VII SA/Wa 1622/23

VII SA/Wa 1622/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Ścieszka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6148 Działalność badawczo-rozwojowa
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Minister Edukacji i Nauki
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 661
par. 28
Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie ewaluacji jakości działalności naukowej (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędziowie: sędzia WSA Izabela Ostrowska, asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.), Protokolant: specjalista Agnieszka Wrzodak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2023 r. sprawy ze skargi [...] w Ł. na decyzję Ministra Edukacji i Nauki z dnia 26 lutego 2023 r. nr 508/801/2022-1 w przedmiocie przyznania kategorii naukowej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Ministra Edukacji i Nauki na rzecz skarżącej [...] w Ł. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Minister Edukacji i Nauki (dalej: Minister) decyzją z 26 lutego 2023 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, ze zm., dalej: k.p.a.) oraz na podstawie art. 269 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2022 r. poz. 574, ze zm., dalej: ustawa), po rozpatrzeniu wniosku P[...], [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z 27 lipca 2022 r. o przyznaniu P[...] kategorii naukowej A w dyscyplinie sztuki filmowe i teatralne.
Minister wskazał na wstępie, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy P[...] zakwestionowała prawidłowość oceny dokonanej przez Komisję Ewaluacji Nauki (dalej: Komisja), w zakresie osiągnięć wskazanych w kryterium I, a także niepodlegającym ocenie kryterium II.
Minister zaznaczył, że zgodnie z art. 269 ust. 5 ustawy, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został przekazany do zaopiniowania przez Komisję. Komisja dokonała ponownej oceny osiągnięć P[...] uwzględnianych w ewaluacji, a także odniosła się do zarzutów i argumentów zawartych we wniosku. Porównanie wyników ponownej oceny z wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowych A, B+ i B wykazało, że P[...] w dyscyplinie sztuki filmowe i teatralne powinna zostać przyznana kategoria naukowa A i taką kategorię Komisja zaproponowała.
Po zapoznaniu się z opinią przedłożoną przez Komisję w przyjętej uchwale i oceną sporządzoną w module SEDN systemu POL-on oraz po przeanalizowaniu argumentów podniesionych przez P[...] we wniosku Minister uznał za prawidłowe przyznanie P[...] kategorii naukowej A w dyscyplinie sztuki filmowe i teatralne. Minister wskazał, że dla rozstrzygnięcia sprawy wymagane było stosowanie się do przepisów ustawy, jak również rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie ewaluacji jakości działalności naukowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 661, dalej: rozporządzenie), oraz ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1669, ze zm.). Na podstawie art. 324 ust. 1 ustawy wprowadzającej, ewaluacja jakości działalności naukowej przeprowadzana w 2022 r. obejmowała lata 2017-2021. Zgodnie z art. 274 ust. 1 pkt 1 ustawy, ewaluacja należy do zadań Komisji.
Minister stwierdził, że zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Komisja przeprowadziła ewaluację na podstawie zawartych w systemie POL-on informacji dotyczących działalności P[...], według stanu na dzień 31 grudnia 2021 r., dostępnych w tym systemie na dzień 31 stycznia 2022 r. Kierownik P[...] złożył oświadczenie, o którym mowa w art. 354 ust. 4 ustawy, potwierdzające, iż dane wprowadzone do systemu POL-on są zgodne ze stanem faktycznym. Prowadząc postępowanie Minister bierze zaś pod uwagę cały materiał dowodowy zgromadzony w systemie POL-on. Minister nie może ani uzupełnić w systemie POL-on informacji o działalności naukowej podmiotu, ani skorygować danych wprowadzonych przez podmiot w sposób błędny lub niekompletny. Wynika to z art. 343 ust. 2, art. 345 ust. 2 i art. 346 ust. 4 ustawy oraz z § 2 ust. 1 rozporządzenia. Komisja i Minister mogą zatem wywodzić określone ustalenia dotyczące stanu faktycznego wyłącznie na podstawie danych zawartych w systemie POL-on, według stanu na dzień 31 grudnia 2021 r., dostępnych w tym systemie na dzień 31 stycznia 2022 r.
Następnie Minister wskazał, że działalność naukowa PWSFTiT w ewaluowanej dyscyplinie została oceniona odrębnie w kryterium I ewaluacji - poziom naukowy lub artystyczny prowadzonej działalności naukowej i III - wpływ działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki. Ewaluacja została przeprowadzona w związku ze spełnieniem przez P[...] warunku określonego w art. 265 ust. 4 ustawy, zgodnie z którym ewaluację przeprowadza się w ramach dyscypliny w podmiocie zatrudniającym według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedzającego rok przeprowadzenia ewaluacji co najmniej 12 pracowników prowadzących działalność naukową w danej dyscyplinie, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy związanej z prowadzeniem działalności naukowej w tej dyscyplinie. Na podstawie danych wprowadzonych przez P[...] do systemu POL-on ustalono, że według stanu na dzień 31 grudnia 2021 r. liczba osób zatrudnionych i prowadzących działalność naukową w dyscyplinie sztuki filmowe i teatralne, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy związanej z prowadzeniem działalności naukowej w tej dyscyplinie, wynosiła 102,5, a zatem - zgodnie z art. 265 ust. 4 w związku z art. 265 ust. 1 ustawy - działalność naukowa prowadzona w P[...] w tej dyscyplinie podlegała ewaluacji z mocy prawa.
W celu ustalenia liczby osiągnięć podlegających ocenie w poszczególnych kryteriach, na podstawie danych z systemu POL-on ustalono liczbę pracowników prowadzących w P[...] działalność naukową w dyscyplinie sztuki filmowe i teatralne, którzy wskazali tę dyscyplinę w oświadczeniu, o którym mowa w art. 343 ust. 7 ustawy, oraz złożyli oświadczenie, o którym mowa w art. 265 ust. 5 ustawy, zwaną dalej "liczbą N". Minister stwierdził, że liczbę N ustalono prawidłowo, jako średnią arytmetyczną liczby tych pracowników w poszczególnych latach z okresu objętego ewaluacją, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, z uwzględnieniem udziału czasu pracy związanej z prowadzeniem działalności naukowej w tej dyscyplinie. Liczbę tę na 2017 r. ustalono, zgodnie z § 34a rozporządzenia, na podstawie liczby pracowników zaliczonych według stanu na dzień 31 grudnia 2017 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz. U. z 2018 r. poz. 87) do osób uczestniczących w realizacji badań naukowych lub prac rozwojowych, z uwzględnieniem dyscyplin wskazanych przez tych pracowników w oświadczeniu, o którym mowa w art. 219 ust. 11 ustawy wprowadzającej. Do liczby osób prowadzących działalność naukową w danej dyscyplinie w 2017 r. nie wliczono pracowników naukowo-technicznych i inżynieryjno-technicznych. Udział czasu pracy osoby prowadzącej działalność naukową w danej dyscyplinie w 2017 r. ustalono według stanu na dzień 31 grudnia 2018 r. Zgodnie z danymi w systemie POL-on, liczba tych pracowników prowadzących działalność naukową w P[...] w dyscyplinie sztuki filmowe i teatralne według stanu na 31 grudnia 2018 r. w poszczególnych latach objętych ewaluacją wynosiła:
– w 2017 r. – 73,
– w 2018 r. – 95,
– w 2019 r. – 100,5,
– w 2020 r. – 101,25,
– w 2021 r. – 102,5.
Na podstawie powyższych danych ustalono, że liczba N=94,45. Podmiot nie wniósł zastrzeżeń co do prawidłowości ustalenia liczby N.
