VII SA/Wa 16/22

VII SA/Wa 16/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jolanta Augustyniak-Pęczkowska /sprawozdawca/
Michał Podsiadło
Wojciech Sawczuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 156 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
art. 55 ust 1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Sawczuk, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), asesor WSA Michał Podsiadło, Protokolant sekr. sąd. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2022 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]października 2021 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Uzasadnienie
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (GINB) decyzją z [...] października 2021 r. [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania M. B. – utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] sierpnia 2021 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w J. z [...] grudnia 1995 r. nr [...], udzielającej pozwolenia na użytkowanie części usługowej budynku przy ul. [...] w P.
Powołując się na orzecznictwo, organ przedstawił specyfikę postępowania nieważnościowego i pojęcie rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Dalej wskazał m.in., że Kierownik Urzędu Rejonowego w J. decyzją z 13 lipca 1995 r. nakazał S. J. m.in. wyłączyć z użytkowania segment budynku usługowo-mieszkalnego, rozebrać samowolnie wykonane przyłącze kanalizacyjne wykonane samowolnie zamiast zbiornika bezodpływowego przewidzianego w projekcie. Decyzją z [...] sierpnia 1995 r. zmienił ww. decyzję poprzez nałożenie obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie zgodnie z art. 55 ust. 1 pkt 2 Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414). Następnie, po przeprowadzeniu kontroli wydał ww. decyzję z [...] grudnia 1995 r.
Organ wyjaśnił, że obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie wynikał z decyzji z [...] sierpnia 1995 r. zmieniającej decyzję z [...] lipca 1995 r. Obie decyzje pozostają w obrocie prawnym i są wiążące. Zaznaczył, że pozwolenie na użytkowanie kończy proces inwestycyjny i służy sprawdzeniu, czy obiekt jest zgodny z pozwoleniem na budowę oraz przytoczył art. 57 Prawa budowlanego.
GINB podkreślił, że podczas kontroli nie stwierdzono odstępstw od pozwolenia na budowę. Do wniosku o pozwolenie na użytkowanie dołączono dziennik budowy, oświadczenie o zgodności obiektu z projektem budowlanym, protokoły skuteczności ochrony ppoż, protokoły: kominiarski i dot. przyłączy wodociągowego, gazowego, elektrycznego, inwentaryzację geodezyjną. O zakończeniu tej części budowy zawiadomiono też organy wymienione w art. 56 Prawa budowlanego, które nie zajęły stanowiska. Spełnienie ww. wymagań ustawowych obligowało organ do udzielenia pozwolenia na użytkowanie tej części obiektu.
Zarzuty odwołania GINB uznał za bezzasadne, w tym wydania decyzji "z przekroczeniem wszystkich i wszelkich terminów", naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, gdyż nie miał zastosowania, jak i przepisów postępowania. Podkreślił, że WINB odniósł się też do wznowienia znaków granicznych i dowodów w tym zakresie, prawidłowo wskazując, że okoliczność ta nie może mieć wpływu na ocenę decyzji, skoro miała miejsce po jej wydaniu, a w postępowaniu nieważnościowym oceny dokonuje się w stanie faktycznym i prawnym z daty wydania decyzji ([...] grudnia 1995r.). Relacje o innych (późniejszych) rozstrzygnięciach i ich "nieprawidłowość", nie mogą być zatem badane.
Zdaniem GINB, kontrolowana decyzja nie jest też obarczona pozostałymi wadami określonymi w art. 156 § 1 k.p.a.
Skargę na powyższą decyzję złożyła M.B. wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji.
Po przedstawieniu przebiegu postępowania i ustaleń organów skarżąca podniosła m.in. że zaskarżona decyzja zawiera braki, wady, zatajone fakty, nierozpatrzone dowody. Wskazała na brak wyjaśnienia istotnych okoliczności i podtrzymała zarzuty odwołania.
Zdaniem skarżącej, budowa budynku mieszkalno-usługowego jest niezgodna z pozwoleniem na budowę, poprzez jego podwyższenie, zrezygnowanie z lukarn, "wybudowanie schodów nad działką nr [...]" będącą jej własnością.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje zatem legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W świetle powyższych kryteriów skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] października 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] sierpnia 2021 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w J. z [...] grudnia 1995 r. pozwolającej na użytkowanie części usługowej budynku mieszkalno - usługowego przy ul. [...] w P.
Zaznaczyć na wstępie trzeba, że postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się w trybie nadzwyczajnym, to jest w trybie stwierdzenia nieważności decyzji, którego istotą jest wyłącznie ustalenie, czy badana decyzja jest dotknięta którąś z wad kwalifikowanych wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Jest to instytucja szczególna, godzącą w zasadę trwałości decyzji, zatem istnienie przesłanki do stwierdzenia nieważności musi być oczywiste i oczywistość tę organ ma obowiązek wykazać. Wady decyzji wymienione w art. 156 § 1 pkt 1- 7 k.p.a. mają wprawdzie w przeważającej mierze charakter materialnoprawny, niemniej możliwe są przypadki, w których w sposób kwalifikowany naruszono przepisy postępowania. W każdej sytuacji ich wystąpienie powoduje, że powstaje albo stosunek prawny ułomny, albo w ogóle się nie nawiązuje. Wady tkwią w samej decyzji i wiążą się z naruszeniem elementów stosunku prawnego, w wyniku czego albo dochodzi do nieprawidłowych skutków prawnych, albo do prawnej bezskuteczności decyzji administracyjnej.
Przesłanki stwierdzenia nieważności z racji ich wyczerpującego wyliczenia nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, a więc powinny być interpretowane dosłownie, a nawet ścieśniająco. Ponadto, dla oceny ich zaistnienia decydujący jest stan prawny i faktyczny ustalony na dzień wydania weryfikowanej decyzji. W świetle zarzutów skargi podkreślić również trzeba, że w postępowaniu nieważnościowym organ opiera się – co do zasady – na dowodach zgromadzonych w postępowaniu zwyczajnym.
Jedną z podstaw stwierdzenia nieważności aktu administracyjnego, wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest rażące naruszenie prawa. Przesłanka ta zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy jednocześnie charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja ta nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Obowiązkiem organu, badającego decyzję w omawianym trybie jest zatem wyraźne wykazanie, jaki konkretny przepis został naruszony i dlaczego naruszenie to organ ocenił jako rażące, bądź jednoznaczne wykazanie, że przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji nie zachodzą.
W świetle powyższych kryteriów stanowisko GINB o braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w J. z [...] grudnia 1995 r. udzielającej pozwolenia na użytkowanie części usługowej opisanego budynku przy ul. [...] w P. należy podzielić.
Przede wszystkim wskazać trzeba, że decyzja z [...] grudnia 1995 r., której stwierdzenia nieważności domaga się skarżąca zapadła w konsekwencji nałożenia na inwestorów– w trybie art. 55 ust. 1 pkt 2 Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414) - obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie decyzją z[...] sierpnia 1995 r. zmieniającej decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w J. z [...] lipca 1995 r. nakazującą m.in. wyłączenie z użytkowania segment opisanego budynku i rozbiórkę przyłącza kanalizacyjnego. Jak słusznie zaznaczył organ oba ww. rozstrzygnięcia pozostają w obrocie prawnym, co oznacza, że są wiążące.
Stosownie do art. 55 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego - w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania badanej decyzji - uzyskanie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest wymagane, jeżeli właściwy organ stwierdził, że zgłoszony przez inwestora obiekt budowlany został wykonany z naruszeniem warunków, określonych w pozwoleniu na budowę. Taka sytuacja miała miejsce w postępowaniu zwyczajnym, bowiem organ powiatowy ustalił, że inwestorzy wykonali przyłącze kanalizacyjne zamiast zbiornika bezodpływowego przewidzianego w planie realizacyjnym objętym załącznikiem nr 1 zatwierdzonym decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w J. z [...] marca 1993 r., Nr [...] udzielającą pozwolenia na budowę części inwestycji tj. jednego segmentu na działce nr [...] w P. przy ul. [...] i [...]. Powyższe okoliczności zostały ujawnione w wyniku kontroli uruchomionej zawiadomieniem z 11 października 1994 r. D. i J. J. o zakończeniu robót dotyczących opisanego segmentu w części usługowej.
Ponadto, co również wymaga podkreślenia, badana decyzja została wydana po przeprowadzeniu obowiązkowej kontroli, o której mowa w art. 59 ust. 1 ww. ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414), zgodnie z którym właściwy organ wydaje pozwolenie na użytkowanie obiektu budowlanego po protokolarnym stwierdzeniu na miejscu budowy, zgodności wykonania obiektu z warunkami zabudowy i zagospodarowania terenu oraz warunkami pozwolenia na budowę, uporządkowania terenu budowy.
Podczas ww. kontroli nie stwierdzono odstępstw od zatwierdzonego ww. decyzją projektu budowlanego i pozwolenia na budowę – co wymaga podkreślenia – jedynie w części zgłoszonej do użytkowania.
Zostały również spełnione warunki określone w art. 57 ust. 1 cyt. ustawy. Do wniosku o wydanie decyzji pozwalającej na użytkowanie dołączono dziennik budowy, oświadczenie S.M. (upr. Nr [...]) o zgodności wykonania obiektu zgodnie z projektem budowlanym i sztuką budowlaną, protokoły skuteczności ochrony przeciwpożarowej, protokół z usług kominiarskich, jak i protokoły dotyczące przyłączy wodociągowego, gazowego, elektrycznego, inwentaryzację geodezyjną powykonawczą. Ponadto o zakończeniu budowy tej części obiektu w części usługowej zostały zawiadomione organy wskazane w art. 56 Prawa budowlanego (Rejonowa Straż Pożarną, Państwowy Terenowy Inspektor Sanitarny, Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, Państwowa Inspekcja Pracy), które nie zgłosiły sprzeciwu ani uwag.
Rację ma organ również co do tego, skoro – jak już wyżej podkreślono – weryfikacji badanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji dokonuje się w stanie prawnym i w okolicznościach faktycznych ustalonych w dacie jej wydania, że wznowienie znaków granicznych i dowody przedstawione przez skarżącą w tym zakresie nie mogły odnieść zamierzonego skutku.
Kończąc Sąd wskazuje jedynie ubocznie, że nawet gdyby istniały podstawy do stwierdzenia nieważności badanej decyzji, to w świetle art. 59 h Prawa budowlanego wprowadzonego nowelą z 13.02.2020 r. nie jest możliwe stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna. W takim przypadku organ mógłby wydać wyłącznie decyzję stwierdzającą, że decyzja o pozwoleniu na użytkowanie została wydana z naruszeniem prawa.
Z podanych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a, skargę oddalił.