VII SA/Wa 1636/20

VII SA/Wa 1636/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-03-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-09-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Artur Kuś /sprawozdawca/
Bogusław Cieśla
Grzegorz Antas /przewodniczący/
Symbol z opisem
6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne
Lotnicze prawo
Sygn. powiązane
II GSK 1857/21 - Wyrok NSA z 2021-11-30
II GZ 312/21 - Postanowienie NSA z 2021-11-30
Skarżony organ
Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145  par. 1  pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U.UE.L 2004 nr 46 poz 1  art. 7, 14
Rozporządzenie (WE) NR 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i  pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie  (EWG) nr 295/91 (Tekst mający znaczenie dla EOG)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Antas, Sędziowie sędzia WSA Bogusław Cieśla, sędzia WSA Artur Kuś (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 marca 2021 r. sprawy ze skarg M. G. i F. G. – reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego M. G. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] lipca 2020 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz M. G. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. zasądza od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz F. G. – reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego M. G. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego (dalej jako: "Prezes ULC") decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r., znak: [...], po rozpatrzeniu skargi złożonej przez pasażerów J. G., M. G., F. G. i I. G., stwierdził naruszenie przez przewoźnika lotniczego [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] art. 7 ust. 1 lit. b oraz art. 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 w odniesieniu do ww. pasażerów, ustalił czternastodniowy termin usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości oraz nałożył na przewoźnika lotniczego karę pieniężna w łącznej wysokości 4.800 zł za naruszenie przepisów rozporządzenia – w odniesieniu do lotu nr [...], planowanego do wykonania na dzień 27 października 2013 r., na trasie [...] – [...].
Decyzja Prezesa ULC została wydana na podstawie art. 205b ust. 1 pkt 1 i art. 209b ust. 3 i 4 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1393 ze zm. – dalej jako: "Prawo lotnicze") w zw. z art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. – dalej jako: "k.p.a.") w zw. z art. 5 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1 lit. c, art. 8 ust. 1, art. 9 ust. 1 i ust. 2, art. 14 ust. 2, art. 16 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91 (Dz. U. EU L 46 z 17 lutego 2004 r. – dalej jako: "rozporządzenie (WE) 261/2004").
Organ wskazał, że w dniu 25 stycznia 2018 r. do Urzędu Lotnictwa Cywilnego wpłynęła skarga złożona przez pasażerów dotycząca naruszenia przez [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] przepisów rozporządzenia poprzez niewywiązanie się z obowiązków ciążących na nim w wypadku opóźnienia lotu nr [...], planowanego do wykonania na dzień 27 października 2013 r., na trasie [...] – [...].
W następnej kolejności organ wskazał, że zawiadomił strony o wszczęciu postępowania, jak również wezwał przewoźnika do złożenia wyjaśnień. Przewoźnik lotniczy poinformował, że stosownie do treści art. 778 Kodeksu cywilnego sprawa jest przedawniona. Dodatkowo przewoźnik wskazał, że w stosunku do pasażerki J. G. zostało wypłacone odszkodowanie na podstawie wyroku Sądu. Nie zostało jednak załączone żadne potwierdzenie dokonania wypłaty odszkodowania.
Organ ustalił, że odległość z [...] na [...] mierzona metodą trasy po ortodromie wynosi 3.691 kilometrów, co z uwagi na treść art. 7 ust. 1 lit b) rozporządzenia (WE) nr 261/2004 uzasadnia przyznanie pasażerom odszkodowania w kwocie po 400 EURO.
Odnosząc się do zarzutu przedawnienia roszczeń Prezes ULC stwierdził, że na gruncie prawa administracyjnego o przedawnieniu roszczenia można mówić wówczas, gdy przepis prawa wyraźnie tak stanowi. Skoro zaś ani rozporządzenie, ani przepisy ustawy Prawo lotnicze nie przewidują, że pasażer może wnieść stosowną skargę jedynie w określonym czasie, brak jest podstaw, aby uznać wniesienie przez przewoźnika lotniczego zarzutu przedawnienia za skuteczne.
Prezes ULC wskazał ponadto, że nie zaszła nadzwyczajna okoliczność uzasadniająca opóźnienie lotu a przewoźnik mógł uniknąć sytuacji, w której zaistniałe nadzwyczajne okoliczności skutkowały opóźnieniem lotu. W związku z powyższym, na przewoźniku spoczywał wobec pasażera obowiązek wypłaty odszkodowania, co skutkowało stwierdzeniem, że doszło do naruszenia art. 7 ust. 1 lit. b rozporządzenia (WE) nr 261/2004. Zdaniem organu, nie doszło natomiast do naruszenia art. 9 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, gdyż pasażerowie otrzymali posiłki i niezbędną pomoc. Organ stwierdził nadto, że doszło do naruszenia art. 14 ww. rozporządzenia, gdyż pasażerowie nie otrzymali stosownych informacji w związku z opóźnionym lotem, a przewoźnik lotniczy nie udowodnił, że takowe informacje pasażerom przekazał.
Pismem z dnia 30 sierpnia 2018 r. przewoźnik lotniczy [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] zawnioskował o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania.
Zdaniem przewoźnika lotniczego organ błędnie założył, że w przypadku niewystarczających wyjaśnień i dowodów okoliczności przedstawione przez pasażerów stanowią całość materiału dowodowego, który stanowi podstawę do wydania decyzji. Ponadto przewoźnik zarzucił organowi niepodjęcie żadnych działań zmierzających do zebrania lub uzupełnienia materiału dowodowego, w celu rozstrzygnięcia wątpliwości co do stanu faktycznego powstałych w toku postępowania, brak jednoznacznego wskazania przewoźnikowi lotniczemu, jakie okoliczności powinny zostać udowodnione oraz czego miały dotyczyć wyjaśnienia, a także błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy.
Przewoźnik wskazał, że w dniu 19 kwietnia 2017 r. wypłacił odszkodowanie J. G. w kwocie 400 EURO wraz z odsetkami (łącznie 529,06 EURO) na podstawie nakazu zapłaty o sygn. akt [...]. Podobnie odszkodowanie zostało wypłacone I. G. w dniu 15 maja 2018 r. w kwocie 400 EUO wraz z odsetkami (łącznie 559,42 EURO) na podstawie nakazu zapłaty o sygn. akt [...]. Natomiast w sprawie F. G. Sąd Rejonowy [...] w [...]w dniu [...] kwietnia 2018 r. wydał wyrok oddalający powództwo o zapłatę odszkodowania, który jest prawomocny (sygn. akt [...]). W sprawie zaś F. G. Sąd Rejonowy [...] w [...] w dniu [...] kwietnia 2018 r. wydał wyrok oddalający powództwo o zapłatę odszkodowania, który również nie jest prawomocny, gdyż złożono apelację (sygn. akt [...]). Powyższe okoliczności, zdaniem przewoźnika lotniczego, są podstawą do uchylenia decyzji z dnia [...] sierpnia 2018 r. i umorzenia postępowania administracyjnego.
Po rozpatrzeniu wniosku przewoźnika lotniczego o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes ULC decyzją z dnia [...] lipca 2020 r., znak: [...] uchylił w części własną decyzję z [...] sierpnia 2018 r. – tj. w części ustalenia terminu usunięcia nieprawidłowości w ciągu 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji oraz nałożenia na przewoźnika lotniczego kary pieniężnej w łącznej wysokości 4.800 zł za naruszenie art. 7 ust. 1 lit. b) oraz art. 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 w tym zakresie umorzył postępowanie.
Jako podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazano art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 205a ust. 1, art. 205b ust. 1 pkt 2, art. 205b ust. 5, art. 209b ust. 1 Prawo lotnicze, art. 14 ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. o zmianie ustawy – Prawo lotnicze oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 235) oraz art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004.
Organ stwierdził, że rozpatrując sprawę ponownie uznał, że doszło do naruszenia art 7 ust 1 lit b) oraz art. 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004. Podstawą powyższego było nieudowodnienie przez przewoźnika lotniczego, że opóźnienie skarżonego lotu było spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Z tego powodu organ uznał, że rozstrzygnięcie w zakresie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego art. 7 ust. 1 lit. b oraz art. 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 było prawidłowe.
Uzasadniając natomiast umorzenie postępowania w zakresie ustalenia terminu i obowiązku usunięcia naruszenia art. 7 oraz art. 14 rozporządzenia WE 261/2004 Prezes ULC wskazał, że miało miejsce z uwagi na to, iż pasażerowie dla dochodzenia zryczałtowanego odszkodowania na podstawie przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 wybrali tryb postępowania przed Sądem Cywilnym. Zdaniem organu przewoźnik lotniczy przesłał wyjaśnienia i dowody przedstawiające wypłacenie na rzecz pasażerów J. G. oraz I. G. kwoty zryczałtowanego odszkodowania z tytułu naruszenia przez niego art. 7 ust. 1 lit b rozporządzenia (WE) nr 261/2004. Pozostali natomiast pasażerowie skorzystali dla uzyskania odszkodowania od przewoźnika lotniczego z postępowania przed Sądem Rejonowym [...]. Takie wybór drogi uzyskania odszkodowania, zdaniem Prezes ULC, traci właściwość do prowadzenia postępowania w zakresie żądania wypłaty odszkodowania z chwilą skutecznego wniesienia powództwa do sądu powszechnego obejmującego to samo roszczenie.
Prezes ULC stwierdził także, że nie doszło do naruszenia art. 8 ust. 1 lit. a) rozporządzenia (WE) nr 261/2004, gdyż pasażerowie postanowili kontynuować podróż opóźnionym lotem. Nie doszło również do naruszenie art. 9 ww. rozporządzenia, gdyż pasażerowie otrzymali stosowną pomoc. Natomiast doszło do naruszenia art. 14, bo przewoźnik lotniczy nie udowodnił wręczenia pasażerom pisemnej informacji o przysługujących im prawach.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem organu drugiej instancji skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli M. G. i F. G.. Obie skargi były tożsame i wniesiono w nich o uchylenie, w części umarzającej postępowanie, decyzji z dnia [...] lipca 2020 r. oraz uchylenie decyzji z dnia [...] sierpnia 2018 r. Ponadto skarżący wnieśli o nałożenie na Prezesa ULC kary pieniężnej za wydanie decyzji bez wskazania przepisu prawnego pozwalającego na umorzenie postepowania oraz zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania sądowego.
W wniesionych skargach zawarto te same zarzuty tj. naruszenie:
1) naruszenie art. 205b ust. 1 pkt 2 Prawo lotnicze poprzez jego niezastosowanie, polegające na nieokreśleniu obowiązku i terminu usunięcia naruszenia prawa, pomimo ustalenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego obowiązku określonego art. 7 ust. 1B rozporządzenia (WE) nr 261/2004;
2) art. 6 k.p.a. poprzez wydanie decyzji, w oparciu o treść orzeczenia sądu cywilnego – co nie znajduje umocowania w przepisach prawa (Prezes ULC nie orzeka na podstawie przepisów k.p.c. i k.c. o przedawnieniu);
3) art. 8 § 2 k.p.a. poprzez nieuzasadnione odstąpienie od jednolitej linii orzeczniczej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, opowiadającej się za dopuszczalnościom wspólnego procedowania przed sądem cywilnym oraz Prezesem ULC wyrażonej m.in. w wyrokach o sygn. akt; VII SA/WA 761/19, VII SA/WA 1855/19, Vil SA/WA 600/19, VIII SA/WA 184/19, VII SA/WA 2209/19, VII SA/WA 2242/19 i inne.
Skarżący wskazali ponadto, że na treść decyzji, wbrew ustaleniom Prezesa ULC, nie mogą mieć wpływu orzeczenia sądowe. W myśl uchwały Sądu Najwyższego, sygn. akt: III CZP 113/13 skarżący mają prawo równoległego korzystania z dwóch środków ochrony prawnej (przemienność postępowania przed sądami cywilnymi oraz Prezesem ULC), to jest do wszczęcia postępowania administracyjnego przed Prezesem ULC oraz wytoczenia powództwa przed właściwym sądem. Brak jest natomiast przepisu prawa, na mocy którego organ administracyjny byłby związany treścią wyroku sądu, a to z uwagi na brak odwołania w przepisach regulujących działalność Prezesa ULC do stosowania ustawy k.p.c., jak i k.c. w zakresie normującym przedawnienie roszczeń.
Odpowiadając w dniu 9 września 2020 r. na ww. skargi organ drugiej instancji podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skarg. Organ szczegółowo odniósł się do podniesionych przez skarżących zarzutów i stwierdził, że nie widzi podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 3 marca 2021 r., wydanym w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 1637/20, Sąd połączył na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a. sprawy ze skargi F. G. o sygn. akt VII SA/Wa 1637/20 ze skargą M. G. o sygn. akt VII SA/Wa 1636/20 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz postanowił prowadzić dalej pod sygn. akt VII SA/Wa 1636/20.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skargi są zasadne.
1. Istota problemu prawnego występującego w niniejszej sprawie sprowadza się do wyjaśnienia, czy wyrok sądu powszechnego oddalający powództwo skarżących przeciwko przewoźnikowi o zapłatę w związku z przedawnieniem roszczenia jest okolicznością uzasadniającą uchylenie przez PULC wcześniejszej własnej decyzji w zakresie ustalenia terminu usunięcia naruszenia nieprawidłowości (art. 7 ust. 1 lit. b rozporządzenia 261/2004) i nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej z naruszenie obowiązku wynikającego z art. 14 rozporządzenia 261/2004.
Z akt sprawy wynikają następujące okoliczności, które mają zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie:
- 25 stycznia 2018 r. do PULC wpłynęła skarga pasażerów (J., M., I., F. G.) dotycząca naruszenia przez [...] sp. z o.o. przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 poprzez niewywiązanie się z obowiązków ciążących na przewoźniku w wyniku opóźnienia lotu nr [...], zaplanowanego na dzień 27 października 2013 r. na trasie [...] – [...]; odległość mierzona metodą trasy po ortodromie wynosi 3691 kilometrów;
- decyzją z [...] sierpnia 2018 r. PULC stwierdził naruszenie przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia 261/2004 poprzez zaniechanie wypłaty pasażerom odszkodowania po 400 Euro na pasażera oraz niepoinformowanie pasażerów o przysługujących im prawach (zgodnie z art. 14 rozporządzenia 261/2004); ponadto PULC ustalił obowiązek usunięcia nieprawidłowości w ciągu 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji oraz nałożył na przewoźnika lotniczego karę w wysokości 4800 zł;
- od decyzji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył przewoźnik lotniczy i wskazał, że dla pasażerki J. G. i I. G. przewoźnik wypłacił odszkodowanie przelewem na konto M. G. (odpowiednio 529,06 EUR i 559.42 EUR), zaś w przypadku pasażerów F. G. oraz M. G., pasażerowie zdecydowali się na dochodzenie roszczeń przed sądem powszechnym a nie PULC (por. wyrok z [...] kwietnia 2018 Sądu Rejonowego [...], sygn. akt [...] oddalający powództwo i orzekający o kosztach procesu);
- wyrokiem z [...] listopada 2018 r. Sąd Okręgowy [...] [...] [...] (sygn. akt ..) oddalił apelację F. G. oraz M. G. od wyroku Sądu Rejonowego w [...] z [...] kwietnia 2018 r. wskazując na przedawnienie roszczeń pasażerów; Sąd wskazał również na brak podstaw do zawieszenia postepowania do czasu zakończenia postępowania administracyjnego prowadzonego przed PULC;
- decyzją z [...] lipca 2020 r. PULC uchylił w części własną decyzję z [...] sierpnia 2018 r. wskazując między innymi na związanie PULC wyrokiem sądu powszechnego i utratą przez PULC w tym zakresie możliwości orzekania w sprawie;
- skarżący wnieśli skargę do WSA w Warszawie na powyższą decyzję wskazując na naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.
3. Zdaniem Sądu, w pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że wyrok sądu powszechnego wywiera skutki prawne wyłącznie inter partes (pomiędzy stronami) a nie erga omnes (wobec wszystkich). Oznacza to, że jeżeli sąd powszechny oddali powództwo o zapłatę, to powód nie może drugi raz wystąpić z takim roszczeniem na drodze sądowej przed sądem powszechnym (ne bis in idem).
Poza tym, zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. prawomocne orzeczenie sądu powszechnego wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, ale wyłącznie w zakresie ujętym w sentencji tego prawomocnego orzeczenia, tj. rozstrzygnięcie (osądzenie) sprawy (por. wyroki SN z 13 stycznia 2000 r., sygn. akt II CKN 655/98, 23 maja 2002 r., sygn. akt IV CKN 1073/00, 8 czerwca 2005 r., sygn. akt V CK 702/04, 21 czerwca 2007 r., sygn. akt IV CSK 63/07, 15 listopada 2007 r., sygn. akt II CSK 347/07, 13 marca 2008 r., sygn. akt III CSK 284/07; 3 czerwca 2008 r., sygn. akt I PK 301/07, 4 marca 2009 r., sygn. akt IV CSK 441/08 13 stycznia 2011 r., sygn. akt III CSK 94/10, 15 stycznia 2015 r., sygn. akt IV CSK 181/14).
W doktrynie podkreśla się, że "(...) z prawomocnością orzeczenia sądowego (zarówno w ujęciu materialnym, jak i formalnym) związana jest powaga rzeczy osądzonej (art. 366 k.p.c.), przy czym jest to konstrukcja prawna odmienna - choć ściśle powiązana - z regulacją art. 365 § 1 k.p.c. Wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Moc wiążąca orzeczenia może być rozważana tylko wtedy, gdy rozpoznawana jest inna sprawa niż ta, w której wydano poprzednie orzeczenie oraz gdy kwestia rozstrzygnięta innym wyrokiem stanowi zagadnienie wstępne. Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądu charakteryzuje się dwoma aspektami. Pierwszy z nich odnosi się tylko do faktu istnienia prawomocnego orzeczenia. Aspekt ten występuje, gdy w poprzednim postępowaniu, w którym zapadło prawomocne orzeczenie nie brała udziału choćby jedna ze stron nowego postępowania, a nie jest ona objęta prawomocnością rozszerzoną. Nie można bowiem takiej strony obciążać dalszymi skutkami wynikającymi z prawomocnego orzeczenia. Drugi aspekt mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia jest określony jako walor prawny rozstrzygnięcia (osądzenia) zawartego w treści orzeczenia. Jest on ściśle związany z powagą rzeczy osądzonej (art. 365 § 1 k.p.c.) i występuje w nowej sprawie pomiędzy tymi samymi stronami, choć przedmiot obu spraw jest inny. W nowej sprawie nie może być wówczas zastosowany negatywny (procesowy) skutek powagi rzeczy osądzonej polegający na niedopuszczalności ponownego rozstrzygania tej samej sprawy. Występuje natomiast skutek pozytywny (materialny) rzeczy osądzonej przejawiający się w tym, że rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu (rzecz osądzona) stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika" - por. komentarz do art. 365 k.p.c. w: A. Zieliński (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Wyd. 9, Warszawa 2017).
4. Powodem oddalenia powództw skarżących wyrokami sądów powszechnych było przedawnienie roszczeń. Stanowi o tym art. 778 k.c., zgodnie z którym roszczenia z umowy przewozu osób przedawniają się z upływem roku od dnia wykonania przewozu, a gdy przewóz nie został wykonany - od dnia, kiedy miał być wykonany.
W związku z tym, że zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie pojawiają się wątpliwości odnośnie do dopuszczalności stosowania tego przepisu przy rozstrzyganiu sprawy w postępowaniu administracyjnym przez PULC o żądaniu pasażerów zapłaty odszkodowania, przewidzianego w art. 7 ust. 1 rozporządzenia 261/2004.
Sąd wyjaśnia, że analiza wyroku TSUE z 22 listopada 2012 r. w sprawie C-139/11 (Joan Cuadrench Moré p. Koninklijke Luchtvaart Maatschappij NV) pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że Trybunał w sposób wyraźny wskazuje, że kwestia przedawnienia została zaliczona przez TSUE do zasad proceduralnych, dotyczących wytaczania powództw przed sądami, których regulacja pozostaje w kompetencji państw członkowskich, z zastrzeżeniem obowiązku przestrzegania zasad równoważności i skuteczności. Trybunał uznał, że termin do wytoczenia powództwa o odszkodowanie, o którym mowa w art. 5 i 7 rozporządzenia nr 261/2004, powinien być ustalany według przepisów każdego państwa członkowskiego regulujących przedawnienie roszczeń.
Do takiego też rozumienia zakresu stosowania art. 778 k.c. nawiązuje SN w uchwale z 17 marca 2017 r. (sygn. akt III CZP 111/16) stwierdzając, że "roszczenie o odszkodowanie przewidziane w art. 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91, przedawnia się w terminie rocznym na podstawie art. 778 k.c.".
Sądy powszechne (cywilne) przyjmują za podstawę orzekania przepisy materialnego prawa cywilnego i k.p.c. a w konsekwencji mogą oddalić powództwo o zapłatę na skutek podniesionego zarzutu przedawnienia, wynika to z art. 1 k.c. w zw. z art. 1 i art. 2 § 1 k.p.c.
Dokonując natomiast ustalenia, czy organy administracji publicznej orzekając w sprawach administracyjnych mogą przyjmować za podstawę orzeczenia przepisy cywilnoprawne, Sąd wyjaśnia, że stosowanie przepisów k.c. do spraw rozstrzyganych w trybie administracyjnym jest możliwe, jeżeli wynika to z jednoznacznego odesłania do ich stosowania. Przepisy rozporządzenia nr 261/2004 nie zawierają jednak odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów prawa prywatnego w sprawach unormowanych w art. 7 i art. 16 ust. 2 tego rozporządzenia. Również przepisy ustawy - Prawo lotnicze nie zawierają takiego odesłania do stosowania przepisów k.c. w sprawach unormowanych w art. 205a i art. 205b tej ustawy. Prawo lotnicze określa wyłącznie jeden przypadek, w którym takie przepisy mogą mieć zastosowanie. Z dyspozycji art. 205b ust. 6 ustawy Prawo lotnicze wynika, że do egzekucji należności stwierdzonych w decyzji stwierdzającej naruszenie prawa przez przewoźnika lotniczego i określającej zakres nieprawidłowości oraz nakładającej karę, o której mowa w art. 209b ust. 1 Prawo lotnicze (a także w razie określającej obowiązek i termin jego usunięcia naruszenia przepisu art. 7, art. 8 ust. 1 lit. a lub art. 10 ust. 2 rozporządzenia 261) stosuje się przepisy k.p.c. Ustawodawca wyraźnie zatem wskazał, w jakim zakresie stosuje się przepisy k.p.c. do wydanej przez organ decyzji administracyjnej, wyłączając tym samym domniemanie stosowania wobec tej decyzji przepisów o egzekucji w postępowaniu administracyjnym.
Dlatego też należy podzielić stanowisko NSA zawarte w wyroku z 2 sierpnia 2016 r. (sygn. akt I OSK 2714/15), że powyższe odesłanie do stosowania przepisów k.p.c. w zakresie egzekucji należności nie dotyczy stosowania k.c. Przedawnienie zaś jest uregulowane w przepisach k.c., a nie w przepisach k.p.c.
Wobec powyższego Sąd stoi na stanowisku, że PULC nie był związany tym, że sąd powszechny uznał przedawnienie roszczenia o zapłatę. Podkreślić należy, że brak odesłania w ustawie - Prawo lotnicze do stosowania przepisów k.c. przy wydawaniu decyzji na podstawie art. 205b ust. 1 pkt 2 Prawo lotnicze oznacza brak podstaw do zastosowania w sprawie przepisów o przedawnieniu roszczeń znajdujących się w tym kodeksie (por. wyrok WSA w Warszawie z 15 lutego 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 1565/18).
Podkreślić należy, że w motywie 22 rozporządzenia nr 261/2004 wskazano, że Państwa Członkowskie powinny zapewnić i nadzorować przestrzeganie przez swoich przewoźników lotniczych niniejszego rozporządzenia oraz wyznaczyć właściwy organ odpowiedzialny za stosowanie jego przepisów. Organem wyznaczonym w Polsce do sprawowania omawianego powyżej nadzoru jest PULC. To wynika z art. 205a ust. 1 pkt 1 Prawa lotniczego, który stanowi, że PULC kontroluje przestrzeganie przepisów rozporządzenia nr 261/2004/WE, a w szczególności rozpatruje skargi, o których mowa w art. 16 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004.
Art. 205b ust. 1 pkt 2 Prawa lotniczego, będący materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowi, że w razie złożenia skargi, o której mowa w art. 205a ust. 1, PULC stwierdza, w drodze decyzji administracyjnej naruszenie prawa przez przewoźnika lotniczego, określając zakres nieprawidłowości oraz nakładając karę, o której mowa w art. 209b ust. 1, zaś w razie stwierdzenia naruszenia przepisu art. 7, art. 8 ust. 1 lit. a lub art. 10 ust. 2 rozporządzenia 261 określa również obowiązek i termin jego usunięcia.
Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że wydając decyzję PULC w pierwszej kolejności w każdym przypadku stwierdza naruszenie prawa przez przewoźnika lotniczego, a następnie określa zakres nieprawidłowości oraz nakłada karę. Dodatkowo w razie stwierdzenia naruszenia określonych przepisów rozporządzenia 261/2004 określa również obowiązek i termin usunięcia naruszenia prawa.
Jeśli zatem organ uznał, że zaistniały przesłanki roszczenia z art. 7 ust. 1 lit. b rozporządzenia 261/2004, a ponadto, że przewoźnik lotniczy zaniedbał obowiązku wypłacenia tego odszkodowania i nie wykazał, że opóźnienie lotu wynikło z przyczyn od niego niezależnych - to tym samym nie mógł umorzyć postępowania w zakresie ustalenia terminu usunięcia naruszenia prawa.
Podkreślić należy, że ustawowe odesłanie do stosowania (w określonym zakresie) przepisów k.p.c. przy jednoczesnym braku odesłania do stosowania przepisów k.c. w procedurze wydawania decyzji przez PULC oznacza niedopuszczalność domniemania stosowania przepisów k.c. przy wydawaniu tej decyzji, która stanowi rozstrzygnięcie ze sfery stosunku administracyjnoprawnego, a nie ze sfery stosunku cywilnego. Jakkolwiek bowiem przedmiotem rozstrzygnięcia administracyjnego w niniejszej sprawie jest należność pieniężna pomiędzy przewoźnikiem lotniczym a pasażerami, to ustawowe określenie drogi administracyjnej do jej ustalenia powoduje, że ustalenie to następuje w ramach stosunku administracyjnoprawnego, w którym organ władczo orzeka o wynikających z ustawy obowiązkach przewoźnika lotniczego będącego jedną ze stron tego stosunku prawnego.
Brak odesłania w ustawie - Prawo lotnicze do stosowania przepisów k.c. przy wydawaniu decyzji na podstawie art. 205b ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo lotnicze oznacza brak jest podstaw do zastosowania w sprawie przepisów o przedawnieniu roszczeń znajdujących się w k.c.
5. Sąd nie zgadza się także z twierdzeniami PULC, że zgodnie z uchwałą SN (sygn. akt III CZP 113/13) w sprawie, w której pasażer domaga się od przewoźnika lotniczego odszkodowania za opóźniony lot na podstawie art. 7 rozporządzenia nr 261/2004 zachodzi przemienność drogi postępowania przed sądami powszechnymi lub przed PULC, a w związku z tym, że w niniejszej sprawie postępowanie sądem powszechnym zostało wszczęte i zakończone w terminie wcześniejszym niż przed PULC - to organ administracji jest bezwzględnie związany wyrokiem sądu cywilnego.
Podkreślić należy, że wskazana uchwała SN dotyczyła zagadnienia prawnego: "Czy dopuszczalna jest droga sądowa w sprawie, w której pasażer domaga się od przewoźnika lotniczego odszkodowania za opóźniony lot na podstawie art. 7 Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie (EWG) nr 295/91 (Dz.U.UE.L z dnia 17 lutego 2004 r.)?", a w przypadku negatywnej na to pytanie "Czy niedopuszczalność drogi sądowej ma charakter bezwzględny czy też względny wynikający z przemienności kompetencji sądu powszechnego i Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego?".
Podjęto rozstrzygnięcie, że: "w sprawie, w której pasażer domaga się od przewoźnika lotniczego odszkodowania za opóźniony lot na podstawie art. 7 Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego Rozporządzenie (EWG) nr 295/91 (Dz.U.UE. L z dnia 17 lutego 2004 r. s. 1 i n.) zachodzi przemienność drogi postępowania przed sądami powszechnymi lub przed Prezesem Urzędu Lotnictwa Cywilnego."
W uzasadnieniu podkreślono, że w kwestii, czy wobec treści art. 205a i 205 b Prawa lotniczego dopuszczalna jest droga sądowa do dochodzenia w postępowaniu cywilnym odszkodowania, o którym mowa w art. 7 rozporządzenia nr 261/2004 w judykaturze sądów powszechnych i w nauce zarysowały się rozbieżności. Na tym tle można wyróżnić dwa przeciwstawne stanowiska. Według jednego, droga sądowa jest bezwzględnie wyłączona ze względu na przekazanie tych spraw do właściwości PULC jako innego organu w rozumieniu art. 2 § 3 k.p.c. Przeciwne stanowisko wyklucza kompetencje PULC do orzekania o odszkodowaniu na podstawie art. 7 rozporządzenia nr 461/2004 na rzecz drogi sądowej w postępowaniu cywilnym, albowiem postępowanie administracyjne prowadzone przed PULC może prowadzić tylko do nałożenia na przewoźnika kary finansowej, a nie rozstrzygania o roszczeniach cywilnoprawnych wynikających z art. 7 rozporządzenia nr 261/2004. W judykaturze sądów powszechnych prezentowane jest też pośrednie stanowisko dopuszczające przemienność kompetencji PULC sądów powszechnych ale przyjmujące zarazem względną niedopuszczalność drogi sądowej w razie wystąpienia na podstawie art. 205a i 205 b ze skargą do PULC.
W świetle powyższego uznać należy, że wskazana uchwała SN nie przesądza ani o pierwszeństwie drogi postępowania przed sądami powszechnymi przed postępowaniem przez PULC, ani o niemożności wszczęcia postępowania przed PULC, pomimo wcześniejszego wydania wyroku przez sąd powszechny, którym oddalono powództwo o zapłatę na skutek podniesionego zarzutu przedawnienia.
6. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, należy stwierdzić, że PULC nie był związany prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego, opartym na uznaniu zarzutu przedawnienia roszczenia o odszkodowanie. Nie miał zatem podstaw do uchylenia własnej decyzji w części ustalenia terminu usunięcia nieprawidłowości i nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej. Stanowisko takie, które Sąd podziela, zawarte jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok WSA w Warszawie z 18 września 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 600/19; wyrok WSA w Warszawie z 26 września 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 761/19; wyrok WSA w Warszawie z 28 stycznia 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 1855/19; wyrok WSA w Warszawie z 20 maja 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 1967/14).
Rzeczą organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie zatem przeprowadzenie postępowania z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem przedstawionego wyżej stanowiska Sądu.
7. Z podanych wyżej powodów Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja PULC w części w jakiej chylono wcześniejszą decyzję PULC z [...] sierpnia 2018 r. została
wydana z naruszeniem wskazanych przepisów prawa materialnego i z tej przyczyny orzeczono jak w wyroku (pkt I) na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a.