Minister wskazał, że poziom artystyczny prowadzonej działalności naukowej (kryterium I) ocenia się uwzględniając osiągnięcia artystyczne wskazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Liczba uwzględnianych w ewaluacji osiągnięć artystycznych w ramach dyscypliny sztuki filmowe i teatralne nie mogła być większa niż 3-krotność liczby N, po zaokrągleniu w górę do liczby całkowitej, czyli 284. Zgodnie z § 20 ust. 10 rozporządzenia, wartość ta została zmniejszona o 12, gdyż:
- dwóch pracowników prowadzących działalność naukową w dyscyplinie sztuki filmowe i teatralne nie upoważniło P[...] do wykazania do celów ewaluacji żadnego z osiągnięć artystycznych określonych w załączniku nr 1 do rozporządzenia,
- jeden pracownik zatrudniony w P[...] na stanowisku wymagającym prowadzenia działalności naukowej nie złożył oświadczenia o reprezentowanych dyscyplinach, o którym mowa w art. 343 ust. 7 ustawy.
W związku z powyższym w ocenie P[...] w ramach kryterium I uwzględnionych mogło być nie więcej niż 272 osiągnięcia artystyczne autorstwa albo współautorstwa osób, o których mowa w § 20 ust. 3 rozporządzenia, przy czym liczba osiągnięć artystycznych autorstwa albo współautorstwa każdej z tych osób nie mogła być większa niż 4.
Minister zaznaczył, że P[...] nie zgodziła się z tym ustaleniem podnosząc we wniosku, iż obniżenie liczby osiągnięć było skutkiem okoliczności niemożliwych do usunięcia, z przyczyn od niej niezależnych. Osoba, która nie złożyła oświadczenia, wskazana we wniosku z imienia i nazwiska nie ma związku z ewaluowaną dyscypliną. Choroba tego pracownika, skutkująca niezłożeniem aktualnego oświadczenia o dyscyplinie, doprowadziła do "istotnego i zróżnicowanego w swej dotkliwości ograniczenia potencjału ewaluacyjnego dyscyplin naukowych i artystycznych, w których P [...] faktycznie prowadzi działalność". P[...] wyjaśniła, że pierwotnie złożone przez pracownika oświadczenie zaginęło, a z uwagi na śmierć pracownika nie było możliwości jego odtworzenia i wprowadzenia odpowiedniej adnotacji w systemie POL-on. Reprezentowana zaś przez pracownika dyscyplina naukowa, określona na podstawie uzyskanego stopnia i tytułu naukowego oraz aktualnego dorobku, to nauki prawne. W latach 2020 i 2021 pogłębiły się problemy zdrowotne pracownika, co uniemożliwiło skuteczne doręczenie aktualnego oświadczenia. Po ustaleniu, że oświadczenie o reprezentowanej dyscyplinie nie zostało wprowadzone do systemu POL-on nie było już możliwe dokonanie korekty, gdyż system dopuszczał tego rodzaju korektę tylko wobec osób zatrudnionych, a z uwagi na dramatyczne okoliczności zakończenia współpracy (śmierć pracownika), P[...] nie miał możliwości skorzystania z tego mechanizmu. Podmiot zaznaczył, że nie prowadzi działalności w dyscyplinie nauki prawne, a naliczona sankcja "w sposób drastyczny rzutuje na ocenę działalności naukowej i artystycznej" całego podmiotu oraz "rażąco zaburza również adekwatność pomiaru".
W ocenie Ministra, argumentacja zawarta we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie może zostać uwzględniona. Wynikający z art. 343 ust. 7 ustawy obowiązek złożenia oświadczenia o reprezentowanej dziedzinie i dyscyplinie dotyczy wszystkich osób prowadzących działalność naukową oraz osób biorących udział w prowadzeniu takiej działalności. Oświadczenie to składa się we wszystkich podmiotach, w których dana osoba jest zatrudniona, niezależne od tego, czy jest to podstawowe, czy dodatkowe miejsce pracy. Pierwsze takie oświadczenie należało złożyć do 30 listopada 2018 r., zgodnie z art. 219 ust. 11 ustawy wprowadzającej. Równocześnie, Podmiot jest ustawowo zobowiązany do systematycznego aktualizowania danych w systemie POL-on. Dziwi więc podniesiony we wniosku argument, że pierwsze złożone oświadczenie "zaginęło", a "odpowiedzialne za proces ewaluacji jednostki organizacyjne" podmiotu zbyt późno zorientowały się, iż w systemie POL-on nie odnotowano oświadczenia o reprezentowanej przez pracownika dyscyplinie – sądząc po wskazanych we wniosku datach, nastąpiło to po 3 latach. W tym okresie co roku kierownik P[...] składał oświadczenie potwierdzające poprawność i kompletność danych wprowadzonych do systemu POL-on. W ocenie Ministra, nie jest to zatem "błąd techniczny", jak określono we wniosku, ale nienależyte wykonanie ustawowego obowiązku wynikającego z art. 354 ust. 2 ustawy.
Minister wskazał, że prowadząc postępowanie zobowiązany jest stosować obowiązujące przepisy prawa, którymi jest związany. Przepisy rozporządzenia jednoznacznie wskazują przypadki, w których zmniejsza się sumę udziałów jednostkowych w publikacjach naukowych albo liczbę osiągnięć artystycznych z tytułu niezłożenia przez osoby zatrudnione w ewaluowanym podmiocie wymaganych oświadczeń. Przepisy te mają charakter obligatoryjny, a nie fakultatywny, a zatem organ – niezależnie od okoliczności sprawy – musi je zastosować. Rozporządzenie stanowi, iż ww. zmniejszenia nie stosuje się jedynie w przypadkach określonych odpowiednio w § 17 ust. 10 i § 20 ust. 11. W niniejszej sprawie przepis ten nie ma zastosowania, gdyż mimo wskazania we wniosku, że trudność w uzyskaniu oświadczenia wynikała z długotrwałej choroby pracownika, w systemie POL-on odnotowano jedynie 10 dni jego nieobecności w 2017 r., 16 – w 2020 r. i 42 - w 2021 r. Minister zauważył również, że do podstawowych obowiązków pracownika badawczo-dydaktycznego należy m.in. prowadzenie działalności naukowej. Jeśli zatem osoba ta była zatrudniona na takim stanowisku, to tłumaczenie P[...], że nie prowadzi działalności naukowej w tej dyscyplinie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż albo pracownik ten powinien zostać przeniesiony na stanowisko dydaktyczne – i nie generowałby wówczas obniżenia sumy udziałów jednostkowych w publikacjach w każdej dyscyplinie naukowej oraz liczby osiągnięć artystycznych w każdej dyscyplinie artystycznej w P[...] z tytułu niezłożenia oświadczenia, albo działalność naukowa w dyscyplinie nauki prawne była jednak w P[...] prowadzona (choć nie podlegała ewaluacji). Niezależnie od powyższego Minister podkreślił, istotą regulacji zawartej w § 17 ust. 9 i § 20 ust. 10 rozporządzenia jest obniżenie sumy udziałów jednostkowych we wszystkich dyscyplinach naukowych i liczby osiągnięć artystycznych we wszystkich dyscyplinach artystycznych, w jakich w P[...] prowadzona jest działalność naukowa, a nie w tej jednej, którą przypisze się pracownikowi na podstawie analizy jego dorobku naukowego. Nie chodzi zatem o "sankcje związane z dyscypliną nauki prawne" czy "konsekwencje technicznego uchybienia dotyczącego afiliowanego w innej jednostce naukowej pracownika reprezentującego dyscyplinę w ogóle niepodlegającą ocenie ewaluacyjnej". Minister zauważył przy tym, że informacja o konsekwencjach braku oświadczenia pracownika o reprezentowanej dyscyplinie była dla P[...] widoczna w systemie POL-on, w module SEDN przed rozpoczęciem ewaluacji. W związku z powyższym zmniejszenie liczby osiągnięć artystycznych uwzględnianych w ocenie nastąpiło zgodnie z obowiązującymi przepisami.
To zaś, które z osiągnięć artystycznych sprawozdanych przez P[...] w systemie POL-on podlegały ocenie w ewaluacji, zależało od decyzji kierownika tego podmiotu. Na etapie ponownego rozpatrywania sprawy nie jest już możliwe wskazywanie innych osiągnięć i zastępowanie nimi osiągnięć odrzuconych przez Komisję lub sprawozdanych w systemie POL-on po 31 stycznia 2022 r. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy ocenie mogły zostać poddane tylko osiągnięcia artystyczne podlegające ocenie w trakcie rozpatrywania sprawy w I instancji. Oceniając poziom artystyczny uwzględniono osiągnięcia artystyczne wskazane w systemie POL-on przez Kierownika Podmiotu.
Minister zaznaczył, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy P[...] przedstawiła zastrzeżenia dotyczące punktacji 30 osiągnięć, ustalonej przez Komisję w I instancji, wskazując, że punktacja za te osiągnięcia powinna być wyższa, a osiągnięcia powinny zostać uznane za znaczące i wybitne. Komisja dokonała zatem ponownej oceny wskazanych osiągnięć. Zgodnie z § 20 ust. 12 i 13 rozporządzenia, każde osiągnięcie artystyczne było oceniane przez dwóch ekspertów, a ocena danego osiągnięcia artystycznego została ustalona jako średnia arytmetyczna ocen przyznanych przez ekspertów, z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku. W systemie POL-on, w którym Podmiot sprawozdawał wszystkie osiągnięcia artystyczne, w module SEDN zapewniono Podmiotowi dostęp do oceny poszczególnych osiągnięć, wraz ze szczegółowymi uzasadnieniami ekspertów. Po przeprowadzeniu ponownej oceny uznano, że zastrzeżenia są uzasadnione w odniesieniu do 23 osiągnięć o numerach ID: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Ocena dokonana przez ekspertów skutkuje w ich przypadku zwiększeniem punktacji. Równocześnie eksperci podtrzymali punktację ustaloną w I instacji dla 7 osiągnięć o numerach ID: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] uznając, iż była ona prawidłowa. Ponadto Komisja oceniła ponownie osiągnięcie o numerze ID [...], uznając, iż osiągnięcie to nie może zostać zakwalifikowane do ewaluacji, gdyż nie spełnia wymogów rozporządzenia.
Po zapoznaniu się z informacjami dotyczącymi osiągnięć artystycznych [...] przedstawionych do ewaluacji, w tym zgłoszonymi zastrzeżeniami dotyczącymi punktacji przyznanej w postępowaniu w I instancji oraz po szczegółowym przeanalizowaniu wyników ponownej oceny dokonanej przez Komisję, Minister podzielił stanowisko Komisji. Minister stwierdził, że punktacja dla osiągnięć zaakceptowanych przez Komisję została ustalona w sposób prawidłowy, zgodnie z przepisami rozporządzenia. W związku z powyższym, liczba punktów za uwzględnione w ocenie osiągnięcia artystyczne wyniosła ostatecznie 26 405 punktów. Ocena P[...] za kryterium I ewaluacji, ustalona o ponownym rozpatrzeniu sprawy zgodnie z zależnością określoną § 21 rozporządzenia, wyniosła QI = 279,57.
Następnie Minister przystąpił do oceny w ramach kryterium III "Wpływ działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki", zauważając, że zgodnie z § 23 ust. 3 rozporządzenia, podmiot ewaluowany był zobowiązany przedstawić do oceny 2 opisy wpływu. P[...] przedstawiła wymagane opisy wpływu oraz dowody wpływu - podlegały one ocenie przez 2 ekspertów powołanych przez Ministra na wniosek Przewodniczącego Komisji. P[...] nie zakwestionowała prawidłowości oceny opisów wpływu. Rozpatrując ponownie sprawę Komisja podtrzymała punktację przyznaną w I instancji. Poszczególne opisy wpływu zostały ocenione przez ekspertów. Osiągnięcie naukowe pn. "Budowanie kapitału społecznego poprzez uczestnictwo w kulturze - F[...] 2017-2021" zostało ocenione na 50 pkt, w tym 40 pkt za zasięg wpływu i 10 pkt za znaczenie wpływu. Eksperci zwrócili uwagę m.in. na fakt, że wyżej wymienione działania skutkują zarówno dotarciem do odbiorcy spoza uczelni, jak i kontaktem z instytucjami kultury. Jednak brakuje na tym etapie informacji, czy np. festiwal jest elementem, który wpływa na ewentualne zatrudnienie przyszłych twórców, a tym samym poszerzanie oferty rynkowej. Nie ma też dowodów, czy otrzymane nagrody na Festiwalu miały istotne znaczenie dla ewentualnej kariery dla nagrodzonych i czy np. fakt przyznania nagrody jest szczególnym wydarzeniem społecznym, wpływającym znacznie na szerokie grono odbiorców. Kolejną opisaną korzyścią są partnerzy wydarzenia (sponsorzy, patroni, współorganizatorzy). Brak jest jednak dowodów, że współpraca w wydarzeniu, jakim jest partycypowanie w organizowaniu Festiwalu, skutkowała istotnymi zmianami dla wyżej wymienionych.
Osiągnięcie naukowe pn. "Laboratorium Narracji Wizualnych - Rozwój w nowych obszarach twórczości filmowej, udokumentowany światowymi sukcesami" zostało ocenione na 75 pkt, w tym 50 pkt za zasięg wpływu i 25 pkt za znaczenie wpływu. Eksperci zauważyli, że działalność laboratoriów porusza bardzo ważne zagadnienia, które uwzględniając możliwości techniczne przekazu medialnego, jednocześnie zderzają się z zagadnieniami koniecznej analizy: w jakiej mierze i w jaki sposób należy modyfikować współczesne formy przekazu, by sprostać nowym wymaganiom publiczności (środki audiowizualne). Zdaniem ekspertów, efekty pracy badawczej dają nowe impulsy, których wynikiem może być gruntowna zmiana na rynku przekazu medialnego i sposobów dotarcia do grup młodego pokolenia. Bardzo dobrze udokumentowany opis współpracy badawczej laboratoriów S3D, VR/AR, Eseju Filmowego z wieloma specjalistami innych dziedzin i instytucji, których owocem stały się wskazane projekty, należy ocenić jako istotny. Zarówno wpływ na społeczeństwo, jak i współpraca interdyscyplinarna są ważnym atrybutem przedstawionych działań. Równocześnie eksperci zauważyli, że na obecnym etapie trudno jest ocenić, na ile badania wpłyną na trwałą zmianę przekazu na rynku medialnym. Eksperci uznali, że interdyscyplinarność badań naukowych lub prac rozwojowych miała kluczowe znaczenie dla powstania tego wpływu. Ostateczną ocenę opisu wpływu zwiększono o 20% do wysokości 90 pkt.
W związku z powyższym, ocena Podmiotu w III kryterium ewaluacji po ponownym rozpatrzeniu sprawy, ustalona – zgodnie z § 23 ust. 11 rozporządzenia – jako średnia arytmetyczna uzyskanych przez Podmiot ocen opisów wpływu i wyniosła QIII = 70.
Zgodnie z § 27 ust. 1 rozporządzenia, Komisja ponownie określiła kategorię naukową proponowaną dla P[...] w dyscyplinie artystycznej sztuki filmowe i teatralne na podstawie porównania przyznanych mu ocen, w ramach poszczególnych kryteriów ewaluacji, z odpowiednimi wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowych A, B+ i B, stosując algorytm określony w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Do porównania zastosowano próg pełnego przewyższania G, ustalony przez Komisję uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 2022 r. w wysokości 0,3. Wartości referencyjne oznaczają zestaw referencyjnych wartości ocen punktowych określonych dla każdego z kryteriów ewaluacji działalności naukowej, służących kwalifikacji podmiotów prowadzących działalność naukową w ramach danej dyscypliny do kategorii naukowych A, B+, B lub C.
Biorąc pod uwagę przesłanki określone w § 26 ust. 2 rozporządzenia, Komisja uchwałą nr [...] z [...] kwietnia 2022 r. określiła proponowane wartości referencyjne dla poszczególnych dyscyplin naukowych i artystycznych. Przewodniczący Komisji przedstawił zestaw proponowanych wartości referencyjnych Ministrowi. Na podstawie powyższej propozycji, biorąc pod uwagę specyfikę prowadzenia działalności naukowej w tych dyscyplinach, w dniu 13 maja 2022 r. Minister ustalił wartości referencyjne dla kategorii naukowych A, B+ i B dla poszczególnych dyscyplin naukowych i artystycznych. Dla dyscypliny artystycznej sztuki filmowe i teatralne wartości referencyjne wynoszą:
kryterium I "Poziom naukowy lub artystyczny prowadzonej działalności naukowej"
OIA = 274,239 pkt, OIB+ = 228,533 pkt, OIB = 167,591 pkt,
kryterium III "Wpływ działalności naukowej na funkcjonowanie społeczeństwa i gospodarki"
OIIIA = 63 pkt, OIIIB+ = 52,5 pkt, OIIIB = 38,5 pkt.
Całkowity wynik punktowy porównania ocen, jakie P[...] uzyskała po ponownym rozpatrzeniu sprawy w poszczególnych kryteriach z tytułu prowadzenia działalności naukowej w dyscyplinie sztuki filmowe i teatralne, z każdą z odpowiednich wartości referencyjnych, został obliczony z uwzględnieniem wag przypisanych poszczególnym kryteriom ewaluacji – zgodnie z tabelą nr 2 w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Dla dyscypliny sztuki filmowe i teatralne wagi te wynoszą: kryterium I – 80; kryterium III – 20. Dokonane z uwzględnieniem powyższych wag porównanie ocen uzyskanych przez P[...] w dyscyplinie sztuki filmowe i teatralne według poszczególnych kryteriów z wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowej A dało całkowity wynik punktowy 12,2; porównanie z wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowej B+ dało całkowity wynik punktowy 79,2; a porównanie z wartościami referencyjnymi dla kategorii naukowej B dało całkowity wynik punktowy 100. Uzyskane wyniki, zgodnie z § 27 rozporządzenia, stanowiły podstawę do zaliczenia działalności naukowej P[...] w dyscyplinie sztuki filmowe i teatralne do kategorii naukowej A.
W celu wyłonienia ewaluowanych podmiotów, których działalność naukowa prowadzona w ramach poszczególnych dyscyplin naukowych i artystycznych zostanie zaliczona do kategorii naukowej A+, zgodnie z § 28 ust. 3 rozporządzenia, Komisja ustaliła w każdej dyscyplinie nauki i sztuki próg procentowy służący do kwalifikacji kandydatów. Wartość progu procentowego uzależniono od pozycji nauki polskiej w danej dyscyplinie w ten sposób, że wyższa pozycja w międzynarodowej bazie S[...]skutkowała niższą wartością progu procentowego. Dla dyscypliny sztuki filmowe i teatralne, Komisja uchwałą nr [...]z [...] maja 2022 r. ustaliła próg procentowy służący do wyłonienia kandydatów do kategorii A+ wynoszący 82%. Ocena działalności P[...]w ramach kryterium I ewaluacji stanowi 88% najwyższej oceny w kryterium I w tej dyscyplinie, która wyniosła 318,5.
Wobec powyższego Komisja stwierdziła, że działalność naukowa P[...] w dyscyplinie sztuki filmowe i teatralne kwalifikuje go do ubiegania się o kategorię naukową A+.
Podmiot podlegał dodatkowej ocenie eksperckiej, o której mowa w § 28 rozporządzenia. Ocena została dokonana przez dwóch ekspertów, w tym jednego pochodzącego ze znaczącego zagranicznego ośrodka naukowego, powołanych przez Ministra na wniosek Przewodniczącego Komisji. Ocenę przeprowadzono z uwzględnieniem parametrów określonych w § 28 ust. 5 rozporządzenia. Obaj eksperci uznali, że działalność naukowa P[...] nie uprawnia go do uzyskania w dyscyplinie sztuki filmowe i teatralne kategorii naukowej A+. Eksperci docenili szeroką działalność artystyczną pracowników podmiotu, zwrócili jednak uwagę na małą liczbę wybitnych osiągnięć zgłoszonych do oceny, w tym osiągnięć na polu twórczości teatralnej. Ponadto eksperci stwierdzili, że dowody na międzynarodowe znaczenie osiągnięć dla rozwoju dyscypliny sztuki filmowe i teatralne są niejednoznaczne i często niewystarczające, brak jest również informacji o uzyskanych indywidualnych nagrodach międzynarodowych. W opinii ekspertów, wynik porównania podmiotu do wiodących europejskich ośrodków badawczych o podobnym potencjale naukowym nie pozwala zakwalifikować go do kategorii A+.
P[...] nie zgodziła się z ww. opinią ekspertów wskazując, że w okresie ewaluacji zgłosiła do oceny 31 osiągnięć uznanych za wybitne, przy liczbie N wynoszącej 94,45. Dodatkowo zwróciła się z prośbą o ponowne rozpatrzenie 7 kolejnych osiągnięć, które, jak twierdzi, są zgodne z wytycznymi ustawodawcy i również kwalifikują się do osiągnieć wybitnych. Podmiot wskazał, że specjalizuje się w sztukach filmowych, a pracownicy reprezentują takie specjalności jak: reżyseria, sztuka operatorska, animacja filmowa, montaż, scenariopisarstwo, produkcja filmowa. Sztuka aktorska stanowi na równi z pozostałymi specjalnościami wycinek dorobku, stąd trudno podmiotowi odnieść się do zarzutu, że wykazano za mało osiągnięć wybitnych akurat na polu twórczości teatralnej. Wielu zatrudnionych w P[...] aktorów otrzymało nagrody za role filmowe – 22 nagrody, a na polu twórczości teatralnej – 17 nagród, co sugeruje pewną równowagę (wszystkie wykazane w systemie POL-on). Zastrzeżenie dotyczące niewykazania indywidualnych nagród międzynarodowych oraz ich niejednoznaczności jest, zdaniem P[...], niezrozumiałe, ponieważ w systemie POL-on wykazano 36 nagród tego typu. Na potwierdzenie powyższego P[...] przedstawiła załącznik zawierający wykaz nagród międzynarodowych indywidualnych (wraz z podaniem numerów ID), które zostały przyznane na międzynarodowych festiwalach o ugruntowanej renomie. Podmiot podkreślił, że w grupie podmiotów stanowiących dla niego odniesienie w Polsce znajdują się uczelnie o niejednokrotnie znacząco odmiennej specyfice. Kontrowersyjne w swej istocie połączenie w ramach jednej dyscypliny sztuki filmowe i teatralne zaowocowało, w opinii Szkoły, obserwowaną m.in. w ocenach ekspertów zaangażowanych w procedurę ewaluacyjną trudnością w ocenie osiągnięć o znacząco odmiennym charakterze. Specyficzny charakter działalności w aspekcie zasad ewaluacji nie pozwala na zaprezentowanie osiągnięć studentów. W celu zapewnienia wysokiego poziomu kształcenia, zdecydowana większość działalności Podmiotu realizowana jest poprzez praktyczną pracę studentów i doktorantów, odpowiednio nad filmami i spektaklami dyplomowymi. Podmiot nadmienił, iż prowadzi największą wytwórnię filmową w kraju, realizując każdego roku etiudy studenckie stanowiące odpowiednik ponad 21 pełnometrażowych filmów fabularnych. Efekty działalności twórczej studentów każdego roku goszczą na ok. 300 międzynarodowych festiwalach filmowych, otrzymując wiele najważniejszych nagród i wyróżnień (w tym studencki O[...]Podmiot ma świadomość wymogów ewaluacji zapisanych w prawie, które uniemożliwiają zaprezentowanie spektakularnych i stanowiących szczególny powód do dumy osiągnięć studentów, pracujących pod opieką nauczycieli akademickich, jednak Podmiot jest przekonany, że to ich osiągnięcia stanowią świadectwo skutecznej realizacji misji uczelni publicznej oraz co najmniej współstanowią o faktycznym potencjale artystycznym Szkoły. P[...] wyraziła nadzieję, że mimo formalnych ograniczeń procedury ewaluacyjnej, efekty działalności artystycznej studentów nie zostaną całkowicie pominięte, a stanowić będą jedną z okoliczności branych pod uwagę w trakcie rozważania międzynarodowego znaczenia osiągnięć artystycznych, ich wpływu na rozwój cywilizacyjny, rozwój kultury i sztuki.
Komisja zapoznała się z argumentami przedstawionymi we wniosku i ponownie przeanalizowała wyniki działalności naukowej P[...], z uwzględnieniem międzynarodowego znaczenia osiągnięć artystycznych, ich wpływu na rozwój cywilizacyjny, w tym rozwój kultury i sztuki, w porównaniu do jakości i efektów działalności naukowej prowadzonej w ramach tej dyscypliny przez wiodące europejskie ośrodki naukowe o zbliżonym potencjale naukowym. Komisja wskazała, że osiągnięcia artystyczne P[...] zostały ponownie ocenione przez kolejnych ekspertów. Ogólna liczba osiągnięć ocenionych najwyżej wynosi 64, w tym: punktację 200 pkt przyznano 37 osiągnięciom artystycznym, a 27 osiągnięć uzyskało 150 pkt. Po rozpatrzeniu wniosku odwoławczego, 6 osiągnięć awansowało do puli osiągnięć wybitnych (5 osiągnięć ocenionych pierwotnie na 150 punktów i jedno osiągnięcie za 137,5 pkt zdobyły 200 pkt), jedno osiągnięcie awansowało z punktacji 125 pkt do 150, a jedno zostało ponownie odrzucone. Wynik ewaluacji po ponownym rozpatrzeniu sprawy nieznacznie podniósł wartość punktową P[...]. Komisja zaznaczyła, że w pierwszym etapie ewaluacji dwóch ekspertów, którym powierzono przeprowadzenie oceny w sprawie rekomendacji P[...] do zaliczenia działalności naukowej w ramach dyscypliny sztuki filmowe i teatralne do kategorii naukowej A+ wydało opinię negatywną. Ocenę ekspercką przeprowadzono na podstawie analizy wyników działalności naukowej i artystycznej jednostki, z uwzględnieniem kryteriów wskazanych w rozporządzeniu. Komisja zwróciła uwagę, iż podstawowym kryterium oceny ewaluacyjnej w dyscyplinie sztuki filmowe i teatralne jest liczba i jakość zgłoszonych przez Podmiot osiągnięć artystycznych. Szczegółowa analiza zgłoszonych dzieł w kryterium I została przedstawiona powyżej. Liczba osiągnięć, które otrzymały największą liczbę punktów (200 i 150) to 64, co stanowi jedynie 23,53% ogólnej sumy osiągnięć zgłoszonych przez Podmiot do ewaluacji. Eksperci: krajowy i zagraniczny, analizując wszystkie aspekty oceny, zwrócili uwagę na kilka znaczących elementów:
- małą liczbę osiągnięć teatralnych - wśród dzieł, które uzyskały najwyższą ocenę 200 pkt (dzieł wybitnych) nie ma ani jednego dzieła związanego z teatrem. Odnosząc się do wyjaśnień Podmiotu wskazanych we wniosku, dotyczących specyfiki i charakteru jego działalności, które określa jako "wybitnie filmowe", Komisja stwierdziła, że Podmiot deklaruje i prowadzi badania nie tylko w sferze filmu, ale również teatru, na co wskazuje również sama nazwa Podmiotu;
- Podmiot wyróżnia spośród innych jednostek rozbudowane uczestnictwo w imprezach międzynarodowych. Eksperci w swoich ocenach podkreślali, że dowody na międzynarodowe znaczenie osiągnięć dla rozwoju dyscypliny sztuki filmowe i teatralne są w pewnym sensie niejednoznaczne i często trudne do ocenienia. W opisach osiągnięć często brakuje podstawowych informacji o indywidualnych nagrodach przyznanych za wskazane osiągnięcie. W opisie często wymienia się wszystkie możliwe nagrody, jakie przypadły w udziale poszczególnym osiągnięciom, a twórca otrzymuje wysoką ocenę tylko z tytułu udziału w nagrodzonym filmie, a nie za swój wkład w jego powstanie. Zdarza się, że wybitność osiągnięcia, które uzyskało najwyższą punktację nie jest udokumentowana żadną nagrodą (około 10 przypadków tego typu);
- osiągnięcia studentów nie są przedmiotem ewaluacji działalności naukowej i artystycznej. W dziedzinie sztuki brane są pod uwagę tylko indywidualne osiągnięcia poszczególnych pracowników Podmiotu.
W opinii Komisji, wątpliwości zgłoszone przez oceniających ekspertów są w dużej mierze uzasadnione. Według Komisji, wpływ osiągnięć Podmiotu na rozwój kultury i sztuki narodowej jest zauważalny i bezsporny. Pracownicy Podmiotu są niezwykle aktywni na polu dyscypliny, z wyraźnie zaznaczoną przewagą działań na rzecz osiągnięć filmowych. Podmiot jest uznanym ośrodkiem naukowym, prowadzi zakrojone na szeroką skalę badania na rzecz rozwoju dyscypliny - jego działalność naukowa, realizowana przez przedsięwzięcia artystyczne i wydawnicze, ma szeroki i wymierny wpływ społeczny. Wszystkie te elementy dowodzą, w ocenie Komisji, że P[...] w pełni zasługuje na kategorię A. Przedstawione do analizy dane nie pozwalają jednak na wykazanie dominacji czy też wyraźnej przewagi nad innymi podmiotami poddanymi ewaluacji w dyscyplinie sztuki filmowe i teatralne. Biorąc pod uwagę powyższe Komisja stwierdziła, że nie ma podstaw do rekomendacji Podmiotu do kategorii A+. Oceny ekspertów i Komisji zostały zamieszczone w systemie POL-on, w module SEDN.
Po przeanalizowaniu sprawy Minister stwierdził, że ocena została przeprowadzona przez Komisję zgodnie z przepisami ustawy i rozporządzenia, zaakceptował w całości wyniki oceny osiągnięć P[...] w ewaluowanej dyscyplinie i nie przedstawił uwag do jej wyników. W ocenie Ministra, dorobek przedstawiony przez P[...] do ewaluacji prezentuje wysoki poziom działalności artystycznej, jednak nie jest wyróżniający na tle innych wiodących podmiotów w Polsce oraz podmiotów zagranicznych o podobnym potencjale badawczym. Z uwagi na powyższe Minister utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, którą P[...] w [...] została przyznana kategoria naukowa A w dyscyplinie sztuki filmowe i teatralne.
Nie zgadzając się z decyzją Ministra, P[...] w skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podniosła następujące zarzuty:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.:
art. 269 ust. 1 ustawy poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i przyznanie w procesie ewaluacyjnym P[...] kategorii naukowej A w dyscyplinie sztuki filmowe i teatralne, pomimo tego, iż działania Komisji dokonującej oceny oparte były na niejasnych i dowolnie przyjętych kryteriach, a stan faktyczny nie został w pełni wyjaśniony,
§ 2 ust. 2 rozporządzenia poprzez brak zastosowania tego przepisu i przyjęcie, że w trakcie ewaluacji Komisja i Minister mogą wywodzić określone ustalenia dotyczące stanu faktycznego wyłącznie na podstawie danych wprowadzonych do systemu POL-on, podczas gdy z ww. przepisu wynika, że w trakcie ewaluacji Komisja może wezwać ewaluowany podmiot do przedstawienia w wyznaczonym terminie wskazanych dokumentów w postaci papierowej lub elektronicznej w celu ustalenia stanu faktycznego i potwierdzenia informacji zawartych w systemie POL-on;
§ 20 ust. 10 rozporządzenia w zw. z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i zmniejszenie liczby osiągnięć artystycznych uwzględnianych w ocenie ewaluacyjnej (niezależnie od liczby N w populacji), w trzech oddzielnych dyscyplinach naukowych podlegających ewaluacji, w tym również w dyscyplinie sztuki filmowe i teatralne, naruszając tym samym zasadę równości wobec prawa ośrodków zapewniających dużą i niewielką liczbę pracowników zaangażowanych w działalność badawczą lub artystyczną, co z kolei nie zapewnia porównywalności wyników osiąganych przez podmioty w ramach dyscyplin;
§ 28 rozporządzenia poprzez brak przyjęcia jasnych kryteriów w zakresie dodatkowej oceny eksperckiej, co doprowadziło do przekroczenia zakresu uznania administracyjnego w przedmiotowej sprawie.
II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj.:
art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji Organu I Instancji, pomimo, że decyzja ta była wadliwa, a zatem powinna zostać uchylona;
art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie;
art. 7 w związku z art. 8 § 1 k.p.a. przez nieustalenie prawdy obiektywnej, a także nieuwzględnienie interesu społecznego oraz słusznego interesu skarżącej przy rozpatrywaniu sprawy oraz poprzez nieuwzględnienie sytuacji skarżącej, która działała w zaufaniu do organów administracji.
Wywodząc jak powyżej skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją Ministra z 27 lipca 2022 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych, a także zobowiązanie organu do ponownej oceny osiągnięć P[...] uwzględnianych w ewaluacji w dyscyplinie sztuki filmowe i teatralne, w określonym terminie.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, ze zm., dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub jego wydania z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku natomiast uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
W tak ustalonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się zasadne.
Na wstępie wypada podkreślić, że ustawa - Prawo o szkolnictwie wyższym zawiera preambułę, uroczysty wstęp, który określa system wartości uznanych przez prawodawcę za cel, jaki zamierza osiągnąć wprowadzając doniosłą w tej dziedzinie regulację. Jej adresatami są różne grupy. Istotnym w warunkach rozpoznawanej sprawy jest zauważenie, że ustalonym w preambule obowiązkiem władzy publicznej jest tworzenie optymalnych warunków dla wolności badań naukowych i twórczości artystycznej, wolności nauczania oraz autonomii społeczności akademickiej. Przewidziana w Rozdziale 3 ustawy ewaluacja działalności naukowej jest jednym ze sposobów wspierania doskonałości naukowej, przede wszystkim w jej ujęciu jakościowym, przy dostrzeżeniu aspektu umiędzynarodowienia nauki. Ocena jakości dokonywana jest w ramach dyscypliny naukowej. Aspekty proceduralne, jak i podstawowe kryteria ewaluacji oraz podmioty, które biorą udział w tym procesie oraz przyznane im kompetencje, zostały ustalone w przepisach ustawy i uszczegółowione przepisami rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie ewaluacji jakości działalności naukowej.
Warunki rozpoznawanej sprawy wymagają dalszego zauważenia, że ewaluacja przeprowadzana jest na podstawie danych zawartych w systemie POL-on podyktowanym gromadzeniu i wymianie informacji dotyczących działalności podmiotów zajmujących się działalnością naukową. Część informacji wprowadza do systemu pracownik prowadzący działalność naukową. Wykaz nauczycieli akademickich, innych osób prowadzących zajęcia, osób prowadzących działalność naukową oraz osób biorących udział w jej prowadzeniu, w myśl art. 343 ust. 1 i 2 ustawy, wprowadzają co do zasady rektorzy; dyrektorzy instytutów PAN, dyrektorzy instytutów badawczych, dyrektorzy instytutów międzynarodowych, Prezes Centrum Ł[...] i dyrektorzy instytutów Sieci Ł[...], rektorzy uczelni prowadzonych przez kościoły i inne związki wyznaniowe otrzymujących subwencje, dotacje i inne środki z budżetu państwa; osoby kierujące podmiotami, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 7 i 8, posiadającymi siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W myśl art. 343 ust. 7 ustawy, osoba prowadząca działalność naukową i osoba biorąca udział w prowadzeniu działalności naukowej nie częściej niż raz na 2 lata składa rektorowi, dyrektorowi instytutu PAN, dyrektorowi instytutu badawczego, dyrektorowi instytutu międzynarodowego lub osobie kierującej podmiotem, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 8, oświadczenie o dziedzinie i dyscyplinie, którą reprezentuje.
W tym miejscu z uwagi na treść zarzutów skargi, jak i pojawiające się w tej sprawie wątpliwości, odpowiedzi wymaga pytanie: czy brak oświadczenia, o którym mowa w art. 343 ust. 7 ustawy, może odnosić skutek w postaci włączenia pracownika naukowego w liczbę pracowników ewaluowanego podmiotu prowadzącego działalność naukową w danej dziedzinie naukowej albo artystycznej? Odpowiedź na powyższą kwestię musi być twierdząca. Zauważyć trzeba, że ustawa wprowadzająca w art. 219 ust. 5 zakłada, że w terminie do dnia 15 stycznia 2019 r. rektorzy uczelni oraz kierownicy jednostek i instytutów naukowych wprowadzą do systemu POL-on dane, w których mowa w art. 343 ust. 1 pkt 1, 2, 8, 10, 11 oraz 15-17 tej ustawy. A zatem są to dane obejmujące:
- imiona i nazwiska oraz numery PESEL nauczycieli akademickich, innych osób prowadzących zajęcia, osób prowadzących działalność naukową oraz osób biorących udział w jej prowadzeniu;
- informacje o tytule zawodowym, stopniu doktora, stopniu doktora habilitowanego, uprawnieniach równoważnych z uprawnieniami doktora habilitowanego lub tytule profesora albo równoważnym tytule zawodowym lub stopniu uzyskanym za granicą;
- dziedzinę i dyscyplinę, wskazaną w oświadczeniu, o którym mowa w ust. 7 (oświadczenie o dziedzinie i dyscyplinie, którą reprezentuje);
- informacje o zaliczeniu do liczby pracowników, o której mowa w art. 265 ust. 4;
- informacje o wymiarze czasu pracy;
- informacje o czasie pracy związanej z prowadzeniem działalności naukowej w poszczególnych dyscyplinach;
- informacje o kompetencjach i doświadczeniu pozwalających na prawidłową realizację zajęć w ramach programu studiów - w przypadku innych osób prowadzących zajęcia.
Obowiązek ten został wypełniony przez rektora P[...] przy wykazaniu wśród nauczycieli akademickich pracownika dydaktycznego – prof. dr hab. [...], który zmarł [...] grudnia 2021 r. Z faktu, że informacje o braku oświadczeń u osób nie wchodzących w liczbę N poszczególnych dyscyplin, były widoczne w systemie SEDN dopiero w styczniu 2022 r. skarżąca wyprowadza istotną wadliwość, która rzutowała na sposób obliczenia liczby N, który – jej zdaniem - nie odzwierciedla rzeczywistej liczby pracowników podmiotu prowadzących działalność w dyscyplinie artystycznej. Argumentuje, że wobec zaliczenia zmarłego profesora prawa do nauczycieli akademickich P[...], płynęły przynależne temu konsekwencje, również w postaci skutku braku oświadczenia, jakie powinien złożyć ten nauczyciel. Uzupełnienie tego elementu, czego nie wykluczyła nawet pomoc techniczna systemu SEDN, okazało się jednak niemożliwe z uwagi na śmierć pracownika naukowego jednostki.
Sąd zauważa, że poruszone w skardze powyższe zagadnienie pozostaje – w okolicznościach niniejszej sprawy - bez wpływu na treść rozstrzygnięcia w zakresie oceny dokonywanej przez organ w kryterium I, która była na tyle wysoka, że spowodowała, iż P[...] została poddana ocenie w zakresie możliwości jej zaliczenia do kategorii naukowej A+. Realny wpływ na brak uzyskania kategorii A+ miały bowiem dodatkowe oceny eksperckie, dokonywane na podstawie § 28 rozporządzenia, które okazały się dla ewaluowanej Uczelni jednoznacznie negatywne.
Z tego też powodu, wywodzona w skardze kwestia przekroczenia delegacji ustawowej poprzez wartościowe, a nie proporcjonalne zmniejszenie liczby osiągnięć artystycznych uwzględnianych w ramach danej dyscypliny, jako element szczegółowych kryteriów i sposobu oceny w ramach działalności naukowej w zakresie twórczości artystycznej ustalonych w § 20 ust. 10 rozporządzenia, nie mogła stać się podstawą uznania skargi za zasadną.
Istotnego znaczenia w tej sprawie nabierają zatem dodatkowe opinie ekspertów, sporządzone w trybie § 28 rozporządzenia, które skarżąca jednoznacznie w skardze neguje wskazując, że co prawda zgłosiła do oceny 31 osiągnięć uznanych za wybitne, jednakże – w jej ocenie – do takich zalicza się jeszcze 7 kolejnych, które należało w tej ocenie uwzględnić. Jak wskazała, prowadzenie badań w sferze teatru nie było objęte deklaracją podmiotu ewaluowanego, a wynikało jedynie z jego nazwy, która nie odzwierciedla specyfiki prowadzonej działalności naukowej. Sztuka aktorska stanowi jedynie wycinek dorobku skarżącej, która specjalizuje się w reżyserii, sztuce operatorskiej, animacji filmowej, montażu, scenopisarstwie, produkcji filmowej.
W tym miejscu zauważyć trzeba, że dodatkowej ocenie eksperckiej podlegała zadeklarowana działalność naukowa, która była przedmiotem oceny w zakresie pierwszego kryterium, co wyraźnie wynika z treści § 28 ust. 4 rozporządzenia. Nie sposób zatem uznać za usprawiedliwioną wyprowadzaną w skardze wadliwość polegającą na braku poddania ocenie dodatkowych osiągnięć artystycznych.
Przystępując do dalszej oceny zaskarżonej decyzji pod względem jej legalności, Sąd zauważa, że eksperci w procedurze ewaluacji pełnią rolę biegłych posiadających wiedzę z zakresu dyscypliny nauki, jaką są w niniejszej sprawie sztuki filmowe i teatralne. Wytyczne dla dokonywanej oceny zawarte w podręczniku dla ekspertów oraz dla podmiotów ewaluowanych w dziedzinie sztuki, choć nie stanowią źródła prawa, stanowią odpowiedź na potrzebę ujednolicenia procedury ewaluacji podmiotów, które podlegają ocenie w dziedzinie sztuki. Ustalone przez Komisję założenia i wymagania wynikające z rozporządzeń, w formie ogólnodostępnego "podręcznika" adresowane są do ekspertów i podmiotów sprawozdających osiągnięcia artystyczne. Jak wynika z punktu IV Podręcznika, ekspertami powinni być naukowcy, artyści z uznanym dorobkiem naukowym/artystycznym i doświadczeniem akademickim, przy czym ekspertami krajowymi są samodzielni pracownicy naukowi, zaś ekspertami zagranicznymi – osoby, które są albo były zatrudnione na stanowisku profesora. Dobór ekspertów, których praca ma charakter poufny, pozostaje poza zakresem oceny Sądu, sprzyjając zagwarantowaniu warunków do przedstawienia bezstronnej i niezależnej, wolnej od nacisków oceny. Taka niezależność ma zapewnić jak najbardziej obiektywną ocenę, bez próby nacisku na wydanie opinii określonej treści.
Dokonywana przez Ministra w toku postępowania administracyjnego, kontrolowana następnie przez sąd administracyjny, ocena decyzji o przyznaniu kategorii naukowej poprzedzonej oceną ekspertów, nie może również dotyczyć kwestii wiadomości specjalnych, które posiadają biegli mający uprawnienie do dokonania merytorycznej oceny działalności naukowej ewaluowanego podmiotu prowadzonej w ramach danej dyscypliny artystycznej. O ile jednak organ nie może ingerować w merytoryczną treść dodatkowej opinii eksperckiej, to jego rzeczą jest zbadanie, czy opinia została sporządzona zgodnie z przepisami prawa, czy jest logiczna i zupełna, a zatem podjąć się oceny tego dowodu z zastosowaniem podstawowych zasad postępowania dowodowego. Obowiązek ten aktualizuje się w szczególności w sytuacji, gdy ewaluowany podmiot zgłasza zastrzeżenia i uwagi co do treści opinii eksperckiej. Minister powinien zatem dążyć do tego, aby efektem procesu ewaluacji była porównywalność wyników osiąganych przez podmioty w ramach dyscyplin, a także rzetelność i przejrzystość ewaluacji, do których to wartości odwołuje się art. 267 ust. 2 pkt 1 ustawy.
W tym aspekcie należy zauważyć, że przepis art. 270 ustawy wskazuje, że do postępowań w sprawie przyznania kategorii naukowej nie stosuje się przepisów art. 10, art. 35-37, art. 61 § 4, art. 79a, art. 81 oraz art. 96a-96n ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Przepis ten wyłącza zatem stosowanie jedynie wyraźnie w nim wskazanych przepisów k.p.a. Nie wyklucza więc zastosowania zasady swobodnej oceny dowodów, wyrażonej w art. 80 k.p.a., czy wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, o którym to obowiązku stanowi art. 77 k.p.a. Organ nie może więc uchylić się od ustosunkowania się i udzielenia odpowiedzi na zarzuty sformułowane przez stronę. Dopiero po wyjaśnieniu zastrzeżeń strony co do opinii eksperckiej i na podstawie pełnego materiału dowodowego może dokonać ustaleń i ocen potrzebnych do rozstrzygnięcia sprawy. W tym miejscu Sąd zauważa, że na gruncie powyższych unormowań w doktrynie (patrz: Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz. pod red. A. Jakubowskiego, Warszawa 2023) wskazuje się, iż ustawa stanowi, że minister "bierze pod uwagę" uchwałę KEN w przedmiocie proponowanych kategorii naukowych, co rodzi pytanie o obowiązek uwzględnienia stanowiska KEN przez ministra. Samo "wzięcie pod uwagę" nie oznacza związania organu co do zasadności przyznania danej kategorii naukowej. Świadczy o tym art. 268 ust. 1 ustawy, wg którego KEN podejmuje uchwałę w sprawie "proponowanych" jedynie kategorii naukowych. Komisja Ewaluacji Nauki, zgodnie z art. 274 ustawy, jest ciałem o charakterze eksperckim, ustanowionym w celu sporządzania wysokiej jakości opinii, analiz oraz ocen dotyczących działalności naukowej i jakości kształcenia. Zatem minister jako organ właściwy do wydania decyzji w sprawie nie tylko może, ale i jest obowiązany ocenić, czy przedstawiona mu propozycja kategorii naukowej została ustalona zgodnie z prawem. Ocena jakości działalności naukowej jest niezależną oceną ekspercką. Minister w uzasadnieniu wydanej przez siebie decyzji jest zobowiązany wyjaśnić, dlaczego tak, a nie inaczej oceniono jakość działalności naukowej, co uzasadniało przyznanie przez organ administracji konkretnej kategorii naukowej.
Zadaniem sądu administracyjnego jest ocena legalności zaskarżonej decyzji, co nie oznacza, że sąd zobligowany jest do zastępowania organów w ocenie okoliczności faktycznych sprawy, odnoszeniu się do argumentacji odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), jej oceny i wyprowadzania wniosków. Te zadania zastrzeżone są dla organu odwoławczego, co gwarantuje zasada dwuinstancyjności. Zgodnie z art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Poszanowanie zasady wynikającej z przywołanej normy oznacza, że organ odwoławczy nie dokonuje kontroli legalności decyzji I instancji, ale jest obowiązany do ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie. Jego obowiązkiem jest ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem nie tylko ustalonych już okoliczności faktycznych i prawnych, ale także tych, które zaistniały na etapie jego procedowania. Granice postępowania odwoławczego wyznaczają zasady postępowania administracyjnego, w tym, zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), której realizacja wymaga by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada ta rozwinięcie swoje znajduje w przywołanym wyżej art. 77 § 1 k.p.a. jak też w art. 80 k.p.a. Ponownie rozpoznając i rozstrzygając sprawę organ odwoławczy obowiązany jest zatem ustalić zakres postępowania wyjaśniającego, niezbędnego do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, poddać ocenie materiał dowodowy, ewentualnie materiał ten uzupełnić w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy. Obowiązkiem organu odwoławczego jest także ustosunkowanie się do zarzutów sformułowanych w środku zaskarżenia tak w sensie pozytywnym jak i negatywnym, tj. wskazanie odwołującej się stronie dokonanej przez organ odwoławczy prawnej oceny podnoszonych w odwołaniu zarzutów. Rola organu odwoławczego nie ogranicza się zatem do kontroli instancyjnej decyzji organu I instancji, lecz organ odwoławczy obowiązany jest ponownie sprawę rozpatrzyć i rozstrzygnąć w jej całokształcie. Stosownie zaś do art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności w uzasadnieniu decyzji (w tym także zarzutów i wniosków odwołania/wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) stanowi naruszenie powołanej normy. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest bowiem obowiązkowym elementem decyzji. Nie budzi wątpliwości, że odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a., rozumianej jako ocena tego materiału na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów, a także stanowi wyraz zrealizowania przez organ wynikającej z art. 11 k.p.a. zasady przekonywania. Mocą tej zasady to organ administracji obowiązany jest do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia i zarzuty lub nie odniesie się do okoliczności istotnych dla danej sprawy. Jak również wówczas, gdy nie wskaże wszystkich istotnych dla sprawy dowodów.
W rozpoznawanej sprawie Minister zasadom tym uchybił, co legło u podstaw uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd zauważa, że w sytuacji odmowy przyznania podmiotowi ewaluowanemu kategorii A+, po uprzednim zakwalifikowaniu go do dodatkowej procedury skutkującej możliwością uzyskania najwyższej kategorii, wobec oparcia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o argumenty dotyczące wątpliwości co do przyjętych przez ekspertów zasad czy kryteriów, na podstawie których porównywano skarżącą z krajowymi i europejskimi ośrodkami badawczymi, zarzuty te wymagały nie tylko ich przywołania, ale i oceny przez organ odwoławczy.
Stosownego w tym zakresie stanowiska Ministra zabrakło w motywach wydanej w tej sprawie decyzji. Nie czyni zadość powyższym wymogom ogólnie sformułowane stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że "dorobek przedstawiony przez Podmiot do ewaluacji prezentuje wysoki poziom działalności artystycznej, jednak nie jest wyróżniający na tle innych wiodących podmiotów w Polsce oraz podmiotów zagranicznych o podobnym potencjale badawczym".
Stwierdzone uchybienia mogą wpływać na wynik sprawy, co uzasadniało uchylenie zaskarżonego orzeczenia, celem prawidłowego przeprowadzenia postępowania oraz wydania decyzji właściwej dla warunków rozpoznawanej sprawy, z pełnym wyjaśnieniem okoliczności w niej występujących. W ponownie prowadzonym postępowaniu Minister zobowiązany będzie do ponownego rozpoznania sprawy zgodnie z wymogami wynikającymi z powołanych przepisów i wydania decyzji, którą odpowiednio umotywuje. Sąd nie wyklucza, by w toku postępowania wyjaśniającego Minister sprawdził, na jakich przesłankach ekspert, a za nim Komisja, oparli podważaną przez stronę konkluzję i ustalił - z punktu widzenia logiki i zasad doświadczenia życiowego - prawidłowość przedstawionego rozumowania. Powyższe wynika bowiem z obowiązku organu do rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
W świetle powyższego uznając, że zaskarżona decyzja narusza powołane na wstępie przepisy postępowania administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O przyznaniu na rzecz skarżącej od organu kosztów postępowania sądowego w wysokości 697 złotych orzeczono w punkcie 2 wyroku, na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się uiszczony przez skarżącą wpis sądowy w kwocie 200 złotych, wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w wysokości wynikającej z § 14 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935) wynoszące 480 złotych oraz opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa w wysokości 17 złotych.