VII SA/Wa 1626/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2020-01-08
NSAAdministracyjneŚredniawsa
ochrona zabytkówrejestr zabytkówskreślenie z rejestrudecyzja ostatecznastwierdzenie nieważnościKodeks postępowania administracyjnegoustawa o ochronie zabytkówdwórrozbiórka

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie skreślenia dworu z rejestru zabytków, uznając brak tożsamości spraw.

Skarżący J. N. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego odmawiających skreślenia wschodniej części dworu z rejestru zabytków. Argumentował, że wcześniejsze decyzje zezwalające na rozbiórkę i budowę nowego obiektu powinny skutkować automatycznym skreśleniem zabytku. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że decyzje o skreśleniu zabytku z rejestru nie są tożsame z decyzjami o rozbiórce, a stan faktyczny i prawny może ulec zmianie, co uzasadnia ponowne rozpatrzenie wniosku.

Sprawa dotyczyła skargi J. N. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, która utrzymała w mocy wcześniejsze decyzje odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie skreślenia wschodniej części dworu z rejestru zabytków. Skarżący podnosił, że decyzje te są dotknięte wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., ponieważ dotyczą sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, w szczególności decyzją z 1979 r. zezwalającą na rozbiórkę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, stwierdzając, że rację należało przyznać organom. Sąd podkreślił, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych i musi być interpretowana ścisło. Kluczową kwestią było ustalenie, czy decyzje Ministra odmawiające stwierdzenia nieważności dotyczą spraw rozstrzygniętych już innymi decyzjami ostatecznymi. Sąd uznał, że decyzja o skreśleniu zabytku z rejestru nie jest tożsama z decyzją o rozbiórce obiektu. Ponadto, przesłanki skreślenia zabytku z rejestru (stan techniczny, nowe ustalenia naukowe) mogą ulec zmianie, co oznacza, że zasada powagi rzeczy osądzonej nie może być w pełni stosowana w tego typu sprawach. Dlatego Minister, po otrzymaniu kolejnego wniosku o skreślenie, nie może odmówić wszczęcia postępowania. Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie nie występuje tożsamość spraw, a decyzje Ministra z 2016 i 2017 r. nie są obarczone wadą z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., ponieważ stan faktyczny mógł ulec zmianie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, decyzje te nie są dotknięte wadą z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., ponieważ decyzja o skreśleniu zabytku z rejestru nie jest tożsama z decyzją o rozbiórce obiektu, a przesłanki skreślenia mogą ulec zmianie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że tożsamość spraw w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. wymaga nie tylko tych samych podmiotów i przedmiotu, ale także niezmienionego stanu faktycznego i prawnego. W przypadku zabytków, stan techniczny i wiedza naukowa mogą ulec zmianie, co uzasadnia ponowne rozpatrzenie wniosku o skreślenie, nawet jeśli wcześniej wydano decyzję odmawiającą. Decyzja o rozbiórce nie jest tożsama z decyzją o skreśleniu z rejestru.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.o.z. art. 13 § ust. 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami art. 13 § ust. 1

Zabytek wpisany do rejestru, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru zabytków nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych, zostaje skreślony z rejestru na mocy decyzji ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

Pomocnicze

k.p.a. art. 16 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Wyrażona w nim zasada trwałości decyzji administracyjnych.

k.p.a. art. 61a

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 157

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 158 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 17 § pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.z. art. 89 § pkt 1

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

u.o.z. art. 93 § ust. 1

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

p.p.s.a. art. 54 § § 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja o skreśleniu zabytku z rejestru nie jest tożsama z decyzją o rozbiórce obiektu. Przesłanki skreślenia zabytku z rejestru mogą ulec zmianie, co uzasadnia ponowne rozpatrzenie wniosku. Nie występuje tożsamość spraw w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w sytuacji, gdy stan faktyczny lub prawny mógł ulec zmianie.

Odrzucone argumenty

Zezwolenie na rozbiórkę z 1979 r. jest decyzją dalej idącą i 'konsumuje' skreślenie z rejestru zabytków, jednocześnie zdejmując z właściciela obowiązek opieki. Decyzje Ministra odmawiające skreślenia z rejestru zabytków są dotknięte wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. z uwagi na wcześniejsze decyzje ostateczne.

Godne uwagi sformułowania

Postępowanie w sprawie nieważności decyzji nie może służyć ponownemu merytorycznemu rozpatrzeniu sprawy, ani też kontroli merytorycznej badanego rozstrzygnięcia. Decyzja o skreśleniu zabytku z rejestru jest aktem o charakterze rzeczowym. Przesłankami skreślenia zabytku z rejestru są okoliczności, które w każdym momencie mogą ulec zmianie. Zdegenerowanie substancji nieruchomości wcale nie oznacza, że nie mamy do czynienia z zabytkiem.

Skład orzekający

Artur Kuś

przewodniczący sprawozdawca

Grzegorz Antas

członek

Monika Kramek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w kontekście spraw dotyczących rejestru zabytków, gdzie stan faktyczny może ulec zmianie."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z rejestrem zabytków i możliwością ponownego wnioskowania o skreślenie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii ochrony dziedzictwa narodowego i interpretacji przepisów k.p.a. w kontekście trwałości decyzji administracyjnych, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym.

Czy zezwolenie na rozbiórkę automatycznie usuwa zabytek z rejestru? Sąd wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 1626/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-01-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-07-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Artur Kuś /przewodniczący sprawozdawca/
Grzegorz Antas
Monika Kramek
Symbol z opisem
6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne
Zabytki
Sygn. powiązane
II OSK 1179/20 - Wyrok NSA z 2023-04-12
Skarżony organ
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2014 poz 1446
art. 13 ust 1
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - tekst jednolity
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 61 art 156
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Artur Kuś (spr.), Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Antas, sędzia WSA Monika Kramek, Protokolant specjalista Monika Gąsińska - Goc, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] czerwca 2019 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Uzasadnienie
1. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: "Minister", "organ", "MKiDN") decyzją z [...] kwietnia 2019 r. (znak: [...]) po rozpatrzeniu wniosku J. N. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra z [...] marca 2017 r. (znak: [...]) oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra z [...] października 2016 r. (znak: [...]) wydanych w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków zachowanej wschodniej części budynku dworu w S., przy ul. K., wpisanego do rzeczonego rejestru decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w P., z [...] marca 1969 r. (znak: [...]) działając na podstawie art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2019 r. poz. 1696, dalej: "ustawa", "u.o.z.") oraz art. 17 pkt 2, art. 156 § 1, art. 157 i art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2019 r. poz. 2196, dalej: "k.p.a.") orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji MKiDN z [...] marca 2017 r. oraz o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji MKiDN z [...] października 2016 r.
W uzasadnieniu opisano stan faktyczny i prawny sprawy. Wojewódzki Konserwator Zabytków w P. decyzją z [...] marca 1969 r. (znak: [...]) wpisał do rejestru zabytków dwór w S. powiat K. W dniu 8 grudnia 2011 r. do Ministra wpłynęło pismo J. N. z 25 listopada 2011 r. Pismo to zostało przez organ uznane za wniosek o skreślenie zabytku z rejestru. Decyzją z [...] maja 2012 r. Minister odmówił skreślenia z rejestru zabytków budynku dworu w S. W dniu 1 grudnia 2015 r. do Ministra wpłynął wniosek J. N. z 20 października 2015 r., o skreślenie z rejestru zabytków zachowanej wschodniej części budynku dworu. Przytoczono wówczas przez stronę, że G. N. w 1979 r. otrzymała zezwolenie na rozbiórkę całości dworu. W 1980 r. została rozebrana połowa dworu i w jej miejsce powstał nowy budynek mieszkalny. Organ, decyzją z [...] października 2016 r. odmówił skreślenia z tego rejestru ww. części budynku. Decyzją z [...] marca 2017 r. organ, po rozpatrzeniu wniosku J. N. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie z [...] października 2016 r. stwierdzając, że w omawianej sprawie nie zaszły żadne nowe okoliczności prawne lub faktyczne pozwalające na skreślenie z rejestru zabytków zachowanej, wschodniej części dworu położonej na działce nr ewid. [...], przy ul. K. w S.
Skarżący wnioskował o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] marca 2017 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] października 2016 r. Uzasadniając wniosek stwierdził, że decyzja dotyczy sprawy poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (decyzją Ministra z [...] maja 2012 r.). Podniósł, że bezprzedmiotowe jest wydanie nowej decyzji administracyjnej w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków choć tylko części obiektu, w stosunku do którego funkcjonuje w obrocie prawnym ostateczna decyzja odmawiająca skreślenia z rejestru zabytków całego budynku. W opinii strony, przed wydaniem ww. zaskarżonych decyzji w obrocie prawnym funkcjonowała decyzja Ministra w sprawie skreślenia z rejestru zabytków budynku dworu wydana w tym samym stanie faktycznym i prawnym, stąd zasadnym jest zarzut wadliwości decyzji, skutkującej stwierdzeniem jej nieważności. Podniesiono przez stronę, że poprzez utrzymanie w mocy decyzji z [...] października 2016 r. przez późniejszą decyzję z [...] marca 2017 r., Minister zaakceptował fakt występowania w obiegu prawnym dwóch decyzji skierowanych do tej samej strony i dotyczących tej samej sprawy.
2. Decyzją z [...] kwietnia 2019 r. Minister odmówił stwierdzenia nieważności decyzji MKIDN z [...] marca 2017 r oraz odmówił stwierdzenia nieważności decyzji MKiDN z [...] października 2016 r.
Po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy organ przywołał art. 16 § 1 k.p.a. i wyrażoną w nim zasadę trwałości decyzji ostatecznych. Przytoczono, że decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne, a uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w k.p.a. lub w ustawach szczególnych. Wskazano również na cechę ostateczności, którą w szczególności posiadają decyzje pierwszej instancji wydane w postępowaniu dwuinstancyjnym, od których nie zostało w ustawowym terminie wniesione odwołanie. Organ wskazał również o możliwości stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych, które są dotknięte istotnymi wadami o charakterze materialnoprawnym, przytaczając art. 156 § 1 k.p.a. Organ podkreślił, że do wad tych należą uchybienia dotyczące samej decyzji jako aktu kończącego postępowanie. Minister wskazał na orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie może służyć ponownemu merytorycznemu rozpatrzeniu sprawy, ani też kontroli merytorycznej badanego rozstrzygnięcia. Stwierdzono, że w postępowaniu nieważnościowym nie istnieje możliwość orzekania o istocie sprawy. Organ wskazał na art. 13 ust. 1 u.o.z., na podstawie którego została wydana zaskarżona decyzja. Minister przytoczył, że zgodnie z tym przepisem, zabytek wpisany do rejestru, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru zabytków nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych, zostaje skreślony z rejestru na mocy decyzji ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.
Przytaczając art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., wedle którego organ właściwy stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, organ wyłożył istotę tożsamości podmiotowej oraz przedmiotowej spraw. Minister wskazał, że decyzja o skreśleniu zabytku z rejestru jest aktem o charakterze rzeczowym (reguluje jedynie status prawny określonej rzeczy i nie dotyczy praw lub obowiązków o charakterze osobistym). Skutkuje to skutecznością decyzji o skreśleniu zabytku nieruchomego z rejestru wobec każdego kolejnego właściciela nieruchomości.
Organ podkreślił, ze przesłankami skreślenia z rejestru zabytków są okoliczności, które w każdym momencie mogą ulec zmianie. Charakter tych przesłanek przesądza o tym, że zasada powagi rzeczy osądzonej nie może być w odniesieniu do tego rodzajów spraw w pełni stosowana i w związku z tym Minister, po otrzymaniu kolejnego wniosku o skreślenie z rejestru zabytku, w odniesieniu do którego była już w tym przedmiocie wydawana decyzja, nie może odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a k.p.a.
MKiDN ocenił, że decyzja z [...] marca 2017 r. oraz decyzja z [...] października 2016 r. wydane w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków zachowanej wschodniej części budynku, nie są dotknięte wadą z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Wskazano na upływ czasu pomiędzy wydaniem decyzji z [...] maja 2012 r. a wydaniem decyzji z [...] października 2015 r. Z racji, że wnioski J. N. w przedmiotowej sprawie (z 20 października 2015 r. oraz z 16 listopada 2016 r.) wskazywały na pogarszanie się stanu budynku do stopnia zagrażającego życiu i zdrowiu ludzkiemu, Minister zobowiązany był rozstrzygnąć sprawę co do meritum. Organ stwierdził również, że decyzje którym J. N. zarzucił nieważność, nie są dotknięte pozostałymi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
3. J. N. pismem z 30 kwietnia 2019 r. złożył do Ministra wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] kwietnia 2019 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie skreślenia z rejestru zabytków zachowanej wschodniej części dworu w S. We wniosku podniesiono, że organ nie odniósł się do zarzutów podniesionych przez stronę w piśmie z 12 stycznia 2019 r., w którym żądano stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie skreślenia z rejestru zabytków zachowanej wschodniej części dworu w S.
4. MKiDN decyzją z [...] czerwca 2019 r. utrzymał w mocy decyzję z [...] kwietnia 2019 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministra z [...] marca 2017 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z [...] października 2016 r, wydanych w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków zachowanej wschodniej części budynku dworu w S., przy ul. K.
Minister ponownie omówił instytucję stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Stwierdził, że decyzje, którym J. N. zarzucił nieważność, nie są dotknięte żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. MKiDN odniósł się również do zarzutu "nieustosunkowania się do treści żądania zawartego we wniosku z 12 stycznia 2019 r." stwierdzając, że jest on bezpodstawny, ponieważ argumentacja uzasadniająca rozstrzygnięcie została zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z [...] kwietnia 2019 r.
5. J. N. pismem z 9 lipca 2019 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra z [...] czerwca 2019 r, utrzymującą w mocy wcześniejszą decyzję z [...] kwietnia 2019 r., którą to decyzją organ odmówił stwierdzenia nieważności decyzji MKiDN z [...] marca 2017 r i poprzedzającej ją decyzji z [...] października 2016 r. Skarżący wniósł o:
a) uwzględnienie skargi przez Ministra w trybie autokontroli (art. 54 § 3 p.p.s.a.) poprzez uchylenie zaskarżanej - własnej decyzji z [...] czerwca 2019 r. i wydanie nowej decyzji uchylającej swą własną decyzję z [...] kwietnia 2019 r.,
b) uchylenie decyzji z [...] czerwca 2019 r. i poprzedzającej ją decyzji z [...] kwietnia 2019 r. w przypadku nie uwzględnienia skargi przez organ w trybie autokontroli,
c) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania.
Jako kluczową kwestię w przedmiotowej sprawie wskazano na fakt, iż Minister prawidłowo uznał, że pismo Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. z 20 kwietnia 1979 r. jest decyzją o wyrażeniu zgody na rozbiórkę zniszczonego budynku mieszkalnego - dworu, położonego w S. nr [...] znajdującego się w spisie zabytków. Strona powieliła swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 23 kwietnia 2019 r. Ponownie wskazano na domniemanie skreślenia budynku z rejestru zabytków, które J. N. wywiódł z decyzji z 1979 r. pozwalającej na rozbiórkę. Skarżący nie może ponosić odpowiedzialności za ewentualne błędne działanie organów ochrony zabytków, wskazując jednocześnie na dwukrotne wydanie przez Konserwatora Zabytków orzeczenia o nałożeniu na J. N. grzywny w celu przymuszenia wykonania bardzo kosztownych robót budowlanych (zabezpieczających), znacznie przekraczających możliwości finansowe skarżącego. Podniesiono, że jeśli organ uważa, że decyzja z 1979 r. została wydana z naruszeniem prawa lub powinno się stwierdzić jej wygaśnięcie, to powinien podjąć działania mające na celu jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Dopóki jednak pozostaje w obrocie prawnym, to wydawanie kolejnych decyzji w tej sprawie odbywa z rażącym naruszeniem prawa.
Strona skarżąca wskazała również, że zezwolenie na rozbiórkę z 1979 r. zdjęło automatycznie z właściciela zabytku obowiązek opieki nad tym zabytkiem i utrzymywania go we właściwym stanie technicznym. Podkreślono, że właściciel zabytku nie może ponosić odpowiedzialności za błędne decyzje Konserwatora Zabytków. Łożenie dalszych kosztów na przedmiotowy budynek zostało uznane przez stronę skarżącą za bezcelowe.
5. Minister odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
1. Istotą sprawy jest odpowiedź na pytanie, czy zaskarżone decyzje Ministra z 2019 r. odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji z 2016 i 2017 r. dotyczą spraw rozstrzygniętych już innymi decyzjami ostatecznymi (tj. decyzjami z: 2012 r. a zwłaszcza decyzjami z 1979 r. i 1980 r.).
Zdaniem Skarżącego zezwolenie na rozbiórkę z 1979 r. (a następnie pozwolenie na budowę z 1980 r.) jest decyzją dalej idącą i "konsumuje" skreślenie z rejestru zabytków jednocześnie zdejmując automatycznie z właściciela zabytku obowiązek opieki nad tym zabytkiem.
W ocenie organów nie można mówić o tożsamości spraw i decyzja nie jest dotknięta wadą z art. 156 §3 k.p.a. a decyzja o skreśleniu z rejestru zabytków nie jest tożsama z decyzją o rozbiórce obiektu.
Zdaniem Sądu, rację w tym sporze należało przyznać organom a nie stronie skarżącej.
2. Przypomnieć należy, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnych. Z tego względu przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji muszą być interpretowane w sposób ścisły czy wręcz ścieśniająco (por. wyrok NSA z 22 września 1999 r., sygn. akt IV SA 1380/97; wyrok NSA z 10 listopada 1998 r., sygn. akt IV SA 912/97). Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji mają co do zasady charakter materialnoprawny. Nie są one związane z postępowaniem, w którym wydano decyzję, ale wynikają z samej decyzji (por. wyrok NSA z 16 grudnia 1998 r., sygn. akt I SA 339/98). Postępowanie w sprawie nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem, odrębnym od postępowania, w którym wydano weryfikowaną decyzję (por. wyrok NSA z 29 lipca 1999 r., sygn. akt IV SA 1381/97). Celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest ustalenie, czy decyzja jest obarczona jedną z wad wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Organ orzekający o nieważności nie może zatem rozpatrywać sprawy co do jej istoty (por. wyrok NSA z 28 grudnia 2000 r., sygn. akt II SA/Gd 542/99).
3. Z istoty skargi i wcześniejszego postępowania administracyjnego wynika, że podstawowe znaczenie w sprawie ma przesłanka zawarta w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem: "organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która (...) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (...)".
Przepis art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. odgrywa rolę gwarancyjną w stosunku do zasady trwałości decyzji administracyjnej ostatecznej, wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a., rozciągając tę gwarancję na samą decyzję oraz na sprawę, którą ona załatwia (por. wyrok NSA z 18 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1399/18). Decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony. Res iudicata następuje więc w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwiema decyzjami z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość ta będzie istniała gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Przy czym przez stan faktyczny sprawy należy rozumieć, stan faktyczny mający znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a więc mieszczący się w ramach hipotezy normy prawnej, która stanowiła podstawę do rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną (por. wyrok NSA z 14 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1228/17).
Weryfikowana decyzja Ministra z [...] października 2016 r. została wydana na podstawie art. 13 ust. 1 u.o.z. i następnie została utrzymana w mocy decyzją z [...] marca 2017 r.
Zgodnie art. 13 ust. 1 u.o.z., zabytek wpisany do rejestru, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru zabytków nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych, zostaje skreślony z rejestru na mocy decyzji ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego. Decyzja o skreśleniu zabytku z rejestru jest aktem o charakterze rzeczowym, tzn. ma na celu jedynie uregulowanie statusu prawnego określonej rzeczy i nie dotyczy praw lub obowiązków o charakterze osobistym. Przesłankami skreślenia zabytku z rejestru są okoliczności, które w każdym momencie mogą ulec zmianie. Dotyczy to zarówno stanu technicznego zabytku, który może np. ulegać stałemu i powolnemu lub gwałtownemu pogorszeniu, jak i nowych ustaleń naukowych. Charakter tych przesłanek przesądza o tym, że zasada powagi rzeczy osądzonej nie może być w odniesieniu do tego rodzajów spraw w pełni stosowana.
W związku z powyższym, zasadnie twierdzą organy, że po otrzymaniu kolejnego wniosku o skreślenie z rejestru zabytku, w odniesieniu do którego była już w tym przedmiocie wydawana decyzja, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie może odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a k.p.a. Organ ten będzie natomiast zobowiązany do zbadania w toku postępowania administracyjnego jaki jest aktualny stan zabytku lub wiedzy o nim oraz do oceny znaczenia poczynionych ustaleń w kontekście treści art. 13 ust. 1 u.o.z. Jakakolwiek zmiana stanu zachowania zabytku, będzie równoznaczna ze zmianą stanu faktycznego.
W związku z tym, za tożsame przedmiotowo należy uznać sprawy odnoszące się do tych samych okoliczności faktycznych przy niezmienionym stanie prawnym. Przy czym to nie treść wniosku, lecz to co zostało objęte treścią rozstrzygnięcia organu w decyzji administracyjnej, określa jej tożsamość (por. wyrok NSA z 28 września 2018 r., sygn. akt I OSK 2017/16). Nie jest tak, że znaczne zniszczenie zabytku prowadzi do niejako automatycznego skreślenia go z rejestru. Musi to bowiem być takie zniszczenie, z którym wiąże się utrata wartości prawnie chronionych przez dany zabytek (jego część). O zniszczeniu nie przesądza sama przez się konieczność znacznego odtworzenia zabytku, bowiem gdyby przyjąć takie zapatrywanie, wszelkie akty wandalizmu, zaniechań właścicielskich, byłyby gratyfikowane właśnie skreślaniem z rejestru. Stopień zniszczenia zabytku ma zatem znaczenie w sprawie skreślenia go z rejestru zabytków, ale nie może być poddawany ocenie w oderwaniu od przypisywanych temu obiektowi wartości (por. wyrok WSA w Warszawie z 3 stycznia 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 1257/18). Zdegenerowanie substancji nieruchomości wcale nie oznacza, że nie mamy do czynienia z zabytkiem (por. wyrok NSA z 23 sierpnia 2016 r., sygn. akt II OSK 2924/14).
3. W niniejszej sprawie decyzja Ministra z [...] października 2016 r. została wydana ponad 4 lata po wydaniu decyzji z dnia [...] maja 2012 r. Natomiast w treści wniosku z 20 października 2015 r. oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z 16 listopada 2016 r. wskazano na "pogarszanie się stanu budynku do stopnia zagrażającego życiu i zdrowiu ludzkiemu". W związku z tym, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego zobowiązany był do wydania, na skutek wniosku Pana J. N. z 2015 r. oraz wniosku z 2016 r., decyzji rozstrzygających sprawę co do istoty sprawy. Tym samym decyzja Ministra z [...] marca 2017 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Ministra z [...] października 2016 r., wydane w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków zachowanej wschodniej części budynku dworu w S., przy ul. K., nie są obarczone wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
O tożsamości sprawy można mówić wówczas, gdy w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu (rozumianego jako interesy prawne lub obowiązki, które następnie po wydaniu decyzji stają się prawem nabytym (jego brakiem) lub obowiązkami prawnymi określonych podmiotów) i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym (por. wyrok WSA w Olsztynie z 9 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 210/19). W niniejszej sprawie taka "tożsamość spraw" nie występuje, gdyż przesłanki skreślenia zabytku z rejestru mogą w każdym momencie ulec zmianie. Dotyczy to zarówno stanu technicznego zabytku, który może ulec stałemu i powolnemu lub gwałtownemu pogorszeniu, jak i nowych ustaleń naukowych odnoszących się do tego zabytku.
4. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako bezzasadną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI