budowlanego, w trakcie której ustala się, czy obiekt ten został wykonany zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym. Zakończenie tegoż postępowania wskazaną wyżej decyzją ma takie znaczenie, że obiekt taki nie może podlegać ponownemu sprawdzeniu pod kątem legalności wybudowania przez organ nadzoru budowlanego i nie ma prawnych możliwości prowadzenia postępowania legalizacyjnego w trybach określonych w art. 48a i 49f czy naprawczego uregulowanego w art. 50-51 Prawa budowlanego (por np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2370/11 oraz z dnia 1 sierpnia 2012 r., sygn. akt II OSK 2012/11 – dost. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA).
Jak zatem słusznie zauważyły organy, wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie i uzyskanie przez tę decyzję przymiotu ostateczności, chronionego zasadą trwałości określoną w art. 16 k.p.a., stanowi dla inwestora ustawową gwarancję, że może on prawnie korzystać ze zrealizowanego w sposób legalny obiektu budowlanego i to w pełnym znaczeniu tego "korzystania" jako korzystanie z rzeczy (obiektu stanowiącego nieruchomość lub jej część), tak w znaczeniu publicznoprawnym, jak i prywatnoprawnym (zob. np.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 1461/20, dost. LEX nr 3129187). Pozwolenie na użytkowanie zatem ma taki skutek, że wyłącznie w razie kwalifikowanej wadliwości decyzji w tym przedmiocie – wynikającej czy to z błędu organu, czy też z wprowadzenia go w błąd – istnieje możliwość jej wyeliminowania z obrotu prawnego i doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu faktycznej zgodności z prawem (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2021 r., sygn. akt II OSK 98/21, oraz z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt II OSK 2573/18 – dost. CBOSA).
Zasada ta jednak- o czym zdają się zapominać organy- nie dotyczy sytuacji w której inwestor dokonuje jedynie zawiadomienia o zakończeniu budowy, przy czym brak sprzeciwu organu nie stanowi przeszkody dla prowadzenia postępowania w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu nie można przyjąć, że organ orzekający z uwzględnieniem reguł procedury administracyjnej przeprowadziły postępowanie wyjaśniające (art. 7, 75, 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), dokonał niewadliwych ustaleń faktycznych oraz , że zastosował właściwe przepisy prawa do ustalonego stanu faktycznego. Wyjaśnienia wymaga przede wszystkim czy organy administracji publicznej, badając legalność wykonanych robót budowlanych, podjęły wszelkie kroki, mające na celu ustalenie czy wszystkie obiekty zlokalizowane na przedmiotowych działkach były przedmiotem kontroli organów oraz czy wszystkie one powstały legalnie tj. w oparciu o pozwolenie na budowę czy tez zgłoszenie. Po drugie organy nie ustaliły, czy obiekty co do których inwestor dokonał zgłoszenia zakończenia budowy ( a organ nie wniósł sprzeciwu) nie naruszają przepisów prawa ( art. 50 Prawa budowlanego) oraz czy w przypadku obiektów co do których udzielono pozwolenia na użytkowanie, po dacie ich udzielenia nie wykonywano żadnych robót budowlanych wymagających pozwolenia na budowę lub zgłoszenia.
Stosownie do art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ponadto zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z pewnością organy administracji mają obowiązek podejmować czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy nie zaś wszelkie możliwe do przeprowadzenia czynności. Nie można wymagać od organów administracji, by przeprowadzały dowody w celu weryfikacji twierdzeń, które nie zostały należycie uprawdopodobnione (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 12 lutego 2016 r., sygn. akt II OSK 1446/14, Lex Omega nr 2037364 oraz z dnia 14 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1022/13, Lex Omega nr 1592108).
Ze wskazanych wyżej przyczyn w ocenie Sądu zaskarżone do Sądu rozstrzygnięcie uznać należy za przedwczesne i jako takie wymagające wyeliminowania z obrotu prawnego. Zaskarżona decyzja została wydana zatem z naruszeniem art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 w zw. z art. 77 § 1, art. 79 i art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nakładają na organy administracji obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej i podejmowania rozstrzygnięcia na podstawie wszechstronnie wyjaśnionego stanu faktycznego, przy zastosowaniu wszelkich koniecznych środków dowodowych, z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Z kolei ustanowiona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów zobowiązuje do oparcia się przez organ na przekonujących podstawach wskazanych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, stosownie do treści przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia wadliwej decyzji.
W tym też zakresie uznanie Sądu znalazła większość zarzutów skargi i stanowiły one podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Mając na uwadze wskazane przez Sąd powyższe naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik niniejszej sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję rozstrzygnięcie o kosztach opierając na art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżących uiszczone od skargi wpisy oraz koszty zastępstwa prawnego.
Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy uwzględni wyżej poczynione rozważania Sądu, przy czym Sąd nie przesądza o ostatecznym wyniku sprawy. Koniecznym jest jednak zebranie pełnego materiału dowodowego w sprawie i dalsze szczegółowe wyjaśnienie ww. przez Sąd wątpliwości i niejasności w zgromadzonym materiale dowodowym stanowiącym podstawę ustaleń faktycznych. Przede wszystkim uwzględniając wskazane uchybienia w zakresie postępowania wyjaśniającego, organ zobowiązany będzie do podjęcia niezbędnych czynności dowodowych, przy czym inicjatywa w tym zakresie należy do organu.