VII SA/Wa 1748/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2019-12-13
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanesamowola budowlanazgłoszenie budowypozwolenie na budowęroboty budowlanewstrzymanie robótnadzór budowlanywiatybudynki

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia organów nadzoru budowlanego dotyczące wstrzymania robót budowlanych, uznając, że sprawa powinna być prowadzona w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego, a nie art. 48, ze względu na dokonane zgłoszenie budowy i brak sprzeciwu organu.

Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego wstrzymujące roboty budowlane przy rozbudowie hali magazynowo-produkcyjnej. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji. Kluczowym zarzutem skarżącej było to, że budowa była wykonana na podstawie zgłoszenia, a organy nadzoru budowlanego błędnie zastosowały tryb postępowania z art. 48 Prawa budowlanego (samowola budowlana) zamiast art. 50-51 (roboty budowlane wykonane na podstawie zgłoszenia). Sąd uznał, że organy nie wykazały zamiaru obejścia prawa przez inwestora i powinny były zastosować właściwą procedurę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę spółki [...] S.A. na postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego, które uchyliło postanowienie PINB i wstrzymało samowolnie wykonywane roboty budowlane przy rozbudowie hali magazynowo-produkcyjnej. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w szczególności błędne zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego (samowola budowlana) zamiast trybu przewidzianego dla robót wykonanych na podstawie zgłoszenia (art. 50-51 Prawa budowlanego). Sąd, analizując sprawę, uznał, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo ustaliły, iż sporna inwestycja nie była objęta wydanymi pozwoleniami na budowę i nie odpowiadała definicji wiaty, lecz stanowiła budynek w rozumieniu Prawa budowlanego. Sąd podzielił również stanowisko organów co do trwałości konstrukcji i jej związku z gruntem, co wykluczało kwalifikację jako tymczasowy obiekt budowlany. Jednakże, Sąd stwierdził, że organy pominęły kluczowe ustalenie dowodowe – zgłoszenie budowy obiektu dokonane przez inwestora w dniu 30 grudnia 2015 r. oraz brak sprzeciwu ze strony organu architektoniczno-budowlanego. Sąd uznał, że organy nie wykazały, iż zgłoszenie miało na celu obejście prawa, a tym samym błędnie zastosowały tryb z art. 48 Prawa budowlanego. W sytuacji, gdy roboty budowlane zostały wykonane na podstawie zgłoszenia, a organ nie wniósł sprzeciwu, właściwym trybem postępowania jest procedura określona w art. 50-51 Prawa budowlanego. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie PINB, nakazując organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazanej wykładni prawnej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli zgłoszenie nie miało na celu obejście prawa, a organ nie wniósł sprzeciwu, właściwym trybem postępowania jest procedura z art. 50-51 Prawa budowlanego, a nie art. 48.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego nie wykazały, iż zgłoszenie budowy miało na celu obejście prawa. Brak sprzeciwu organu architektoniczno-budowlanego w stosunku do zgłoszenia, nawet jeśli obiekt budowlany mógł wymagać pozwolenia na budowę, wyłącza zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (33)

Główne

Prawo budowlane art. 48 § 2

Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 48 § 3

Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 50 § 1 pkt 3

Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 51

Prawo budowlane

Dz.U. 2019 poz 1186 art. 48

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Dz.U. z 2018 r.. poz. 1202 ze zm art. 48 § 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane

Dz.U. z 2018 r.. poz. 1202 ze zm art. 48 § 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo budowlane art. 3 § 5

Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 29 § 1 pkt 12

Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 28 § 1

Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 3 § 2

Prawo budowlane

p.u.s.a. art. 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo budowlane art. 30 § 1

Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 6

Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 7

Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 8 § 1

Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 77

Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 10 § 1

Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 81

Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 75

Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 107 § 3

Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 126

Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 11

Prawo budowlane

Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm. art. 138 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego

t. jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 z późn. zm. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

t. jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm. art. 145 § 1 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

t. jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

t. jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

t. jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zastosowanie niewłaściwego trybu postępowania (art. 48 Prawa budowlanego zamiast art. 50-51 Prawa budowlanego). Brak wykazania przez organy, że zgłoszenie budowy miało na celu obejście prawa. Obiekt budowlany został wykonany na podstawie zgłoszenia, w stosunku do którego organ nie wniósł sprzeciwu.

Odrzucone argumenty

Kwalifikacja obiektu jako wiaty. Argumenty dotyczące naruszenia innych przepisów proceduralnych (np. art. 6, 7, 8, 81a, 10, 75, 107 § 3 k.p.a.). Zarzut wstrzymania robót budowlanych w sytuacji, gdy strona nie wykonuje żadnych robót.

Godne uwagi sformułowania

organy nadzoru budowlanego w zaskarżonym postanowieniu odeszły od zasady legalizmu opieranie rozstrzygnięcia o potoczne znaczenie słowa "wiata" nie znajduje oparcia w przepisach nie można przyjąć, iż zgłoszenie zmierzało do obejścia prawa brak sprzeciwu przez właściwy organ na skutek zgłoszenia budowy lub wykonania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 50 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, powoduje konieczność zastosowania trybu przewidzianego w art. 50 i 51 tej ustawy.

Skład orzekający

Tomasz Janeczko

przewodniczący

Mirosław Montowski

sprawozdawca

Andrzej Siwek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących samowoli budowlanej (art. 48 Prawa budowlanego) w kontekście zgłoszenia budowy i braku sprzeciwu organu. Rozróżnienie między wiatą a budynkiem w Prawie budowlanym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której inwestor dokonał zgłoszenia budowy, a organ nie wniósł sprzeciwu, mimo że obiekt mógł wymagać pozwolenia na budowę. Konieczność indywidualnej oceny każdego przypadku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe zastosowanie procedur administracyjnych i jak brak sprzeciwu organu na zgłoszenie może chronić inwestora przed zarzutem samowoli budowlanej. Pokazuje też subtelne rozróżnienie między wiatą a budynkiem.

Zgłosiłeś budowę i nie było sprzeciwu? Uważaj, bo to nie zawsze chroni przed zarzutem samowoli budowlanej!

Dane finansowe

WPS: 597 PLN

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 1748/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-12-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-08-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Siwek
Mirosław Montowski /sprawozdawca/
Tomasz Janeczko /przewodniczący/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 872/20 - Wyrok NSA z 2023-03-28
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 48
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Janeczko, Sędziowie sędzia WSA Mirosław Montowski (spr.), sędzia WSA Andrzej Siwek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych i nałożenia obowiązku przedstawienia dokumentów I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz [...] S.A. z siedzibą w [...] kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...], znak: [...],[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm., zwanej dalej "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r.. poz. 1202 ze zm, dalej: "Prawo budowlane"), po rozpatrzeniu zażalenia [...] S.A. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] ("PINB dla [...]") z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...], znak: [...], uchylił ww. postanowienie organu powiatowego w całości i w oparciu o art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego postanowił wstrzymać samowolnie wykonywane roboty budowlane przy rozbudowie hali magazynowo - produkcyjnej [...] przy ul. [...] w [...], znajdującej się na działkach o nr ew. [...] z obr. [...] oraz nakazał wykonanie niezbędnych zabezpieczeń przed dostępem osób trzecich do rozbudowanej części hali magazynowo - produkcyjnej [...] przy ul. [...] w [...], znajdującej się na działkach o nr ew. [...] z obr. [...] i nałożył na [...] S.A. z siedzibą przy ul. [...] w [...] obowiązek przedłożenia w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego dla [...] z siedzibą przy ul. [...] nr [...] w [...] następujących dokumentów:
- zaświadczenia właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej o zgodności rozbudowy hali magazynowo - produkcyjnej [...] przy ul. [...] w [...] znajdującej się na działkach nr ew. [...] z obr. [...] z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania terenu,
- czterech egzemplarzy projektu budowlanego rozbudowy hali magazynowo - produkcyjnej [...] przy ul. [...] w [...], znajdującej się na działkach o nr ew. [...] z obr. [...] z projektem zagospodarowania działki sporządzonej na aktualnej odbitce z mapy zasadniczej wykonanej do celów projektowych, zaopiniowanego przez rzeczoznawcę ds. p.poż. i sanitarno - higienicznych. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w zrealizowanym obiekcie, w projekcie należy wyszczególnić roboty budowlane do wykonania, które umożliwiają doprowadzenie jego do stanu zgodnego z prawem,
- oświadczenia (pod rygorem odpowiedzialności karnej) o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Organ orzekł przy tym, że obowiązek podlega wykonaniu w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia ww. postanowienia.
Do wydania zaskarżonego postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "[...] WINB") doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 5 grudnia 2018 r. przez uprawnionego pracownika PINB dla [...] ustalono, że na przedmiotowej nieruchomości znajdują się obiekty magazynowe, biurowe, produkcyjne i usługowe. Na działce o nr ew[...] z obr. [...] znajduje się hala oznaczona [...]. Część rozbudowana hali [...] użytkowana na cele magazynowo - produkcyjne. Do hali [...] dobudowano obiekt konstrukcji stalowej w kształcie litery L. Cztery ściany wypełnione są płytą warstwową, dwie ściany są bez wypełnienia. Słupy stalowe usytuowane są od strony hali [...] w odległości około 0,36 m. Dach konstrukcji stalowej, dwuspadowy, pokryty płytą warstwową. Ustalono, że obiekt znajduje się na działkach o nr ew. [...] z obr. [...]. W rozbudowanym obiekcie wykonano antresolę konstrukcji stalowej o wymianach 13,97m x 6,64 m. Pod antresolą wydzielono trzy pomieszczenia. W obiekcie zmagazynowane są materiału budowlane. Obiekt jest o wymiarach dłuższych boków 24,06 m i 25,74 m oraz boków krótszych 11,56 m i 13,42 m i wysokości 10,85 m (wymiar wewnętrzny mierzony do kalenicy). Z hali [...] istnieje możliwość przejścia do omawianej rozbudowy przez bramę.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018r., nr [...], PINB dla [...] postanowił wstrzymać samowolnie wykonywane roboty budowlane przy rozbudowie hali magazynowo - produkcyjnej [...] przy ul. [...] w [...], znajdującej się na działkach o nr ew. [...] z obr. [...], nałożył obowiązek wykonania niezbędnych zabezpieczeń przed dostępem osób trzecich do rozbudowanej części ww. hali magazynowo - produkcyjnej [...] oraz nałożył na [...] S.A. obowiązek przedłożenia w PINB dla [...] dokumentów, zgodnie z brzmieniem art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego.
Na powyższe postanowienie w ustawowym terminie [...] S.A. złożyła zażalenie.
Rozpatrując zażalenie [...] WINB stwierdził, że jakkolwiek organ powiatowy prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, tak zastosowanie w omawianej sprawie dyspozycji art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. związane jest z koniecznością skorygowania sentencji skarżonego postanowienia w zakresie działek, na których zlokalizowany jest przedmiot omawianego postępowania. Zdaniem [...] WINB, organ pierwszej instancji w sentencji skarżonego postanowienia błędnie wskazał, że wstrzymuje roboty budowlane wykonywane przy rozbudowie hali magazynowo - produkcyjnej [...] na działkach nr ew. [...] z obr. [...]. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy sporna rozbudowa realizowana jest na działkach nr ewr. [...] z obr. [...].
