VII SA/Wa 1708/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2025-03-04
NSAAdministracyjneWysokawsa
ochrona zabytkówroboty budowlanepozwolenie konserwatorskietermin ważnościKodeks postępowania administracyjnegoart. 155 k.p.a.bezprzedmiotowość postępowaniainteres społecznysłuszny interes stronyWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, uznając, że upływ terminu ważności pozwolenia konserwatorskiego nie powoduje jego wygaśnięcia i postępowanie w sprawie jego zmiany nie jest bezprzedmiotowe.

Spółka A. sp. z o.o. wniosła o zmianę pozwolenia konserwatorskiego na roboty budowlane przy zabytku, w tym przedłużenie terminu ważności decyzji. Organ pierwszej instancji odmówił zmiany, a Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uchylił tę decyzję i umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe z powodu upływu terminu ważności pozwolenia. WSA uchylił decyzję Ministra, stwierdzając, że upływ terminu ważności pozwolenia konserwatorskiego ma charakter formalny i nie powoduje jego wygaśnięcia, co oznacza, że postępowanie w sprawie zmiany nie było bezprzedmiotowe.

Sprawa dotyczyła skargi A. sp. z o.o. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, która uchyliła decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i umorzyła postępowanie w przedmiocie zmiany pozwolenia konserwatorskiego na prowadzenie robót budowlanych przy zabytku. Pierwotne pozwolenie, wydane przez Prezydenta Miasta W., miało termin ważności do 24 sierpnia 2023 r. Spółka wniosła o zmianę tej decyzji, m.in. w zakresie przedłużenia terminu ważności. Organ pierwszej instancji odmówił zmiany, argumentując, że nie uwzględnia ona degradacji obiektu. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, uchylając decyzję organu pierwszej instancji, uznał postępowanie za bezprzedmiotowe, ponieważ upływ terminu ważności pozwolenia powoduje jego automatyczne wygaśnięcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że termin ważności pozwolenia konserwatorskiego ma charakter formalny, a nie materialnoprawny, i jego upływ nie powoduje wygaśnięcia decyzji z mocy prawa. W związku z tym, postępowanie w sprawie zmiany decyzji nie było bezprzedmiotowe, a organ odwoławczy naruszył przepisy k.p.a., uchylając decyzję organu pierwszej instancji i umarzając postępowanie. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując, że organ powinien merytorycznie rozpatrzyć wniosek spółki, uwzględniając interes społeczny i słuszny interes strony.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, upływ terminu ważności pozwolenia konserwatorskiego ma charakter formalny i nie powoduje jego wygaśnięcia z mocy prawa. Postępowanie w sprawie zmiany decyzji nie jest bezprzedmiotowe.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że termin ważności pozwolenia konserwatorskiego ma charakter formalny, a nie materialnoprawny. Jego upływ nie skutkuje automatycznym wyeliminowaniem decyzji z obrotu prawnego. Dopóki decyzja nie zostanie uchylona, zmieniona lub stwierdzona jej nieważność, pozostaje ona w obrocie prawnym. W związku z tym, organ nie miał podstaw do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (6)

Główne

k.p.a. art. 155

Kodeks postępowania administracyjnego

Tryb zmiany ostatecznej decyzji może mieć zastosowanie do decyzji związanych, jeśli ustalenie pewnych elementów (np. terminu ważności) ma charakter uznaniowy.

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Umorzenie postępowania jest możliwe tylko wtedy, gdy stało się ono bezprzedmiotowe z jakiejkolwiek przyczyny, co oznacza brak materialnoprawnych podstaw do ingerencji organu.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy uchylając decyzję organu pierwszej instancji, powinien orzec co do istoty sprawy lub umorzyć postępowanie w pierwszej instancji, ale tylko gdy istnieją ku temu podstawy.

u.o.z. art. 36 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków

Pozwolenie konserwatorskie na prowadzenie robót budowlanych.

rozporządzenie art. 13 § ust. 1 pkt 7

Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 2 sierpnia 2018 r. w sprawie prowadzenia prac konserwatorskich, prac restauratorskich i badań konserwatorskich przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków albo na Listę Skarbów Dziedzictwa oraz robót budowlanych, badań architektonicznych i innych działań przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków, a także badań archeologicznych i poszukiwań zabytków

Określenie terminu ważności pozwolenia konserwatorskiego ma charakter formalny.

Pomocnicze

u.o.z. art. 36 § ust. 2 pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków

Brak normy regulującej obowiązek określenia terminu ważności pozwolenia konserwatorskiego ani skutek jego wygaśnięcia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Upływ terminu ważności pozwolenia konserwatorskiego ma charakter formalny i nie powoduje jego wygaśnięcia z mocy prawa. Postępowanie w sprawie zmiany decyzji ostatecznej, nawet po upływie terminu ważności pozwolenia, nie jest bezprzedmiotowe, jeśli wniosek został złożony w odpowiednim trybie. Organ odwoławczy, umarzając postępowanie, naruszył zasadę dwuinstancyjności i obowiązek merytorycznego rozpoznania sprawy.

Odrzucone argumenty

Argumentacja Ministra, że upływ terminu ważności pozwolenia konserwatorskiego powoduje jego wygaśnięcie i bezprzedmiotowość postępowania.

Godne uwagi sformułowania

upływ czasu, na który został wydany akt, a więc nadejście terminu końcowego ma charakter zdarzenia przyszłego i nieuniknionego i powoduje wygaśnięcie aktu termin ważności pozwolenia konserwatorskiego [...] nie ma charakteru materialnego, ale formalny upływ tego terminu nie powoduje, iż decyzja przestaje obowiązywać w obrocie prawnym termin prowadzenia robót nie może być w żadnym razie utożsamiany z terminem ważności decyzji wydanej w trybie art. 36 ustawy o ochronie zabytków

Skład orzekający

Bogusław Cieśla

przewodniczący

Szczepan Borowski

sprawozdawca

Waldemar Śledzik

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja charakteru terminu ważności pozwolenia konserwatorskiego i jego wpływu na możliwość zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a. oraz zasady prowadzenia postępowania administracyjnego."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki pozwolenia konserwatorskiego i jego zmiany w trybie art. 155 k.p.a. w kontekście upływu terminu ważności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z terminami ważności decyzji administracyjnych, co ma praktyczne znaczenie dla wielu inwestorów i przedsiębiorców działających w obszarze ochrony zabytków.

Czy upływ terminu ważności pozwolenia na remont zabytku oznacza jego koniec? WSA: Niekoniecznie!

Dane finansowe

WPS: 697 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 1708/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-03-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bogusław Cieśla /przewodniczący/
Szczepan Borowski /sprawozdawca/
Waldemar Śledzik
Symbol z opisem
6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Skarżony organ
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędziowie sędzia WSA Waldemar Śledzik, asesor WSA Szczepan Borowski (spr.), Protokolant ref. staż. Oliwia Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2025 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą we W. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 kwietnia 2024 r. znak: DOZ-APN.650.458.2023.BP w przedmiocie umorzenia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz skarżącej A. sp. z o.o. z siedzibą we W. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 26 kwietnia 2024 r. znak DOZ-APN.650.458.2023.BP Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej jako: Minister lub organ) uchylił decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej także jako organ pierwszej instancji) z 24 sierpnia 2023 r. odmawiającą zmiany decyzji Prezydenta Miasta W. z [...] sierpnia 2021 r., zezwalającej A. Sp. z o.o. z siedzibą we W. (dalej także jako: skarżąca lub Spółka) na prowadzenie robót budowlanych w budynku dawnej stajni drugiego regimentu koszar artylerii polowej przy ul. [...] (dz. nr [...], ar. [...], obr. [...]) i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji.
Decyzja ta została wydana w następującym stanie sprawy.
W dniu [...] sierpnia 2021 r. Prezydent Miasta W. wydał pozwolenie konserwatorskie na prowadzenie robót budowlanych "w zakresie m.in.: remontu i przebudowy oraz zmiany sposobu użytkowania budynku dawnej stajni drugiego regimentu koszar artylerii na budynek mieszkalno-usługowy przy ul. [...], dz. nr [...], ar. [...], ob. [...], do wniosku dołączono załącznik w postaci projektu architektoniczno-budowlanego autorstwa mgr inż. arch. D.J. z lutego 2021 r.
Spółka wnioskiem z 11 lipca 2023 r. wystąpiła do Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o zmianę decyzji z [...] sierpnia 2021 r.- pozwolenia konserwatorskiego na prowadzenie robót budowlanych przy zabytku w zakresie zatwierdzenia zmian wprowadzanych w projekcie architektoniczno- budowlanym, polegających na zmianie przeznaczenia lokali na parterze z usługowych na cztery lokale gastronomiczne i zmianę kategorii zagrożeń ludzi w pomieszczeniach parteru na ZL-I, zmianę ilości mieszkań oraz wydłużenie terminu wydanej decyzji z 24 sierpnia 2023 r. na 31 grudnia 2024 r.
Decyzją z dnia 24 sierpnia 2023 r. organ pierwszej instancji odmówił zmiany wymienionej decyzji Prezydenta W. wskazując, że zmiana decyzji w zakresie prac oraz terminu jej ważności narusza zasady ochrony zabytków, gdyż nie uwzględnia degradacji jakiej obiekt uległ od czasu wydania pozwolenia konserwatorskiego z dnia [...] sierpnia 2021 r.
Od tej decyzji Spółka złożyła odwołanie.
Spółka zarzuciła organowi pierwszej instancji naruszenie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako: k.p.a.) w zw. z art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (obecnie: Dz.U. z 2024 r., poz. 1292, dalej jako: ustawa o ochronie zabytków) poprzez odmowę zmiany pozwolenia konserwatorskiego w zakresie terminu jego ważności, w sytuacji, gdy za tą zmianą przemawia zarówno interes społeczny, jak również słuszny interes Spółki. Ponadto Spółka cofnęła wniosek z dnia 11 lipca 2023 r. w zakresie żądania zmiany pozwolenia konserwatorskiego dotyczącego zatwierdzenia zmian w projekcie architektoniczno-budowlanym. Skarżąca wskazała, że 18 września 2023 r. wystąpiła do organu ochrony konserwatorskiej z wnioskiem o wydanie pozwolenia na przeprowadzenie prac zabezpieczających budynek dawnej stajni drugiego regimentu koszar artylerii polowej przed degradacją i szkodliwym oddziaływaniem realizowanej inwestycji budowlanej, na podstawie ekspertyzy technicznej.
Wspomnianą na wstępie decyzją z 26 kwietnia 2024 r. Minister uchylił decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, że upływ czasu, na który został wydany akt, a więc nadejście terminu końcowego ma charakter zdarzenia przyszłego i nieuniknionego i powoduje wygaśnięcie aktu, który bez tego postanowienia dodatkowego mógłby dać podstawę dla niekończącej się działalności. Upływ terminu działa zawsze automatycznie - akt wygasa. Powyższe, zdaniem organu, oznacza, że po upływie terminu ważności określonego w pozwoleniu, decyzja ta traci swoją moc prawną. Z kolei utrata mocy obowiązującej decyzji powoduje, że nie może być ona przedmiotem obrotu prawnego.
Organ stwierdził, że decyzją z [...] sierpnia 2021 r. organ ochrony konserwatorskiej udzielił pozwolenia konserwatorskiego na rzecz skarżącej Spółki na prowadzenie robót budowlanych w zakresie remontu i przebudowy oraz zmiany sposoby użytkowania budynku - dawnej stajni drugiego regimentu koszar artylerii na budynek mieszkalno-usługowy. Termin ważności wymienionego pozwolenia upłynął 24 sierpnia 2023 r. Organ stanął na stanowisku, że skoro decyzja ta utraciła swoją moc prawną z dniem 24 sierpnia 2023 r., nie istnieje zatem możliwość jej zmiany po tym terminie.
Stąd też organ uznał, że należało orzec o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Od tej decyzji skargę złożyła A. Sp. z o.o. z siedzibą we W. wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
1. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego wadliwe zastosowanie wyrażające się w uznaniu, że upływ terminu określonego w ostatecznej decyzji z dnia [...] sierpnia 2021 r. uniemożliwia kontynuowanie postępowania administracyjnego w sprawie zmiany tej decyzji, podczas gdy upływ tego terminu nie skutkuje automatycznym wyeliminowaniem z obrotu prawnego pozwolenia konserwatorskiego, co uzasadniało dalsze procedowanie złożonego przez Spółkę wniosku celem dokonania przez organ oceny, czy za zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony;
2. art. 36 ust. 1 pkt 1 oraz art. 38 ust. 6 ustawy o ochronie zabytków w zw. z § 13 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 2 sierpnia 2018 r. w sprawie prowadzenia prac konserwatorskich, prac restauratorskich i badań konserwatorskich przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków albo na Listę Skarbów Dziedzictwa oraz robót budowlanych, badań architektonicznych i innych działań przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków, a także badań archeologicznych i poszukiwań zabytków (Dz. U. z 2021 r. poz. 81, dalej jako rozporządzenie), poprzez wadliwe uznanie, że upływ terminu określonego w decyzji o pozwoleniu konserwatorskim prowadzi jednocześnie do wygaśnięcia tej decyzji, podczas gdy w przypadku wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, pozwolenie konserwatorskie podlega skonsumowaniu i obowiązuje dopóki decyzja o pozwoleniu na budowę pozostaje w obrocie prawnym, co w konsekwencji umożliwia przeprowadzenie wszczętego w niniejszej sprawie postępowania celem merytorycznego rozpoznania sprawy z perspektywy przesłanki wystąpienia interesu społecznego lub słusznego interesu strony;
3. art. 36 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków poprzez błędną wykładnię prowadzącą do uznania, jakoby z treści tego przepisu wynikał obowiązek określenia terminu ważności pozwolenia konserwatorskiego, podczas gdy w przepisie tym brak jest normy regulującej ten element decyzji (termin), a tym bardziej skutek w postaci wygaśnięcia decyzji, co jednocześnie potwierdza, że określony w pozwoleniu konserwatorskim termin nie ma charakteru materialnoprawnego;
4. art. 155 w zw. z art.105 k.p.a., poprzez wadliwe uznanie, że upływ terminu w dacie orzekania uniemożliwia przeprowadzenie postępowania administracyjnego w trybie nadzwyczajnym, podczas gdy Spółka złożyła wniosek o wszczęcie postępowania w dniu 14 lipca 2023 r. i tę datę, jako datę wszczęcia postępowania o zmianę decyzji ostatecznej organ zobowiązany był uwzględnić, gdyż strona nie ma żadnego wpływu na datę orzekania, a co za tym idzie nie może ponosić negatywnych konsekwencji wynikających z przewlekłego prowadzenia postępowania;
5. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., polegające na naruszeniu podstawowych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady praworządności i prawdy obiektywnej, przejawiające się wydaniem decyzji, która nie odpowiada prawu, bowiem podjęta została w wyniku zaniechania przeprowadzenia rzetelnej i wszechstronnej oceny specyfiki decyzji o pozwoleniu konserwatorskim w całokształcie procesu inwestycyjnego co skutkowało wyprowadzeniem dowolnego wniosku jakoby upływ terminu określonego w pozwoleniu konserwatorskim uniemożliwiał przeprowadzenie postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji na podstawie art. 155 k.p.a.
6. art. 107 § 3 k.p.a., poprzez zaniechanie obowiązku zawarcia w decyzji wszystkich obligatoryjnych elementów uzasadnienia decyzji, w szczególności brak wszechstronnego i kompleksowego rozważenia w uzasadnieniu wszystkich okoliczności mających wpływ na ocenę dopuszczalności zmiany decyzji, zaś kilkuzdaniowe uzasadnienie decyzji ograniczające się w większości jedynie do przytoczenia stanowisk doktryny i orzecznictwa w oderwaniu od istoty i charakteru pozwolenia konserwatorskiego, z całą pewnością nie stanowi o spełnieniu wymogów odnoszących się do elementów uzasadnienia prawnego decyzji;
W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła argumenty stanowiące, w jej ocenie, o zasadności opisanych zarzutów.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie wskazując, że motywy rozstrzygnięcia zostały wyczerpująco przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta dokonywana jest, co do zasady, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako: p.p.s.a) sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Stosownie zaś do art. 134 p.p.s.a., sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowej była decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, którą to organ uchylił decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków odmawiającą, w trybie określonym w art. 155 k.p.a., zmiany ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta W. zezwalającej na prowadzenie robót budowlanych przy zabytku i umorzył postępowanie administracyjne.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Tryb nadzwyczajny określony w art. 155 może mieć zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do decyzji opartych na uznaniu administracyjnym, natomiast zastosowanie go w stosunku do decyzji związanych jest niedopuszczalne. Może on mieć zastosowanie tylko do decyzji, w których organ ma możliwość swobody decyzyjnej w orzekaniu, w ramach której może uwzględnić interes społeczny lub słuszny interes strony. Dlatego przepisu tego nie można stosować dla uchylenia lub zmiany decyzji, przy wydaniu której organ nie posiadał żadnego luzu decyzyjnego, gdyż bezwzględnie obowiązujący przepis prawa materialnego zobowiązywał go, przy ustaleniu istnienia określonych w nim przesłanek, do wydania takiej decyzji (tak A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 155 i powołane tam orzecznictwo).
Zaznaczyć należy, że decyzja o pozwoleniu konserwatorskim, wydana na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków ma charakter decyzji związanej, jednak ustalenie terminu ważności takiego pozwolenia, jako jednego z elementów pozwolenia konserwatorskiego (§ 13 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia), ma charakter uznaniowy, a zatem istnieje możliwość zmiany tego elementu w trybie zmiany ostatecznej decyzji określonym w art. 155 k.p.a.
Wbrew twierdzeniu Ministra termin ważności pozwolenia konserwatorskiego, o którym stanowi § 13 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia nie ma charakteru materialnego, ale formalny (por. prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 16 września 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 644/21). Oznacza to, że upływ tego terminu nie powoduje, iż decyzja przestaje obowiązywać w obrocie prawnym. Dopóki ta ostateczna decyzja nie zostanie uchylona, zmieniona, nie zostanie stwierdzona jej nieważność lub wygaśnięcie w jednym z nadzwyczajnych trybów administracyjnych przewidzianych w k.p.a., dopóty pozostaje ona w tym obrocie.
Przechodząc do oceny skutków upływu terminu ważności pozwolenia konserwatorskiego należy zwrócić uwagę, że w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, który Sąd w niniejszej sprawie podziela, zgodnie z którym termin prowadzenia robót nie może być w żadnym razie utożsamiany z terminem ważności decyzji wydanej w trybie art. 36 ustawy o ochronie zabytków. W związku z powyższym określony w pierwotnym pozwoleniu termin na prowadzenie prac mógł zostać zmieniony również po upływie terminu jego ważności. Jest to o tyle racjonalne, że zmiana uwarunkowań faktycznych związanych z prowadzeniem prac przy zabytku i ewentualna zasadność wydłużenia tego terminu powinny być przeanalizowane przez organ w oparciu o przesłanki określone w art. 155 k.p.a. Przy tym sama data złożenia wniosku o zmianę decyzji nie ma znaczenia. Tym bardziej jednak złożenie wniosku jeszcze w okresie, kiedy strona mogła prowadzić prace określone w pozwoleniu, obligował organ do jego merytorycznego rozpoznania (por. m.in. wyrok NSA z 18 października 2018 r., sygn. akt II OSK 2863/17). W dacie ważności pozwolenia konserwatorskiego strona posiada uprawnienie do złożenia wniosku o pozwolenie na przeprowadzenie robót budowlanych przy zabytku (por. wyroki NSA z 31 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 2855/17 oraz WSA w Warszawie z 21 czerwca 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 1009/16). Po upływie terminu ważności pozwolenia konserwatorskiego strona nie ma jedynie uprawnienia do złożenia skutecznego wniosku o pozwolenie na przeprowadzenie robót budowlanych przy zabytku, co jednak nie oznacza, że pozwolenie takie jak wspomniano, nie funkcjonuje w obrocie prawnym. Argumenty te świadczą o formalnym charakterze terminu, o którym mowa w § 13 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia
Tym samym, zdaniem Sądu organ wydając zaskarżoną decyzję naruszył przepisy prawa materialnego tj. art. 36 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków w związku z § 13 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia. Nieuprawnione było bowiem jego stanowisko, że upływ terminu na jaki zostało wydane pozwolenie konserwatorskie spowodował wyeliminowanie z mocy prawa tej decyzji z obrotu prawnego.
Nie można zatem zaakceptować stanowiska organu, który przyjął, że skoro ekspirował termin ważności pozwolenia konserwatorskiego to wygasło samo pozwolenie, co z kolei spowodowało bezprzedmiotowość postępowania wszczętego na wniosek skarżącej złożony w trybie art. 155 k.p.a. o zmianę ostatecznej decyzji w zakresie przedłużenia terminu ważności pozwolenia. Niewłaściwe zatem było uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania administracyjnego wszczętego na skutek wniosku skarżącej o zmianę ostatecznej decyzji administracyjnej.
W ocenie Sądu decyzje organów obu instancji, z przyczyn omówionych powyżej zapadły z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 155 k.p.a.
Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Decyzja wydana na podstawie wskazanego przepisu nie rozstrzyga sprawy merytorycznie (w jej znaczeniu materialnym), a ma charakter wyłącznie procesowy. Wydanie takiej decyzji zamyka drogę do konkretyzacji praw lub obowiązków stron i kończy bieg postępowania w określonej instancji administracyjnej (por. P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2024, art. 105 i powołane tam orzecznictwo). W rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego, co oznacza, że jakiekolwiek rozstrzygnięcie organu - pozytywne, czy negatywne - staje się prawnie niedopuszczalne (por. m.in. wyroki NSA: z 30 kwietnia 2024 r., sygn. akt I OSK 2309/22, z 27 marca 2024 r., sygn. akt II OSK 1687/21 i z 22 marca 2022 r., sygn. akt II GSK 103/22). O bezprzedmiotowości postępowania można mówić wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.
W niniejszej sprawie, jak wskazano, organ nie miał podstaw do umorzenia postępowania albowiem zarówno w momencie złożenia wniosku, jak też w momencie orzekania istniała materialnoprawna przesłanka do wydania decyzji rozstrzygającej żądanie wniosku, co do jego meritum.
Tym samym Minister uchylając decyzję organu pierwszej instancji, który po merytorycznym rozpoznaniu wniosku skarżącej odmówił zmiany decyzji o pozwoleniu konserwatorskim i umarzył postępowanie administracyjne, naruszył art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. W niniejszej sprawie nie miała miejsca sytuacja dająca organowi podstawę do umorzenia postępowania pierwszej instancji.
Organ odwoławczy dochodząc do błędnego wniosku o bezprzedmiotowości postępowania (umarzając to postępowanie) nie odniósł się do zarzutów i argumentów Spółki przedstawionych w odwołaniu, do czego był zobowiązany.
W tej sytuacji, ponownie rozpoznając sprawę organ, działając zgodnie z wyrażoną w art. 15 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności, rozpatrzy odwołanie skarżącej od decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, czego umarzając postępowanie nie uczynił. Przypomnieć należy, że istota dwuinstancyjności sprowadza się do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia tożsamej pod względem przedmiotowym i podmiotowym sprawy administracyjnej (por. H. Knysiak-Sudyka [w:] A. Cebera, J. G. Firlus, A. Golęba, T. Kiełkowski, K. Klonowski, M. Romańska, H. Knysiak-Sudyka, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2023, art. 15.). Organ rozważy zatem możliwość zastosowania art. 155 k.p.a. biorąc pod uwagę okoliczności faktyczne i prawne inwestycji, w szczególności czy zmiana terminu ważności pozwolenia konserwatorskiego udzielonego skarżącej, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jest zgodna nie tylko z interesem Spółki, ale również czy przemawia za tym interes społeczny. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania organ wyda jedno z rozstrzygnięć określonych w art. 138 § 1 (z wyłączeniem umorzenia postępowania administracyjnego w związku z upływem ważności pozwolenia konserwatorskiego) lub w art. 138 § 2 k.p.a.
Sąd zaznacza, że na obecnym etapie postępowania, z uwagi na powyżej opisane okoliczności, brak było podstaw do oceny zasadności wniosku Spółki o zmianę ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta W. z [...] sierpnia 2021 r. Mając na uwadze powyższe Sąd uwzględnił skargę i działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2, p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). Na koszty złożyły się: 200 złotych tytułem wpisu sądowego, 480 złotych tytułem wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym oraz 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI