VII SA/Wa 1684/20

VII SA/Wa 1684/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-02-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-09-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grzegorz Antas /przewodniczący/
Marta Kołtun-Kulik
Wojciech Sawczuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budżetowe prawo
Sygn. powiązane
II OSK 2627/21 - Wyrok NSA z 2024-09-17
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1065
art. 29 ust. 1 pkt 2
Rozporządzenie Miniistra Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Antas, Sędziowie sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik, sędzia WSA Wojciech Sawczuk (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 lutego 2021 r. sprawy ze skarg [...],[...],[...],[...],[...] i [...] na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych i nałożenia obowiązku przedłożenia dokumentów oddala skargi
Uzasadnienie
I.
Postanowieniem z [...] marca 2020 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...], działając na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 1186, ze zm., aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm. - dalej jako P.b.) wstrzymał roboty budowlane polegające na budowie obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję garażu 4 stanowiskowego (wiaty garażowej) na terenie działki ewid. nr [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w [...] i nakazał wykonanie niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nałożył na: [...], obowiązek przedłożenia dokumentów, tj:
- czterech jednobrzmiących egzemplarzy projektu budowlanego obiektu o konstrukcji drewnianej - wiaty garażowej czterostanowiskowej na terenie działki ewid. nr [...] z obrębu [...] przy ul. [...], wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi;
- oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane;
- zaświadczenia Prezydenta [...] o zgodności rozbudowy przedmiotowego obiektu budowlanego z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Obowiązek podlega wykonaniu w terminie pięciu miesięcy od dnia doręczenia niniejszego postanowienia.
Organ wyjaśnił, że pismem z [...] września 2018 r. [...] wystąpili do PINB z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie wiaty postojowej na działce nr ewid. nr [...] i dokonania oceny, czy została ona zrealizowana zgodnie z przepisami Prawa budowlanego. Z uzasadnienia wniosku wynika, że wnioskodawcy są właścicielami trzech segmentów mieszkalnych usytuowanych w sposób równoległy do przebiegu ul. [...]. Nieruchomość skrajna (zabudowana czwartym segmentem), której właścicielem są [...] została obciążona służebnością na rzecz nieruchomości wnioskodawców prawem do korzystania z części tej działki wzdłuż jej zachodniej granicy o szerokości 8 m z możliwością wykorzystania jej na cele parkowania pojazdów, z możliwością jej utwardzenia oraz wybudowania wiaty postojowej, co wynika z treści księgi wieczystej nr [...]. Do wniosku załączono opinię techniczną autorstwa mgr inż. [...], z której wynika, że istniejąca wiata o pow. zabudowy około 50 m2, o samodzielnej konstrukcji nie posiadająca ściany od strony budynku do którego przylega, stanowi wiatę postojową przeznaczoną do parkowania pojazdów mechanicznych.
W trakcie kontroli z [...] października 2018 r. stwierdzono na nieruchomości obiekt budowlany składający się z drewnianej konstrukcji słupowej przykryty dachem z blachodachówki na drewnianych belkach. Dach jednospadowy ze spadkiem w kierunku ul. [...]. Dwa boki poszyte deskami. Front zamykany wrotami garażowymi. Tył przylega do ściany budynku mieszkalnego lecz nie jest związany konstrukcyjnie z budynkiem. Konstrukcja nośna obiektu ze słupów, mocowana do podłoża z kostki betonowej, obiekt nie posiada fundamentów. Nawierzchnia z kostki betonowej. Wymiary obiektu wynoszą [...]. Obiekt wyposażony w instalację elektryczną. Według oświadczenia [...] obiekt wybudowano w połowie 2017 roku. Obiekt służy do parkowania samochodów. Dokumentów formalno-prawnych nie przedłożono. Obiekt jest użytkowany przez właścicieli posesji przy ul. [...].
[...] Karasiewicz oświadczył, że w rzucie obiekt przekracza powierzchnię [...] m2. Obiekt jest trwale związany z gruntem za pomocą stalowych kotew trwale umieszczonych w ziemi, nie widać czy kotwy są zabetonowane w ziemi oraz stwierdził: "W moim przekonaniu obiekt nie jest zabezpieczony p.poż.". [...] (pełnomocnik zawiadamiających PINB) oświadczył, że na wiaty o pow. do [...] m2, w momencie budowy nie było wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę ani zgłoszenie. Konstrukcja oddalona jest o 25 cm od ściany budynku mieszkalnego. [...] przedstawił "Opinię rzeczoznawcy" mgr inż. [...] dotyczącą kwalifikacji przedmiotowego obiektu (budynek czy wiata), w której autor oceny stwierdza, iż w świetle przepisów Prawa budowlanego przedmiotowy obiekt pełniący funkcję garażu dla samochodów osobowych, należy zakwalifikować jako budynek. Opinia została załączona do akt sprawy.
[...] "sprostował" stanowisko wyrażone do protokołu przez [...] jako sprzeczne ze stanem faktycznym, a mianowicie elementy konstrukcyjne w postaci belek tworzących dach kontrolowanego obiektu (liczba belek wynosi 11) przylegają do budynku przy ul. [...] (...) odległość słupów konstrukcyjnych od ściany wynosi 15 cm.
Z Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego obszaru [...] zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Rady [...] z [...] października 2006 r. (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2006 r. Nr [...] poz. [...] ze zm.) wynika, że nieruchomość położona przy ul. [...] znajduje się na terenie oznaczonym symbolem [...] o funkcji: teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej z dopuszczeniem usług.
Powyższe oznacza, że budowa przedmiotowego obiektu jest zgodna z obowiązującym planem miejscowym co do funkcji. Natomiast według wyrysu planu przedmiotowy obiekt usytuowany jest z przekroczeniem obowiązującej linii zabudowy, przy czym według § 3 pkt 10 planu "Ilekroć w dalszych przepisach uchwały jest mowa o obowiązujących liniach zabudowy należy przez to rozumieć wyznaczone na działce linie usytuowania zewnętrznej, najbliższe w stosunku do ściany budynku (...)".
Na podstawie akta administracyjnych dotyczących zabudowy na przedmiotowym terenie ustalono, że budynki mieszkalne jednorodzinne dwulokalowe na terenie działek ewid. nr [...], (przed podziałem działki nr [...]) wybudowane zostały na podstawie pozwolenie na budowę udzielonego decyzją nr [...] z [...] czerwca 2015 r. przez Prezydenta [...] dla inwestora [...], zmienione decyzją nr [...] z [...] kwietnia 2016 r.