Organ drugiej instancji zważył, że podczas kontroli przeprowadzonej przez przedstawiciela PINB dla [...] dnia [...] grudnia 2018r. inwestor przedłożył zgłoszenie budowy obiektu budowlanego w postaci wiaty magazynowej rozbieralnej przewidzianej na składowanie materiałów budowlanych na działkach nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w [...]. Wg. załączonego szkicu wiata ta posiada 529 m2. Z opisu technicznego obiektu załączonego do ww. zgłoszenia wynika, że jest to obiekt tymczasowy rozbieralny, przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej. Natomiast z opisu konstrukcji wynika, iż jest to obiekt o pełnej obudowie ścian i pełnej obudowie dachu z płyty warstwowej, zaś słupy stalowe przykręcone są do stóp fundamentowych. Zamiar przystąpienia do budowy ww. wiaty określono na dzień 1 czerwca 2016 r.
[...] WINB uznał, że jeśli przedmiotowa hala magazynowa miałaby stanowić obiekt tymczasowy, w rozumieniu art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 12 tej ustawy, to powinna zostać rozebrana lub przeniesiona w inne miejsce nie później jak 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu na dzień 1 czerwca 2016 r., a więc nie później niż 28 grudnia 2016 r. Zatem sporny obiekt – jako usytuowany w tym samym miejscu przez czas dłuższy niż 180 dni – według organu wymagał uzyskania pozwolenia na budowę. Katalog obiektów i robót budowlanych zawarty w art. 29 Prawa budowlanego, zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a więc takich, do których nie będzie miała zastosowania ogólna zasada wyrażona w art. 28 ust. 1 ww. ustawy zawiera wyliczenie enumeratywne, co oznacza, że wyłącznie wskazane w nim obiekty i roboty nie wymagają pozwolenia na budowę. Stosowanie wykładni rozszerzającej jest w tym wypadku niedopuszczalne. [...] WINB wskazał, że budowa hali magazynowej o pow. zabudowy ok. 465 m2 nie została zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, jak też nie została wyliczona jako objęta obowiązkiem dokonania zgłoszenia.
Organ podkreślił, że przepisy art. 29 ust. 1 pkt 2, pkt 2c i pkt 12 Prawa budowlanego dotyczą wiat. Z kolei w niniejszej sprawie, mając na uwadze konstrukcję obiektu składającego się z fundamentu, pełnych przegród budowlanych (ścian) oraz dachu, uznać należało, że mamy do czynienia z budynkiem, nie zaś wiatą. [...] WINB wyjaśnił, że co prawda nie ma ustawowej definicji wiaty, jednak potocznie przyjmuje się, iż jest to obiekt o prostej konstrukcji z zadaszeniem, jednak bez trwałych przegród budowlanych.
Zdaniem organu powyższe prowadzi do wniosku, iż przedmiotowa inwestycja zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego objęta była obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę. Ponieważ wymóg ten nie został spełniony organ powiatowy słusznie stwierdził, że rozbudowana część hali magazynowej została wybudowana w warunkach samowoli budowlanej. W tej sytuacji – w ocenie [...] WINB – zasadnie organ pierwszej instancji wszczął procedurę legalizacyjną i zaskarżonym postanowieniem z [...] grudnia 2018 r., nr [...] wydanym w oparciu o art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego nałożył obowiązek przedłożenia określonej dokumentacji.
Organ wojewódzki zważył, że w ust. 2 art. 48 Prawa budowlanego ustawodawca przewidział możliwość legalizacji samowoli budowlanej, jednakże tylko w sytuacji, gdy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza przepisów, w tym przepisów techniczno-budowlanych. Wydanie skarżonego postanowienia ma więc na celu umożliwienie inwestorowi zalegalizowanie przedmiotowych robót budowlanych.
Ustosunkowując się do zarzutów zażalenia, zgodnie z którymi przedmiotowy obiekt, o który rozbudowana została hala [...] przy ul. [...] w [...], został zrealizowany na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę i przyjęty do użytkowania decyzją PINB dla [...]i WINB wskazał, że decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2017r., nr [...], znak: [...],[...] S.A. udzielone zostało pozwolenie na rozbudowę hali magazynowo - produkcyjnej [...]o halę magazynową wysokiego składowania mieszanki cementu, wapna i piasku kwarcowego oraz budynku biurowo-socjalnego. Jednak sporny obiekt nie jest obiektem objętym ww. pozwoleniem na budowę. Rozbudowa objęta ww. pozwoleniem miała być realizowana na działkach nr ew. [...] oraz [...] od strony północnej dotychczasowej hali [...] w dwóch etapach. Etap I przewidywał rozbudowę hali magazynowo - produkcyjnej [...]o halę magazynową, etap II przewidywał rozbiórkę istniejącego budynku [...] i realizację budynku biurowo-socjalnego. Projekt budowlany zatwierdzony decyzją nr [...] przewidywał, że powierzchnia zabudowy projektowanej hali magazynowej wynosić powinna 3020 m i 2902,9 m powierzchni użytkowej. Przedmiotowa hala posiada zatem znacznie mniejszą powierzchnię. Ponadto z projektu zagospodarowania terenu do ww. decyzji o pozwoleniu na budowę wynika bezopornie, że w miejscu przedmiotowej samowoli budowlanej była projektowana powierzchnia biologicznie czynna. Jednocześnie zarówno z części opisowej jak i rysunkowej projektu budowlanego zamiennego zatwierdzonego decyzją nr [...] z dnia [...] października 2017r. nie wynika, aby w tym zakresie były zatwierdzone jakiekolwiek zmiany w projekcie zagospodarowania terenu. Jak wynika z akt organu powiatowego inwestor [...] sp. z o.o. (na którą mocą decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2017r. znak: [...], przeniesiona została decyzja nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017r.) w dniu 14 września 2017r. złożył w PINB dla [...] wniosek o pozwolenie na użytkowanie części inwestycji objętej pozwoleniem na budowę nr [...]. PINB dla [...] decyzją nr [...] z dnia [...] września 2017r., znak: [...], udzielił pozwolenia na użytkowanie hali magazynowej wysokiego składowania na mieszanki cementu, wapna, piasku kwarcowego (etap I) z wyłączeniem budynku biurowo-socjalnego (etap II). Decyzją z dnia [...] października 2017r., nr [...] znak: [...], Prezydent [...] zmienił decyzję nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017r., znak: [...], zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na rozbudowę hali magazynowo - produkcyjnej [...] o halę magazynową, przeniesioną decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2017r. na [...] sp. z o.o., w ten sposób, że zatwierdzono zamienny projekt budowlany i udzielono [...] sp. z o.o. pozwolenia na rozbudowę istniejącej hali magazynowo - produkcyjnej [...] o halę magazynową wysokiego składowania na mieszanki cementu, wapnia, piasku kwarcowego oraz plastikowe pojemniki ze zbiornikiem wody tryskaczowej i instalację tryskaczową wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi związanymi z tym obiektem, według projektu budowlanego, na terenie działek oznaczonych w ewidencji gruntów numerem [...] w obrębie [...] przy ul. [...] w [...]. W zakres zmian objętych przedmiotową dokumentacją projektową wskazano:
- zmiana układu i gabarytów zewnętrznych schodów wejściowych na kondygnację - 1,
- zmiana kubatury budynku ze względu na zbiornik podziemny wody tryskaczowej,
- zmiana instalacji sanitarnych, zaprojektowana dodatkowa instalacja tryskaczowa przeciwpożarowa,
- zmiana układu komunikacyjnego w rejonie doków przeładunkowych,
- zmiana ilości miejsc postojowych zgodnie z decyzją nr [...] o warunkach zabudowy z dnia [...] sierpnia 2017 r. wymagającej 8 miejsc postojowych, - rezygnacja z II etapu inwestycji,
- zmiana kąta nachylenia dachu wyższej części hali z 3% na 5% i niższej części hali magazynowej z 3% na 1,7%.
Z uwagi na wniosek inwestora o udzielenie pozwolenia na użytkowanie rozbudowanej hali [...] o halę magazynową w zakresie oznaczonym strefą [...] - magazyn 2 z myjnią i magazynem substancji łatwopalnych, PINB dla [...] decyzją z dnia [...] listopada 2017 r., [...], znak: [...], udzielił [...] sp. z o.o. pozwolenia na użytkowania w ww. zakresie. Zarówno w projekcie zagospodarowania terenu, będącego elementem projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...], jak również w projekcie zagospodarowania terenu, będącego elementem projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją zmieniającą ww. decyzję z dnia [...] października 2017r., nr [...] znak: [...], część działek oznaczonych nr ew. [...], na których zlokalizowano przedmiotową halę magazynową, przeznaczona była na teren biologicznie czynny. W związku z powyższym, [...] WINB za nieuzasadnione uznał argumenty [...] S.A., jakoby ww. decyzje nr [...], zatwierdzające kolejno projekt budowlany i projekt budowlany zamienny, jak również decyzje PINB dla [...] zezwalające na użytkowanie częściowo zrealizowanych inwestycji, dotyczyły przedmiotowej hali magazynowej.
Ponadto organ drugiej instancji zaznaczył, że z ogólnodostępnych zdjęć obszaru działki nr ew. [...] obręb [...], znajdujących się na stronie Urzędu [...] wynika, że już w 2016 r. podjęty został proces inwestycyjny polegający na realizacji spornej hali. Na zdjęciu satelitarnym przedstawiającym ww. działkę w roku 2017 widnieje zrealizowana już hala oraz prace związane z rozbudową hali magazynowo - produkcyjnej [...] o halę magazynową wysokiego składowania na mieszanki cementu, wapna i piasku kwarcowego, która realizowana była w oparciu o decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2017r., nr [...]. W związku z powyższym uzasadniona jest opinia PINB dla [...], że budowa omawianego obiektu rozpoczęła się przed wydaniem pozwolenia z dnia [...] kwietnia 2017r., nr [...] na rozbudowę hali [...]. Według [...] WINB powyższe stwierdzenie potwierdza również fakt, że decyzje PINB dla [...] nr [...] oraz nr [...] obejmują działki nr [...]. natomiast przedmiotowa rozbudowa zlokalizowana jest na działkach nr ew. [...]oraz [...].
Z powyższym postanowieniem [...]WINB nie zgodziła się [...] S.A. (dalej także: "skarżąca"), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuca:
1. naruszenie art. 6, 7, 8 § 1 k.p.a. polegające na wadliwie prowadzonym postępowaniu, w wyniku którego nie wyjaśniono dokładnie stanu faktycznego działając w oparciu o przepisy prawa;
co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia:
2. art. 48 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 28 ust. 1 i art. 29 ust. 1 pkt 12 tej ustawy, poprzez wszczęcie postępowania w trybie nadzoru budowlanego w oparciu o przepisy art. 48 Prawa budowlanego w stosunku do obiektu, który został wybudowany na podstawie legalnego zgłoszenia zamiaru wykonywania robót budowlanych;
3. art. 81a § k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w przypadku zaistnienia niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego;
4. art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a. polegające na uznaniu okoliczności faktycznej za udowodnioną w oparciu o przeprowadzony dowód przez organ odwoławczy, w stosunku do którego strona nie miała możności wypowiedzenia się i o którym nie została powiadomiona;
5. art. 75 k.p.a. poprzez brak dopuszczenia w toku postępowania dowodów zaprezentowanych przez stronę, w szczególności opinii prof. A. J.;
6. art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. polegające na:
a. sporządzeniu uzasadnienia, z którego nie wynika jakiego rodzaju zamierzenia inwestycyjnego dotyczy postępowanie w trybie nadzoru budowlanego, a także braku logicznego wywodu w uzasadnieniu umożliwiającego weryfikacje rozumowania oraz przesłanek, którymi kierował się organ I instancji;
b. braku odniesienia się w uzasadnieniu do składanych przez stronę dokumentów, stanowisk oraz opinii prawnych;
7. art. 7, 8 k.p.a. poprzez uznaniu za samowolę budowlaną obiektu budowlanego powstałego w oparciu o legalnie dokonane zgłoszenie, wobec którego organy architektoniczno-budowlane nie wniosły sprzeciwu;
8. wstrzymanie robót budowlanych w sytuacji, w której strona nie wykonuje żadnych robót budowlanych wskazanych w postanowieniu z uwagi na oddanie hali K1 do użytkowania;
Wskazując na powyższe skarżąca wnosi o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, a także zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi podniesione zostało, że organy nadzoru budowlanego w zaskarżonym postanowieniu odeszły od zasady legalizmu i ustalając stan faktyczny dotyczący charakteru spornego obiektu zakwalifikowały go jako część rozbudowanej hali, pomijając kwestie dowodowe w postaci m.in. zgłoszenia zamiaru wykonywania robót budowlanych przy wznoszeniu wiaty magazynowej. Zdaniem skarżącej opieranie rozstrzygnięcia o potoczne znaczenie słowa "wiata" nie znajduje oparcia w przepisach powszechnie obowiązujących i jest niedopuszczalne w postępowaniu administracyjnym. Skoro w ocenie organów architektoniczno-budowlanych obiekt budowlany opisany w załączniku do zgłoszenia (opis techniczny wiaty magazynowej) jako obiekt o pełnej obudowie ścian i pełnej obudowie dachu z płyty warstwowej został zakwalifikowany jako wiata, a także obiekt tymczasowy rozbieralny przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, tym samym kwalifikowanie go jako całkowicie innej konstrukcji stanowi rażące naruszenie zasady pogłębiania zaufania. Gdyby organ architektoniczno-budowlany uznał, że zgłoszenie nie dotyczy wiaty o parametrach wskazanych w zgłoszeniu, a także konieczności uzyskania pozwolenia na budowę to oczywistym jest, że w stosunku do zgłoszenia wniesiono by sprzeciw, jednocześnie nakładając obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę tego obiektu budowlanego. Skoro organ architektoniczno-budowlany nie wniósł sprzeciwu od zgłoszenia budowy obiektu budowlanego mając pełną wiedzę co do jego parametrów - oznacza to, że w wyniku zgłoszenia powstała wiata magazynowa zgodnie ze zgłoszeniem.
W konsekwencji powyższego, zdaniem skarżącej, organy nadzoru budowlanego błędnie ustaliły stan faktyczny dotyczący charakteru powstałego obiektu budowlanego i zastosowały tryb prowadzenia postępowania naprawczego w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego. Przedmiotowa wiata została wybudowana w oparciu o dokonane zgłoszenie z dnia 29 grudnia 2015 r., gdzie jako podstawę zgłoszenia podano art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego. Zarówno organy architektoniczno-budowlane, jak i organy nadzoru budowlanego nie kwestionowały powyższej okoliczności. Oznacza to, że w dacie wybudowania wiaty nie było wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę, tym samym nie istnieje przesłanka, o której mowa w art. 48 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, nie istnieje także przesłanka z art. 48 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, gdyż wiata została wybudowana na podstawie zgłoszenia, w stosunku do którego nie wniesiono sprzeciwu.
Dodatkowo skarżąca Spółka wskazuje, że w toczącym się postępowaniu złożyła opinie Prof. zw. dr. hab. A. J., z której wynika, że wskazany w art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego 180 dniowy termin dotyczy wyłącznie sytuacji, w których obiekt ma zostać przeniesiony, nie zaś przeznaczony do rozbiórki. Wiata zaś jest przeznaczona do rozbiórki w okresie krótszym od jej trwałości technicznej, tym samym spełnia wymogi, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego w zakresie braku obowiązku uzyskiwania pozwolenia na budowę dla tego obiektu. Skarżąca podnosi, że organy nadzoru budowlanego w ogóle nie odniosły się do ww. opinii prof. A. J. w zaskarżonym postanowieniu, wskazując jedynie, że opinie te nie są wiążące dla organów nadzoru budowlanego. Tym samym w postępowaniu rażąco naruszono również zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a.
Skarżąca wskazuje zarazem na istnienie sprzeczności w decyzjach organów nadzoru budowlanego i dotyczy to także rozbieżności co do określenia numerów działek, na których znajduje się sporny obiekt.
Ponadto organ odwoławczy przeprowadził dowód z oględzin portalu www.mapa.[...].pl i wysnuł w oparciu o oględziny portalu wnioski mające istotny wpływ na wynik sprawy, natomiast skarżąca nie była informowana o przeprowadzeniu dowodów w tym zakresie, nie miała także możliwości ustosunkowania się do przeprowadzonego dowodu z oględzin portalu.
Wobec rozbieżności zawartych w postanowieniach organów nadzoru budowlanego w zakresie charakteru spornego obiektu skarżąca podnosi, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych oraz poglądów doktryny w przypadkach, kiedy stan faktyczny sprawy nie jest jednoznaczny należy stosować procedurę naprawczą wynikającą z art. 50 i 51 Prawa budowlanego, nie zaś z art. 48 tej ustawy.
W odpowiedzi na skargę [...]WINB podtrzymał stanowisko zawarte zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym, z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną w skardze podstawą prawną.
Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zarówno zaskarżone postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, jak i poprzedzające je postanowienie PINB dla [...], naruszają prawo w sposób wskazany powyżej, zaś skarga jest zasadna, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się trafne.
Przedmiotem kontroli tutejszego Sądu jest postanowienie [...] WINB z dnia [...] czerwca 2019 r., którym organ ten uchylił postanowienie PINB dla [...] z [...] grudnia 2018 r. i działając w trybie art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego postanowił wstrzymać samowolnie wykonywane roboty budowlane przy rozbudowie hali magazynowo - produkcyjnej [...] przy ul. [...] w [...], znajdującej się na działkach o nr ew. [...] z obr. [...] oraz nakazał wykonanie niezbędnych zabezpieczeń przed dostępem osób trzecich do rozbudowanej części hali magazynowo - produkcyjnej [...] przy ul. [...] w [...], znajdującej się na działkach o nr ew. [...] z obr. [...] i nałożył na [...] S.A. z siedzibą w [...] obowiązek przedłożenia dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego.
Przechodząc do analizy rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że bez wątpienia rację ma [...] WINB wskazując, iż sporna inwestycja nie była objęta decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...], znak: [...], o udzieleniu pozwolenia na rozbudowę hali magazynowo - produkcyjnej [...] o halę magazynową wysokiego składowania mieszanki cementu, wapna i piasku kwarcowego oraz budynku biurowo-socjalnego, ani też decyzją z dnia [...] października 2017 r., nr [...] znak: [...], zmieniającą ww. decyzję z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...]. Jak bowiem trafnie wykazał organ, decyzje powyższe obejmowały przedsięwzięcia prowadzone głównie na innych działkach w obrębie [...] przy ul. [...] w [...], inwestycje o innej powierzchni, odmiennej funkcji i przeznaczeniu (m.in. hala magazynowa wysokiego składowania na mieszanki cementu, wapnia, piasku kwarcowego oraz plastikowe pojemniki ze zbiornikiem wody tryskaczowej i instalację tryskaczową wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi związanymi z tym obiektem). Z projektu zagospodarowania terenu do ww. decyzji jednoznacznie wynika również, że w miejscu budowli będącej przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie projektowana była powierzchnia biologicznie czynna. Także decyzje PINB dla [...] o pozwoleniu na użytkowanie ww. obiektów nie obejmowały spornej inwestycji.
Sąd w pełni podziela także stanowisko organów, że powyższe okoliczności znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonej dokumentacji fotograficznej, przedstawiającej historyczny zapis zmian w obrębie [...] przy ul. [...] w [...], w tym działek o nr ew. [...]. Zdjęcia dostępne w zasobach Urzędu [...] dowodzą, że przedmiotowy obiekt został zrealizowany już w 2017 r., kiedy to trwały prace nad kolejnymi budowlami, objętymi ww. decyzjami Prezydenta [...].
Za prawidłowe Sąd uznaje ponadto zapatrywanie organów, że sporny obiekt nie odpowiada wszystkim cechom, jakie doktryna i orzecznictwo wypracowały dla zdefiniowania pojęcia "wiata", a którym posługuje się ustawodawca na gruncie przepisów Prawa budowlanego. Prawdą jest, że w przepisach ustawy - Prawo budowlane brak jest definicji legalnej wiaty, jednakże dominujące są poglądy nauki i sądów administracyjnych, zgodnie z którymi, za cechy obiektu (budowli) pozwalające na uznanie go za wiatę należy uznać posiadanie fundamentów, dachu, nieposiadanie ścian oraz posadowienie budowli na słupach (zob. m.in.: wyrok NSA z dnia 16 lutego 2016 r. sygn. akt II OSK 1481/14; wyrok WSA w Krakowie z dnia 8 listopada 2010 r. sygn. II SA/Kr 973/10; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W orzecznictwie przyjmuje się ponadto, że skoro przepisy ustawy Prawo budowlane oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy nie zawierają definicji pojęcia "wiata", to w pełni uzasadnione w takiej sytuacji jest odwołanie się do potocznej terminologii i znaczenia tego pojęcia oraz definicji słownikowej. W tym ujęciu "wiata" to lekka budowla w postaci dachu wspartego na słupach, niekiedy ze ściankami z boku, wzniesiona np. nad peronem kolejowym, parkingiem, magazynem czy przystankiem tramwajowym (por. Uniwersalny słownik języka polskiego, Tom 4, red. prof. S. Dubisz, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003, str. 404). Takiemu ujęciu odpowiada wniosek, że wiata, nie będąc budynkiem, nie powinna posiadać wszystkich cech, o jakich mowa w treści art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. Oznacza to, że najczęściej jest ona obiektem budowlanym niezwiązanym trwale z gruntem lub niewydzielonym z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych lub też nie posiada fundamentów lub dachu.
Podobne określenie wiaty zawiera rozporządzenie Rady Ministrów z 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (Dz. U. z 1999r., Nr 112, poz. 1316), wydane na podstawie ustawy z dnia 29 czerwca 1995r. o statystyce publicznej (Dz. U z Nr 88, poz. 439 ze zm.). Ustawa o statystyce publicznej służy wprawdzie innym celom niż przepisy Prawa budowlanego i może w tej sytuacji mieć tylko posiłkowe znaczenie, to jednak rozporządzenie powyższe określając pojęcia podstawowe stwierdza, że "za szczególny rodzaj budynku uważa się wiatę, która stanowi pomieszczenie naziemne, nie obudowane ścianami ze wszystkich stron lub nawet ścian pozbawione".
Wymaga zarazem zauważenia, że już w wyroku z dnia 25 maja 2007 r. (sygn. akt II OSK 754/06), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że żaden z przepisów ustawy Prawo budowlane nie uzależnia kwalifikacji obiektu od tego, jaką metodą jest on budowany. Natomiast wyznacznikami tego, czy obiekt wolno stojący jest trwale związany z gruntem są: wielkość obiektu, jego masa i względy bezpieczeństwa. Dla przyjęcia zatem, że dany obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem istotne jest to, czy jego posadowienie jest na tyle trwałe, że opiera się czynnikom zewnętrznym (jak. np. warunki atmosferyczne) mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję, a w istocie decydują o tym parametry techniczne takiego obiektu. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo budowlane obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając spełnienie wymagań podstawowych dotyczących bezpieczeństwa jego konstrukcji.
Wielokrotnie w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest pogląd, że o tym czy dany obiekt lub urządzenie jest trwale związane z gruntem czy też nie, nie decyduje sposób i metoda związania z gruntem, nie decyduje również technologia wykonania fundamentu lub jego podstawy i możliwości techniczne jego przeniesienia w inne miejsce, ale to czy wielkość tego urządzenia, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania (por.: wyroki NSA: z dnia 23 czerwca 2006 r., sygn. akt II OSK 923/05; z dnia 25 maja 2007 r., sygn. akt II OSK 1509/06; z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt II OSK 982/07; z dnia 20 czerwca 2008r., sygn. akt II OSK 680/07; z dnia 10 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 186/07; z dnia 3 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1331/08; z dnia 5 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 25/10, z dnia 10 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1596/09, z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1461/08).
Zdaniem Sądu rację mają zatem organy nadzoru budowlanego wskazując, że inwestycja skarżącej – biorąc pod uwagę jej wymiary, parametry konstrukcyjne, zastosowane materiały i sposób jej wykonania stanowi budynek, w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, przez który należy rozumieć obiekt budowlany, trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadający fundamenty i dach. Wniosek ten znajduje potwierdzenie w ustaleniach faktycznych sprawy, w tym przede wszystkim poczynionych w trakcie oględzin obiektu przeprowadzonych przez organ pierwszej instancji.
Zupełnie chybione są w tym względzie zarzuty skargi co do nieuwzględnienia przez organy opinii prawnych dotyczących wykładni przepisów art. 3 pkt 5 oraz art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego. Pomijając już bowiem okoliczność, że organy nadzoru budowlanego zobowiązane są do samodzielnej wykładni i stosowania norm prawa materialnego w rozstrzyganych przez siebie sprawach indywidulanych, jak prawidłowo podnosi [...]WINB, w okolicznościach niniejszej sprawy nie sposób uznać budynku wzniesionego przez skarżącą za tymczasowy obiekt budowlany w ujęciu ww. przepisów ustawy. Jest tak dlatego, że z ustaleń faktycznych sprawy, jak również twierdzeń samej skarżącej nie wynika, ażeby obiekt ten był przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej lub był przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki. To właśnie w kontekście stwierdzonych cech spornego obiektu, organy – wbrew zarzutom skargi – odnosząc te ustalenia do definicji tymczasowych obiektów budowlanych, zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę w art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego, słusznie podkreśliły trwałe połączenie przedmiotowej budowli z gruntem (betonowe stopy fundamentowe, pełne i trwałe przegrody budowlane), wykluczające w istocie jej przeniesienie w inne miejsce, a także fakt istnienia budynku przez okres znacznie przekraczający 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu.
W przekonaniu tutejszego Sądu, wszelkie cechy ww. obiektu w oczywisty sposób wskazują na trwałość konstrukcji, mogącej oprzeć się czynnikom zewnętrznym, uniemożliwiającej jej swobodne przemieszczanie, a przy tym przesądzającej o zamiarze inwestora jego użytkowania w okresie odpowiadającym jego trwałości technicznej (por. też wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2017r., sygn. akt VII SA/Wa 1099/16).
Niemniej jednak, pomimo poprawności wyżej zaprezentowanych poglądów, przyjętych właściwie przez organy, Sąd w składzie rozpoznającym sprawę zobowiązany jest wskazać, że podstawowym obowiązkiem organu administracji publicznej jest działanie praworządne i zmierzające do ustalenia prawdy obiektywnej, w sposób budujący zaufanie obywateli do władzy publicznej, a także wyjaśnienie sprawy w jej całokształcie (art. 6, art. 7, art. 8 § 1 i art. 77 k.p.a.). Oznacza to, że przedmiotem kontroli, jaką powinien prowadzić w postępowaniu odwoławczym organ drugiej instancji objęte musi być to, czy organ pierwszej instancji powyższym zasadom nie uchybił. Jeżeli natomiast organ odwoławczy takiej kontroli nie przeprowadził należycie, to sam narusza ww. zasady ogólne prawa administracyjnego.
W tym stanie rzeczy zgodzić należy się z zarzutami skargi, a mianowicie, że organy nadzoru budowlanego ustalając stan faktyczny dotyczący spornego obiektu pominęły kluczowe ustalenia dowodowe w postaci zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych przy wznoszeniu spornego budynku, dokonanego przez inwestora w dniu 30 grudnia 2015 r. W konsekwencji tego, zdaniem Sądu organy dopuściły się również naruszenia przepisów prawa materialnego, a to art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane, poprzez przyjęcie wadliwego trybu postępowania w sprawie.
Nie jest kwestionowana przez organy okoliczność, że w dniu 30 grudnia 2015r. do Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu [...] dla Dzielnicy [...] inwestor złożył zgłoszenie z dnia 29 grudnia 2015 r. obejmujące budowę obiektu budowlanego – "Wiaty magazynowej rozbieralnej przewidzianej na składowanie materiałów budowlanych." (zob. kopia zgłoszenia w aktach administracyjnych). Organy nie ustaliły natomiast w toku postępowania, czy owo zgłoszenie zostało oprotestowane decyzją wnoszącą sprzeciw. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek informacji na temat tego, czy prowadzone było postępowanie administracyjne w zakresie złożonego zgłoszenia budowy ww. obiektu w trybie art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego oraz ewentualnej decyzji o sprzeciwie.
Istotnie, określenie przez inwestora w rzeczonym zgłoszeniu rodzaju obiektu jako "wiaty" mogło wskazywać na zamiar wzniesienia budowli, o której mowa w przepisach art. 29 ust. 1 Prawa budowlanego, nie wymagającego pozwolenia na budowę. Organy zdają się jednak nie dostrzegać, że opis techniczny konstrukcji załączony wraz ze szkicem lokalizacji przedsięwzięcia do przedmiotowego zgłoszenia złożonego w organie w dniu 30 grudnia 2015 r. wskazuje, że zamiarem budowlanym objęte był budynek odpowiadający obiektowi poddanemu kontroli PINB dla [...] w dniu 5 grudnia 2018 r. Z opisu tego wynika m.in., że wzniesiony ma być "obiekt o pełnej obudowie ścian i pełnej obudowie dachu z płyty warstwowej". "Główną konstrukcję nośną obiektu stanowią stalowe dźwigary o rozstawie osiowym 12,0 m i 8,6 m oparte na stalowych słupach. Słupy stalowe przykręcane do śrub stóp fundamentowych nakrętkami M24 klasy 5.8 na podkładkach sprężystych. (...) Stopy fundamentowe prefabrykowane posadowione na istniejącej drodze". Ponadto, z ww. opisu technicznego wynika, że jako doświetlenie obiektu zaprojektowano pasy świetlne w postaci okien, sztuczne oświetlenie oraz ogrzewanie. Dostęp do obiektu zapewnić powinna brama rolowana.
Na tle materiału dowodowego zgromadzonego w przez organy nie można zatem przyjąć, iż zgłoszenie dokonane przez skarżącą zmierzało do obejścia prawa, co skutkowałoby brakiem ochrony zgłaszającego nawet pomimo braku zgłoszenia sprzeciwu przez organ architektoniczno-budowlany. W zgłoszeniu, a ściślej w załączonym opisie technicznym wskazano bowiem zasadnicze parametry konstrukcyjne i aspekty technologiczne wykonania spornego budynku, które pozwalały na jego odmienne zakwalifikowanie, a tym samym ocenę, jaki w rzeczywistości rodzaj obiektu budowlanego obejmuje zgłoszony zamiar inwestycyjny.
W świetle powyższego, skarżąca skorzystała z ochrony jaką daje jej zgłoszenie zamiaru wykonania robót budowlanych, przy czym żadne z ustaleń organów nie pozwalają na stwierdzenie, że ich wykonanie odbiega w istotny sposób od załączonego opisu technicznego. Pewna rozbieżność dotyczyć tu może w zasadzie li tylko faktycznie zrealizowanej powierzchni wzniesionego obiektu, na co jednak zwracała uwagę sama skarżąca w oku postępowania, nie bez racji podnosząc, że trudno w takiej sytuacji mówić o wykonaniu robót budowlanych w warunkach całkowitej samowoli budowlanej, do której znajdowałby zastosowanie tryb z art. 48 Prawa budowlanego. Wadliwość ta nie wydaje się na tyle kluczowa, aby można było przyjąć, że inwestor inaczej określając ten parametr w zgłoszeniu, zmierzał do obejścia prawa i wybudowania obiektu zupełnie innego niż zgłoszony, przez co przywilej ochrony dokonanej nie zakwestionowanym zgłoszeniem nie może go dotyczyć. Pomimo tego, organy niejako a priori skierowały postępowanie w tryb legalizacji przewidziany dla popełnionej samowoli budowlanej (art. 48 ww. ustawy), podczas gdy okoliczności sprawy (nawet nie do końca jasno ustalone przez organy) uzasadniały – w tych warunkach – zastosowanie przepisów art. 51 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego.
Za utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznaje się pogląd, iż zgłoszenie wykonania określonych robót budowlanych i brak sprzeciwu właściwego organu wyłącza, co do zasady ustalenie, że roboty te były wykonywane w warunkach uzasadniających stosowanie art. 48 Prawa budowlanego, chyba że rzeczywistym zamiarem inwestora jest obejście przepisów o uzyskaniu pozwolenia na budowę, (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 kwietnia 2004r., sygn. akt OSK 108/04, ONSAiWA 2004/1/26; z dnia 26 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 443/10; z dnia 18 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1715/13). Także i w doktrynie wyrażono pogląd, że tryb przewidziany w art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane, z mocy art. 50 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, ma zastosowanie także i do sytuacji prowadzenia robót budowlanych, jeśli są budową, zgodnie z dokonanym, ale nieprawidłowym zgłoszeniem. Przepisy te mają zastosowanie także do robót już zakończonych (patrz. Z. Niewiadomski [w:] Prawo budowlane. Komentarz. red. Z. Niewiadomski, Warszawa 2013, wyd. CH Beck, str. 562).
Tym samym brak sprzeciwu przez właściwy organ na skutek zgłoszenia budowy lub wykonania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 50 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, powoduje konieczność zastosowania trybu przewidzianego w art. 50 i 51 tej ustawy. Wskazany przepis dotyczy wykonywanych/wykonanych robót budowlanych na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1 i może znaleźć zastosowanie m.in. w sytuacji dokonania zgłoszenia dla inwestycji wymagającej pozwolenia na budowę.
Na tle ustaleń dokonanych dotychczas w niniejszej sprawie przez organy nie można też mówić o tym, aby Skarżąca od początku zmierzała do zrealizowania robót znacząco odbiegających od warunków dokonanego zgłoszenia, co mogłoby świadczyć o zamiarze obejścia prawa przez inwestora, a co należałoby kwalifikować, jako dyskwalifikujące dokonane zgłoszenie. W wyroku z dnia 9 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 732/16 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "Nadawaniu inwestycjom pozorów legalności przez wykorzystywanie do tego celu instytucji zgłoszenia ma przeciwdziałać właśnie stosowanie w takich przypadkach trybu uregulowanego w art. 48 przewidzianego do likwidacji skutków samowoli budowlanej zamiast korzystniejszego dla inwestorów trybu naprawczego uregulowanego w art. 50 i 51 Prawa budowlanego". "Stanowisko to nie jest regułą i nie może oznaczać, że w każdym przypadku przekroczenia zakresu zgłoszenia zastosowanie znajduje art. 48." W rezultacie tego, każdy przypadek wyjścia przez inwestora poza zakres zgłoszenia czy też jego odstąpienia lub zmiany od dokumentacji załączonej do zgłoszenia musi być rozpatrywany indywidualnie.
Zarówno PINB dla [...], jak i [...] WINB stosując art. 48 Prawa budowlanego, a wobec tego przyjmując, że dokonane przez inwestora zgłoszenie przedmiotowej inwestycji nastąpiło z zamiarem obejścia prawa, zupełnie tej okoliczności nie wykazały.
Nawet więc przyjmując za organami, że wykonane w niniejszym przypadku roboty budowlane wymagały uzyskania pozwolenia na budowę, to mając na uwadze fakt zgłoszenia tych samych robót budowlanych właściwemu organowi i brak jego sprzeciwu, nie można zarzucić Skarżącej działania w warunkach samowoli budowlanej, uzasadniającej zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego.
Z tego też powodu Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Organy zobowiązane będą ponownie zbadać sprawę, z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej w niniejszym wyroku. W sytuacji potwierdzenia braku sprzeciwu właściwego organu od zgłoszenia złożonego przez inwestora, postępowanie przed organami powinno się więc toczyć nie w trybie art. 48, a w ramach procedury określonej w art. 50-51 Prawa budowlanego. Zdaniem Sądu, konieczne jest również ostateczne wyjaśnienie w podejmowanych rozstrzygnięciach, na obszarze jakich działek znajduje się faktycznie sporna inwestycja.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., uwzględniając – stosownie do treści art. 205 § 2 p.p.s.a. wysokość wpisu od skargi (100 zł) i koszty zastępstwa procesowego, w tym wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem (480 zł) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI