VII SA/Wa 1689/21

VII SA/Wa 1689/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-10-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Siwek /sprawozdawca/
Izabela Ostrowska
Joanna Gierak-Podsiadły /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 499/22 - Postanowienie NSA z 2022-07-13
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 51 ust. 5, art. 50 ust. 1, art. 32 ust. 4 pkt 2, art. 48 ust. 3 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędziowie sędzia WSA Izabela Ostrowska, sędzia WSA Andrzej Siwek (spr.), , Protokolant spec. Agnieszka Wrzodak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2021 r. sprawy ze skargi [...] Banku Spółdzielczego [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "[...]WINB"’ "organ odwoławczy", "organ II instancji"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021, poz. 735 ze zm.- ze zm., dalej jako: "k.p.a.") oraz na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm., dalej jako: "p.b."), po rozpatrzeniu odwołania syndyka masy upadłości [...] Sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w [...] od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej "PINB w [...]", "PINB", "organ I instancji") z dnia [...] września 2019 r., nr [...] nakazującej, w terminie 3 miesięcy, od dnia kiedy decyzja stanie się ostateczna, Gminie [...] w zakresie działek nr ew. [...] obr. [...] w [...] oraz [...] Sp. z o.o. w zakresie działki nr ew. [...] obr. [...] w [...] rozbiórkę konstrukcji żelbetowej budynku składającej się z dwóch kondygnacji podziemnych ze stropem na poziomie +/- 0.00, usytuowanej na terenie działek nr ew. [...] obr. [...] w [...] przy zbiegu ul. [...] wraz z zasypaniem wykopu szerokoprzestrzennego i uporządkowaniem terenu, utrzymał w mocy decyzję I instancji.
Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją Starosty [...] z dnia [...] września 2007 r. nr [...] zatwierdzono projekt budowlany i udzielono "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w [...] pozwolenia na budowę budynku centrum usługowo-handlowego na działkach nr ew. [...] obr. [...] przy zbiegu ul. [...] w [...]. Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] Starosta [...] wyraził zgodę na przeniesienie ww. decyzji z "[...]" Sp. z o.o. rzecz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...].
W dniu 7 czerwca 2018 r. do PINB w [...] wpłynęło pismo Klubu Radnych Prawa i Sprawiedliwości Miasta [...] w sprawie kontroli realizowanej budowy galerii handlowej w [...] u zbiegu ulic [...] w zakresie zgodności wykonanych robót budowlanych z zapisami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W dniach 6 grudnia .2018 r. i 11 grudnia 2018 r. upoważnieni pracownicy PINB w [...] skutecznie czynności kontrolne na ww. nieruchomości, w wyniku których stwierdzono iż zaawansowanie robót jest na etapie wykonania części konstrukcji żelbetowej obiektu składającej się z dwóch kondygnacji podziemnych ze stropem na poziomie +/- 0.00. Teren inwestycji ogrodzony i zabezpieczony przed dostępem osób postronnych. Podczas kontroli nie prowadzono robót budowlanych. Stwierdzono odstępstwa od projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Starosty [...] z dnia [...] września 2007r. nr [...] polegające na:
1) od strony północno - zachodniej zwiększono długość budynku o ok. 6,7 m - zaprojektowano 103,3 m jest 110,0 m,
2) od strony południowo - wschodniej zwiększono długość budynku o ok. 11,2m - zaprojektowano 98,77m jest 110,0 m,
3) od strony południowo - wschodniej od osi "5" i 1/2 do osi "3" i 1/2 zwiększono szerokość budynku o ok. 1,4 m - zaprojektowano 43,9m jest 45,3m,
4) od strony południowo - wschodniej w osi "12" zwiększono szerokość budynku liczoną łącznie z klatką schodową o ok. 3,4 m - zaprojektowano 49,9 m jest 53,3 m.
PINB w [...] w dniu [...] stycznia 2019 r. wszczął z urzędu postępowania administracyjne w sprawie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego centrum usługowo – handlowego, a następnie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...], powołując się na art. 123 § 1 k.p.a. oraz art. 50 ust. 1 pkt 4 p.b. wstrzymał [...] Sp. z o.o. prowadzenie robót budowlanych przy budowie "Centrum usługowo - handlowego" realizowanego na terenie działek nr ew. [...] obr. [...] przy zbiegu ul. [...]. W [...]. PINB uznał, iż ww. odstępstwa mają charakter istotny i mieszczą się w katalogu odstępstw, o których mowa w art. 36a ust. 5 p.b., albowiem dotyczą charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego, wśród których ustawodawca wymienił: kubaturę, powierzchnię zabudowy, wysokość, długość, szerokość i liczbę kondygnacji. Na postanowienie to nie wpłynęło zażalenie.
Następnie PINB w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...], powołując się na art. 104 k.p.a. oraz art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b., nałożył na [...] Sp. z o.o. obowiązek sporządzenia i przedłożenia, w terminie 3 miesięcy od dnia, kiedy decyzja stanie się ostateczna, czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z robót budowlanych wykonanych przy budowie omawianego "Centrum usługowo - handlowego" oraz w razie potrzeby, określającego zakres wykonania czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Organ wskazał, że zmiany, jakie dokonał inwestor, mieszczą się w katalogu istotnych odstępstw, a z uwagi na fakt, że inwestor nie przedłożył odpowiedniej dokumentacji zatwierdzającej ww. odstępstwa, należy przyjąć , że nastąpiły one samowolnie, tj. bez dopełnienia obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego. Wobec faktu, że inwestor nie posiada decyzji o zmianie pozwolenia na budowę, PINB zobowiązany był do przeprowadzenia postepowania naprawczego.
Inwestor nie wypełnił obowiązku nałożonego ww. decyzją. PINB dodatkowo pismem z dnia 3 lipca 2019 r. poinformował inwestora – [...] Sp. z o.o. – że ww. decyzja z dnia [...] stycznia 2019 r. stała się ostateczna z dniem 6 marca 2019 r., a w dniu 7 czerwca 2019 r. minął termin jej wykonania. W związku z tym PINB ponownie wezwał inwestora do przedłożenia projektu budowlanego zamiennego. Poinformowano, że w przypadku niewykonania ww. obowiązku organ wyda decyzję na podstawie art. 51 ust. 1 p.b.
Inwestor nie wypełnił powyższego wezwania organu.
PINB w [...] decyzją z dnia [...] września 2019 r. nr [...], powołując się na art. 51 ust. 5 p.b., nakazał, w terminie 3 miesięcy, od dnia kiedy decyzja stanie się ostateczna, Gminie [...] w zakresie działek nr ew. [...] obr. [...] w [...] oraz [...] Sp. z o.o. w zakresie działki nr ew. [...] obr. [...] w [...] rozbiórkę konstrukcji żelbetowej budynku składającej się z dwóch kondygnacji podziemnych ze stropem na poziomie +/- 0.00, usytuowanej na terenie działek nr ew. [...] obr. [...] w [...] przy zbiegu ul. [...] wraz z zasypaniem wykopu szerokoprzestrzennego i uporządkowaniem terenu.
Organ w uzasadnieniu decyzji opisał stan faktyczny sprawy i ponownie wskazał, że wobec faktu, że inwestor nie posiada projektu zamiennego zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę, decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. nałożono na inwestora obowiązek sporządzenia i przedłożenia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z robót budowlanych wykonanych przy budowie "Centrum usługowo-handlowego" Przedmiotowa decyzja stała się wymagalna w dniu 7 czerwca 2019 r., lecz inwestor do dnia dzisiejszego nie przedłożył projektu zamiennego.
Ponadto PINB wskazał, że w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości, na których realizowana była budowa "Centrum usługowo-handlowego" przesłuchał strony postępowania. W dniu 29 lipca 2019 r. przesłuchano radcę prawnego E. S.-S. - upoważnionego przedstawiciele [...] Sp. z o.o. użytkownika wieczystego działki nr ew. [...] obr. [...] w [...], która oświadczyła, że [...] Sp. z o.o. nie wyrażała zgody na prowadzenie robót budowlanych, na terenie działki nr ew. [...],[...] Sp. z o.o. i nie zamierza w przyszłości takiej zgody udzielić. W dniu 9 sierpnia 2019 r. przesłuchano J. M. Prezydenta Miasta [...], który oświadczył, że wyrokiem Sądu Okręgowego [...] w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., który jest prawomocny, prawo wieczystego użytkowania działek nr ew. [...] obr. [...] w [...] zostało wygaszone [...] Sp. z o.o. i jej następcy [...] Sp. z o.o. Gmina [...] jest samoistnym właścicielem nieruchomości. Ponadto umowa dzierżawy na pozostałe działki wymienione w pozwoleniu na budowę, będące własnością Miasta [...] wygasła, inwestor nie dysponuje tymi działkami. J. M. Prezydent Miasta [...] oświadczył, że :
- na dzień dzisiejszy inwestor nie ma żadnych możliwości prowadzenia prac budowlanych na terenie nieruchomości będących własnością Miasta [...],
- Miasto [...] nie jest zainteresowane kontynuowaniem budowy wykonanych naniesień, które powstały niezgodnie z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, czyli w złej wierze.
Organ I instancji wskazał, że w świetle powyższego inwestor nie posiada prawa do dysponowania nieruchomościami na cele budowlane a właściciel i użytkownik wieczysty nieruchomości nie są zainteresowani kontynuacją budowy, konieczne jest zatem nakazanie przewidzianej w art. 51 ust. 5 p.b. rozbiórki całego niedokończonego obiektu z uwagi, iż inwestor nie będzie miał możliwości wykonania nałożonej na niego decyzji, gdyż właściciel oraz użytkownik wieczysty także nie wyrażają zgody na prowadzenie prac budowlanych.
Pismem z dnia 24 września 2019 r. odwołanie od powyższej decyzji złożył Syndyk masy upadłości [...] Sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w [...] (dalej jako "Syndyk"). Podniósł zarzuty:
I. naruszenia praw materialnego:
1) naruszenia art. 51 ust. 5 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. przez bezzasadne przyjęcie, że konstrukcja, w części w jakiej jest ona usytuowana na terenie działki nr ew. [...], obręb [...] w [...], której użytkownikiem wieczystym jest spółka, jest obarczona istotnymi odstępstwami od projektu budowlanego i w następstwie tego wydanie decyzji nakazującej rozebranie Konstrukcji, w sytuacji, gdy poczynione w sprawie ustalenia faktyczne jednoznacznie wskazują, że konstrukcja w części posadowionej na działce spółki, jest w pełni zgodna z zatwierdzonym projektem budowlanym, wobec czego nakazanie rozbiórki tej części konstrukcji jest nieuzasadnione;
II. naruszenia prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1) naruszenia art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., przez nienależytą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i bezzasadne przyjęcie, że konstrukcja posadowiona na działce spółki zawiera istotne odstępstwa od projektu budowlanego oraz jest niezgodna z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, jak również nienależyte przedstawienie przesłanek, którymi kierował się organ I instancji oceniając przedmiotowe fakty, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie dowodzi, że uchybieniami dotknięta jest wyłącznie część Konstrukcji posadowiona na innych działkach niż działka spółki;
2) naruszenia art. 7a § 1 k.p.a., przez brak rozstrzygnięcia ewentualnych wątpliwości co do treści normy prawnej będącej podstawą zaskarżonej decyzji na korzyść spółki, w sytuacji w której nie sprzeciwiały się temu żadne interesy innych stron albo osób trzecich, na które wynik niniejszego postępowania ma bezpośredni wpływ;
3) naruszenia art. 81 a § 1 k.p.a., przez brak rozstrzygnięcia ewentualnych niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść spółki, w sytuacji w której przedmiotem niniejszego postępowania jest nałożenie na spółkę obowiązku w postaci nakazania jej dokonania rozbiórki konstrukcji.