W dniu [...] marca 2019 r. pełnomocnik zgłaszających poinformował organ, że "w ramach zgłoszenia reklamacyjnego deweloper dokonał demontażu ściany bocznej wiaty, co potwierdzają przedstawione w załączeniu fotografie, wnosząc o uwzględnienie zmiany stanu faktycznego w toku postępowania w zakresie kwalifikacji prawnej obiektu", wnosząc o uwzględnienie charakteru powstałej konstrukcji jako wiaty oraz umorzenie postępowania administracyjnego ze względu na jego bezprzedmiotowość.
Ponowne oględziny przeprowadzono [...] maja 2019 r. przy udziale [...]. Stwierdzono wykonanie rozbiórki poszycia z desek prawego boku obiektu do poziomu belki czołowej. Pozostałe elementy nie uległy zmianie od tego opisanego w protokole kontroli z [...] października 2018 r. [...] oświadczył, że obiekt w obecnym stanie bez ściany zewnętrznej spełnia definicję wiaty. [...] oświadczył, że państwo [...] nie są inwestorami tego obiektu. [...] oświadczył że państwo [...], mimo próśb nigdy nie przedstawili żadnych dokumentów z których wynika ich status inwestorów, oświadczył również, że właścicielami obiektu jest on wspólnie z małżonką. Demontaż ściany obiektu jak również wywiezienie materiałów odbyło się bez ich wiedzy i zgody.
Kolejna kontrola z [...] listopada 2019 r. w której udział wzięli [...] wykazała dokonanie rozbiórki poszycia z desek oraz czterech pionowych słupków stanowiących konstrukcję wsporczą poszycia boku prawej strony obiektu. Pozostałe elementy nie uległy zmianie. [...] oświadczył, że demontaż poszycia ściany bocznej został wykonany w trakcie jego i małżonki nieobecności w domu bez ich zgody ani wiedzy. Przed demontażem poszycia przez panów [...] nie byli informowani o takim zamiarze. Demontaż ściany odsłonił przechowywane w obiekcie narzędzia i urządzenia, które obecnie niszczeją na deszczu. Przez ponad rok obiekt był zasilany energią elektryczną pochodzącą z jego lokalu bezpośrednio przylegającego do obiektu. [...] oświadczyła, że narzędzia i urządzenia zostały zamontowane bez zgody inwestorów wiaty i stanowią bezpośrednie narażenie na niebezpieczeństwo spowodowaniem wypadku poprzez spadnięcie ich na głowę.
Mając to na uwadze PINB wskazał, że z decyzji i zatwierdzonego projektu budowlanego (domów) wynika, że dla tych budynków mieszkalnych przewidziano na działce jw. cztery stanowiska parkingowe dla potrzeb właścicieli projektowanych budynków. Nie przewidziano na tej działce wiaty garażowej ani budynku garażowego Inwestorzy nie uzyskali odrębnej decyzji na budowę takiego obiektu (jak również nie dokonali zgłoszenia zamiaru jego budowy).
Z uwagi zmianę stanu faktycznego w toku postępowania oraz sprzeczne stanowiska stron, istotnym jest rozstrzygnięcie co do kwalifikacji obiektu.
Prawo budowlane nie zawiera definicji legalnej pojęcia "garaż", ani "wiata", jak również pojęcia "wiata garażowa". W orzecznictwie sądów administracyjnych i literaturze przedmiotu za podstawowe cechy wiaty uznaje się wsparcie danej budowli na słupach stanowiących podstawowy element konstrukcyjny i wiążący budowlę trwale z gruntem oraz brak trwałych ścian. Ponadto w orzecznictwie posiłkowo przywołuje się definicję pojęcia "wiata zawartą w punkcie 2 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (Dz. U. z 1999 r. Nr 112, poz. 1316 ze zm.), wedle którego została ona określona jako: "pomieszczenie naziemne", nieobudowane ścianami ze wszystkich stron lub nawet w ogóle ścian pozbawione". Dodatkowo w związku z brakiem ustawowej definicji wiaty orzecznictwo odwołuje się do określenia tego obiektu zamieszczonego w Uniwersalnym słowniku języka polskiego (red. S. Dubisz, t. 4, Warszawa 2003, s. 404), gdzie wiata została określona jako lekka budowla w postaci dachu wspartego na słupach, niekiedy ze ściankami z boku, wzniesiona np. nad peronem kolejowym, parkingiem, hangarem czy przystankiem tramwajowym, autobusowym (por. wyrok NSA z 7 listopada 2013 r. sygn. akt II OSK 1260/12; wyrok NSA z 9 stycznia 2019 r. sygn. akt II OSK 3465/18).
Z dokonanych ustaleń wynika, że obiekt usytuowany na działce ewid. nr [...] aktualnie posiada konstrukcję wiaty i jednocześnie pełni funkcję zadaszenia czterech utwardzonych kostką betonową miejsc - stanowisk parkingowych dla samochodów osobowych.
Zgodnie art. 3 P.b. ilekroć w ustawie jest mowa o: 1) obiekcie budowlanym - należy przez to rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych; 6) budowie - należy przez to rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego; 7) robotach budowlanych - należy przez to rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego.
W świetle powyższych przepisów nawet roboty polegające na ustawieniu gotowej konstrukcji, czy gotowych elementów objęte są pojęciem "budowy" w rozumieniu Prawa budowlanego i podlegają jego rygorom.
W ocenie PINB przedmiotu budowy w niniejszej sprawie nie stanowi wiata (o jakiej mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2c P.b.), lecz garaż (określany jako wiata garażowa) będący obiektem do przechowywania - parkowania samochodów osobowych, o jakim mowa w § 102 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki oraz ich usytuowanie (test jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 1065 ze zm.). Garaż, w myśl tego przepisu, może być garażem zamkniętym z pełną obudową zewnętrzną zamykanymi otworami, bądź garażem otwartym - bez ścian albo ze ścianami niepełnymi lub ażurowymi. Do zakwalifikowania zatem obiektu jako garażu istotna jest jego funkcja, nie zaś jego konstrukcja. Bezspornym jest, że przedmiotowy obiekt służy do przechowywania - parkowania samochodów, co wynika z ustaleń faktycznych, treści wniosku stron i pism zawartych w aktach sprawy. Z powyższych względów, jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, niezależnie od tego jaka jest powierzchnia zabudowy, konstrukcja, czy rodzaj obiektu (zamknięty lub otwarty), taki obiekt w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego podlega wymogom w zakresie obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę na podstawie art. 28 ust. 1 P.b. (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2017 r. sygn. akt II OSK 911/15).
W art. 29 ust. 1 pkt 2c P.b. ustawodawca zwolnił z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę wiaty o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowane na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1.000 m2 powierzchni działki. NSA w wyroku z 21 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 512/16 wskazał, że wszelkie ww. wyjątki, a więc i te wymienione w art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2c P.b. nie mogą być odczytywane rozszerzająco. Ustawodawca zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę jedynie wiaty, mające cechy opisane w art. 29 ust. 1 pkt 2c P.b. Skoro zdecydował się więc na zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę wiat spełniających określone cechy, to nie można uznać, że zwolnione mogą być również wiaty spełniające cechy innych budynków, tylko z uwagi na podobieństwo cech konstrukcyjnych.
Tym samym ustawa wprowadza zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, dla realizacji jedynie tych wiat, które spełniają warunki określone w art. 29 ust. 1 pkt 2c P.b. O tym zaś decyduje sposób użytkowania wiaty oraz jej przeznaczenie. Przeznaczenie tego obiektu determinuje przyjęcie, że w sprawie mamy do czynienia z garażem.
Obiekt występujący w sprawie nie odpowiada pojęciu wiaty opisanemu w art. 29 ust. 1 pkt 2c P.b., lecz jest obiektem budowlanym, który należy zakwalifikować jako zadaszone stanowiska garażowe. W konsekwencji przed wybudowaniem tzw. wiaty garażowej, wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę. Niedopełnienie przez inwestora tego obowiązku, tym samym przystąpienie do budowy obiektu w warunkach samowoli budowlanej, skutkuje iż w sprawie znajduje zastosowaniem art. 48 P.b.
Biorąc pod uwagę ustalenia obowiązującego planu miejscowego, z których wynika, że budowa przedmiotowego obiektu o konstrukcji wiaty, nie jest z nim sprzeczna co do funkcji a także w zakresie ustalonej obowiązującej linii zabudowy, która dotyczy sytuowania budynków (nie wiat), zasadnym jest wdrożenie określonej w art. 48 ust. 2 P.b. procedury legalizacyjnej.
II.
Po rozpatrzeniu zażalenia [...],[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...] lipca 2020 r. nr [...] uchylił w całości zaskarżone postanowienie i na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 P.b. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję garażu 4 stanowiskowego na terenie działki ewid. nr [...], nakazując wykonanie niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nałożył na [...] obowiązek przedłożenia w terminie 5 miesięcy od dnia otrzymania niniejszego postanowienia następujących dokumentów:
1. czterech egzemplarzy projektu budowlanego ww. obiektu wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi,
2. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane,
3. zaświadczenia Prezydenta [...] o zgodności budowy przedmiotowego obiektu z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W ocenie [...] WINB nie ulega wątpliwości, że w sprawie doszło do samowolnej budowy obiektu garażowego Zgodnie z art. art. 3 pkt 2 P.b. przez budynek należy rozumieć "taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach". Jak wynika z czynności kontrolnych, na terenie spornej działki znajduje się obiekt budowlany składający się z drewnianej konstrukcji słupowej przykryty dachem z blachodachówki na drewnianych belkach. Dach jednospadowy ze spadkiem w kierunku ul. [...]. Dwa boki poszyte deskami. Front zamykany wrotami garażowymi. Tył obiektu przylega do ściany budynku mieszkalnego. Konstrukcja nośna obiektu ze słupów, mocowana do podłoża z kostki betonowej, nawierzchnia z kostki betonowej. Wymiary obiektu wynoszą [...]. Obiekt wyposażony w instalację elektryczną.
Poczynione ustalenia jak i opracowanie techniczne oraz materiał zdjęciowy w sposób jednoznaczny i bezsporny przesądzają o tym, że w sprawie wszczęto postępowanie w przedmiocie obiektu garażowego, posiadającego wszelkie cechy budynku. Fakt dokonania przez skarżących zmian w ww. obiekcie (poprzez zdemontowanie poszycia z desek oraz czterech pionowych prawego boku obiektu do poziomu belki czołowej) nie może prowadzić do zmiany jego kwalifikacji prawnej. Cechy obiektu jako budynku garażowego potwierdzone zostały bowiem w toku kontroli (oraz przedłożonej opinii rzeczoznawcy z maja 2018 r.), a także przeprowadzonego postępowania pierwszoinstancyjnego.
W orzecznictwie wskazuje się (zob. wyrok WSA w Szczecinie z 4 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Sz 360/14 że demontaż jednego z elementów obiektu dokonany w toku postępowania rozbiórkowego/legalizacyjnego, nie zmienia poprawnie przyjętej kwalifikacji prawnej tego obiektu. Demontaż elementu dokonany we wskazanych warunkach, nie przekształca garażu w wiatę, w szczególności wobec stwierdzenia innych cech tego obiektu, różnicujących go od wiaty.
Sporny obiekt budowlany pełni funkcję zgodną z jego zamierzonym przeznaczeniem - służy do parkowania pojazdów.
[...] WINB w pełni podzielił stanowisko PINB odnośnie do zastosowania w sprawie § 102 rozporządzenia ws. warunków technicznych.
Katalog obiektów i robót budowlanych zawarty w art. 29 P.b., zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a więc takich, do których nie będzie miała zastosowania ogólna zasada wyrażona w art. 28 ust. 1 P.b. zawiera wyliczenie enumeratywne, co oznacza, że wyłącznie wskazane w nim obiekty i roboty nie wymagają pozwolenia na budowę. Stosowanie wykładni rozszerzającej jest w tym wypadku niedopuszczalne. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2 przedmiotowej ustawy pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, garaży, wiat lub przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. Z uwagi na przekraczanie przez opisywany wyżej obiekt wskazywanej w tym przepisie wartości powierzchni zabudowy uznać należało, że na jego budowę konieczne było uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Inwestorzy decyzji takiej nie uzyskali, stąd PINB zasadnie przeprowadził procedurę legalizacyjną z art. 48 P.b.
W art. 48 ust. 2 P.b. ustawodawca przewidział możliwość legalizacji samowoli budowlanej, jednakże tylko w sytuacji, gdy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych. Wydanie skarżonego postanowienia ma na celu umożliwienie inwestorom zalegalizowanie przedmiotowych robót budowlanych. Możliwość legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego lub jego części jest możliwa, jeżeli inwestor wypełni powyższy obowiązek.
Omawianego obiektu budowlanego nie sposób traktować jako wiaty. Prawo budowlane nie zawiera definicji wiaty. Interpretując ten termin należy odwołać się do jego potocznego znaczenia. W powszechnym rozumieniu za wiatę uważa się "budowlę składającą się z konstrukcji dachowej wspartej na słupkach" (Encyklopedia PWN, Warszawa 1996), "lekką budowlę w postaci dachu wspartego na słupach (...)" (Słownik Języka Polskiego, www.sjp.pwn.pl). W świetle powyższego za podstawowe cechy wiaty uznać należy wsparcie danej budowli na słupach stanowiących podstawowy element konstrukcyjny (nośny), wiążący budowlę z gruntem. Natomiast w załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (Dz.U. z 1999 r., Nr 112, poz. 1316 ze zm.) wskazano, że wiata jest szczególnym rodzajem budynku, stanowiącym pomieszczenie naziemne nieobudowane ścianami ze wszystkich stron lub nawet w ogóle ścian pozbawione. Powyższe znajduje potwierdzenie w orzecznictwie, w tym w wyroku NSA z 16 lutego 2016 r. sygn. akt II OSK 1481/14
Opisywany na wstępie obiekt budowlany posiada drewnianą konstrukcję mocowaną do podłoża z kostki betonowej oraz jednospadowy dach w kierunku własnej posesji, zaś całość obiektu wygrodzona została za pomocą ścian wykonanych z desek. Front zamykany jest wrotami garażowymi. Powyższe cechy obiektu jako budynku garażowego potwierdzone zostały w toku czynności kontrolnych jakich dokonano w dniu [...] października 2018 r. Zdaniem [...] WINB na kwalifikację prawną przedmiotowej inwestycji nie ma wpływu dokonanie przez inwestorów częściowej rozbiórki poprzez zdemontowanie poszycia z desek oraz czterech pionowych prawego boku obiektu garażu w czasie już prowadzonego postępowania (o czym wspominano wyżej).
PINB nieprawidłowo określił jednak krąg adresatów postanowienia. W zaskarżonym postanowieniu jako adresaci wskazani zostali m.in. [...] którzy są współwłaścicielami działki ewid. nr [...] na której wybudowany został sporny obiekt budowlany (księga wieczysta nr [...]). Wskazywane osoby nie były jednak inwestorami opisywanego zamierzenia budowlanego. Inwestorami opisywanego garażu byli [...] i to wyłącznie na nich obowiązki objęte skarżonym postanowieniem winny zostać nałożone. Na powyższe wskazuje fakt, że źródłem inicjującym postepowanie był złożony przez ww. osoby wniosek, w którym zwrócono się o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie wybudowanej wiaty postojowej o powierzchni 50 m2 i dokonanie oceny, czy wiata została zrealizowana zgodnie z przepisami prawa budowlanego. Ponadto jak wynika z zapisów ksiąg wieczystych nr [...] ą współwłaścicielami odpowiednio działek ewid. nr [...]. Na ich rzecz ustanowiona została służebność (obciążająca działkę ewid. nr [...]), polegająca na prawie do korzystania z części przedmiotowej nieruchomości wzdłuż jej zachodniej granicy o szerokości 8 m, z możliwością wykorzystywania jej na cele parkowania pojazdów, jej utwardzenia oraz wybudowania wiaty postojowej (co też uczynili, wykonując jednak zamiast wiaty obiekt garażowy). Zapisy protokołu kontroli z [...] października 2018 r. potwierdzają, że obiekt użytkowany jest przez właścicieli posesji przy ul. [...]. Zauważyć należy jednocześnie, iż do pisma [...] z [...] maja 2019 r. załączone zostało oświadczenie, w którym [...] (inwestor budowy dwóch budynków mieszkalnych w zabudowie bliźniaczej przy ul. [...]) wskazał, iż wiata postojowa wykonana została na zlecenie [...].
[...] WINB podniósł jednocześnie, że w treści zaskarżonego postanowienia PINB wskazano na obowiązek przedłożenia zaświadczenia Prezydenta [...] o zgodności rozbudowy przedmiotowego obiektu z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a także, iż mamy do czynienia z wiatą garażową (na co wskazano w nawiasie). Podkreślić należy, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że w ww. wypadku mamy do czynienia z budową opisywanego na wstępie obiektu budowlanego, nie zaś z rozbudową, a także garażem mającym charakter budynku (nie będącego w ocenie tutejszego organu wiatą). W świetle powyższego ww. obowiązek przedłożenia wskazywanego zaświadczenia winien dotyczyć budowy ww. obiektu (a nie rozbudowy), sentencja zaś garażu (jako obiektu budowlanego - budynku), nie zaś wiaty garażowej. Wskazywane uchybienia są naruszeniami prawa uzasadniającymi uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
Odnosząc się do opinii technicznej mgr inż. arch. [...],[...] WINB zauważył, że została ona sporządzona we wrześniu 2018 r., czyli już po dokonanym demontażu jednej ze ścian obiektu, a także po przeprowadzonych w dniu [...] października 2018 r. oględzinach, w ramach których dokonano ustaleń co do charakteru przedmiotowego obiektu, tj. obiektu garażowego o cechach budynku. Dlatego nie może stanowić samodzielnego dowodu potwierdzającego, iż w niniejszej sprawie mamy faktycznie do czynienia z wiatą, a nie obiektem garażowym.
III.1
Skargę na powyższe postanowienie wnieśli [...] oraz [...], zaskarżając je w całości. Skargę zarejestrowano w tutejszym Sądzie pod sygn. akt VII SA/Wa 1684/20.
Skarżący postanowieniu [...] WINB zarzucili naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 3 pkt 2 P.b. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że obiekt budowlany znajdujący się na terenie działki ewid. nr [...] nosi cechy budynku, podczas gdy budynkiem jest tylko taki obiekt budowlany, który łącznie spełnia następujące warunki: (i) jest trwale związany z gruntem, (ii) jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych (ścian), a także (iii) posiada fundamenty i (iv) dach, których to warunków nie spełnia łącznie obiekt budowlany stanowiący przedmiot kontroli, w szczególności:
- obiekt budowlany stanowiący przedmiot kontroli nie posiada przegród zewnętrznych, co potwierdza dokumentacja zdjęciowa zgromadzona w aktach niniejszego postępowania oraz treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia;
- obiekt budowlany stanowiący przedmiot kontroli nie posiada fundamentów, co wynika wprost z treści protokołu kontroli obiektu budowlanego z [...] października 2018 r. "Obiekt nie posiada fundamentów." (str. 2 protokołu);
z uwagi na powyższe, kontrolowany obiekt budowlany nie odpowiada warunkom określonym w art. 3 pkt 2 P.b. i w związku z tym nie może być kwalifikowany jako budynek.
b) art. 48 ust. 2 i 3 w zw. z art. 48 ust. 1 P.b. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że na gruncie niniejszej sprawy doszło do samowoli budowlanej, co uzasadnia (i) wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych, (ii) wykonanie niezbędnych zabezpieczeń oraz (iii) obowiązek przedstawienia w zakreślonym terminie dokumentów wskazanych w treści postanowienia z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...], podczas gdy kontrolowany obiekt budowlany nie nosi cech budynku, a jest wiatą o powierzchni nie przekraczającej 50m2 i tym samym, wybudowanie tego obiektu nie wymagało pozwolenia na budowę, ani nawet zgłoszenia dotyczącego budowy;
2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 7 i art. 8 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło do stwierdzenia przez [...]WINB, że obiekt budowlany znajdujący się na terenie działki ewid. nr [...] nosi cechy budynku, podczas gdy:
- treść protokołu kontroli obiektu budowlanego z [...] października 2018 r. prowadzi do wniosku, iż kontrolowany obiekt budowlany nie nosi cech budynku i należy kwalifikować go jako wiatę, w szczególności wprost wskazano w nim, że kontrolowany obiekt budowlany nie posiada fundamentów, a zatem nie spełnia warunku umożliwiającego uznanie go za budynek;
- wobec wskazania w treści protokołu kontroli obiektu budowlanego z [...] października 2018 r., iż nie można określić w jaki sposób kotwy są umocowane w ziemi, wydano rozstrzygnięcia bez podjęcia przez Organ działań mających na celu wyjaśnienie tej okoliczności;
- z treści opinii technicznej mgr inż. [...]z [...] września 2018 r. wynika, że obiekt budowlany stanowiący przedmiot kontroli w niniejszym postępowaniu jest wiatą przeznaczoną do parkowania pojazdów mechanicznych, co wynika z tego, że (i) nie posiada fundamentów, (ii) od strony ściany szczytowej budynku a konstrukcją zabudowy istnieje dystans około 25 cm - zabudowa nie jest konstrukcyjnie zespolona ze ścianą szczytową szeregowego budynku mieszkalnego, (iii) obudowana jest deskami bramą z trzech stron, jedna strona zadaszenia od strony budynku nie jest odeskowana, ustawiona na własnej samonośnej konstrukcji słupowej - zgodnie z nazewnictwem określonym w orzeczeniach sądowych za wiatę uznaje się budowle nieposiadające co najmniej jednej ściany i posiadające konstrukcję słupową, (iv) obudowa z desek spełnia wyłącznie funkcję osłonową, nie spełnia natomiast roli konstrukcyjnej i nie może być uznana za ścianę - co szczególnie istotne, Organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia (str. 7) wskazał, że przedmiotowa opinia została sporządzona po dokonaniu demontażu jednej ze ścian obiektu, a także po przeprowadzonych w dniu [...]października 2018 r. oględzinach, w ramach których dokonano już ustaleń co do charakteru przedmiotowego obiektu, tj. obiektu garażowego o cechach budynku, co jest wewnętrznie sprzeczne i nie polega na prawdzie - (i) przedmiotowa opinia została wydana w dniu [...] września 2018 r., a zatem przed przeprowadzeniem oględzin, na których datę wskazuje sam organ, tj. na dzień [...] października 2018 r., (ii) w protokole oględzin z dnia [...] października 2018 r. wskazano na cechy, jakie nosi kontrolowany obiekt budowlany, a nie dokonano jego kwalifikacji prawnej - to bowiem leży w kompetencji organu i zostało dokonane w sprzeczności ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, w tym z opinią techniczną mgr inż. [...] z [...] września 2018 r. i protokołem oględzin z [...] października 2018 r.;
- zinterpretowanie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść strony Skarżącej, co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony, a w rezultacie doprowadziło do wydania wadliwej decyzji i zakwalifikowaniu obiektu budowlanego jako budynku, a nie wiaty;
b) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia w sprawie według stanu faktycznego nieistniejącego w dniu wydania postanowienia [...]WINB z [...] lipca 2020 r. co doprowadziło do błędnego uznania, że obiekt budowlany znajdujący się na terenie działki ewid. nr [...] nie jest wiatą, albowiem całość obiektu wygrodzona została za pomocą ścian wykonanych z desek, a zdaniem [...]WINB na kwalifikację prawną przedmiotowej inwestycji nie ma wpływu dokonanie przez inwestorów częściowej rozbiórki poprzez zdemontowanie poszycia z desek oraz czterech pionowych prawego boku w czasie już prowadzonego postępowania, podczas gdy:
- organy administracyjne orzekają według stanu faktycznego istniejącego w dacie wydawania przez nie decyzji - obowiązek ten dotyczy również organu drugiej instancji, co wynika z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, a zgodnie z nią, organ drugiej instancji ma obowiązek uwzględniać aktualny stan faktyczny istniejący w dacie wydawania decyzji drugoinstancyjnej;
- w dniu wydania zaskarżonego postanowienia obiekt budowlany stanowiący przedmiot kontroli w niniejszym postępowaniu nie posiadał przegród, ścian zewnętrznych.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia jak i o uchylenie postanowienia PINB oraz o orzeczenie o kosztach postępowania.
III.2
Skargę na powyższe postanowienie wnieśli również A. i D. W. zaskarżając je w całości. Skarga został zarejestrowana w tutejszym Sądzie pod sygn. akt VII SA/W 1685/20.
Zarzucili naruszenie:
I. przepisów postępowania:
1. Nie wzięcie pod uwagę całości akt sprawy i nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego, w szczególności:
a) przyjęcie, że opinia [...] została sporządzona po demontażu bocznych desek i oparcie się wyłącznie na opinii mgr inż. arch. [...];
b) pominięcie okoliczności, które wynikają z protokołów oględzin tj. braku fundamentów i braku tylnej ściany od strony budynku i braku zespolenia konstrukcji z budynkiem stojącym obok,
- co doprowadziło do błędnej kwalifikacji obiektu.
2. Nie wzięcie pod uwagę rzeczywistego stanu faktycznego, tj. nie uwzględnienie, że obiekt nie posiada poszycia z desek z boku od strony podwórza, co stanowi naruszenie art 7 i art. 138 k.p.a.
3. art 7, art. 7a i art. 8 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, nie rozstrzyganie wątpliwości na korzyść Strony, prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do władzy.
II. przepisów prawa materialnego:
1. Nieprawidłowe zastosowanie i interpretację przepisów ustawy Prawo budowlane, w tym:
a) art. 3 pkt 2,
b) oparcie rozstrzygnięcia na § 102 rozporządzenia ws. warunków technicznych z jednoczesnym naruszeniem przepisu rangi ustawowej, który zawiera definicję budynku,
c) pominięcie art. 29 ust 1 pkt 2 c) w związku z art 30 ust 1 i niezakwalifikowanie obiektu jako wiaty.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia je poprzedzającego oraz o orzeczenie o kosztach.
IV.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
V.
Postanowieniem z 9 lutego 2021 r. tutejszy Sąd połączył obie sprawy o sygn. akt VII SA/Wa 1684/20 i VII SA/Wa 1685/20 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
VI.
Wniesione skargi są niezasadne, pomimo trafności niektórych z podniesionych zarzutów procesowych.
Należy przede wszystkim zauważyć, że generalną zasadą rządzącą polskim procesem budowlanym jest konieczność uzyskania - pomimo wyraźnie postępującej i widocznej na pierwszy rzut oka liberalizacji prawa budowlanego - decyzji o pozwoleniu na budowę, jeżeli dana inwestycja nie jest z tego obowiązku wprost zwolniona.
Zasada ta wynika przede wszystkim z art. 28 ust. 1 P.b. (w brzmieniu sprzed nowelizacji z 19 września 2020 r.) zgodnie z którym roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31 P.b.
Celem wskazanej zasady, wprowadzającej reglamentację w sferze stosunków budowlanych, jest niewątpliwa potrzeba uporządkowania i usystematyzowania procesu inwestycyjnego w przypadkach wymagających wydania pozwolenia na budowę, tak aby był on zgodny z obowiązującym prawem. Sąd dostrzega oczywiście wspomnianą już wcześniej liberalizację inicjatywy inwestycyjnej w budownictwie tj. odstępowanie przez ustawodawcę od wymogu uzyskania pozwolenia na budowę na szereg coraz to nowych rodzajów przedsięwzięć budowlanych, jednakże zasadą nadal jest potrzeba uzyskania stosownego pozwolenia, o ile przepisy prawa nie stanowią wprost odmiennie (nie zwalniają inwestora z tego obowiązku).
Pozostając na gruncie powyższej zasady Sąd wskazuje, że pomimo jej istnienia prawo budowlane dopuszcza bardzo szeroką swobodę w zakresie realizowania zamierzeń inwestycyjnych, o czym stanowi art. 29-31 P.b. Inaczej mówiąc, co nie jest zabronione przez przepisy prawa, może zostać zrealizowane, jeżeli taka jest wola inwestora. Dotyczy to także swobody wyboru technologii wykonania danego obiektu, jego przeznaczenia czy zamierzonej trwałości, byle było to zgodne z przepisami prawa. Jeżeli więc inwestor widzi potrzebę budowy obiektu typu garaż z elementów drewnianych w formie zbliżonej do wiaty, to jeżeli tylko przepisy prawa, w szczególności miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, mu tego nie zabraniają, to co do zasady może takie zamierzenie zrealizować. Istotne jest jednak na jakiej podstawie prawnej powinien to uczynić.
VII.
Mając powyższe uwagi na względzie należy w pierwszej kolejności odnieść się do kwestii stanu obiektu będącego przedmiotem zainteresowania organów nadzoru budowlanego, według którego należałoby ocenić jego charakter i cechy relewantne dla rozstrzygnięcia sprawy.
Skarżący a zarazem inwestorzy garażu twierdzą, że organy nie uwzględniły aktualnego na dzień orzekania stanu obiektu, w szczególności rozebranej ściany bocznej, przez co obiekt ten w ich ocenie spełnia wszelkie wymagania stawiane przez prawo obiektowi typu wiata. Organy także ustaliły, co wprost wynika z treści protokołów kontroli, że obiekt nie posiada fundamentów, co zdaniem Skarżących wyklucza go z grona budynków i ma świadczyć o braku możliwości stosowania art. 48 P.b.
W ocenie Sądu jest oczywiste, że obiekt weryfikowany w niniejszej sprawie należy oceniać według stanu faktycznego, jaki miał miejsce w dniu pierwszej kontroli PINB z [...] października 2018 r. W tej dacie ów obiekt posiadał wszystkie ściany i był bezpośrednio przystawiony (i nadal jest) do ściany zewnętrznej budynku mieszkalnego na działce nr [...], tworząc w ten sposób zamkniętą całość użytkowaną jako garaż. Powyższe wynika nie tylko z protokołu kontroli PINB, choć jest to dowód główny i kluczowy ale także ze zgłoszenia skierowanego przez samych Skarżących do PINB o podjęcie interwencji w sprawie. Skarżący, będąc pewni swoich racji, zgłosili do kontroli obiekt po pierwsze ukończony, po drugie w stanie jaki wynikał z protokołu z [...] października 2018 r. a więc bez dokonywanej później etapami rozbiórki jednej ze ścian obwodowych, co miało uwiarygodnić wersję o rzekomym istnieniu od początku wiaty a nie garażu. Przypomnieć należy, że Skarżący pismem z [...] września 2018 r. wystąpili do PINB z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie wiaty postojowej na działce nr ewid. [...] i dokonanie oceny, czy została ona zrealizowana zgodnie z przepisami Prawa budowlanego. Wskazuje to w sposób oczywisty, że przedmiotem zawiadomienia był obiekt ukończony o funkcji garażowej.
Rację mają jednak Skarżący wskazując, że zarówno organ jak i sądy powinny uwzględniać stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie orzekania organu odwoławczego. Jest to ogólna zasada postępowania administracyjnego, która zasługuje na pełną aprobatę i której Sąd nie neguje. Skarżący nie uwzględniają jednak charakteru postępowania legalizacyjnego, w którym organy dokonują ustaleń, czy w sprawie mają do czynienia z samowolą budowlaną w rozumieniu art. 48 P.b., na podstawie przepisów i co do zasady stanu z daty jej dokonania, względnie wykrycia jeżeli daty wykonania nie da się precyzyjnie ustalić. Sąd nie podziela zatem twierdzeń, że organy powinny były uwzględnić dokonane przeróbki w obiekcie po dokonaniu kontroli (n a moment orzekania).
Zasadne jest w tym miejscu wskazanie, że zgodnie z art. 48 ust. 1 P.b. w brzmieniu z daty orzekania przez [...]WINB (ale również z daty powstania obiektu - rok 2017), organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego:
1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
Z powyższego przepisu wynika, że objęty jego zakresem jest nie tylko budynek wzniesiony bez pozwolenia organu ale również każdy obiekt budowlany (budowla, obiekt małej architektury), który nie jest z definicji budynkiem, a który mimo to wymaga na podstawie przepisów prawa uzyskania pozwolenia na budowę, o ile nie znajduje się w katalogu wyłączeń z art. 29-31 P.b.
Zarzuty obydwu skarg wskazujące zatem na uchybienie przez organy definicji budynku są z gruntu rzeczy w okolicznościach sprawy niezasadne, bowiem zakresem art. 48 ust. 1 P.b. objęty jest obiekt budowlany wzniesiony bez pozwolenia a nie tylko i wyłącznie obiekt mający cechy budynku.
Zgodnie więc z art. 3 pkt 2 P.b. ilekroć w ustawie jest mowa o budynku należy przez to rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Z kolei obiekt budowlany, na który powołuje się art. 48 ust. 1 P.b. to budynek, budowla bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych (zob. art. 3 pkt 1 P.b.).
Skarżący uznają, że organy błędnie przyjęły, że wybudowany na ich zlecenie obiekt to budynek, czym naruszono prawo, bowiem z uwagi na brak fundamentów nie spełnia on definicji budynku. Sąd wyjaśnia więc, że w zakresie art. 48 ust. 1 P.b. mieści się również budowla przez którą w myśl art. 3 pkt 3 P.b. należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem tablice reklamowe i urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni jądrowych, elektrowni wiatrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową.
Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy więc tego, czy obiekt zrealizowany przez Skarżących jest budowlą a w istocie wiatą niewymagająca nawet zgłoszenia, czy też jest to garaż, do posadowienia którego niezbędne było pozwolenie na budowę.
Nie może budzić wątpliwości to, że ustawa Prawo budowlane nie zawiera definicji legalnej "garażu", ani "wiaty", ani tym bardziej "wiaty garażowej", którą posługują się Skarżący.
Jak jednak wynika z niepodlegających jakiejkolwiek dyskusji ustaleń organów nadzoru budowlanego (zob. protokół oględzin z [...] października 2018 r.), sporny obiekt jest konstrukcji drewnianej, zadaszony, wyposażony w bramy garażowe otwierane niezależne i zakotwiony w gruncie, przez co jest z nim trwale związany. Powierzchnia obiektu wynosi przy tym 50m2. Nie posiada on fundamentów w ich klasycznym rozumieniu (właściwym budynkom), choć jest niewątpliwie zakotwiony w gruncie i trwale z nim związany (zob. zdjęcia obrazujące mocowanie konstrukcji nośnej do podłoża).
Sąd jednak wyjaśnia, że obiektem budowlanym jest nie tylko budynek sensu stricto lecz także budowla stanowiąca całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami oraz obiekt małej architektury. Przez budowę rozumie się natomiast wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu (art. 3 pkt 6 P.b.). Słuszne jest więc stanowisko organów, że nawet roboty polegające na wzniesieniu obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej w kształcie zbliżonym zarówno do wiaty jak i budynku podlega rygorom Prawa budowlanego i obowiązkowi (w tym konkretnie przypadku) uzyskania pozwolenia na budowę.
W dacie budowy spornego obiektu (rok 2017 według oświadczeń Skarżących) obowiązywał art. 29 ust. 1 pkt 2 P.b. w myśl którego pozwolenia na budowę nie wymagała budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, garaży, wiat lub przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. W myśl zaś art. 29 ust. 1 pkt 2c P.b. pozwolenia na wymagała również budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1.000 m2 powierzchni działki. Budowa obiektu na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 2 P.b. wymagała zgłoszenia (art. 30 ust. 1 pkt 1 P.b.). Z kolei budowa wiaty z art. 29 ust. 1 pkt 2c P.b. nie wymagała zgłoszenia, na co obecnie powołują się Skarżący.
W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie słusznie ustaliły, że przedmiotem zamierzenia budowlanego Skarżących była budowa garażu a nie wiaty. Garaż (określany aktualnie jako wiata postojowa czy garażowa) stanowi bowiem niewątpliwie obiekt do przechowywania i bieżącej niezawodowej obsługi samochodów osobowych w myśl słusznie przywołanego § 102 rozporządzenia ws. warunków technicznych. Zgodnie z tą regulacją rozróżniane są garaże zamknięte z pełną obudową zewnętrzną i zamykanymi otworami, bądź garaże otwarte - bez ścian albo ze ścianami niepełnymi lub ażurowymi. Do zakwalifikowania zatem obiektu jako garażu istotna jest jego funkcja, nie zaś konstrukcja, czego nie dostrzegają Skarżący. Funkcja spornego obiektu jako garażu jest przy tym niekwestionowana nawet przez samych Skarżących, którzy pomimo tego kładą szczególny nacisk na konstrukcję obiektu a nie na jego przeznaczenie i funkcję.
Bez względu zatem na powierzchnię zabudowy, użyte materiały, czy rodzaj obiektu (zamknięty ścianami lub otwarty), wzniesiona przez Skarżących konstrukcja stanowi garaż podlegający, z uwagi na swoje cechy, reglamentacji prawnobudowlanej w postaci konieczności uzyskania pozwolenia na budowę. Nie zmienia tej klasyfikacji demontaż ściany bocznej w toku postępowania. Oprócz tego, że w oczywisty sposób miało to doprowadzić, w zamyśle Skarżących, do uzyskania przez obiekt cech wiaty, to również nie zmienia w ogóle klasyfikacji obiektu z punktu widzenia jego funkcji. Skarżący wychodzą bowiem z mylnego przekonania, że nabycie przez garaż cech wiaty w istocie przekształca go w ten ostatni obiekt. Liczy się jednak w tym akurat przypadku funkcja jaką dany obiekt pełni, a nie to jaki nadano mu kształt. Wolą prawodawcy garaż może być bowiem i otwarty (jak budowla typu wiata) i zamknięty (jak klasyczny budynek). Nie jest więc tak, że nawet obiekt który odpowiada z pozoru warunkom jakie prawo łączy z istnieniem wiaty (do 50 m2 bez zgłoszenia - art. 29 ust. 1 pkt 2c P.b.), przestaje być w ten sposób garażem.
Skoro więc sporny obiekt pełni funkcję stricte garażową i w istocie jest garażem należy wyjaśnić, dlaczego Sąd a wcześniej organy kwalifikują go jako obiekt wymagający uzyskania pozwolenia na budowę, a nie jedynie zgłoszenia.
Jak już wspomniano, z art. 29 ust. 1 pkt 2 P.b. wynika, że z obowiązku pozyskania pozwolenia na budowę zwolniona jest budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, garaży, wiat lub przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. W myśl zaś art. 30 ust. 1 pkt 1 P.b. (zawierającym w wyliczeniu również art. 29 ust. 1 pkt 2 P.b.) budowa takich obiektów wymagała zgłoszenia. Kluczowe przy ocenie tego zagadnienia jest wskazanie na czynnik powierzchni. Ustawodawca zwalnia bowiem z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę na rzecz uproszczonej procedury zgłoszeniowej jedynie garaż o powierzchni zabudowy do 35 m2 (standardowo 7 m x 5 m). Obiekt garażowy przekraczający tę wartość musi zostać wzniesiony na podstawie pozwolenia na budowę, bowiem wyłączenie podstawowego trybu aktywności budowlanej w formie decyzji jest w tym przypadku ściśle określone i nie zachodzi (przekroczono normę powierzchni).
W związku z powyższym pozwolenia na budowę wymagał garaż o pow. zabudowy 50m2. Obiekt tego rodzaju nie może zostać uznany za wiatę, nawet jeśli spełnia niektóre z jej elementów i jest powierzchni 50m2. Skoro bowiem pełni funkcję garażową, stanowi garaż, nie zaś wiatę.
W konsekwencji zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego są niezasadne. W szczególności nie doszło do naruszenia art. 3 pkt 2 P.b. przez przypisanie przez organy spornemu obiektowi wszystkich cech budynku. Jak wskazano wyżej, posiadanie fundamentów, właściwe budynkom, nie jest cechą relewantną, od której zależy uznanie obiektu wyłącznie za wiatę a nie garaż. To więc, że nie ustalono czy obiekt posiada fundament (wymagałoby to zerwania ułożonej kostki brukowej) nie przesądza o tym, że nie jest to z tego powodu garaż a wiata jak chcą Skarżący. Liczy się w tym przypadku funkcja obiektu.
Nie doszło również do naruszenia art. 48 ust. 2 i 3 P.b. Skoro bowiem garaż przekracza 35 m2 (powierzchnia maksymalna przewidziana w art. 29 ust. 1 pkt 2 P.b. dla trybu zgłoszenia) to na jego budowę wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę.
W sprawie nie miał również zastosowania art. 29 ust 1 pkt 2 c) w zw. z art 30 ust. 1 pkt 1 P.b. Sporny obiekt jest garażem, a to wystarczająca przesłanka wykluczająca go z pojęcie wiaty, o której mowa w powołanym przepisie. Jeżeli ustawodawca określa poprzez funkcję danego obiektu jego cechę relewantną, to twierdzenie że mieści się on w niewątpliwie szerszym zakresowo pojęciu jakim jest wiata do 50 m2 nie jest trafne, zwłaszcza w powiązaniu z § 102 rozporządzenia ws. warunków technicznych.
Nie doszło także do naruszenia wskazanego § 102 rozporządzenia ws. warunków technicznych. Wręcz przeciwnie, to właśnie ten przepis, definiujący cechy garażu, w połączeniu z art. 29 ust. 1 pkt 2 P.b. wskazuje, że w sprawie mamy do czynienia z obiektem wymagającym pozwolenia na budowę.
Sąd co do zasady nie podziela również zrzutu naruszenia art. 7 i art. 8 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Zarzuty sformułowane na podstawie wskazanych regulacji prawnych mają w ocenie Skarżących doprowadzić do wykazania, że organy wadliwie zinterpretowały materiał dowodowy i błędnie przyjęły, że obiekt nie jest wiatą. Z wyżej wskazanych względów Sąd takiego stanowiska nie podziela.
Nie można jednak nie uznać za słuszne twierdzeń co do nieuwzględnienia przez organy opinii mgr inż. [...] z [...] września 2018 r. jako rzekomo wykonanej po przeprowadzonej kontroli. Okoliczności sprawy wskazują na coś zupełnie odmiennego i świadczą o zasadności zarzutów formułowanych w tym zakresie, co nie ma jednak wpływu na wynik sprawy.
Wskazana opinia została sporządzona zanim przeprowadzono pierwszą kontrolę, dlatego niezrozumiałe (najprawdopodobniej wywołane omyłkowym odczytaniem dat) jest stanowisko [...]WINB wskazujące na jej wykonanie już po kontroli obiektu. Opinię tą należało zatem oceniać na równi z opinią mgr inż. [...], złożoną przez przeciwników Skarżących. W całej sprawie zarówno Skarżący jak i organy nie dostrzegają jednak tego, że są to opracowania sporządzone przez strony postępowania i winny być przez organy oceniane z dużą rezerwą. Kwestie w nich poruszone nie dotyczą przy tym oceny zagadnień wymagających wiedzy technicznej jaką dysponują specjaliści np. co do jakości i przydatności użytych materiałów dla istnienia obiektu, a w istocie kwestii kwalifikacji prawnej wzniesionych obiektów. O tym natomiast, na podstawie okoliczności sprawy i przeprowadzonych dowodów, decydują organy i sądy.
Za niezasadne Sąd uznaje zarzuty naruszenia zasad procesowych rządzących postępowaniem administracyjnym. Zrzuty formułowane w tym zakresie zmierzają do wykazania, że organy nie uwzględniły słusznego interesu Skarżących, orzekając w istocie na ich niekorzyść. Po pierwsze, uwzględnienie słusznego interesu strony nie jest możliwe w przypadku wielości stron o spornych interesach, co ma miejsce w tym przypadku. Po drugie, zasada uwzględniania słusznego interesu strony nie ma na celu każdorazowego orzekania na jej korzyść, jeżeli miałoby to prowadzić do sprzeczności z prawem.
Wreszcie bez znaczenia jest kwestia ewentualnej podstawy prawnej opłaty legalizacyjnej, jeżeli dojdzie do jej ustalenia. O tym decydować będzie organ i stanowić to będzie również podstawę kontroli sądowoadministracyjnej.
Reasumując, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) oddalił skargi. W sprawie mamy do czynienia z niezasadną skargą.