VII SA/Wa 174/22

VII SA/Wa 174/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-04-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bogusław Cieśla /przewodniczący/
Elżbieta Granatowska /sprawozdawca/
Grzegorz Antas
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 1708/22 - Wyrok NSA z 2025-03-04
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, 77 par. 1, 78 par. 1, 80, 105 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2013 poz 1409
art. 51 ust 1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, , Sędzia WSA Grzegorz Antas, Asesor WSA Elżbieta Granatowska (spr.), Protokolant spec. Joanna Piątek-Macugowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. Nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania Wspólnoty Mieszkaniowej [...] od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] Nr [...] z dnia [...] października 2021 r., znak: [...] umarzającej postępowanie administracyjne w ramach nadzoru budowlanego w sprawie wykonanych robót budowlanych i montażu urządzeń klimatyzacyjnych w garażu budynku przy ul. [...] obsługujących lokal usługowy [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Po przeprowadzeniu postępowania naprawczego, zainicjowanego pismem Wspólnoty Mieszkaniowej [...] z dnia 13 lutego 2015 r., decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2015 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla [...] (dalej w skrócie PINB) orzekł o odstąpieniu od nałożenia określonych obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem robót polegających na montażu na ścianie urządzeń technicznych służących do obsługi lokalu użytkowego nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...]. Organ uznał, że wykonane roboty wymagały uzyskania pozwolenia na budowę, gdyż stanowiły instalowanie urządzeń w obiekcie budowlanym (a contrario art. 29 ust. 2 pkt 15 Prawa budowlanego), co stanowiło podstawę do wszczęcia postępowania naprawczego, lecz roboty te są zgodne ze standardami i sztuką budowalną oraz nie stwarzają zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia, zatem brak było podstaw do nałożenia na inwestora J G obowiązków na mocy art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Od decyzji tej nie wniesiono odwołania i stała się ona ostateczna od 9 maja 2015 r.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. PINB odmówił wszczęcia postępowania na wniosek Wspólnoty Mieszkaniowej [...] z dnia 15 lutego 2018 r. o podjęcie działań w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego w celu zweryfikowania urządzeń klimatyzacyjnych zamontowanych na zjeździe do garażu przedmiotowego budynku z uwagi na to, że sprawa została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną.
Pismem z dnia 17 czerwca 2021 r. Wspólnota Mieszkaniowa [...] zwróciła się do PINB z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie ingerencji w części konstrukcyjne budynku przy ul. [...] . Pismem z dnia [...] września 2021 r. organ zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie "wykonanych robót budowlanych i montażu urządzeń klimatyzacyjnych w garażu budynku przy ul. [...], obsługujących lokal usługowy [...]". Organ po przeprowadzeniu kwerendy akt archiwalnych ustalił, iż było prowadzone już postępowanie dotyczące montażu urządzeń klimatyzacyjnych zamontowanych na zjeździe do garażu budynku przy ul. [...], które zostało zakończone decyzją PINB nr [...] z dnia [...] maja 2015 r.,
W związku z powyższym organ I instancji decyzją nr [...] z dnia [...] października 2021 r. PINB umorzył postępowanie administracyjne w ramach nadzoru budowlanego w sprawie wykonanych robót budowlanych i montażu urządzeń klimatyzacyjnych w garażu budynku przy ul.  [...] obsługujących lokal usługowy [...]. Wspólnota Mieszkaniowa [...] złożyła odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...]listopada 2021 r. [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej [...]WINB) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że Wspólnota Mieszkaniowa [...] - pismem z dnia 17 czerwca 2021 r. - zwróciła się do organu powiatowego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie ingerencji w części konstrukcyjne budynku przy ul. [...] (cyt.) "poprzez wywiercenie otworów technologicznych poprzez całą szerokość ściany konstrukcyjnej budynku, poprzez zamontowanie w ścianie konstrukcyjnej stelaży pod urządzenie służące do obsługi lokalu Pana J G, jak również poprzez zamontowanie instalacji na ścianach konstrukcyjnych budynku". PINB dla [...] prowadził już postępowanie administracyjne w ramach nadzoru budowlanego w sprawie robót budowlanych polegających na montażu urządzeń technicznych służących do obsługi lokalu użytkowego nr [...]w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] i postępowanie to zostało zakończone decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2015 r., orzekającą o odstąpieniu od nałożenia określonych obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Jak wynika z uzasadnienia powołanego rozstrzygnięcia, postępowanie organu I instancji o sygn. [...] dotyczyło montażu na ścianie nad wjazdem do garażu (od wewnątrz budynku) urządzeń technicznych (3 jednostek klimatyzacyjnych, skraplacza, agregatu chłodniczego, 2 wentylatorów) oraz jednostki klimatyzacyjnej na ścianie przy klatce schodowej służących do obsługi lokalu użytkowego nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...]. Organ stwierdził, że zakres działań montażowych związanych z instalacją urządzeń na ścianie obiektu jest pojęciem szerokim i w jego skład wchodzi m.in. wywiercenie otworów pod urządzenie czy też stelaży, na których miałoby się ono opierać. Montaż urządzeń, w niniejszym przypadku klimatyzacyjnych, składa się bowiem z szeregu czynności i robót, które są z instalacją tej jednostki bezpośrednio związane, a nie polegają wyłącznie na jej posadowieniu w określonym miejscu. W ramach prowadzonego postępowania analizie organu podlegają zatem wszystkie roboty związane z montażem urządzenia klimatyzacyjnego, nie zaś tylko samo urządzenie. Tym samym organ nie zgodził się ze Wspólnotą, iż wniosek o wszczęcie postępowania z dnia 17 czerwca 2021 r. dotyczy zupełnie innego przedmiotu postępowania.
Organ wskazał, iż tożsamość spraw wyraża się w tożsamości podmiotowej, przedmiotowej oraz podstawy faktycznej i prawnej żądania, jak też niezmienionego stanu prawnego oraz faktycznego sprawy nowej oraz poprzedniej. W opinii [...]WINB, zakres umorzonego postępowania jest tożsamy z zakresem sprawy, o której wszczęcie wnioskowała Wspólnota. Zamontowanie urządzeń technicznych służących do obsługi lokalu użytkowego nr [...] wiązało się bowiem z wykonaniem otworów w ścianie i montażem odpowiednich stelaży. Zakres przedmiotowy wniosku z dnia 17 czerwca 2021 r. pokrywa się z przedmiotem sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] maja 2015 r., która jest ostateczna. Dopóki zatem rozstrzygnięcie to jest w obrocie prawnym, dopóty nie może zostać wydane kolejne rozstrzygnięcie co do meritum w sprawie legalności urządzeń klimatyzacyjnych i robót związanych z ich instalacją. Ponadto organ powiatowy postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r. odmówił Wspólnocie Mieszkaniowej [...] wszczęcia postępowania w sprawie zweryfikowania urządzeń klimatyzacyjnych zamontowanych na zjeździe do garażu budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...]. Powyższe wypełnia dyspozycję art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się w całości lub w części bezprzedmiotowe organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie ma podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego, czy też tylko w drodze postępowania administracyjnego prowadzonego przed rozstrzygającym w sprawie organem I instancji.
Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Wspólnota Mieszkaniowa [...] , reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając ją w całości i podnosząc zarzuty:
1. rażącego naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku art. 105 § 1 k.p.a., poprzez ich błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy wniosek o wszczęcie niniejszego postępowania dotyczył nakazania J G doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego, tj. stanu sprzed przeprowadzenia przez J G nieuprawnionych ingerencji w ściany konstrukcyjne budynku poprzez: wywiercenie otworów technologicznych, zamontowanie w ścianie konstrukcyjnej stelaży, jak również poprzez zamontowanie instalacji na ścianach konstrukcyjnych budynku, a nie dotyczył - jak błędnie uznały organy obu instancji - montażu urządzeń klimatyzacyjnych w garażu budynku przy ul. [...], obsługujących lokal usługowy [...];
2. naruszenia § 20 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji pominięcie przez organ II instancji, iż wszelkie zmiany instalacji w lokalu dokonywane w czasie jego użytkowania wymagają pisemnej zgody właściciela budynku, a takiej zgody Wspólnota nigdy nie wyraziła,
3. rażącego naruszenia art. 7 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes Wspólnoty albowiem organ II instancji błędnie uznał, że wydana wcześniej decyzja ostateczna z dnia [...]maja 2015 r. dotyczy tego samego przedmiotu postępowania co złożony wniosek w niniejszej sprawie, w sytuacji gdy decyzja ta została wydana w sprawie "montażu urządzeń technicznych służących do obsługi lokalu użytkowego nr [...]w budynku wielorodzinnym przy ul. [...]", podobnie jak postanowienie z dnia [...]marca 2018 r., które zostało wydane w przedmiocie zweryfikowania urządzeń klimatyzacyjnych zamontowanych na zjeździe do garażu przedmiotowego budynku, w sytuacji gdy wniosek w sprawie niniejszej dotyczył prac budowlanych polegających na wywierceniu otworów technologicznych poprzez całą szerokość ściany konstrukcyjnej, a także poprzez zamontowanie w ścianie konstrukcyjnej stelaży pod urządzenia służące do montażu urządzeń, jak również poprzez zamontowanie instalacji na ścianie konstrukcyjnej budynku, a w konsekwencji wniosek dotyczy zupełnie innego przedmiotu postępowania aniżeli w/w orzeczenia,
4. naruszenia art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 80 k.p.a., które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w niniejszej sprawie, w szczególności w zakresie przedmiotu złożonego wniosku, który dotyczył nieuprawnionych ingerencji w ściany konstrukcyjne budynku przy ul. [...], w szczególności poprzez wywiercenie otworów technologicznych poprzez całą szerokość ściany oraz całkowitego pominięcia dowodu załączonego przez Wspólnotę Mieszkaniową w postaci opinii mgr inż. M J z maja 2021 r., który miał istotne znaczenie dla prawidłowego ustalania okoliczności przedmiotu postępowania, w konsekwencji organ II instancji nie rozpatrzył materiału dowodowego sprawy, a jedynie podtrzymał stanowisko organu I instancji, co skutkowało nieprawidłowym utrzymaniem w mocy decyzji o umorzeniu niniejszego postępowania;
5. naruszenia art. 107 § 1 i 3 k.p.a., które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, poprzez brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego wydanej decyzji, poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Nadto, przez oparcie decyzji jedynie na aktach archiwalnych nie dotyczących przedmiotu niniejszego postępowania, a ponadto, z którymi Wspólnota Mieszkaniowa nie mogła się zapoznać i zająć stanowiska, albowiem organ II instancji całkowicie pominął fakt, iż organ I Instancji nie umożliwił Wspólnocie Mieszkaniowej wypowiedzenia się co do w/w akt przed wydaniem decyzji w sprawie niniejszej, czym naruszył w sposób rażący także przepis art. 10 § 1 k.p.a. Dodatkowo, Wspólnocie Mieszkaniowej nie jest wiadome, albowiem nie zostało to wskazane w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jakie dokładnie były to akta archiwalne i jakie dowody, dokumenty zawierały, albowiem zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji nie wskazał podstawy faktycznej swojego rozstrzygnięcia. Jednocześnie organ II Instancji pominął część materiału dowodowego w sprawie niniejszej, bez należytego uzasadnienia takiego rozstrzygnięcia. W szczególności pominął złożony wraz z wnioskiem o wszczęcie postępowania materiał dowodowy w postaci opinii mgr inż. M J z maja 2021 r., bez wskazania dlaczego nie uwzględnił przedmiotowego dowodu, bądź dlaczego odmówił mu wiarygodności i mocy dowodowej.
Mając na względzie powyższe, w skardze wniesiono o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wedle norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano, iż organ pominął załączony do wniosku o wszczęcie postępowania materiał dowodowy w postaci opinii mgr inż. M J z maja 2021 r., bez wskazania dlaczego nie uwzględnił przedmiotowego dowodu, bądź dlaczego odmówił mu wiarygodności i mocy dowodowej. Organ oparł wydaną decyzję jedynie na aktach archiwalnych, nie dotyczących przedmiotu niniejszego postępowania, a ponadto, z którymi Wspólnota Mieszkaniowa nie mogła się zapoznać i zająć stanowiska, albowiem organ II instancji całkowicie pominął fakt, iż organ I instancji nie umożliwił Wspólnocie Mieszkaniowej wypowiedzenia się co do tych akt przed wydaniem decyzji w sprawie niniejszej, czym naruszył w sposób rażący także przepis art. 10 § 1 k.p.a. Uniemożliwiło to Wspólnocie Mieszkaniowej zajęcie stanowiska w zakresie zebranych dowodów w sprawie niniejszej, w tym z akt archiwalnych. Gdyby organ umożliwił Wspólnocie zapoznanie się z tymi aktami postępowania, to Wspólnota wykazałaby, iż przedmiot niniejszego postępowania jest zupełnie inny, aniżeli przedmiot postępowania zakończony decyzją z dnia [...]maja 2015 r. Wspólnocie nie jest wiadome, albowiem nie zostało to wskazane w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jakie dokładnie były to akta archiwalne i jakie dowody, dokumenty zawierały, albowiem zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji nie wskazał podstawy faktycznej swojego rozstrzygnięcia.
Pełnomocnik Wspólnoty wskazał, że w lokalu użytkowym nr U1 znajdującym się na parterze budynku przy ul. [...] należącym do J G, prowadzona jest działalność przez najemcę - firmę [...] S.A., tj. sklep "[...]". W garażu przedmiotowego budynku, na potrzeby związane z działalnością w/w sklepu została dokonana nieuprawniona ingerencja w konstrukcję budynku - co potwierdza opinia mgr inż. M J z maja 2021 r. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ całkowicie pominął ten materiał dowodowy, pomimo iż został sporządzony w 2021 r., a zatem zawiera aktualny stan nieruchomości, który w sposób oczywisty nie mógł stanowić podstawy orzekania w 2015 r., czy też w 2018 r. Przedmiotowy dowód miał istotne znaczenie dla sprawy, a - jak wynika z uzasadnienia decyzji - w ogóle nie został wzięty pod uwagę przy jej wydaniu.
Według tej opinii, inwestor dokonał bezpośredniej, nieuprawnionej ingerencji w części konstrukcyjne nieruchomości, m.in. poprzez wykonanie otworów technologicznych w ścianie konstrukcyjnej budynku, uszkodzeń elewacji, zamontowania stelaży pod urządzenia, jak również zamontowania instalacji do przedmiotowych urządzeń. Przedmiotowa ingerencja była niedopuszczalna w świetle obowiązujących przepisów Prawa budowlanego. Zdaniem Wspólnoty Mieszkaniowej - z uwagi na fakt, iż nastąpiła nieuprawniona ingerencja w części konstrukcyjne budynku - istnieje realne zagrożenie dla zdrowia mieszkańców, jak również możliwość zniszczenia obiektu budowlanego bądź jego części. Z tych względów w pełni zasadny i konieczne jest uchylenie decyzji organów obu instancji oraz nakazanie J G doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego poprzez zlikwidowanie otworów technologicznych wywierconych przez całą szerokość ściany konstrukcyjnej w budynku, jak również poprzez zlikwidowanie instalacji i stelaży służących do umieszczenia urządzeń obsługujących lokalu numer [...] w przedmiotowej nieruchomości, co zostało wskazane w treści samego wniosku o wszczęcie postępowania z dnia 17 czerwca 2021 r.
Pomimo tego, że Wspólnota złożyła wniosek o "(...) wszczęcie postępowania w sprawie ingerencji w części konstrukcyjne budynku przy ul. [...] (...)", organ I instancji, wszczął postępowanie o innym przedmiocie, tj. "(...) w sprawie wykonanych robót budowlanych i montażu urządzeń klimatyzacyjnych w garażu budynku przy ul. [...] , obsługujących lokal usługowy (...)". Organ jest związany treścią złożonego wniosku i nie może go modyfikować, czy zmieniać, w szczególności, aby umorzyć postępowanie z tego powodu, iż wcześniej została wydana decyzja w innej sprawie dotyczącej tej samej nieruchomości, ale dotyczących innych przedmiotu postępowania. Przedmiot niniejszego postępowania nie jest tożsamy z przedmiotem postępowania, w którym została wydana decyzja z dnia [...] maja 2015 r., a w konsekwencji postępowanie w sprawie niniejszej nie było bezprzedmiotowe.
W skardze podkreślono, iż decyzja z dnia [...]maja 2015 r., jak też wniosek o wszczęcie postępowanie dotyczył montażu urządzeń technicznych służących do obsługi lokalu użytkowego nr [...]w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...], o czym świadczy treść samej decyzji i jej uzasadnienia. Organ rozpatrywał jedynie montaż urządzeń klimatyzacyjnych i chłodniczych, co potwierdza przedstawiony w uzasadnieniu stan faktyczny, jak i prawny, w tym dokonana klasyfikacja wskazanych urządzeń. Organ nie rozpatrywał kwestii związanych z uszkodzeniem ścian, części konstrukcyjnych budynku poprzez przewiercenie przez całą szerokość ściany konstrukcyjnej otworów technologicznych. Zgodnie z orzecznictwem sądowym roboty polegające na ustawieniu obiektu, bez wykonania prac połączeniowych mieszczą się w pojęciu montażu. Tym samym, brak jest tożsamości spraw pomiędzy sprawa niniejszą a sprawą zakończoną decyzją nr [...], albowiem dotyczą innego przedmiotu postępowania.
Zdaniem strony skarżącej, gdyby organ przeprowadził postępowanie dowodowe w sprawie niniejszej, to doszedłby do wniosku, iż ingerowanie w ścianę bez zgody Wspólnoty Mieszkaniowej, poprzez wykucie przez całą szerokość ściany, tj. od wewnętrznej strony ściany aż do jej zewnętrznej strony (łącznie ze ścianą zewnętrzną) trzech otworów technologicznych z pewnością narusza części konstrukcyjne budynku Wspólnoty Mieszkaniowej. Przed przystąpieniem do przedmiotowych prac brak było i nadal brak jest decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielenia pozwolenia na budowę na wykonanie otworów w ścianie konstrukcyjnej. Brak jest również zgody projektanta na wykonanie otworów technologicznych w ścianie konstrukcyjnej. Zostały wykonane, niezgodnie ze sztuką budowlaną, prace związane z samym zamontowaniem wsporników, wadliwe zostały wykonane przejścia instalacyjne - brak zastosowania przepustu kablowego (niezgodnie z przepisami ppoż.) w pomieszczeniu garażu podziemnego, wadliwie zostały wykonane przejścia instalacyjne w ścianie elewacyjnej - brak zastosowania przepustu kablowego w ścianie elewacji, wadliwe zostały poprowadzone przewody (instalacje powinny być prowadzone w określonej odległości od elementów konstrukcyjnych budynku za pomocą uchwytów mocujących oraz odpowiednio zabezpieczone przed możliwością ich uszkodzenia przez mocowania innych instalacji), wadliwe zostały wykonane otwory pod kratę wentylacyjną - stwierdzono brak wykonania nadproża, wadliwe zostały wykonane otwory - stwierdzono brak obróbki tynkarskiej. Powyższe powoduje, iż przedmiotowe prace zostały wykonane niezgodnie z obowiązującymi przepisami i sztuką budowlaną. Wobec powyższego organ I instancji powinien był zobowiązać J G do przywrócenia stanu zgodnego z prawem poprzez demontaż wykonanych instalacji, jak również poprzez zlikwidowanie otworów technologicznych w ścianach konstrukcyjnych budynku, a nie umorzyć postępowanie w sprawie, wydając decyzję na podstawie akt archiwalnych, z którymi nie mogła zapoznać się Wspólnota Mieszkaniowa przed wydaniem decyzji w sprawie niniejszej.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 15 marca 2022 r. uczestnik postępowania J G, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie od skarżącej Wspólnoty na rzecz uczestnika kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Pełnomocnik uczestnika podniósł, iż otwory, stelaże i instalacje, których dotyczy wniosek o wszczęcie postępowania z 2021 r. to te same otwory, stelaże i instalacje, które posłużyły do montażu urządzeń chłodniczych, którego dotyczyło postępowanie z 2015 r. Skarżąca pomija zagadnienie czemu miały służyć te otwory i instalacje, gdyż jedyną ich funkcją było umożliwienie funkcjonowania urządzeń, których dotyczyło postępowanie z 2015 r. Przedłożona przez Wspólnotę opinia dotycząca zgodności z prawem wykonanych robót budowalnych nie dotyczyła przedmiotu rozstrzygnięcia, które miało charakter formalny, a nie merytoryczny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2022 poz. 329 – zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że nie narusza ona prawa.
Kwestią sporną w tej sprawie jest to czy przedmiot niniejszego postępowania jest tożsamy z przedmiotem postępowania zakończonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] Nr [...]z dnia [...] maja 2015 r., co ma wpływ na ocenę dopuszczalności prowadzenia postępowania naprawczego w tej sprawie, zainicjowanego pismem Wspólnoty Mieszkaniowej [...] z dnia 17 czerwca 2021 r., w którym zwróciła się ona do PINB z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie ingerencji w części konstrukcyjne budynku Wspólnoty. O tożsamości sprawy można mówić wówczas, gdy w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu (praw lub obowiązków) i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. O braku tożsamości nie może świadczyć to, że w pierwszym wniosku o wszczęcie postepowania były powoływane przez stronę postępowania inne argumenty, niż w kolejnym wniosku tej strony, jeżeli dotyczą one tego samego przedmiotu postępowania.
Decyzją z dnia [...] maja 2015 r. PINB orzekł o odstąpieniu od nałożenia na inwestora określonych obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonanych robót polegających na montażu na ścianie urządzeń technicznych służących do obsługi lokalu użytkowego nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. Ż. w W. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że przedmiotem postępowania była zgodność z prawem robót budowalnych polegających na montażu na ścianie nad wjazdem do garażu (od wewnątrz budynku) urządzeń technicznych - 3 jednostek klimatyzacyjnych, skraplacza, agregatu chłodniczego, 2 wentylatorów do wentylacji tych urządzeń oraz montażu na ścianie przy klatce schodowej jednostki klimatyzacyjnej, służących do obsługi lokalu użytkowego nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...]. Natomiast we wniosku z dnia 17 czerwca 2021 r. Wspólnota zwróciła się od organu o nakazanie inwestorowi doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego, tj. stanu sprzed przeprowadzenia przez J G nieuprawnionych ingerencji w ściany konstrukcyjne budynku poprzez wywiercenie otworów technologicznych przez całą szerokość ściany konstrukcyjnej budynku, zamontowanie w ścianie konstrukcyjnej stelaży pod urządzenie służące do obsługi lokalu inwestora oraz poprzez zamontowanie instalacji na ścianach konstrukcyjnych budynku poprzez nakazanie inwestorowi zlikwidowania otworów, stelaży i instalacji służących do obsługi urządzeń lokalu nr [...]. Z treści uzasadnienia wniosku z dnia 17 czerwca 2021 r. wynika, że przez całą szerokość ściany konstrukcyjnej inwestor wykonał trzy otwory technologiczne (na dwa wentylatory i czerpnie powietrza), zamontował za pomocą śrub montażowych stelaże pod urządzenia obsługujące lokal użytkowy oraz uchwyty trzymające przewody do tych urządzeń. Roboty te zostały wykonane bez pozwolenia na budowę, brak też zgody projektanta na zamontowanie jednostek klimatyzacyjnych i wentylatorów na ścianach konstrukcyjnych, w wyniku czego dochodzi do zaburzenia przepływu powietrza zgodnie z projektem. Wnioskodawca nie kwestionuje więc związku wykonanych robót (wywiercenia otworów, zamontowania stelaży i instancji) z montażem jednostek klimatyzacyjnych i wentylatorów na ścianach budynku.
W ocenie Sądu, organ odwoławczy prawidłowo uznał, że przedmiot obu tych postępowań jest tożsamy. Prace w postaci wywiercenia otworów technologicznych przez całą szerokość ściany konstrukcyjnej budynku, zamontowania w ścianie konstrukcyjnej stelaży pod urządzenie służące do obsługi lokalu inwestora oraz zamontowania instalacji na ścianach konstrukcyjnych budynku nie miały charakteru samoistnego. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz z samej treści pisma Wspólnoty z dnia 17 czerwca 2021 r. wynika, że wskazane roboty związane były z montażem urządzeń technicznych (w tym urządzeń klimatyzacyjnych) do obsługi przedmiotowego lokalu handlowego, były elementem tego montażu. Organ odwoławczy słusznie stwierdził, że zakres działań montażowych związanych z instalacją urządzeń na ścianie obiektu jest pojęciem szerokim i w jego skład wchodzi m.in. wywiercenie otworów pod urządzenie czy też stelaży, na których miałoby się ono opierać. Montaż urządzeń, w niniejszym przypadku klimatyzacyjnych, składa się bowiem z szeregu czynności i robót, które są z instalacją tej jednostki bezpośrednio związane, a nie polegają wyłącznie na jej posadowieniu w określonym miejscu. W ramach prowadzonego postępowania naprawczego w 2015 r. organ oceniał zgodność z prawem wszystkich robót związanych z montażem tych urządzeń, a więc również tych wskazywanych przez Wspólnotę we wniosku z 17 czerwca 2021 r.
Nieuzasadnione są w związku z tym zarzuty skargi naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie przez organy błędnych ustaleń faktycznych dotyczących zakresu robót objętych decyzją z [...] maja 2015 r. i wnioskiem Wspólnoty z 17 czerwca 2021 r. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji [...]WINB, podstawą ustaleń organu w tej sprawie była treść decyzji PINB nr [...] z dnia [...] maja 2015 r. oraz treść postanowienia PINB nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. o odmowie wszczęcia postępowania w tej sprawie, które to dokumenty znajdują się w dołączonych do niniejszej sprawy aktach administracyjnych nr [...] (opisanych przez organ I instancji jako akta archiwalne). Są to dokumenty znane Wspólnocie, gdyż była ona stroną postępowań zakończonych zarówno decyzją z [...]maja 2015 r., jak i postanowieniem z dnia [...]marca 2018 r. i orzeczenia kończące te postępowania były jej doręczane. Nieuzasadnione jest również twierdzenie skarżącej, że decyzję oparto jedynie na aktach archiwalnych, nie dotyczących przedmiotu niniejszego postępowania, gdyż akta dotyczące poprzednich postępowań prowadzonych w tej sprawie były z całą pewnością istotnym elementem materiału dowodowego sprawy. Nietrafny jest w związku z tym zarzut skargi naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania, na jakich dowodach organ się oparł, wydając rozstrzygnięcie.
W ocenie Sądu, nie mógł prowadzić do zamierzonego skutku zarzut skargi naruszenia przez organ art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak zawiadomienia Wspólnoty o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie oraz możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji w sprawie niniejszej. Organy obu instancji nie zawiadomiły stron o prawach wynikających z tego przepisu, lecz uchybienie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Oba rozstrzygnięcia administracyjne z 2015 i 2018 r., które były podstawą wydania rozstrzygnięcia w tej sprawie były znane Wspólnocie. Uchybienie art. 10 § 1 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny. Wspólnota nie wykazała, że naruszenie przez organy art. 10 § 1 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a więc, że uniemożliwiono jej przedstawienie takich dowodów lub złożenie wniosków, które spowodowałyby wydanie innego rozstrzygnięcia.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 78 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez całkowite pominięcie dowodu załączonego przez Wspólnotę Mieszkaniową w postaci opinii mgr inż. M J z maja 2021 r., wskazać należy, iż jest to "Opinia w sprawie stwierdzenia zgodności z przepisami prawa budowlanego, warunkami technicznymi, jak i wpływu na konstrukcję budynku zamontowanych klimatyzatorów w garażu budynku", której autor ocenia merytorycznie zgodność wykonanych robót z przepisami prawa. Nie jest to dowód, z którego wynikałoby porównanie zakresu przedmiotowego obu postępowań, co jest główną kwestią sporną w tym postępowaniu. Przedłożona przez Wspólnotę opinia nie dotyczyła więc przedmiotu rozstrzygnięcia, które miało charakter procesowy, a nie merytoryczny. Wprawdzie organy obu instancji nie odniosły się w uzasadnieniach wydanych decyzji do wniosku dowodowego Wspólnoty w tym zakresie, lecz - ze wskazanych wyżej względów - Sąd uznał, że uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.
W konsekwencji za nieuzasadniony należało uznać zarzut skargi naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku art. 105 § 1 k.p.a., poprzez ich błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się w całości lub w części bezprzedmiotowe organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Należy podzielić stanowisko organu, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie ma podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego, czy też tylko w drodze postępowania administracyjnego prowadzonego przed rozstrzygającym w sprawie organem I instancji. Przepis art. 105 § 1 k.p.a. miał więc w tej sprawie zastosowanie w związku z tym, że nie mogło toczyć się kolejne postępowanie administracyjne w sprawie, która została już zakończona decyzją ostateczną PINB z [...] maja 2015 r. Rozpoznanie po raz kolejny wniosku tej samej strony, dotyczącego tego samego przedmiotu postępowania, stanowiłoby przesłankę do stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia zapadłego po ponownym zbadaniu tej samej sprawy (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). Rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną stwarza bowiem stan powagi rzeczy osądzonej.
Nietrafny jest również zarzut skargi naruszenia przez organ II instancji § 20 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji pominięcie, iż wszelkie zmiany instalacji w lokalu dokonywane w czasie jego użytkowania wymagają pisemnej zgody właściciela budynku, a takiej zgody Wspólnota nigdy nie wyraziła. Kwestia czy przedmiotowe roboty budowalne wymagały zgody Wspólnoty jest kwestią materialnoprawną, która mogłaby być rozpatrywana w wypadku merytorycznego badania sprawy. W tej sprawie postępowanie naprawcze zostało umorzone z przyczyn procesowych, zatem brak było podstaw prawnych do rozpatrywania tej kwestii materialnoprawnej.
W odniesieniu do wniosku pełnomocnika uczestnika postępowania o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, wskazać należy, iż brak jest podstawy prawej do zasądzenia od skarżącego na rzecz uczestnika postępowania - inwestora kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm prawem przepisanych. Zgodnie z art. 200 i art. 201 p.p.s.a. zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje tylko skarżącemu w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji, a także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.