VII SA/Wa 1619/23

VII SA/Wa 1619/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-11-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-07-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Pośpiech-Kłak /sprawozdawca/
Grzegorz Rudnicki /przewodniczący/
Mirosław Montowski
Symbol z opisem
6148 Działalność badawczo-rozwojowa
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 2183
art. 269 ust 1 i 4
Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jedn.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rudnicki Sędziowie: sędzia WSA Mirosław Montowski asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 listopada 2023 r. sprawy ze skargi U. w K. na decyzję Ministra Edukacji i Nauki z dnia 15 marca 2023 r. nr 194/603/2022-1 w przedmiocie przyznania kategorii naukowej oddala skargę
Uzasadnienie
Minister Edukacji i Nauki decyzją z dnia 15 marca 2023 r., nr 194/603/2022-1, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), zw. dalej "k.p.a." oraz na podstawie art. 269 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r., poz. 574 ze zm.), zw. dalej "ustawą", po rozpatrzeniu wniosku Uniwersytetu [...] w K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną mocą której Uniwersytetowi [...] w K. przyznana została kategoria naukowa A w dyscyplinie matematyka.
W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że w świetle art. 274 ust. 1 pkt 1 ustawy, ewaluacja należy do zadań Komisji, którą - zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia – przeprowadza na podstawie zawartych w systemie POL-on informacji dotyczących działalności Uniwersytetu, według stanu na dzień 31 grudnia 2021 r., a dostępnych w tym systemie na dzień 31 stycznia 2022 r. Postępowanie w sprawie przyznania kategorii naukowej jest postępowaniem sformalizowanym, a jego zasady zostały szczegółowo uregulowane w rozporządzeniu, tworząc specyficzną procedurę opartą nie tylko na gromadzeniu materiału dowodowego, ale również dokumentowaniu wyników kompleksowej oceny w postaci elektronicznej w systemie POL-on, wykorzystywanym w procesie ewaluacji. Zakres danych wprowadzanych do systemu POL-on został uregulowany w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 6 marca 2019 r. w sprawie danych przetwarzanych w Zintegrowanym Systemie Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on (Dz. U. z 2022 r. poz. 700). Podstawę faktyczną wydawanych decyzji stanowią dane wprowadzone przez podmioty do systemu POL-on, w określonym przepisami terminie. Jest to szczególna, normatywna postać podkreślanego w orzecznictwie poglądu, iż strona nie może zachowywać się biernie przy ustalaniu stanu faktycznego. Wskazana norma gwarantuje sprawność i jednolitość wyników postępowania co do wszystkich porównywanych w ramach dyscypliny podmiotów.
Za prawidłowość i rzetelność danych oraz terminowość ich wprowadzania do systemu POL-on odpowiada osoba kierująca danym podmiotem. Zgodnie z przywołanym wyżej przepisem rozporządzenia, ewaluacja przeprowadzana jest wyłącznie na podstawie osiągnięć sprawozdanych w systemie POL-on, dlatego Uniwersytet powinien dołożyć szczególnej staranności we wprowadzaniu do tego systemu niezbędnych danych. Prowadząc postępowanie Minister bierze pod uwagę cały materiał dowodowy zgromadzony w systemie POL-on, dążąc, zgodnie z art. 7 k.p.a. do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ponadto, organ jest obowiązany w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).
Powyższe nie oznacza jednak, że Uniwersytet może pozostawać w tym zakresie bierny i nie wprowadzić do systemu POL-on prawidłowych i rzetelnych informacji o swoich osiągnięciach naukowych, oczekując, iż to Minister sam je zgromadzi na potrzeby ewaluacji z innych źródeł. Minister nie może ani uzupełnić w systemie POL-on informacji o działalności naukowej, ani skorygować danych w sposób błędny lub niekompletny. Wynika to z art. 343 ust. 2, art. 345 ust. 2 i art. 346 ust. 4 ustawy, które to przepisy wskazują osoby zobowiązane do wprowadzania do systemu POL-on danych dotyczących m.in. osób prowadzących działalność naukową w danym podmiocie, osiągnięć naukowych i artystycznych, działalności naukowej, nakładów na badania naukowe i prace rozwojowe, przychodów z komercjalizacji wyników działalności naukowej lub know-how związanego z tymi wynikami itp. Równocześnie, zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia, ewaluacja przeprowadzana jest wyłącznie na podstawie danych zawartych w systemie POL-on, według stanu na dzień 31 grudnia 2021 r., dostępnych w tym systemie na dzień 31 stycznia 2022 r. Komisja i Minister mogą zatem wywodzić określone ustalenia dotyczące stanu faktycznego wyłącznie na tej podstawie.
Rodzaje osiągnięć naukowych i artystycznych uwzględnianych w ewaluacji, szczegółowe kryteria i sposób oceny osiągnięć, sposób określania kategorii naukowej oraz sposób przeprowadzania ewaluacji zostały określone w rozporządzeniu.
Działalność naukowa Uniwersytetu w ewaluowanej dyscyplinie została ponownie oceniona odrębnie w każdym z trzech kryteriów ewaluacji, tj.: kryterium I - poziom naukowy lub artystyczny prowadzonej działalności naukowej; kryterium II - efekty finansowe badań naukowych i prac rozwojowych; kryterium III - wpływ działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki.
Ewaluacja została przeprowadzona w związku ze spełnieniem przez Uniwersytet warunku określonego w art. 265 ust. 4 ustawy, zgodnie z którym ewaluację przeprowadza się w ramach dyscypliny w podmiocie zatrudniającym, według stanu na dzień 31 grudnia r. poprzedzającego rok przeprowadzenia ewaluacji co najmniej 12 pracowników prowadzących działalność naukową w danej dyscyplinie, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy związanej z prowadzeniem działalności naukowej w tej dyscyplinie. Na podstawie danych wprowadzonych przez Uniwersytet do systemu POL-on ustalono, że według stanu na dzień 31 grudnia 2021 r. liczba osób zatrudnionych na Uniwersytecie i prowadzących działalność naukową w dyscyplinie matematyka, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy związanej z prowadzeniem działalności naukowej w tej dyscyplinie, wynosiła 92,25, a zatem - zgodnie z art. 265 ust. 4 w zw. z art. 265 ust. 1 ustawy - działalność naukowa prowadzona na Uniwersytecie w tej dyscyplinie podlegała ewaluacji z mocy prawa.
W celu ustalenia liczby osiągnięć podlegających ocenie w poszczególnych kryteriach, na podstawie danych z systemu POL-on ustalono liczbę pracowników prowadzących na Uniwersytecie działalność naukową w dyscyplinie matematyka, którzy wskazali tę dyscyplinę w oświadczeniu, o którym mowa w art. 343 ust. 7 ustawy, oraz złożyli oświadczenie, o którym mowa w art. 265 ust. 5 ustawy, zwaną dalej "liczbą N".
Minister stwierdził, że liczbę N ustalono prawidłowo, jako średnią arytmetyczną liczby tych pracowników w poszczególnych latach z okresu objętego ewaluacją, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, z uwzględnieniem udziału czasu pracy związanej z prowadzeniem działalności naukowej w tej dyscyplinie. Liczbę osób prowadzących na Uniwersytecie działalność naukową w dyscyplinie matematyka w 2017 r. ustalono, zgodnie z § 34a rozporządzenia, na podstawie liczby pracowników zaliczonych według stanu na dzień 31 grudnia 2017 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz. U. z 2018 r., poz. 87) do osób uczestniczących w realizacji badań naukowych lub prac rozwojowych, z uwzględnieniem dyscyplin wskazanych przez tych pracowników w oświadczeniu, o którym mowa wart. 219 ust. 11 ustawy wprowadzającej, do liczby osób prowadzących działalność naukową w danej dyscyplinie naukowej w 2017 r. nie wliczono pracowników naukowo-technicznych i inżynieryjno-technicznych. Udział czasu pracy osoby prowadzącej działalność naukową wdanej dyscyplinie w 2017 r. ustalono według stanu na dzień 31 grudnia 2018 r.
Zgodnie z danymi w systemie POL-on, liczba tych pracowników prowadzących działalność naukową na Uniwersytecie w dyscyplinie matematyka według stanu na 31 grudnia w poszczególnych latach objętych ewaluacją wynosiła: w 2017 r.-70, w 2018 r.-75,5, w 2019 r.-86, w 2020 r.- 89,31, w 2021 r. - 92,25.
Na podstawie powyższych danych ustalono, że liczba N=82,61.
Odnosząc się do wniesionych przez Uniwersytet zastrzeżeń co do prawidłowości ustalenia liczby N za 2017 r. Minister zauważył, że ewaluacja została przeprowadzona na podstawie danych dostępnych w systemie POL-on 31 stycznia 2022 r. za wprowadzenie których odpowiedzialny jest Uniwersytet. Kierownik Uniwersytetu składał co roku oświadczenie potwierdzające, że informacje wprowadzone do systemu POL-on są poprawne i zgodne ze stanem faktycznym. Analiza danych w systemie POL-on wykazała, że Uniwersytet wprowadził dla wskazanej we wniosku osoby dwie odrębne umowy obejmujące rok 2017: jedno zatrudnienie od 1 października 2015 r. do 31 stycznia 2018 r., drugie - od 1 października 2016 r. do 31 stycznia 2018 r. Jeśli dane te nie były poprawne, Uniwersytet powinien je skorygować przed 31 stycznia 2022 r. Minister nie miał podstaw, by kwestionować sprawozdane przez Uniwersytet dane, nie mając dostępu do akt osobowych ww. osoby, w tym umowy o pracę. Minister zauważył, że korekta danych w zakresie liczby N skutkowałoby koniecznością zmniejszenia sumy udziałów jednostkowych w publikacjach uwzględnianych w ewaluacji, a zatem - jedno z osiągnięć uwzględnionych w ocenie zapewne nie mogłoby zostać wykazane. Ponadto, nawet bez dokonania tego zmniejszenia, korekta liczby N o 0,2 nie skutkowałaby uzyskaniem w kryterium I ewaluacji wyniku kwalifikującego Uniwersytet do dodatkowej oceny eksperckiej celem wyłonienia kandydatów do kategorii naukowej A+.
Poziom naukowy prowadzonej działalności naukowej (kryterium I) ocenia się uwzględniając osiągnięcia naukowe wskazane w § 8 rozporządzenia, tj. artykuły naukowe, monografie naukowe, rozdziały w monografiach naukowych i redakcje naukowe tych monografii, przyznane patenty na wynalazki, prawa ochronne na wzory użytkowe oraz wyłączne prawa hodowców do odmian roślin.
Zgodnie z § 16 ust. 1 rozporządzenia, dla każdej publikacji naukowej ustala się jednostkowy udział każdego autora w danej publikacji, zwany dalej "udziałem jednostkowym". Sposób ustalania udziału jednostkowego określa §16 ust. 2 i 3 rozporządzenia, w przypadku publikacji wieloautorskiej, udział jednostkowy zależy od całkowitej wartości punktowej publikacji naukowej, przeliczeniowej wartości punktowej publikacji naukowej, ustalonej zgodnie z przepisami § 13-15 rozporządzenia, a także liczby współautorów będących osobami, o których mowa w §11 ust. 1 rozporządzenia, którzy upoważnili ewaluowany podmiot do wykazania publikacji naukowej w danej dyscyplinie naukowej.
Zgodnie z § 17 ust. 5 rozporządzenia, suma udziałów jednostkowych w publikacjach naukowych uwzględnianych w ocenie w dyscyplinie naukowej matematyka nie mogła być większa niż 3-krotność liczby N, czyli 247,83.
W związku z powyższym, w ramach kryterium I uwzględnionych mogło być nie więcej niż 247,83 udziałów jednostkowych w publikacjach naukowych autorstwa albo współautorstwa osób, o których mowa w § 11 ust. 1 rozporządzenia.
Po zapoznaniu się z oceną dokonaną przez Komisję Minister stwierdził, że udziały jednostkowe poszczególnych autorów publikacji uwzględnionych w ewaluacji, a także wartość punktowa tych udziałów zostały obliczone w sposób prawidłowy, zgodnie z rozporządzeniem. Przy ustalaniu wartości punktowej stosowano art. 324 ust. 2-2b ustawy wprowadzającej oraz odpowiednie przepisy rozporządzenia, uwzględniając właściwe wykazy czasopism naukowych oraz wydawnictw publikujących recenzowane monografie naukowe, tj.: w przypadku artykułów naukowych opublikowanych w ostatecznej formie w latach 2017 i 2018 -wykaz czasopism naukowych ogłoszony komunikatem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 stycznia 2017 r.; w przypadku artykułów naukowych opublikowanych w ostatecznej formie w latach 2019-2021 - ostatni wykaz czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych, sporządzony i udostępniony przez: Ministra w okresie objętym ewaluacją, tj. wykaz ogłoszony komunikatem Ministra Edukacji i Nauki z dnia 1 grudnia 2021 r., ze zmianami i sprostowaniem z dnia 21 grudnia 2021 r.; w przypadku monografii naukowych wydanych w latach 2017-2021 - ostatni wykaz wydawnictw publikujących recenzowane monografie naukowe, sporządzony i udostępniony przez Ministra w okresie objętym ewaluacją, tj. wykaz ogłoszony komunikatem Ministra Edukacji i Nauki z dnia 22 lipca 2021 r.
Na podstawie informacji wprowadzonych do systemu POL-on, algorytm optymalizujący, o którym mowa w § 24 ust. 1 rozporządzenia, dokonał wyboru osiągnięć stanowiących podstawę ewaluacji, w sposób zapewniający uzyskanie maksymalnego wyniku punktowego przy uwzględnieniu warunków określonych w § 17, § 18 oraz § 34-36. w dniu 10 lutego 2022 r. Podmiot otrzymał w systemie POL-on wykaz osiągnięć wybranych w wyniku zastosowania algorytmu optymalizującego. Zgodnie z § 24 ust. 3 rozporządzenia, kierownik Uniwersytetu mógł wskazać do oceny inne osiągnięcia niż wybrane w wyniku zastosowania algorytmu optymalizującego. Podmiot skorzystał z tej możliwości.
Podmiot zakwestionował we wniosku prawidłowość oceny Komisji, która w postępowaniu w I instancji nie uwzględniła w ewaluacji artykułu naukowego o numerze ID: 169942454 uznając, iż osiągnięcie to nie jest związane z badaniami naukowymi lub pracami rozwojowymi prowadzonymi na Uniwersytecie w ramach ewaluowanej dyscypliny.
Komisja zapoznała się z zastrzeżeniami przedstawionymi przez Uniwersytet i dokonała ponownej oceny osiągnięć wskazanych przez Uniwersytet do objęcia ewaluacją w dyscyplinie matematyka, ze szczególnym uwzględnieniem osiągnięć, których ocena została zakwestionowana. Swoje stanowisko w odniesieniu do poszczególnych osiągnięć Komisja zamieściła w systemie POL-on, w module SEDN.
Po zapoznaniu się z informacjami dotyczącymi osiągnięć publikacyjnych przedstawionych do ewaluacji oraz po szczegółowym przeanalizowaniu wyników oceny dokonanej przez Komisję i zarzutów zgłoszonych we wniosku, Minister podzielił stanowisko Komisji. Minister stwierdził, że punktacja dla osiągnięć zaakceptowanych przez Komisję została ustalona w sposób prawidłowy, zgodnie z przywołanymi wyżej przepisami. Minister zgodził się z oceną Komisji, która po przeanalizowaniu zastrzeżeń stwierdziła, że uprzednio odrzucony artykuł naukowy o numerze ID: 169942454 spełnia warunki określone w rozporządzeniu. W związku z powyższym, po ponownej ocenie liczba punktów za uwzględnione udziały jednostkowe w publikacjach wyniosła ostatecznie 23 481 punktów.
Obok publikacji naukowych, w ocenie poziomu naukowego prowadzonej działalności uwzględnia się również przyznane patenty na wynalazki oraz prawa ochronne na wzory użytkowe (§ 8 pkt 5 rozporządzenia). Zgodnie z § 11 ust. 4 rozporządzenia, liczba tych osiągnięć uwzględnianych w ewaluacji nie może być większa niż liczba N. Podmiot nie wykazał w systemie POL-on takich osiągnięć.
W związku z powyższym, w ramach ponownej oceny w kryterium I w dyscyplinie matematyka przyznano łącznie 23 481 punktów.
Ocena w kryterium I ewaluacji, ustalona po ponownym rozpatrzeniu sprawy zgodnie z zależnością określoną § 21 rozporządzenia, wyniosła Qi = 284,24.
W kryterium II "Efekty finansowe badań naukowych i prac rozwojowych" uwzględnia się projekty, o których mowa w § 22 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia, a także przychody z tytułu komercjalizacji wyników badań naukowych lub prac rozwojowych lub know-how związanego z tymi wynikami oraz przychody z tytułu usług badawczych świadczonych na zlecenie podmiotów nienależących do systemu szkolnictwa wyższego i nauki.
W postępowaniu I instancji Komisja zaakceptowała 53 z 55 przedstawionych projektów, negatywnie oceniając projekty o numerach ID: 219873601, 219874743. Podmiot nie zakwestionował wyników oceny przeprowadzonej przez Komisję w postępowaniu I instancji. Komisja dokonała ponownej oceny osiągnięć wykazanych przez Podmiot w systemie POL-on w dyscyplinie matematyka, ze szczególnym uwzględnieniem 2 ww. projektów. Komisja ponownie zaopiniowała pozytywnie 53 projekty, przyznając za nie 800,78 punktu. Komisja podtrzymała stanowisko co do niemożności uwzględnienia w ewaluacji 2 ww. projektów, stwierdzając, że nie spełniają warunków określonych w rozporządzeniu.
Ustalając punktację stosowano przeliczniki punktowe określone w § 22 ust. 4 rozporządzenia, z uwzględnieniem zwiększeń punktacji wynikających z ust. 6.
Po zapoznaniu się z informacjami dotyczącymi osiągnięć oraz po szczegółowym przeanalizowaniu wyników oceny dokonanej przez Komisję, Minister w pełni podzielił stanowisko Komisji. Minister stwierdził, że punktacja dla osiągnięć zaakceptowanych przez Komisję została ustalona w sposób prawidłowy, zgodnie z przywołanymi wyżej przepisami. Równocześnie, Minister zgodził się z oceną Komisji, że projekty o numerach ID: 219873601, 219874743 nie obejmują badań naukowych lub prac rozwojowych. W projekcie POWER w ramach Działania 3.2 nie finansowano badań naukowych ani prac rozwojowych. Projekty dotyczą zwiększenia jakości i efektywności kształcenia na studiach doktoranckich poprzez tworzenie i realizację wysokiej jakości: interdyscyplinarnych programów doktoranckich o zasięgu krajowym lub międzynarodowym, międzynarodowych programów studiów doktoranckich, przez jednostki organizacyjne uczelni wspólnie z innymi jednostkami naukowymi, a także programów studiów doktoranckich, kluczowych dla gospodarki i społeczeństwa, wspierających innowacyjność kraju i zapewniających możliwość transferu/komercjalizacji rezultatów studiów doktoranckich.
W systemie POL-on, w którym sprawozdawał wszystkie realizowane projekty, w module SEDN zapewniono Uniwersytetowi dostęp do wykazu projektów uwzględnionych w ewaluacji, wraz z punktacją wynikającą z przywołanych wyżej przepisów rozporządzenia, a także do opinii eksperta dotyczących nieuwzględnionych projektów.
Minister zapoznał się z oceną Komisji i stwierdził, że ocena została przeprowadzona w sposób prawidłowy i zgodny z obowiązującymi przepisami.
Podmiot nie przedstawił przychodów z tytułu komercjalizacji wyników badań naukowych lub prac rozwojowych lub know-how związanego z tymi wynikami, nie sprawozdał również przychodów z tytułu usług badawczych świadczonych na zlecenie podmiotów nienależących do systemu szkolnictwa wyższego i nauki.
Łącznie, po ponownej za osiągnięcia w ramach kryterium II ewaluacji przyznano 800,78 punktu.
Ocena Uniwersytetu w kryterium II ewaluacji, ustalona po ponownym rozpatrzeniu sprawy zgodnie z zależnością określoną § 22 ust. 9 rozporządzenia, wyniosła Qu = 9,69.
W ramach oceny w kryterium III "Wpływ działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki", zgodnie z § 23 ust. 3 rozporządzenia, Uniwersytet był zobowiązany przedstawić do oceny 2 opisy wpływu. Uniwersytet przedstawił wymagane opisy wpływu oraz dowody wpływu - podlegały one ocenie przez 2 ekspertów powołanych przez Ministra na wniosek Przewodniczącego Komisji.
We wniosku Uniwersytet nie kwestionował prawidłowości oceny opisów wpływu. Rozpatrując ponownie sprawę Komisja podtrzymała oceny sformułowane przez ekspertów w I instancji.
1) CAPD - komputerowa analiza modeli matematycznych
Ocena: 55 pkt, w tym 30 pkt za zasięg wpływu i 25 pkt za znaczenie wpływu.
Eksperci uznali, że Uniwersytet przedstawił wpływ własnych badań naukowych i prac rozwojowych w ramach dyscypliny matematyka, wskazując jako obszar wpływu gospodarkę. Jako dowód działalności naukowej Uniwersytet przedstawił 5 prac naukowych. Wykazana działalność naukowa miała miejsce po 1 stycznia 1997 r. Pracownicy Uniwersytetu byli istotnymi autorami przedstawionych prac. W opinii ekspertów, można uznać, że rola Uniwersytetu była znacząca z punktu widzenia rozwiązania problemu naukowego.
Praca 1 jest opisem działającego programu CAPD, który bazuje na matematycznych badaniach naukowych. Według ekspertów, może być dowodem prac rozwojowych dotyczących dyscypliny matematyka. Badania naukowe przedstawione w pracach 2-5 są na pograniczu dyscyplin: matematyka i informatyka (2, 3 i 5 dotyczą implementacji z wykorzystaniem wyników matematycznych) i mogą być uznane za badania naukowe i prace rozwojowe w dyscyplinie matematyka. Dowód wpływu nr 1 dowodzi zastosowania wyników matematycznych w doktoracie wdrożeniowym z 2021 r. we współpracy z F.. Dowód nr 2 dowodzi wykorzystania CAPD w działających oorogramowaniach wspierających automatyczne podejmowanie decyzji. Jak zauważyli eksperci, Uniwersytet nie podał jednak roku powstania oprogramowania, wskazując jedynie, że jest w użyciu w 2021 r. Dowód nr 3 jest dowodem wpływu wyników na inną dziedzinę nauki. Nie może zostać uznany, gdyż dowodzi wpływu na środowisko naukowe a nie na gospodarkę. Dowody nr 4 i 5 to artykuły naukowe - dowodzą jedynie potencjalne wpływy na projektowanie misji kosmicznych, prognoz meteorologicznych czy optymalizacji procesów spalania paliwa w silnikach. Nie mogły, zdaniem ekspertów, zostać uznane. Udowodniony wpływ prowadzi do znacznego postępu w rozwiązaniach praktycznych, który jednak, jak zauważyli eksperci, nie prowadzi do zasadniczej zmiany funkcjonowania danego obszaru. Na podstawie przedłożonych do oceny dowodów, eksperci uznali, iż wpływ jest o istotnym znaczeniu (25 pkt). Poza tym, jak zauważyli eksperci, z dowodów wpływu wynika również, że wpływ społeczny nie oddziałuje na wszystkich przedstawicieli społeczeństwa, podmioty gospodarcze lub środowisko. Beneficjentami są firma F., jak też bliżej nieokreślona grupa użytkowników bibliotek dReal i dReach (https://dreal.github.io/).