Syndyk wskazał, że organ I instancji, w sposób nieuzasadniony, pominął okoliczność, że ewentualne istotne odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego występują jedynie na nieruchomościach stanowiących własność Gminy [...], nie zaś działki spółki [...]. Tym samym część konstrukcji, która posadowiona jest na działce spółki powinna być traktowana odrębnie. W odniesieniu do tego samego obiektu budowlanego może okazać się konieczne prowadzenie dwóch postępowań nadzorczych. Tym samym bezzasadnie przyjęto, że konstrukcja posadowiona nadziałce spółki zawiera istotne odstępstwa od projektu budowlanego. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie dowodzi, że uchybieniami dotknięta jest wyłącznie część konstrukcji posadowiona na innych działkach niż działka spółki.
Pismem z dnia 8 października 2019 r. odwołanie złożył także inwestor – [...] Sp. z o.o. - wskazując, że będzie się domagać wynagrodzenia za posadowione naniesienia, a rozbiórka konstrukcji uniemożliwi przeprowadzenie procesu szacowania wartości naniesień, które inwestor zamierza przeprowadzić przy udziale powołanego do tego biegłego.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...][...]WINB stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez inwestora. [...] Sp. z o.o. nie złożyła skargi na powyższą decyzję.
Po rozpoznaniu odwołania Syndyka masy upadłości [...] Sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w [...],[...]WIN decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję I instancji
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji [...]WINB podzielił argumentację organu I instancji. Organ odwoławczy ponownie podkreślił, że inwestor nie przedstawił wymaganej dokumentacji w związku z decyzją PINB z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...], a treść art. 51 ust. 5 p.b. jest jednoznaczna i nie budzi wątpliwości. Decyzja organu nadzoru budowlanego w tym przedmiocie ma charakter związany a nie uznaniowy, ustawodawca nie pozostawia bowiem właściwemu organowi wyboru treści rozstrzygnięcia - nakazując mu stosować art. 51 ust. 5 p.b., czyli nakaz rozbiórki. Ponownie także [...]WINB podkreślił, że inwestor nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Odnosząc się do zarzutów odwołania [...]WINB podniósł, że i w omawianej sprawie analizowana jest pod względem zgodności z przepisami inwestycja polegająca na budowie "Centrum handlowo - usługowego" jako całość, nie zaś poszczególne jej fragmenty, tj. np. część realizowana wyłącznie na działce nr ew. [...] obr. [...] w [...].
Ponadto odwoławczy wskazał, że w myśl art. 52 p.b. inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51. Adresatem decyzji wymienionych w art. 52 winien być w pierwszym rzędzie inwestor, jako sprawca samowoli. Inwestor może być właścicielem nieruchomości na terenie, której usytuowany jest sporny obiekt budowlany. Jednak nie zawsze tak jest, gdyż prawo inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane może wynikać z innego tytułu prawnego niż prawo własności albo inwestor może w ogóle nie mieć takiego prawa. Inwestor, który posiadał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane mógł je utracić (co miało miejsce w niniejszej sprawie) i w dacie wydawania decyzji prawo do dysponowania nieruchomością może mieć inny podmiot. Decyzje wydawane na podstawie art. 51 Prawa budowlanego winny zawsze być kierowane do tego podmiotu, który aktualnie posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane lub jest właścicielem, chociaż faktycznie nie byt inwestorem. Nakazanie w decyzji wykonania czynności, o których mowa w art. 51 w stosunku do podmiotu, który aktualnie nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane lub nie jest jej właścicielem mogłoby sprawić, że taka decyzja byłaby niewykonalna, a więc nieważna. W przedmiotowej sprawie zebrany materiał dowodowy jest wystarczający i pozwala na stwierdzenie, że nałożenie obowiązku rozbiórki na Gminę [...] i [...] Sp. z o.o. we wskazanym w sentencji zakresie było właściwe. Organy oparły się na zgromadzonej dokumentacji, informacjach uzyskanych od właściwych podmiotów, protokołach kontroli.
Skargę na powyższą decyzję wniósł syndyk masy upadłości [...] Sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucił:
I. naruszenie prawa materialnego, tj.:
1) naruszenie art. 51 ust. 5 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b., przez bezzasadne przyjęcie, że:
- konstrukcja żelbetowa budynku składająca się z dwóch kondygnacji podziemnych ze stropem na poziomie +/- 0.00, w części w jakiej jest ona usytuowana na terenie działki nr ew. [...], obręb [...] w [...], której użytkownikiem wieczystym jest spółka jest obarczona istotnymi odstępstwami od projektu budowlanego i w następstwie tego utrzymanie w mocy decyzji nakazującej rozebranie konstrukcji w sytuacji, gdy poczynione w sprawie ustalenia faktyczne jednoznacznie wskazują, że konstrukcja co najmniej w części posadowionej na działce spółki, jest w pełni zgodna z zatwierdzonym projektem budowlanym, wobec czego nakazanie rozbiórki tej części konstrukcji jest nieuzasadnione;
- nakaz rozbiórki powinien odnosić się do konstrukcji jako całości, podczas gdy rozbiórkę na podstawie art. 51 ust.5 p.b. można nakazać jedynie w takim zakresie, w jakim wybudowano obiekt z naruszeniem prawa, czyli nie w odniesieniu do tej części robót, które powstały zgodnie z pozwoleniem na budowę, a zatem nakazanie rozbiórki konstrukcji jako całości jest nieuzasadnione;
- inwestor zobowiązany był do wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, podczas gdy przepis art. 51 ust. 1 pkt 3 nie nakłada na inwestora obowiązku przedłożenia oświadczenia określonego w art. 33 ust.2 pkt 2 p.b.
II. naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) naruszenie art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., przez nienależytą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i bezzasadne przyjęcie, że:
- konstrukcja posadowiona na działce spółki zawiera istotne odstępstwa od projektu budowlanego, jak również nienależyte przedstawienie przesłanek, którymi kierował się organ II instancji oceniając przedmiotowy fakt, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie dowodzi, że uchybieniami dotknięta jest wyłącznie część konstrukcji posadowiona na innych działkach niż działka spółki;
- cała konstrukcja jest wybudowana niezgodnie z pozwoleniem na budowę podczas gdy nie wynika to ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego;
- stan prawny nieruchomości został prawidłowo ustalony, w sytuacji gdy organ I instancji oparł się w tej mierze na oświadczeniach strony, Gminy [...], nie przeprowadzając dowodów z dokumentów;
- spółka nie wyraża zgody na przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego w sytuacji gdy złożyła odwołanie od decyzji Organu I instancji nakazującej rozbiórkę.
2) naruszenie art. 7a § 1 k.p.a., przez brak rozstrzygnięcia ewentualnych wątpliwości co do treści normy prawnej będącej podstawą zaskarżonej decyzji na korzyść spółki, w sytuacji w której nie sprzeciwiały się temu żadne interesy innych stron albo osób trzecich, na które wynik niniejszego postępowania ma bezpośredni wpływ;
3) naruszenie art. 81a § 1 k.p.a., przez brak rozstrzygnięcia ewentualnych niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść spółki, w sytuacji w której przedmiotem niniejszego postępowania jest nałożenie na spółkę obowiązku w postaci nakazania jej dokonania rozbiórki Konstrukcji.
W uzasadnieniu skargi Syndyk powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu. Ponadto podkreślił, że organy, zarówno I i II instancji, bezzasadnie uznały, że podstawą wydania decyzji nakazującej rozbiórkę na podstawie art. 51 ust. 5 p.b. jest ustalenie przez organy (na podstawie oświadczeń strony), że inwestorowi nie przysługuje prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Przepis art. 51 ust. 1 pkt 3 nie przewiduje po stronie inwestora obowiązku przedstawienia takiego oświadczenia, obowiązek taki nie został zresztą nałożony decyzją z [...] stycznia 2019 roku zobowiązująca inwestora do przedłożenia projektu budowlanego zamiennego. Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem organów, że ewentualny brak prawa do dysponowania nieruchomością uzasadnia wydanie przedmiotowego nakazu rozbiórki.
Ponadto syndyk wskazał, że organ I instancji swoje rozstrzygnięcie oparł na oświadczeniach Prezydenta Miasta [...], zarówno co treści wyroku Sądu Okręgowego [...] w [...] z dnia [...] grudnia 2014 roku, treści i okresu obowiązywania umów dzierżaw dotyczących części działek objętych pozwoleniem na budowy, a także zgodności naniesień na przedmiotowej nieruchomości z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Zdaniem syndyka organ powinien w tym zakresie przeprowadzić dowód z dokumentów, w tym dokumentów urzędowych, potwierdzających stan prawny nieruchomości.
Odpowiadając na skargę [...]WINB podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt VII SA/Wa 684/20. W dniu 2 lipca 2020 r. do Sądu wpłynął wniosek [...] Banku Spółdzielczego w [...] (dalej jako "Bank"’ strona skarżąca") o dopuszczenie do udziału w postępowania w charakterze uczestnika. Bank wskazał, że w dniu [...] marca 2020 r nastąpiło przeniesienie użytkowania wieczystego działku nr ewid. [...] obręb [...] w [...] w drodze umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego, zawartej między [...] Sp. z o.o. w upadłości a Bankiem. WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 30 lipca 2020 r. dopuścił Bank do udziału w niniejszym postępowaniu sądowo-administracyjnym w charakterze uczestnika.
WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 2 marca 2021 r. umorzył postępowanie sądowe ze skargi Syndyka na decyzję [...]WINB z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...]. Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie wyniknęła bezprzedmiotowość postępowania z przyczyn podmiotowych. Przestała bowiem istnieć skarżąca spółka [...] sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w [...]. W art. 270 i 271 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1526, dalej: "k.s.h.") wskazane są przyczyny rozwiązywania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Zdarzenia tam wymienione powodują wszczęcie postępowania likwidacyjnego, które, w przypadku jego zakończenia skutkują, zgodnie z art. 272 k.s.h. wykreśleniem spółki z rejestru. Chwilą rozwiązania spółki jest nie moment zaistnienia przyczyny, ale wykreślenie z rejestru jako następstwo postępowania likwidacyjnego lub upadłościowego. Byt prawny spółki ustaje więc z chwilą jej wykreślenia z Krajowego Rejestru Sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2011 r. sygn. akt I FSK 1502/10). W rozpoznawanej sprawie, skarżąca spółka została wykreślona z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego w dniu [...] grudnia 2020 r., a zatem z tym dniem ostatecznie ustał jej byt prawny.
Naczelny Sąd Administracyjny (dalej jako "NSA") postanowieniem z dnia 30 lipca 2021 r. sygn. akt II OZ 470/21 NSA uchylił postanowienie WSA w Warszawie z dnia 2 marca 2021 r. umarzające postępowanie sądowe w niniejszej sprawie. NSA wskazał, że skutek zawarcia w dniu [...] marca 2020 r. pomiędzy Syndykiem a Bankiem umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego działki nr ew. [...] w [...] nastąpiło przejęcie przez Bank pełni praw spółki [...] – na rzecz której skargę wniósł Syndyk – w zakresie wyznaczającym interes prawny do zaskarżenia decyzji [...]WINB z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...]. Bank jako aktualny użytkownik wieczysty ww. działki wszedł bezpośrednio w wynikające z zaskarżonej decyzji prawa i obowiązki [...] sp. z o.o., na rzecz której działał Syndyk jako skarżący. Przejęcie tych uprawnień oznacza w konsekwencji także, że w dalszym postępowaniu sądowym to ten nowy podmiot musiałby być traktowany jako wnoszący skargę a orzeczenia Sądu winny być skierowane do tego następcy, z takim zastrzeżeniem, że zadeklarowałby on chęć popierania wniesionej skargi. W opisanej sytuacji procesowej, wobec złożenia przez Bank wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika, zasadne było dokonanie przez Sąd weryfikacji, w jakim charakterze powinien w tym postępowaniu występować Bank. W ocenie NSA sąd pierwszej instancji wadliwie orzekł o dopuszczeniu Banku do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania (postanowieniem z dnia 30 lipca 2020 r.), gdyż w istocie Bank posiada interes prawny uzasadniający jego udział w postępowaniu jako strony skarżącej – w miejsce syndyka. Wprawdzie Sąd nie skierował do Banku zapytania, czy – jako skarżący – popiera skargę wniesioną przez syndyka, jednak na obecnym etapie postępowania uchybienie to nie stoi na przeszkodzie dokonaniu opisanej zmiany w określeniu strony skarżącej. W szeregu pism procesowych Bank nie tylko popierał wniesioną skargę oraz wszelkie zawarte w niej wnioski i twierdzenia, w tym wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, ale także uzupełniał uzasadnienie podniesionych tam argumentów i zarzutów oraz rozszerzył wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji, obejmując nim także zaskarżoną decyzję. W wystarczający sposób Bank potwierdził zatem wolę realizowania swojego interesu prawnego w tym postępowaniu i popierania wniesionej skargi jako skarżący.
Mając na uwadze wytyczne zawarte w postanowieniu NSA z dnia 30 lipca 2021 r. sygn. akt II OZ 470/21, Przewodniczący Wydziału VII WSA w Warszawie zarządzeniem z dnia 23 sierpnia 2021 r. zmienił stronę skarżącą w niniejszej sprawie (obecnie o sygn. akt VII SA/Wa 1689/21) na [...] Bank Spółdzielczy z siedzibą w [...].
Bank w licznych pismach kierowanych do Sądu podtrzymywał zarzuty zawarte w skardze syndyka. Dodatkowo w piśmie z dnia 29 października 2020 r. Bank uzupełnił zarzuty skargi Syndyka, wskazując, że w zakresie zarzutu naruszenia art. 51 ust.5 w zw. z art.51 ust 1 pkt 3, w odniesieniu do części robót zrealizowanych na działce nr ew. [...] obręb [...] w [...] nie było podstaw do zastosowania przepisu art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. również z tego względu, że w odniesieniu do naniesień istniejących na działce, na dzień wydawania zaskarżonej decyzji [...]WINB i utrzymanej nią w mocy decyzji PINB, nie było w obrocie prawnym decyzji o pozwoleniu na budowę. Wynika to z faktu, że ostateczną decyzją Wojewody [...] z dni [...] stycznia 2016 roku nr [...] stwierdzono wygaśnięcie decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia [...] września 2007 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę w części dotyczącej ww. działki Nie było zatem podstaw do ustalania, na dzień wydawania rozstrzygnięcia przez organ I instancji, że zaistniało w odniesieniu do naniesień na działce "istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę" z uwagi na brak, na dzień wydania powyższego rozstrzygnięcia, ostatecznego pozwolenia na budowę odnośnie działki (a zatem brak zatwierdzonego projektu budowlanego w tym zakresie). Zdaniem strony skarżącej nie można stwierdzać istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - wobec braku takiego zatwierdzonego projektu.
Ponadto nie zostało w ogóle przeprowadzone postępowanie wyjaśniające odnośnie kwestii, czy jest możliwe doprowadzenie robót na terenie działki do stanu zgodnego z prawem. Organ I instancji nie przeprowadził także w ogóle postępowania wyjaśniającego odnośnie możliwości i zakresu rozbiórki obiektu w części, a organ II instancji błędnie uznał takie stanowisko za prawidłowe. Wbrew stanowisku organów brak po stronie inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (w dniu wydania powyższych rozstrzygnięć) i ewentualny brak zamiaru kontynuowania inwestycji po stronie właściciela i użytkownika wieczystego przedmiotowych nieruchomości nie jest podstawą do nakazania rozbiórki obiektu na podstawie art. 51 p.b. W art. 50 ust.1 p.b. nie ma przesłanki "zamiaru dalszego kontynuowania inwestycji". Rozpoczęcie przez inwestora, który utracił prawo do dysponowania nieruchomością, budowy obiektu budowlanego, może mieć dla niego ujemne skutki, jednakże ich ocena jest dokonywana na podstawie przepisów prawa cywilnego, pozostając poza sferą regulacji Prawa Budowlanego, odnoszących się do wstrzymania robót budowlanych.
Uzupełniając uzasadnienie zarzutu naruszenia art. 7, art.11, art. 77 §1, art.,80 oraz art.107 § 3 k.p.a., strona skarżąca wskazała, że organ I instancji nie przeprowadził w istocie postępowania wyjaśniającego na okoliczność, iż roboty budowlane objęte niniejszym postępowaniem zostały wykonane niezgodnie z pozwoleniem na budowę, zaś organ II instancji bezpodstawnie uznał takie postępowanie za prawidłowe. Organ I instancji nie wskazał jednak, na jakich dowodach się oparł ustalając zwiększenie szerokości i długości budynku.
Ponadto w ocenie strony skarżącej a aktach postępowania brak jest również dokumentacji geodezyjnej potwierdzającej niezgodność robót budowlanych z pozwoleniem na budowę, w tym dokonanie naniesień poza wyznaczonymi zatwierdzonym projektem budowlanym granicami budynku.
Bank podniósł, że organ I instancji w trakcie postępowania przeprowadził dowód z przesłuchania jedynie dwu stron - Gminy [...] i spółki [...] sp. z o.o. Nie został przy tym przesłuchany inwestor (szczególnie na okoliczność prawidłowości prowadzenia inwestycji i zamiar dalszego jej prowadzenia, co w ocenie organu było istotne). Ponadto Organ I instancji zawiadomił o przeprowadzeniu jednej z dwu kontroli w trakcie których ustalano stan obiektu, czyli kontroli z 11 grudnia 2018 roku jedynie [...] sp. z o.o. i Gminę [...].
Gmina [...] w licznych pismach kierowanych do Sądu podzieliła stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.).
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego i Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wydając zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji nie naruszyli przepisów prawa.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] listopada 2019 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] września 2019 r., nr [...] nakazującą, w terminie 3 miesięcy, od dnia kiedy decyzja stanie się ostateczna, Gminie [...] w zakresie działek nr ew. [...] obr. [...] w [...] oraz [...] Sp. z o.o. w zakresie działki nr ew. [...] obr. [...] w [...] rozbiórkę konstrukcji żelbetowej budynku składającej się z dwóch kondygnacji podziemnych ze stropem na poziomie +/- 0.00, usytuowanej na terenie działek nr ew. [...] obr. [...] w [...] przy zbiegu ul. [...] wraz z zasypaniem wykopu szerokoprzestrzennego i uporządkowaniem terenu.
Na wstępie podkreślić należy, że Starosta [...] decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w [...] pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku centrum usługowo-handlowego w [...], a decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] wyraził zgodę na przeniesienie ww. decyzji z "[...]" Sp. z o.o. rzecz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...]. Tym samym w niniejszej sprawie bezsporne jest, że inwestorem jest posiadacz ww. pozwolenia na budowę, tj. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...].
Podstawę materialno-prawną rozstrzygnięć zapadłych w niniejszej sprawie stanowi art. 51 ust. 5 p.b. (w brzmieniu obowiązującym w danie wydania rozstrzygnięć zapadłych w niniejszej sprawie).
Wskazać jednakże należy, że zgodnie z art. 50 ust. 1 p.b. w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych:
1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub
2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub
3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub
4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach.
Zgodnie zaś z art. 51 ust. 1 ww. ustawy przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji:
1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo
2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo
3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych .warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian.
Postępowanie naprawcze, o jakim mowa w art. 51 p.b. polega na wydaniu jednej z trzech decyzji określonych w ust. 1 przywołanego przepisu. W sytuacji, gdy zachodzi brak możliwości naprawy samowolnie wykonanych robót budowlanych (pkt 1), tj. powstała niedająca się usunąć niezgodność z przepisami prawa, organ obowiązany jest nakazać zaniechanie dalszych robót bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, albo też doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Decyzja taka kończy postępowanie naprawcze. Jeśli natomiast możliwe jest doprowadzenie wykonywanych robót do stanu zgodnego z przepisami i nie jest to przypadek odstąpienia od projektu budowlanego albo warunków pozwolenia na budowę (najczęściej naruszenie innych przepisów lub warunków bezpieczeństwa), organ orzeka o nałożeniu obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania (pkt 2). Z kolei w przypadku, gdy wystąpiło istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub warunków pozwolenia na budowę (pkt 3), właściwy organ nadzoru budowlanego nakłada na inwestora obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego.
W niniejszej sprawie PINB w [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...], na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 p.b. wstrzymał inwestorowi - [...] Sp. z o.o. prowadzenie robót budowlanych przy budowie centrum usługowo – handlowego w [...]. PINB oparł się na wynikach oględzin , w trakcie których stwierdzono odstępstwa od projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Starosty [...] z dnia [...] września 2007r. nr [...] polegające na:
1) od strony północno - zachodniej zwiększono długość budynku o ok. 6,7 m - zaprojektowano 103,3 m jest 110,0 m,
2) od strony południowo - wschodniej zwiększono długość budynku o ok. 11,2m - zaprojektowano 98,77m jest 110,0 m,
3) od strony południowo - wschodniej od osi "5" i 1/2 do osi "3" i 1/2 zwiększono szerokość budynku o ok. 1,4 m - zaprojektowano 43,9m jest 45,3m,
4) od strony południowo - wschodniej w osi "12" zwiększono szerokość budynku liczoną łącznie z klatką schodową o ok. 3,4 m - zaprojektowano 49,9 m jest 53,3 m.
PINB uznał, iż ww. odstępstwa mają charakter istotny i mieszczą się w katalogu odstępstw, o których mowa w art. 36a ust. 5 p.b., dlatego też na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 p.b. wstrzymał inwestorowi - prowadzenie robót budowlanych.
Następnie PINB w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...], ba podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b., nałożył na inwestora obowiązek sporządzenia i przedłożenia, w terminie 3 miesięcy od dnia, kiedy decyzja stanie się ostateczna, czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z robót budowlanych wykonanych przy budowie omawianego "Centrum usługowo - handlowego" oraz w razie potrzeby, określającego zakres wykonania czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. PINB wskazał, że inwestor nie posiada decyzji o zmianie pozwolenia na budowę, PINB zobowiązany był do przeprowadzenia postepowania naprawczego.
W rym miejscu należy podkreślić, że obydwa rozstrzygnięcia PINB w [...], zarówno postanowienie z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] jak i decyzja z decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...], zostały doręczone adresatowi, tj. inwestorowi ([...] Sp. z o.o.), Gminie [...] oraz poprzednikowi prawnemu strony skarżącej, użytkownikowi wieczystemu działki nr działki nr ew. [...], obręb [...] w [...] Sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w [...]. Żadna ze stron postepowania nie złożyła zażalenia na powyższe postanowienie PINB z dnia [...] stycznia 2019 r. oraz odwołania od ww. decyzji PINB z dnia [...] stycznia 2019 r. Tym samym powyższe postanowienie oraz decyzja stały się ostateczne oraz prawomocne.
Powyższa okoliczność wymaga w ocenie Sądu szczególnego podkreślenia, gdyż szereg zarzutów zawartych zarówno w skardze Syndyka, jak i w piśmie uzupełniającym Banku, mogło być podniesionych jedynie w środkach zaskarżenia od ww. prawomocnych i ostatecznych rozstrzygnięć wydanych na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 p.b. oraz art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b., a ich złożenie w skardze od decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 5 p.b. należy uznać za spóźnione.
I tak za spóźnione należy uznać zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji I instancji, a także w skardze Syndyka:
- bezzasadnego przyjęcie, że konstrukcja, w części w jakiej jest ona usytuowana na terenie działki nr ew. [...], obręb [...] w [...] jest obarczona istotnymi odstępstwami od projektu budowlanego, w sytuacji, gdy poczynione w sprawie ustalenia faktyczne jednoznacznie wskazują, że konstrukcja w części posadowionej na działce spółki, jest w pełni zgodna z zatwierdzonym projektem budowlanym,
- konieczności prowadzenia odrębnego postępowania naprawczego wobec konstrukcji posadowione na działce spółki [...].
Powyższe zarzuty dotyczące zaistnienia istotnych odstępstw od projektu budowlanego także w konstrukcji żelbetowej omawianego budynku znajdującego się na działce nr ew. [...], obręb [...] w [...] jak też kwestii zakresu przeprowadzonego postepowania naprawczego mogły znaleźć swoje odzwierciedlenie w złożonych przez spółkę [...] środkach zaskarżenia od ww. rozstrzygnięć PINB, rozstrzygających kwestie zaistnienia istotnych odstępstw jak i zakresu i trybu postepowania naprawczego, co jednak nie miało miejsca. Na marginesie wskazać należy, że Sąd podziela stanowisko [...]WINB, że w sprawie analizowana pod względem zgodności z przepisami była inwestycja polegająca na budowie "Centrum handlowo - usługowego" jako całość, nie zaś poszczególne jej fragmenty, tj. np. część realizowana wyłącznie na działce nr ew. [...] obr. [...] w [...]. Konstrukcja posadowiona na działkach należących do Gminy [...] oraz na działce, której Bank jest użytkownikiem wieczystym, projektowana i wykonana została jako zwarta całość – centrum usługowo- handlowe, bez możliwości utrzymania odrębnej niezależnej konstrukcji na poszczególnych działkach. Pierwotnym inwestorem była spółka [...]. To, że na przestrzeni lat, w wyniku prowadzonych czynności egzekucyjnych, użytkownikiem wieczystym działki nr ew. [...] stały się podmioty nie związane z procesem inwestycyjnym (najpierw spółka [...], a obecnie Bank), nie powoduje, że mamy do czynienia z innym zamierzeniem budowlanym, wobec którego powinno byc prowadzone odrębne postępowanie naprawcze.
Spóźnione są także zarzuty Banku zawarte w piśmie z z dnia 29 października 2020 r., w odniesieniu do części robót zrealizowanych na działce nr ew. [...] obręb [...] w [...] nie było podstaw do zastosowania przepisu art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. również z tego względu, że w odniesieniu do naniesień istniejących na działce, na dzień wydawania zaskarżonej decyzji [...]WINB i utrzymanej nią w mocy decyzji PINB, nie było w obrocie prawnym decyzji o pozwoleniu na budowę. Wynika to z faktu, że ostateczną decyzją Wojewody [...] z dni [...] stycznia 2016 roku nr [...] stwierdzono wygaśnięcie decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia [...] września 2007 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę w części dotyczącej ww. działki. Zarzut taki mógł być podniesiony w odwołaniu od wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. decyzji. Jednakże na marginesie wskazać należy, że w ocenie Sądu w przypadku stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o pozwoleniu na budowę przy częściowej wcześniejszej realizacji inwestycji, do tejże części inwestycji mogą mieć zastosowanie przepisy art. 50-51 p.b. Brak jest w przepisach prawa innego trybu, który umożliwiałby doprowadzenie wykonanej już części inwestycji do stanu zgodnego z prawe, Sugerowany przez pełnomocnika strony skarżącej na rozprawie w dniu 29 października 2021 r. tryb legalizacji samowoli budowlanej nie może mieć zastosowania, gdyż omawiana inwestycja była realizowana na podstawie ww. pozwolenia na budowę.
Za spóźnione należy uznać także zarzuty Banku dotyczące:
- braków postępowania wyjaśniającego na okoliczność, iż roboty budowlane objęte niniejszym postępowaniem zostały wykonane niezgodnie z pozwoleniem na budowę, poprzez nie wskazanie dowodów ustalających zwiększenie szerokości i długości budynku.
- braku w aktach postępowania dokumentacji geodezyjnej potwierdzającej niezgodność robót budowlanych z pozwoleniem na budowę,
- braku zawiadomienia o jednej z kontroli spółki [...].
Powyższe zarzuty, jak już wyżej wskazano, mogły być przedstawione na wcześniejszych etapach postępowania naprawczego
Jak już podkreślono, podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji jest art. 51 ust. 5 p.b. Przywołany przepis stanowi, że w przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Decyzja w tym przedmiocie ma bowiem charakter związany, co oznacza, że w przypadku stwierdzenia, że adresat obowiązku nie przedłożył projektu zamiennego, względnie przedłożył go, lecz ten nie spełnia wymogów przepisów prawa, organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest zastosować art. 51 ust. 5 p.b. Norma prawna wynikająca z art. 51 ust. 5 P.b. nakazuje wdrożenie przewidzianych w tym przepisie konsekwencji bez względu na to, z jakich powodów nie wykonany został obowiązek nałożony decyzją wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 P.b. Organowi nie pozostawiono możliwości uwzględnienia ewentualnego braku zawinienia strony (por. wyrok WSA w Gliwicach z 5 grudnia 2019 r., sygn. II SA/Gl 952/19, dostępny w CBOSA).
W niniejszej sprawie bezsporne i niepodważane przez Syndyka jak i Bank jest, że PINB w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2019 na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b., nałożył na inwestora obowiązek sporządzenia i przedłożenia, w terminie 3 miesięcy od dnia, kiedy decyzja stanie się ostateczna, czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z robót budowlanych wykonanych przy budowie omawianego "Centrum usługowo - handlowego" oraz w razie potrzeby, określającego zakres wykonania czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Inwestor nie wypełnił obowiązku nałożonego ww. decyzją.
Tym samym już tylko na podstawie powyższego uznać należy, że PINB był zobligowany do wydania decyzji w trybie art. 51 ust. 5 p.b, i słusznie nakazał Gminie [...] w zakresie działek nr ew. [...] obr. [...] w [...] oraz [...] Sp. z o.o. w zakresie działki nr ew. [...] obr. [...] w [...] rozbiórkę konstrukcji żelbetowej budynku składającej się z dwóch kondygnacji podziemnych ze stropem na poziomie +/- 0.00, wraz z zasypaniem wykopu szerokoprzestrzennego i uporządkowaniem terenu. W ocenie Sądu ze względu na brak projektu zamiennego oraz charakter ustalonych istotnych odstępstw od projektu budowlanego brak było możliwości wydania w niniejszej sprawie na podstawie art. 51 ust. 5 p.b. decyzji o doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.
Odnośnie prawidłowości wydania nakazu rozbiórki całości konstrukcji, Sąd wypowiedział się już we wcześniejszych fragmentach uzasadnienia, wskazując, że inwestycja polegająca na budowie "Centrum handlowo - usługowego" powinna być traktowana jako całość, nie zaś poszczególne jej fragmenty, tj. np. część realizowana wyłącznie na działce nr ew. [...] obr. [...] w [...].
Ponadto wskazać należy, że organy obydwu instancji dodatkowo ustaliły, że inwestor nie posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
W ocenie Sądu ma podstaw prawnych do tego, aby z kompetencji organów nadzoru budowlanego prowadzących postępowanie w trybie przepisów art. 50-51 p.b. wyłączyć uprawnienie do badania, czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (zob. wyroki NSA: z dnia 29 sierpnia 2019 r. sygn.. akt II OSK 20223/19, z dnia 1 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 270/12; z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2180/11; z dnia 6 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2426/12; z dnia 22 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OSK 490/13; z dnia 31 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 2079/13). Skoro bowiem w postępowaniach dotyczących pozwolenia na budowę lub legalizacji obiektu wybudowanego samowolnie inwestor ma obowiązek wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, to taki sam warunek musi być spełniony, aby mogło nastąpić doprowadzenie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 2 i 3 lub art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego. Różnica, jaka w tym zakresie występuje, polega na tym, że stosownie do przepisów art. 32 ust. 4 pkt 2 i art. 48 ust. 3 pkt 2 p.b. wykazanie przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane może nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia, natomiast w postępowaniu naprawczym musi się to odbyć według reguł ogólnych, a więc przez przedstawienie dokumentów stwierdzających tytuł prawny do nieruchomości wskazujących na uprawnienie inwestora do wykonania robót budowlanych. Niespełnienie tego wymogu skutkuje, w myśl art. 35 ust. 4 Prawa budowlanego, a contrario, odmową wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, a w przypadkach objętych postępowaniem legalizacyjnym albo naprawczym - zastosowaniem sankcji określonych odpowiednio w art. 48 ust. 4 albo art. 51 ust. 3 pkt 2 i art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego (por. wyroki NSA: z dnia 26 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2183/11; z dnia 14 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 1900/12).
Ma rację strona skarżąca, że w niniejszej sprawie nie wezwano inwestora do przedstawienia dokumentów stwierdzających tytuł prawny do nieruchomości wskazujących na uprawnienie inwestora do wykonania robót budowlanych. Jednakże w ocenie Sądu z zebranego przez organy i wskazanego w decyzjach materiału dowodowego wynika, że inwestor prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie posiadał.
Wskazać należy, że w dniu 29 lipca 2019 r. pełnomocnik poprzednika prawnego Banku - [...] Sp. z o.o. użytkownika wieczystego działki nr ew. [...] obr. [...] w [...], wyraźnie oświadczyła że [...] Sp. z o.o. nie wyrażała zgody na prowadzenie robót budowlanych, na terenie działki nr ew. [...] inwestorowi nie zamierza w przyszłości takiej zgody udzielić. Natomiast w dniu 9 sierpnia 2019 r. J. M. Prezydenta Miasta [...], który oświadczył, że wyrokiem Sądu Okręgowego [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., który jest prawomocny, prawo wieczystego użytkowania działek nr ew. [...] obr. [...] w [...] zostało wygaszone [...] Sp. z o.o. i jej następcy [...] Sp. z o.o. Tym samym Gmina [...] jest samoistnym właścicielem nieruchomości, inwestor nie ma żadnych możliwości prowadzenia prac budowlanych na terenie nieruchomości będących własnością Miasta [...], które nie jest zainteresowane kontynuowaniem budowy wykonanych naniesień. W świetle powyższego prawidłowo ustalono, że inwestor nie posiada prawa do dysponowania nieruchomościami na cele budowlane.
Dodatkowo podkreślić należy, że w złożonym od decyzji I instancji nieskutecznym (złożonym po terminie) odwołaniu inwestor wskazywał, że będzie się domagać wynagrodzenia za posadowione naniesienia, a rozbiórka konstrukcji uniemożliwi przeprowadzenie procesu szacowania wartości naniesień, które inwestor zamierza przeprowadzić przy udziale powołanego do tego biegłego. Także z odwołania inwestora także nie wynikała wola kontynuowania realizacji inwestycji ewentualnie doporowadzenia jej do staniu zgodnego z prawem. Przede wszystkim jednak brak złożenia projektu zamiennego wskazuje na brak woli inwestora w kontynuowaniu postępowania w trybie naprawczym, dlatego prawidłowo wydano decyzję w trybie art. 51 ust. 5 p.b.
Tytułem dopełnienia argumentacji Sądu należy dodać, że wbrew zarzutom formułowanym w rozpatrywanej skardze nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby uzasadniać uchylenie zaskarżonej decyzji. W szczególności w postępowaniu nie doszło do naruszenia art. art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 7a § 1, art. 81a § 1 k.p.a. Materiał zgromadzony w sprawie jest kompletny i został oceniony i uwzględniony w zaskarżonej decyzji w sposób prawidłowy.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.