Zdaniem ekspertów, sam wynik matematyczny nie został uzyskany w wyniku badań interdyscyplinarnych. Interdyscyplinarność rozumiana jako wykorzystanie narzędzi informatyki oraz informatyki technicznej i telekomunikacji związana była z zaimplementowaniem uzyskanego wyniku na potrzeby uzyskania wpływu. Eksperci po ponownej ocenie uznali, że interdyscyplinarność badań naukowych lub prac rozwojowych nie miała kluczowego znaczenia dla powstania danego wpływu.
2) Prace eksperckie nad nowym podziałem miejsc w Parlamencie Europejskim (Komisja Spraw Konstytucyjnych PE-AFCO, 2017, Bruksela)
Ocena: 75 pkt, w tym 50 pkt za zasięg wpływu i 25 pkt za znaczenie wpływu.
Eksperci uznali, że Uniwersytet wskazał wpływ własnych badań naukowych i prac rozwojowych w ramach dyscypliny matematyka. Jako obszar wpływu wskazał administrację publiczną. Jako dowód działalności naukowej lub prac rozwojowych w dyscyplinie matematyka podano 5 prac naukowych, dotyczących matematycznych modeli i analiz związanych ze sposobami głosowania i podziału mandatów. Wykazana działalność naukowa miała miejsce po 1 stycznia 1997 r. Pracownicy Uniwersytetu byli istotnymi autorami przedstawionych prac. Eksperci uznali, że rola ewaluowanego Uniwersytetu była znacząca z punktu widzenia rozwiązania problemu naukowego. Dowody wpływu nr 1 i 2 są dowodem na wystąpienia autora, które upubliczniło wyniki naukowe przedstawione w dowodach działalności naukowej. Są one źródłem potencjalnego wpływu, lecz same w sobie tego wpływu nie dowodzą. Dowód nr 3 wskazuje na związek dowodów nr 1 i 2 z zaistniałym wpływem na rozkład miejsc w parlamencie i tym samym wzmacnia znaczenie tych dowodów. Dowody nr 4 i 5 potwierdzają, że wykazana działalność naukowa miała wpływ na rzeczywisty podział mandatów w Europarlamencie. Według ekspertów, trudno określić, na ile istotne były zmiany w podziale mandatów (w porównaniu z podziałem, który powstałby bez udziału modeli matematycznych) i w jakim stopniu zmiany podziału mandatów wpłynęłyby na rzeczywiste decyzje podejmowane przez Europarlarnent. Zdaniem ekspertów, na podstawie dowodów można wnioskować, że przedstawione badania naukowe doprowadziły do znacznego postępu w rozwiązaniach praktycznych, które jednak nie prowadzą do zasadniczej zmiany funkcjonowania danego obszaru (wpływ o istotnym znaczeniu 25 pkt). Wyniki wpływają pośrednio na społeczeństwo, jednak wywnioskowano, że wpływ jest o międzynarodowym znaczeniu (50 pkt.).
Eksperci uznali, że interdyscyplinarność badań naukowych lub prac rozwojowych miała kluczowe znaczenie dla powstania tego wpływu. W związku z tym ostateczną ocenę opisu wpływu zwiększono o 20%, do wysokości 90 punktów.
W związku z powyższym, ocena Uniwersytetu w ramach III kryterium ewaluacji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, ustalona - zgodnie z § 23 ust. 11 rozporządzenia - jako średnia arytmetyczna uzyskanych przez Uniwersytet ocen opisów wpływu, wyniósł Qm =72,5.
Zgodnie z § 27 ust. 1 rozporządzenia, Komisja ponownie określiła kategorię naukową proponowaną dla Uniwersytetu w dyscyplinie matematyka na podstawie porównania przyznanych ocen, w ramach poszczególnych kryteriów ewaluacji, z odpowiednimi wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowych A, B+ i B, stosując algorytm określony w załączniku nr 2 dc rozporządzenia, do porównania zastosowano próg pełnego przewyższania G, ustalony przez Komisję uchwałą nr 15/2022 z dnia 27 kwietnia 2022 r. w wysokości 0,3.
Wartości referencyjne oznaczają zestaw referencyjnych wartości ocen punktowych określonych dla każdego z kryteriów ewaluacji działalności naukowej, służących kwalifikacji podmiotów prowadzących działalność naukową w ramach danej dyscypliny do kategorii naukowych A, B+, B lub C.
Sposób ustalania zestawów wartości referencyjnych dla kategorii naukowych A, B+ i B w każdej dyscyplinie naukowej i artystycznej został określony w rozporządzeniu. Po zakończeniu oceny osiągnięć naukowych zgłoszonych przez ewaluowane podmioty Komisja przystąpiła do przygotowania propozycji zestawów wartości referencyjnych - odrębnie dla każdej dyscypliny naukowej i artystycznej. Komisja brała pod uwagę osiągnięcia ewaluowanych podmiotów w poszczególnych dyscyplinach w zakresie podstawowych kryteriów ewaluacji, określonych w art. 267 ust. 1 ustawy, oraz pozycję nauki polskiej w skali międzynarodowej. Komisja przypisała podmioty reprezentujące daną dyscyplinę nauki do grupy wspólnej oceny i zastosowała w każdym z trzech kryteriów ewaluacji opracowany przez siebie algorytm wyznaczania wartości referencyjnych. Na podstawie tego algorytmu najpierw został wyznaczony zestaw wartości wzorcowych, a następnie trzy zestawy wartości referencyjnych, odpowiednio do kategorii A, B+ oraz B. Każdy zestaw wartości referencyjnych odpowiada określonej frakcji zestawu wartości wzorcowych i jest wyznaczany w sposób algorytmiczny. Następnie, zgodnie z zapisami rozporządzenia, Komisja przystąpiła do określenia pozycji nauki polskiej w skali międzynarodowej w poszczególnych dyscyplinach naukowych i artystycznych. W dyscyplinach naukowych pozycję nauki polskiej określono posługując się powszechnie dostępną bazą S. (SJR). W przypadku dyscyplin niemających swojego bezpośredniego odpowiednika w bazie SJR,, wyznaczono pozycję polskiej nauki w subdyscyplinach wchodzących w skład danej dyscypliny, a następnie określono ostateczną pozycję całej dyscypliny. Z uwagi na dostępność danych, pozycję nauki polskiej w poszczególnych dyscyplinach określono na podstawie okresu 2017-2021. Równocześnie, opracowując procedurę kategoryzacji podmiotów w dyscyplinach nauki i sztuki, na podstawie ust. 2 pkt 1 załącznika nr 2 do rozporządzenia, Komisja ustaliła próg pełnego przewyższenia G w wysokości 0.3. Próg pełnego przewyższenia G służy do porównania przyznanych ewaluowanemu podmiotowi ocen w ramach podstawowych kryteriów ewaluacji z wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowych A, B+ i B, w danej dyscyplinie naukowej albo artystycznej.
Biorąc pod uwagę przesłanki określone w § 26 ust. 2 rozporządzenia, Komisja uchwałą nr 15/2022 z dnia 27 kwietnia 2022 r. określiła proponowane wartości referencyjne dla poszczególnych dyscyplin naukowych i artystycznych. Przewodniczący Komisji przedstawił zestaw proponowanych wartości referencyjnych Ministrowi. Na podstawie powyższej propozycji, biorąc pod uwagę specyfikę prowadzenia działalności naukowej w tych dyscyplinach, w dniu 13 maja 2022 r. Minister ustalił wartości referencyjne dla kategorii naukowych A, B+ i B dla poszczególnych dyscyplin naukowych i artystycznych. Zgodnie z § 26 ust. 4 rozporządzenia, ustalone przez Ministra zestawy wartości referencyjnych obowiązują do czasu kolejnej ewaluacji, a zatem miały również zastosowanie w sprawie rozstrzyganej niniejszą decyzją.
Dla dyscypliny matematyka wartości referencyjne wynoszą: kryterium I "Poziom naukowy lub artystyczny prowadzonej działalności naukowej" OIA = 209,703 pkt, OIB+ = 155,779 pkt, OIB = 141,639 pkt; kryterium II "Efekty finansowe badań naukowych i prac rozwojowych" OIIA = 8,775 pkt, OIIB+ =6,518 pkt, OIIB = 5,927 pkt; kryterium III "Wpływ działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki" OIIIA = 60,9 pkt, OIIIB+ = 45,24 pkt, OIIIB = 41,134 pkt.
Całkowity wynik punktowy porównania ocen, jakie Uniwersytet uzyskał po ponownym rozpatrzeniu sprawy w poszczególnych kryteriach z tytułu prowadzenia działalności naukowej w dyscyplinie matematyka z każdą z odpowiednich wartości referencyjnych, został obliczony z uwzględnieniem wag przypisanych poszczególnym kryteriom ewaluacji - zgodnie z tabelą nr 2 w załączniku nr 2 do rozporządzenia.
Dla dyscypliny matematyka wagi te wynoszą: kryterium I "Poziom naukowy lub artystyczny prowadzonej działalności naukowej" - 60; kryterium II "Efekty finansowe badań naukowych i prac rozwojowych" - 20; kryterium III "Wpływ działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki" - 20.
Dokonane z uwzględnieniem powyższych wag porównanie ocen uzyskanych przez Podmiot w dyscyplinie matematyka według poszczególnych kryteriów z wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowej A dało całkowity wynik punktowy 79,6, porównanie z wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowej B+ dało całkowity wynik punktowy 100, a porównanie z wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowej B dało całkowity wynik punktowy 100. Uzyskane wyniki punktowe, zgodnie z § 27 rozporządzenia, stanowiły podstawę do zaliczenia działalności naukowej Podmiotu w dyscyplinie matematyka do kategorii naukowej A.
W celu wyłonienia ewaluowanych podmiotów, których działalność naukowa prowadzona w ramach poszczególnych dyscyplin naukowych i artystycznych zostanie zaliczona do kategorii naukowej A+, zgodnie z § 28 ust. 3 rozporządzenia, Komisja ustaliła w każdej dyscyplinie nauki i sztuki próg procentowy służący do kwalifikacji kandydatów. Dla dyscypliny matematyka Komisja uchwałą nr 17/2022 z dnia 9 maja 2022 r. ustaliła próg procentowy służący do wyłonienia kandydatów do kategorii A+ wynoszący 84%.
Odnosząc się do zarzutu, iż próg ten został przez Komisję błędnie określony, a Minister nie wyjaśnił w decyzji, na podstawie jakich kryteriów został on określony wskazano, że ustalenie ww. progu procentowego jest wyłączną kompetencją Komisji, co jednoznacznie wynika z § 28 ust. 3 rozporządzenia. Prawodawca określił, iż Komisja ustala dla każdej dyscypliny naukowej i artystycznej próg procentowy w stosunku do najwyższej oceny w kryterium I w danej dyscyplinie, w zależności od wartości ocen uzyskanych w zakresie tego kryterium przez ewaluowane podmioty prowadzące działalność naukową w ramach tej dyscypliny, jednak na poziomie nie niższym niż 80% najwyższej z tych ocen. Równocześnie zobowiązał Komisję, by w przypadku dyscyplin naukowych wartość progu procentowego uzależniła w szczególności od pozycji nauki polskiej w danej dyscyplinie, określanej na podstawie wskaźników bibliometrycznych w międzynarodowych bazach o największym zasięgu, w ten sposób, że wyższa pozycja w bazie skutkuje niższą wartością progu procentowego. Sposób określania pozycji nauki polskiej omówiono powyżej. Wartość progu procentowego dla dyscypliny matematyka ustalono na poziomie 84%, zgodnie z przywołaną regułą, że wyższa pozycja w bazie SJR skutkuje niższą wartością progu procentowego. Uznano, że Komisja ustaliła próg procentowy celem wyłonienia kandydatów do kategorii naukowej A+ w tej dyscyplinie w sposób prawidłowy, zgodnie z przywołanym przepisem. Zdaniem Ministra, nie ma podstaw do kwestionowania progów procentowych do wyłonienia kandydatów do kategorii A+. Równocześnie wskazano, że liczba podmiotów, które uzyskały kategorię A+ w dyscyplinie matematyka nie była wynikiem "wyjątkowo wysokiego doboru progu procentowego dla dyscypliny matematyka", warto też zauważyć, próg ten dla dyscypliny matematyka był niższy niż dla przywołanej we wniosku dyscypliny fizyka.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy ocena działalności Uniwersytetu w ramach kryterium I ewaluacji wyniosła 284,24, co stanowi 83% najwyższej oceny w kryterium I w tej dyscyplinie, która wyniosła 340,65. Wobec powyższego Komisja stwierdziła, że działalność naukowa Uniwersytetu w dyscyplinie matematyka nie kwalifikuje go do ubiegania się o kategorię naukową A+, a zatem Uniwersytet nie podlegał dodatkowej ocenie eksperckiej, o której mowa w § 28 rozporządzenia. Równocześnie należy podkreślić, że Minister ani nie może zmienić progu procentowego ustalonego przez Komisję, ani odnieść go do oceny innej niż najwyższa w danej dyscyplinie. Ustalony próg jest obowiązujący dla wszystkich podmiotów ewaluowanych w danej dyscyplinie i nie jest możliwe obniżenie go dla jednego, wybranego podmiotu celem poddania dodatkowej ocenie eksperckiej.
Po przeanalizowaniu sprawy Minister stwierdził, że ocena została przeprowadzona przez Komisję zgodnie z przepisami ustawy i rozporządzenia, zaakceptował w całości wyniki oceny osiągnięć naukowych Podmiotu w ewaluowanej dyscyplinie i nie przedstawił uwag do jej wyników. W ocenie Ministra, wynik przeprowadzonej oceny nie pozwala na zmianę kategorii naukowej przyznanej zaskarżoną decyzją. Biorąc powyższe pod uwagę Minister postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję, którą Uniwersytetowi przyznana została kategoria naukowa A w dyscyplinie matematyka.
Skargę na decyzję Ministra z dnia 15 marca 2023 r. wniósł Uniwersytet, zaskarżając ją w całości oraz zarzucając:
1.naruszenie prawa stanowiącego podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, tj. naruszenie art. 6 k.p.a. poprzez wydanie decyzji administracyjnej w oparciu o kryteria i wskaźniki nie wynikające z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, w tym w oparciu o regulacje sprzeczne z aktami normatywnymi hierarchicznie wyższymi oraz podjętymi z rażącym naruszeniem prawa, co powoduje, że wydana decyzja jest obarczona wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie § 28 ust. 2 i 3 rozporządzenia co doprowadziło do błędnego określenia progu procentowego przez Komisję Ewaluacji Nauki w dniu 9 maja 2022 r, dla dyscypliny matematyka i tym samym ustalenie tego progu niezgodnie z zasadą, że wyższa pozycja w bazie skutkuje niższą wartością progu procentowego;
3. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w decyzji na podstawie jakich kryteriów został określony próg procentowy przez Komisję Ewaluacji Nauki w dniu 9 maja 2022 r. dla dyscypliny matematyka,
4. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 267 ust. 2 pkt 1 ustawy polegające na zaprzeczeniu wyrażonego w ustawie wymogu porównywalności wyników w obrębie dyscypliny, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
5. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji nie spełniającej wymagań stawianych uzasadnieniu decyzji administracyjnej;
6. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., poprzez oparcie rozstrzygnięcia na uchwałach Komisji Ewaluacji Nauki, których prawidłowość nie została skontrolowana przez organ i które nie były znane stronie, co uniemożliwiało stronie kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia opartego na tych uchwałach.
Powołując się na zasadność powyższych zarzutów wniesiono o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji administracyjnej oraz poprzedzającej ją decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych, ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonej decyzji administracyjnej oraz decyzji ją poprzedzającej.
W odpowiedzi na skargę Minister, podtrzymując dotychczasową argumentację, wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżona decyzja Ministra prawa nie naruszała, a skarga była niezasadna.
Na wstępie wyjaśnić należy, że kwestie dotyczące tego, co jest przedmiotem ewaluacji – a więc jakość działalności naukowej – wymagają przy dokonywaniu oceny wiadomości specjalnych w danej dziedzinie naukowej. Sąd administracyjny z natury rzeczy nie ma specjalistycznej wiedzy (jak w sprawie niniejszej z zakresu literaturoznawstwa) pozwalającej na ocenę zasadności stanowiska zajmowanego przez specjalistów w tym zakresie Komisji Ewaluacji Nauki, wyłanianych na podstawie art. 272 ust. 1 ustawy o szkolnictwie.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej nie może być tym samym celowość czy słuszność działania organu w procesie przyznania kategorii naukowej, a w szczególności nie może być przedmiotem tej kontroli kwestia słuszności doboru kryteriów w oparciu, o które dokonano przyporządkowania do danej kategorii. Działanie Ministra w tym zakresie wymyka się kontroli sądowoadministracyjnej, jako że Sąd może kontrolować jedynie legalność działania organów administracji publicznej. Dlatego też nie mogą odnieść zamierzonego skutku zarzuty skarżącego zmierzające do zakwestionowania zasadności oceny poszczególnych kryteriów i doboru przyporządkowania do danej kategorii, którymi posługiwał się Minister. Kontrola decyzji w kwestionowanym zakresie może jedynie polegać na kontroli prawidłowości uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia, a także na kontroli podjętych przez organ działań z punktu widzenia formalnego.
Wobec tak rozumianego zakresu kognicji sądu administracyjnego w sprawach związanych z ewaluacją naukową dokonana w sprawie niniejszej, tut. Sąd stwierdza, że zarówno postępowanie pierwszoinstancyjne, jak i toczące się na skutek wniosku skarżącej o ponowne rozpoznanie sprawy zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami, wynikającymi z ustawy o szkolnictwie i rozporządzenia. Tym samym prawna subsumpcja organu opierała się na wynikach dokonanej poprawnie od strony formalnej ewaluacji.
Zgodnie z art. 265 ust. 1 pkt 1 ustawy ewaluacji podlega jakość działalności naukowej prowadzonej przez instytuty badawcze oraz podmioty, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 8 tej ustawy, posiadające siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z ust. 6 tego artykułu, ewaluacją obejmuje się osiągnięcia, które powstały w związku z zatrudnieniem lub odbywaniem kształcenia w podmiocie. Osiągnięcia te zostały przykładowo wymienione w art. 265 ust. 9 cyt. ustawy.
Zgodnie z art. 267 ust. 1 cyt. ustawy podstawowymi kryteriami ewaluacji są
1) poziom naukowy lub artystyczny prowadzonej działalności;
2) efekty finansowe badań naukowych i prac rozwojowych;
3) wpływ działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki.
Uchwałę w sprawie proponowanych kategorii naukowych podejmuje Komisja Ewaluacji Nauki na podstawie wyników ewaluacji (art. 268 ust. 1 ustawy). Komisja ta przeprowadza ewaluację na podstawie zawartych w Zintegrowanym Systemie Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on, zw. dalej "system POL-on", informacji dotyczących działalności podmiotów, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1, 4-6 i 8 ustawy o szkolnictwie, w okresie objętym ewaluacją, według stanu na 31 grudnia roku poprzedzającego rok jej przeprowadzenia, dostępnych w tym systemie 31 stycznia roku, w którym jest przeprowadzana ewaluacja (§ 2 pkt 1 rozporządzenia).
Podjętą w taki właśnie sposób uchwałę przewodniczący KEN przekazał w tej sprawie Ministrowi w terminie 7 dni od dnia jej podjęcia (art. 268 ust. 2 ustawy), a następnie Minister, - biorąc pod uwagę ww. uchwałę - w drodze decyzji administracyjnej, przyznał Uniwersytetowi kategorię naukową A (art. 269 ust 1 cyt. ustawy). Takie sformułowanie ustawowe oznaczało bowiem, że uchwała KEN ma zasadnicze znaczenie dla treści decyzji Ministra. Nie jest to co prawda formalne związanie organu w sensie prawnym, ale biorąc pod uwagę powierzenie w pełni KEN prowadzenia procesu ewaluacji danego podmiotu należy stwierdzić, że organ nie może uchwały pominąć przy rozstrzyganiu sprawy. Jeżeli organ nie poweźmie uzasadnionych wątpliwości co do poprawności procesu ewaluacji dokonanego przez KEN i wniosków uzasadniających określoną i zaproponowaną kategorię naukową, to decyzja sprzeczna z taką uchwałą byłaby podjęta w warunkach niedozwolonej prawnie dowolności rozstrzygania. Zastosowanie ma bowiem w tej sytuacji art. 80 k.p.a., który w postępowaniu ewaluacyjnym nie został wyłączony art. 270 ustawy o szkolnictwie. Analiza akt nie prowadzi zaś do wniosku, aby organ w postępowaniu pierwszoinstancyjnym miał podstawy do kwestionowania oceny dokonanej przez KEN, wynikającej z przedłożonej mu uchwały. W tym też sensie Minister nie był w sprawie niniejszej uprawniony do wydania decyzji innej treści, niż określonej w uchwale w sprawie proponowanych kategorii naukowych.
Skarżący skorzystał z uprawnienia, o którym mowa w art. 269 ust. 4 ustawy, składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek ten został zaopiniowany przez KEN w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania wniosku przekazanego przez Ministra. W postępowaniu drugoinstancyjnym ponownie dokonana została ocena osiągnięć podmiotu we wszystkich trzech kryteriach. Jedynie wyniki oceny kryterium I w wyniku uwzględnienia odrzuconego przez KEN osiągnięcia publikacyjnego o nr ID:169942454, spowodowały wzrost punktacji w tym kryterium, jednak pozostawało bez wpływu na końcowy wynik przeprowadzonej ewaluacji i przyznanie skarżącemu kategorii naukowej A, co według wyliczeń organu zmieniło punktację osiągnięć publikacyjnych Podmiotu w kryterium I na 23 481.
Kierownik Podmiotu mógł albo zaakceptować osiągnięcia wybrane w wyniku zastosowania algorytmu optymalizującego, albo w ich miejsce wskazać inne spośród sprawozdanych w systemie POL-on. Takie rozwiązanie, daje Uniwersytetowi możliwość swobodnego wyboru osiągnięć, które będą podlegały ocenie, nie ograniczając tym samym procedury wyłącznie do stosowania narzędzi systemowych. Przy czym od początku roku 2021 algorytm optymalizujący przedstawiał każdego dnia symulację wyliczenia punktacji dla każdego ewaluowanego podmiotu w danej dyscyplinie. Wszystkie ewoluowane podmioty miały więc wiedzę o wyliczeniach algorytmu na długo przed rozpoczęciem procesu ewaluacji.
Skarżący zarówno we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy jak i w skardze nie przedstawił indywidualnych zarzutów dotyczących oceny w kryterium II " Efekty finansowe badań naukowych i prac rozwojowych", nie kwestionując także ilości przyznanych mu w tym kryterium punktów- 800,78. Spośród wskazanych przez skarżącego w systemie POL-on osiągnięć w I instancji Komisja zaopiniowała pozytywnie 53 z 55 projektów i taki sam wynik został przedstawiony po ponownej ocenie w wyniku wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Należy jednak wyjaśnić, że zgodnie z § 22 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia, w ewaluacji uwzględnia się środki finansowe przyznane ewaluowanemu podmiotowi na realizację projektów wskazanych w ust. 1 pkt 1 i 2, w których kierownikiem projektu lub kierownikiem zespołu badawczego jest albo była osoba, o której mowa w § 11 ust. 1 pkt 1 albo 2, albo osoba, która w okresie objętym ewaluacją była zatrudniona w tym podmiocie na jednym ze stanowisk, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Uregulowania te odnoszą się równocześnie do pracowników emerytowanych, doktorantów spoza szkół doktorskich, pracowników nienaukowych oraz tych, którzy zatrudniani są w podmiotach, uzyskawszy wcześniej grant badawczy w innym podmiocie. Natomiast środki finansowe na realizację projektu muszą być przyznane w okresie ewaluacji (§ 22 ust 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia)
Podnieść także należy, że w postępowaniu wywołanym wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy zasady postępowania KEN, ponownie opiniującej wniosek, są podobne, jak w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Komisja przeprowadza więc ponownie ocenę wpływu działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki na podstawie opisów związku między wynikami badań naukowych lub prac rozwojowych albo działalności naukowej w zakresie twórczości artystycznej, a gospodarką, funkcjonowaniem administracji publicznej, ochroną zdrowia, kulturą i sztuką, ochroną środowiska naturalnego, bezpieczeństwem i obronnością państwa lub innymi czynnikami wpływającymi na rozwój cywilizacyjny społeczeństwa (§ 23 pkt 1 rozporządzenia). Są to właśnie tzw. "opisy wpływu" ( kryterium III).
W ramach oceny w kryterium III, w związku z treścią § 23 ust 3 i 4 rozporządzenia, skarżący Podmiot przedstawił w sumie 2 opisy wpływu: 1)CAPD - komputerowa analiza modeli matematycznych. Ocena: 55 pkt, w tym 30 pkt za zasięg wpływu i 25 pkt za znaczenie wpływu; 2)Prace eksperckie nad nowym podziałem miejsc w Parlamencie Europejskim (Komisja Spraw Konstytucyjnych PE-AFCO, 2017, Bruksela). Ocena: 75 pkt, w tym 50 pkt za zasięg wpływu i 25 pkt za znaczenie wpływu.
Ocena Uniwersytetu w ramach III kryterium ewaluacji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, ustalona - zgodnie z § 23 ust. 11 rozporządzenia - jako średnia arytmetyczna uzyskanych przez Uniwersytet ocen opisów wpływu, wyniosła Qm =72,5.
KEN, przy ocenie wpływu działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki, uwzględnia badania naukowe, prace rozwojowe lub działalność naukową w zakresie twórczości artystycznej, prowadzone w okresie objętym ewaluacją albo przed tym okresem, ale zakończone nie wcześniej niż w dwudziestym roku poprzedzającym pierwszy rok objęty ewaluacją, jeżeli dowody tego wpływu powstały w okresie objętym ewaluacją (§ 23 pkt 2 rozporządzenia).
W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że ocena w kryterium III w całości jest oceną ekspercką. Ocena dokonywana w ramach tego postępowania mieści się w granicach tzw. "władztwa fachowego". Przysługuje ono poszczególnym ekspertom. Ocena ta stanowi jednostronny akt wiedzy pracownika naukowego będącego członkiem Zespołu. Akt ten nie podlega bezpośredniej kontroli sądowej, a także nie podpada pod reżim postępowania administracyjnego. Odnośnie więc merytorycznej oceny działalności naukowej dokonanej przez dodatkowych dwóch ekspertów, Sąd zaznacza, że w ramach swej kognicji sąd administracyjny nie jest uprawniony do oceny trafności takich opinii. Kwestie dotyczące tego, co jest przedmiotem ewaluacji – a więc jakość działalności naukowej – wymagają przy dokonywaniu oceny wiadomości specjalnych w danej dziedzinie naukowej. Sąd administracyjny z natury rzeczy nie ma takiej specjalistycznej wiedzy, tj. pozwalającej na ocenę zasadności stanowiska zajmowanego przez specjalistów w tym zakresie (w danej dyscyplinie naukowej), spełniających wymogi określone w art. 272 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.
Podkreślić należy, że biorący udział w postępowaniu drugoinstancyjnym konkretni eksperci powołani zostali przez Ministra, na wniosek przewodniczącego KEN, z uwagi na dążenie do dokładnego wyjaśnienia zarzutów (art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a.) podniesionych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Wyłonieni oni zostali spośród specjalistów ze środowiska naukowego, reprezentujących poszczególne dziedziny nauki i sztuki i spełniali wymagania określone w art. 272 ust. 1 ustawy. Skarżąca nie wykazała zaś, że nie mieli nieposzlakowanej opinii lub nie przestrzegali zasad etyki naukowej; popełnili czyn określony w art. 115 ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, stwierdzony prawomocnym wyrokiem; nie posiadają co najmniej stopnia doktora; nie uczestniczą aktywnie w realizacji badań naukowych i nie mają znaczącego osiągnięcia w tym zakresie; ukończyli 70. rok życia do dnia rozpoczęcia kadencji KEN lub nie spełniają wymagań, o których mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1-6 ustawy o szkolnictwie.
Stosując § 27 ust. 1 rozporządzenia, KEN w ramach swych kompetencji i na podstawie własnej oceny dowodów i faktów, wynikających przede wszystkim z danych systemu POL-on, ponownie (zgodnie ze swoją pierwszą uchwałą) określiła kategorię naukową proponowaną dla skarżącej w dyscyplinie matematyki, na podstawie porównania przyznanych mu ocen, w ramach poszczególnych kryteriów ewaluacji, z odpowiednimi wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowych A , B+ i B, stosując algorytm określony w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Do porównania zastosowano próg pełnego przewyższania G, ustalony przez Komisję uchwałą nr 15/2022 z dnia 27 kwietnia 2022 r. w wysokości 0,3.
Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia § 28 ust. 3 rozporządzenia - poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji błędne wyliczenie przez Komisję progu procentowego służącego do wyłonienia kandydatów do kategorii A+ w dyscyplinie matematyki, ustalonego przez Komisję na poziomie 83%, to w ocenie Sądu zarzut ten należy uznać za chybiony.
Zgodnie z § 28 ust. 3 rozporządzenia, Komisja ustaliła w każdej dyscyplinie nauki i sztuki próg procentowy służący do kwalifikacji kandydatów. Dla dyscypliny literaturoznawstwo Komisja uchwałą nr 17/2022 z dnia 9 maja 2022 r. ustaliła próg procentowy służący do wyłonienia kandydatów do kategorii A+ wynoszący 84%.
Jak wynika z § 28 ust. 3 rozporządzenia, KEN ustala dla każdej dyscypliny naukowej i artystycznej próg procentowy w stosunku do najwyższej oceny w kryterium I w danej dyscyplinie, w zależności od wartości ocen uzyskanych w zakresie tego kryterium przez ewaluowane podmioty prowadzące działalność naukową w ramach tej dyscypliny, jednak na poziomie nie niższym niż 80% najwyższej z tych ocen. W przypadku dyscyplin naukowych wartość progu procentowego uzależnia się w szczególności od pozycji nauki polskiej w danej dyscyplinie, określanej na podstawie wskaźników bibliometrycznych w międzynarodowych bazach o największym zasięgu, w ten sposób, że wyższa pozycja w bazie skutkuje niższą wartością progu procentowego. W dyscyplinach naukowych pozycję nauki polskiej określono posługując się powszechnie dostępną bazą S. (SJR). W przypadku dyscyplin niemających swojego bezpośredniego odpowiednika w bazie SJR, wyznaczono pozycję polskiej nauki w subdyscyplinach wchodzących w skład danej dyscypliny, a następnie określono ostateczną pozycję całej dyscypliny.
Sąd podziela przy tym stanowisko organu, że próg procentowy zależy od wartości ocen uzyskanych przez podmioty w kryterium I (uwzględnia najwyższy uzyskany przez podmiot wynik w kryterium I w ocenianej dyscyplinie). Wbrew zatem nieumotywowanemu stanowisku skarżącego, KEN nie posłużyła się wyłącznie wskaźnikami bibliometrycznymi, a wzięła również pod uwagę wyniki oceny dorobku publikacyjnego podmiotów ( kryterium I). Natomiast co do kwestii wyboru bazy S., jako podstawy do ustalenia pozycji nauki polskiej, słusznie organ argumentuje, że zarówno przepisy rozporządzenia jak i ustawy nie obligują Komisji do skorzystania w tym zakresie z konkretnego katalogu baz, a więc wybór tej właśnie bazy jest legalny. Przy czym jasnym się wydaje, że żadna z międzynarodowych baz nie będzie posługiwała się tożsamym katalogiem dziedzin i dyscyplin, jakie zostały ustalone w polskim porządku prawnym. Z tego też względu, KEN ustalając progi procentowe uwzględniła dostępne subdyscypliny, co pozwoliło na szczegółowe i rzetelne przeanalizowanie międzynarodowych wskaźników bibliometrycznych w kontekście polskiego dorobku naukowego w danej dyscyplinie.
Rozpatrując ponownie sprawę Minister zapoznał się z opinią przedłożoną przez Komisję w ww. uchwale i oceną sporządzoną w module SEDN systemu POL-on oraz przeanalizował argumenty podniesione przez skarżącego we wniosku i stwierdził brak podstaw do uchylenia decyzji z dnia 27 lipca 2022 r.
Analizując pozostałe zarzuty skargi, Sąd przyjął, że także te nie są zasadne. Dokonując takiej oceny Sąd wziął pod uwagę specyfikę postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, które to szczegółowo uregulowano m.in. w rozporządzeniu, i nie stwierdził, aby procedura znajdująca zastosowanie w sprawie - dotycząca przyznania kategorii naukowych, została istotnie naruszona;
Sąd stwierdza, że rozpatrując ponownie sprawę Minister przeanalizował całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji opisał zarówno przebieg oceny, jak i wskazał przepisy, na podstawie których została ona przeprowadzona, omówił uzyskane przez skarżącego wyniki punktowe w poszczególnych kryteriach, a w przypadku oceny eksperckiej - przedstawił jej uzasadnienie. Dokonał on także własnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, co doprowadziło do zmiany przyznanej punktacji w Kryterium I. Ocena skarżącego w kryterium I ewaluacji, ustalona po ponownym rozpatrzeniu sprawy zgodnie z zależnością określoną § 21 rozporządzenia, wyniosła Ql = 284,24.
Wynik ten, w konsekwencji nie pozwolił jednak na poddanie skarżącego dodatkowej ocenie eksperckiej, gdyż stanowi 83% najwyższego wyniku w kryterium I ewaluacji. Słusznie bowiem organ wskazuje, że możliwość poddania skarżącego dodatkowej ocenie eksperckiej oparta jest na dwóch kumulatywnych przesłankach: działalność naukowa podmiotu musi zostać zaliczona do kategorii A, a wynik uzyskany przez podmiot w kryterium I ewaluacji musi mieć wartość nie niższą niż ustalony przez Komisję próg procentowy. Wobec niespełnienia przez skarżącego drugiego z tych warunków, nie było prawnej możliwości przeprowadzenia dodatkowej oceny eksperckiej o której mowa w § 28 ust 4-7 rozporządzenia.
Z powyższych przyczyn Sąd nie dopatrzył się w działaniu Ministra, jako organu w obu postępowaniach ewaluacyjnych, wad polegających na uchybieniu sposobowi prowadzenia postępowania ewaluacyjnego, określonemu zarówno w ustawie o szkolnictwie, jak i szczegółowo uregulowanemu w mającym w tej sprawie zastosowanie rozporządzeniu.
Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie pozwala też na uznanie, że jej uzasadnienie sporządzone zostało z naruszeniem art. 107 § 3 i art. 11 k.p.a. Podkreślić należy, że w zaskarżonej decyzji organ wyjątkowo skrupulatnie opisał nie tylko sposób dojścia do kwestionowanego przez stronę rozstrzygnięcia, ale także wskazał te fakty, które uznał za udowodnione z przywołaniem dowodów, na których się oparł. Minister wyjaśnił także przyczyny, z powodu których dowodom przedstawionym na etapie ponownego rozpatrzenia sprawy odmówił mocy dowodowej. W uzasadnieniu prawnym wyjaśnił podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem mających zastosowanie przepisów prawa. W ocenie tut. Sądu, z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika ponadto zasadność przesłanek, którymi Minister kierował się przy załatwieniu sprawy
Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w ramach swej kognicji w tej sprawie, nie dopatrzył się naruszenia przez Ministra prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, ani też innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonana przez tut. Sąd analiza akt sprawy nie doprowadziła do uznania, że zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, nakazujące uznać nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub w części. Dlatego też w sprawie niniejszej nie zaistniały przesłanki do zastosowania przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.
Jak zaś już była o tym mowa, Sąd administracyjny nie jest władny do oceny celowości czy słuszności działania organu w procesie przyznania określonej kategorii naukowej, a w szczególności nie może być przedmiotem tej kontroli sądowej słuszność doboru i wiedza specjalistyczna Komisji Ewaluacji Nauki i biorących udział w postępowaniu ekspertów w ocenie kryteriów, w oparciu o które dokonano ostatecznego przyporządkowania do danej kategorii. Podkreślić ponadto należy, że skarżący w postępowaniu administracyjnym i sądowym w żaden procesowo skuteczny sposób nie zakwestionowała wiedzy i doświadczenia KEN lub ekspertów w zakresie przedmiotu prac ewaluacyjnych, a jedynie nie zgodziła się z ich oceną. Trafnie więc wyjaśnił Minister w odpowiedzi na skargę, że w systemie POL-on, w module SEDN, w którym skarżący zamieszczał osiągnięcia ujmowane w kryterium I, II i III, miał zapewniony dostęp do szczegółowych informacji dokumentujących cały proces ewaluacji, w tym do wszystkich opinii KEN, na podstawie których Minister podejmował decyzję. Skarżący miał również wiedzę, jak przebiegał proces oceny, jak oceniono zgłoszone osiągnięcie, ile przyznano za nie punktów, a w przypadku odrzucenia - z jakiego powodu i na podstawie jakiego przepisu Minister uznał, że osiągnięcie to nie spełnia wymagań określonych w rozporządzeniu. Uzasadnionym więc było przekonanie organu, że skarżący miał możliwość skontrolowania poprawności postępowania ewaluacyjnego i czy Minister rozpatrzył cały materiał dowodowy zgromadzony w systemie POL-on.
Nie znajdując podstaw do zakwestionowania zaskarżonej decyzji Ministra z 15 marca 2023 r., Sąd wyjaśnia nadto, że rację ma skarżący, że szczegółowe kryteria ewaluacji powinny być znane przed początkiem okresu ewaluowanego, a jeśli nie było to możliwe, to powinny pozostać niezmienione do końca okresu podlegającego ocenie. Sąd dostrzega przy tym, że zachowanie tych standardów budzi wątpliwości skarżącego zważywszy np. na wprowadzane zmiany do listy czasopism i wydawnictw punktowanych, w których dochodziło do zmian punktacji. Niemniej jednak Sąd stwierdza, że wywodząc w ww. sposób skarżący nie wykazał (nawet nie uprawdopodobnił), aby to ta sytuacja była powodem przyznania mu przez organ kategorii naukowej A, zamiast A+, czy inaczej: że powyższe miało wpływ na wynik sprawy.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.
-----------------------
cm