VII SA/Wa 1589/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę na postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych, uznając nadbudowę budynku mieszkalnego za samowolę budowlaną wymagającą pozwolenia na budowę.
Skarżący J.B. zaskarżył postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych dotyczących nadbudowy budynku mieszkalnego. Organy nadzoru budowlanego uznały, że wykonane prace, polegające na nadbudowie ścianki kolankowej i utworzeniu pomieszczeń mieszkalnych na poddaszu, stanowią samowolę budowlaną, ponieważ wymagały pozwolenia na budowę, a nie tylko zgłoszenia remontu lub budowy ganku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.
Przedmiotem skargi była decyzja o wstrzymaniu robót budowlanych przy nadbudowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Skarżący J.B. twierdził, że wykonane prace były jedynie remontem dachu i uzupełnieniem uszkodzonej warstwy cegieł, a nie nadbudową. Organy nadzoru budowlanego (PINB i WINB) ustaliły jednak, że doszło do nadbudowy ścianki kolankowej o 1,20 m, co skutkowało utworzeniem dodatkowych pomieszczeń mieszkalnych na poddaszu. Podkreślono, że takie prace kwalifikują się jako budowa wymagająca pozwolenia na budowę, a nie zgłoszenia remontu czy budowy ganku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając skargę, zważył, że skarżący nie uzyskał wymaganego pozwolenia na budowę ani nie dokonał skutecznego zgłoszenia nadbudowy. Sąd uznał, że wykonane prace wykraczają poza zakres zgłoszeń i stanowią samowolę budowlaną, uzasadniającą zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego. Oddalono skargę, potwierdzając prawidłowość działań organów nadzoru budowlanego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Prace te stanowią nadbudowę, która jest rodzajem budowy wymagającej pozwolenia na budowę, a nie remontu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wykonanie nadbudowy ścianki kolankowej o 1,20 m, skutkujące utworzeniem dodatkowych pomieszczeń mieszkalnych na poddaszu, wykracza poza zakres zgłoszenia remontu dachu i stanowi budowę w rozumieniu Prawa budowlanego, wymagającą pozwolenia na budowę.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
Prawo budowlane art. 48 § ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
Prawo budowlane art. 3 § pkt 6
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Nadbudowa jest rodzajem budowy.
Prawo budowlane art. 28 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Roboty budowlane można rozpocząć na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę.
Prawo budowlane art. 29 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Wyjątki od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę (np. budowa ganku do 35 m2).
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 144
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo budowlane art. 48 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia.
Prawo budowlane art. 29 § ust. 1 pkt 1a
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Możliwość realizacji bez pozwolenia budowy budynków mieszkalnych jednorodzinnych, których obszar oddziaływania mieści się na działce.
Prawo budowlane art. 30 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Zgłoszenie budowy budynków mieszkalnych jednorodzinnych.
Prawo budowlane art. 29 § ust. 2 pkt 1b
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Możliwość realizacji bez pozwolenia przebudowy budynków mieszkalnych jednorodzinnych, o ile nie zwiększa to obszaru oddziaływania.
Prawo budowlane art. 30 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Zgłoszenie przebudowy budynków mieszkalnych jednorodzinnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wykonane prace polegające na nadbudowie ścianki kolankowej i utworzeniu pomieszczeń mieszkalnych na poddaszu stanowią samowolę budowlaną, ponieważ wymagały pozwolenia na budowę, a nie zgłoszenia. W przypadku samowoli budowlanej polegającej na budowie bez pozwolenia, właściwe jest zastosowanie trybu z art. 48 Prawa budowlanego, a nie art. 50-51 Prawa budowlanego.
Odrzucone argumenty
Prace wykonane przez skarżącego były jedynie remontem dachu i uzupełnieniem uszkodzonej warstwy cegieł, a nie nadbudową. Nie można stwierdzić nadbudowy, ponieważ nie były znane wymiary budynku przed przystąpieniem do robót.
Godne uwagi sformułowania
nadbudowa stanowi rodzaj budowy nie mieści się w pojęciu odtworzenia stanu pierwotnego uzasadniającego zakwalifikowanie robót jako remontu inwestor poprzez 'odstępstwo od zgłoszenia' doprowadzałby do legalizacji prac bez konieczności uiszczenia opłaty legalizacyjnej nie jest dopuszczalna likwidacja skutków tzw. samowoli budowlanej polegającej na wykonywaniu robót budowlanych przybierających postać budowy bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia środkami, o których mowa w art. 51 Prawa budowlanego
Skład orzekający
Joanna Gierak-Podsiadły
przewodniczący sprawozdawca
Jolanta Augustyniak-Pęczkowska
sędzia
Elżbieta Granatowska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących rozróżnienia między remontem a nadbudową, a także stosowania trybu postępowania w przypadku samowoli budowlanej."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji Prawa budowlanego z 19 września 2020 r. w zakresie daty wszczęcia postępowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje częsty problem rozróżnienia między remontem a samowolą budowlaną (nadbudową), co jest istotne dla wielu właścicieli nieruchomości. Pokazuje też, jak ważne jest dokładne przestrzeganie przepisów Prawa budowlanego.
“Remont dachu czy samowola budowlana? Sąd wyjaśnia, kiedy drobne prace stają się poważnym problemem prawnym.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVII SA/Wa 1589/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-11-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Elżbieta Granatowska
Joanna Gierak-Podsiadły /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Augustyniak-Pęczkowska
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 747/22 - Wyrok NSA z 2023-07-17
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 48 ust 2 i 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Przewodniczący Przewodniczący, Sędzia WSA Sędzia WSA Sędzia WSA, Joanna Gierak-Podsiadły (spr.) Joanna Gierak-Podsiadły (spr.) Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), , Sędzia WSA Sędzia WSA Sędzia WSA, Asesor WSA Asesor WSA Asesor WSA, Jolanta Augustyniak Pęczkowska Jolanta Augustyniak Pęczkowska Jolanta Augustyniak Pęczkowska, Elżbieta Granatowska Elżbieta Granatowska Elżbieta Granatowska, , Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), Elżbieta Granatowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 listopada 2021 r. sprawy ze skargi J B na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi J B ("skarżący") jest postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego ("[...]WINB") nr [...] z [...] czerwca 2021 r. dotyczące wstrzymania robót budowlanych prowadzonych przy nadbudowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego, wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Pismem z 19 maja 2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] ("PINB"), w związku z pismem K B z 27 kwietnia 2020 r., zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zgodności z przepisami zrealizowania rozbudowy i nadbudowy budynku mieszkalnego na działce nr [...] położonej w miejscowości [...],[...]T. (należącej do J B).
Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu [...]czerwca 2020 r. w obecności J B i K B na działce nr [...]położonej w [...]przez przedstawicieli PINB stwierdzono użytkowany budynek mieszkalny jednorodzinny o wymiarach w rzucie poziomym 8,76 mx 11,23 m (w tym ganek o wymiarach 4,30 m x 2,25 m i taras 7,23 m x 2,25 m) i wysokości do kalenicy 8,10 m. Ustalono, że budynek zlokalizowany jest w odległości ok. 50 cm od działki nr [...], zaś okap dachu wysunięty jest na odległość 0,85 w stronę działki nr [...]. Stwierdzono także wówczas wykonany remont budynku, polegający na wymianie pokrycia i poszycia dachu oraz dociepleniu ścian zewnętrznych. Roboty wykonano na podstawie zgłoszenia z [...]kwietnia 2016 r. W dniu 1 września 2020 r. przeprowadzono uzupełniające postępowanie dowodowe, podczas którego stwierdzono użytkowe poddasze mieszkalne - 4 pokoje.
Oględziny kolejne przeprowadzono [...]marca 2021 r.; stwierdzono, że na działce nr [...] położonej w [...]objęty postępowaniem budynek, z dachem dwuspadowym ze spadkiem w kierunku działki nr [...], zlokalizowany jest w odległości 2,9 m od budynku mieszkalnego z otworem okiennym na działce nr [...] (pomieszczenie mieszkalne - obecnie nieużytkowane). Dolna krawędź otworu okiennego zlokalizowana w ścianie budynku usytuowana jest na wysokości 3,47 m ponad istniejący stan terenu; ściana szczytowa budynku na działce nr [...]ma wysokość 7,94 m (w tym: cokół 0,4 m).
W oparciu m.in. o ww. dowody PINB postanowieniem nr [...] z [...] kwietnia 2021 r., na podstawie art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm., "Prawo budowlane"), w zw. z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471) oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256, "k.p.a."), wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy nadbudowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce nr [...]położonej w [...], gm. [...], nakazał zabezpieczyć wykonane roboty w sposób zapewniający bezpieczeństwo ludzi i mienia, nałożył na J B obowiązek przedłożenia w terminie do 30 września 2021 r. wymienionych w 3 punktach dokumentów, w tym 3 egzemplarzy projektu budowlanego nadbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego sporządzonego przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane w odpowiedniej specjalności.
W uzasadnieniu tego postanowienia PINB wskazał na to, że skarżący wykonał rozbudowę i nadbudowę budynku mieszkalnego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Podał, że stosownie do art. 28 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. W artykułach tych zawarty jest wykaz budów i robót budowlanych wymagających zgłoszenia budowy we właściwym organie. Art. 29 ust. 1 pkt 2 stanowi, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, garaży, wiat lub przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. Z akt sprawy wynika, że J Bw dniu 7 czerwca 2016 r. złożył do właściwego organu zgłoszenie zamiaru budowy przydomowego ganku o pow. zabudowy 16,80 m2 (fundament betonowy, strop, ściany z pustaka, dach drewniany pokryty blachą). Wg załączonego do zgłoszenia szkicu ganek ma mieć wymiary 2,40 m x 7,00 m (oznaczony w protokole oględzin jako taras). Ponadto PINB podał, że w dniu 25 kwietnia 2016 r. J B złożył zgłoszenie zamiaru przystąpienia do remontu budynku mieszkalnego na działce nr [...] położonej w [...]. Remont miał polegać na wymianie pokrycia dachowego z łatami i kontrłatami bez zmiany konstrukcji dachu, wymianie obróbek blacharskich, remoncie stropu. Z pisma z 13 lipca 2020 r. Wydziału Budownictwa Starostwa Powiatowego w [...] nie wynika, że do zgłoszenia wniesiono sprzeciw.
Poza tym PINB podał, że Urząd Gminy w [...] pismem z 24 lipca 2020 r. zawiadomił, że w rejestrach wydanych pozwoleń na budowę znajdujących się w tut. urzędzie figuruje wydane J B pozwolenie na obmurowanie budynku mieszkalnego o nr [...] z [...] marca 1975 r. Natomiast z kopii aktu notarialnego nr [...]z [...] września 1995 r. (umowa darowizny) wynika, że na działce nr [...] znajduje się m.in. dom drewniany obmurowany, 2-izbowy kryty blachą. PINB wskazał, też na dane z informacji z części opisowej bazy EGIB Starostwa Powiatowego w [...] wskazując, że wynika z niej, że na działce [...] znajduje się budynek mieszkalny o jednej kondygnacji naziemnej. Wskazał poza tym na to, że w aktach sprawy znajduje się wydana przez Wójta Gminy [...] decyzja nr [...] z [...] marca 2016 r. ustalająca warunki zabudowy na nadbudowę istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego na terenie działki nr [...]w miejscowości [...]w gminie [...].
I dalej stwierdził, że kwalifikacja materialnoprawna wykonanych robót ma istotne znaczenie, bowiem na wykonanie budowy ganku i remontu budynku mieszkalnego -polegającego na wymianie pokrycia dachu, remoncie stropu inwestor posiada skuteczne zgłoszenie. Podał następnie, że stan faktyczny sprawy nie pozostawia wątpliwości, że inwestor dokonał samowoli budowlanej, wykonując nadbudowę ścianki kolankowej o 1,20 m, w wyniku której doszło do utworzenia pomieszczeń mieszkalnych na poddaszu (4 pokoje). Zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy, w tym dokumentacja zdjęciowa (m.in. załączona przez K B fotografia) stanowi niezbity dowód będący potwierdzeniem wykonania nadbudowy (widoczna ściana obmurowana bez docieplenia z wykonaną nadbudową z pustaka); w sposób nie budzący wątpliwości potwierdza, że inwestor podwyższył bryłę budynku jako całość o dodatkową kondygnację mieszkalną, co kwalifikuje wykonany zakres robót budowlanych jako nadbudowę w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego. Taki wynik prac nie mieści się w pojęciu odtworzenia stanu pierwotnego uzasadniającego zakwalifikowanie robót jako remontu, lecz nadbudowy w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego. PINB wyjaśnił, że przez budowę należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego (podwyższenie bryły budynku o dodatkową kondygnację). W piśmiennictwie nadbudowa polega na powiększeniu istniejącego obiektu budowlanego poprzez zwiększenie jego wysokości z zachowaniem tej samej powierzchni zabudowanej (Z. Niewiadomski, Prawo budowlane. Komentarz, Warszawa 2017, s. 57; J. Siegień, Prawo budowlane. Komentarz, Warszawa 2003, s. 94). W konsekwencji przyjął, że inwestor dokonał prac stanowiących nadbudowę budynku, wymagającą pozwolenia na budowę, bez tego pozwolenia, a więc w warunkach samowoli budowlanej. Należało więc, jak uznał, zastosować w sprawie art. 48-49 Prawa budowlanego i przeprowadzić postępowanie legalizacyjne.
Art. 48 ust. 1 z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane stanowi, że organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Ustęp 2 natomiast określa jakie warunki należy spełnić aby obiekt mógł być zalegalizowany. Warunkami tymi są: zgodność budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego; do warunków tych należy także nie naruszenie przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. PINB wskazał więc, że legalizacja nie jest możliwa jedynie wówczas, gdy zakres niezgodności z przepisami jest taki, że uniemożliwia doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. W związku z powyższym organ uznał, że w fazie wstępnej nie może wykluczyć możliwości wykonania takich robót i czynności, które wyeliminują stwierdzoną w postępowaniu niezgodność usytuowania okapu dachu budynku, przesłaniania bądź ochrony przeciwpożarowej.
Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego na ww. postanowienie PINB, [...]WINB postanowieniem nr [...] z [...] czerwca 2021 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu postanowienia [...]WINB podał, że analiza zebranego materiału wykazała, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny występujący w przedmiotowej sprawie, jak też prawidłowo przeprowadził postępowanie administracyjne, nie naruszając przy tym przepisów prawa.
Z akt sprawy wynika, że na nadbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] położonej w [...] gm. [...]nie uzyskano pozwolenia na budowę. Nie dokonano też zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowalnej. W aktach sprawy znajdują się co prawda dwa zgłoszenia, tj. zgłoszenie z [...] czerwca 2016 r. dotyczące zamiaru przystąpienia do budowy przydomowego ganku o powierzchni zabudowy 16,8 m2 oraz zgłoszenie z [...]kwietnia 2016 r. o zamiarze przystąpienia do robót budowlanych przy remoncie przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Zgodnie z tym ostatnim zgłoszeniem remont miał polegać na wymianie pokrycia dachowego z łatami i kontrłatami bez zmiany konstrukcji dachu oraz na wymianie obróbek blacharskich i remoncie stropu. Niemniej jednak, jak ustalono w toku postępowania, wykonano nadbudowę budynku, która doprowadziła do powstania dodatkowej powierzchni użytkowej na poddaszu.
[...]WINB dodał, że jeśli chodzi o zabudowania znajdujące się na działce nr [...] to w akcie notarialnym nr [...] z [...] września 1995 roku (akt notarialny nr [...] "umowa darowizny" - przedłożony do w akt przedmiotowej sprawy) wskazano, że znajdują się następujące zabudowania " dom drewniany obmurowany, 2-izbowy, kryty blachą, stodoła i obora murowane kryte eternitem", zaś z protokołu z oględzin, które miały miejsce w dniu 1 września 2020 r. wynika, że cyt. "Stwierdza się użytkowanie poddasza mieszkalnego - 4 pokoje". Biorąc pod uwagę powyższe oraz fakt, iż J B nie posiada pozwolenia na nadbudowę przedmiotowego budynku mieszkalnego (brak wydania stosownego pozwolenia na budowę wynika również z pisma Starostwa Powiatowego w [...] z [...]sierpnia 2020 r.), należało stwierdzić, że nadbudowa budynku jednorodzinnego o poddasze mieszkalne, w którym znajdują się 4 pokoje stanowi samowolę budowalną.
Samowola budowlana (tzn. wykonanie bez pozwolenia na budowę), polegająca na wykonaniu nadbudowy omawianego budynku mieszkalnego jednorodzinnego skutkuje koniecznością wdrożenia postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 48 Prawa budowlanego. Okoliczności stwierdzone w omawianej sprawie wykluczają prowadzenie postępowania w trybie art. 50-51 Prawa budowlanego. Roboty budowlane wykonane zostały w zakresie znacznie przekrajającym zakres zgłoszenia i doprowadziły do powstania zupełnie innej inwestycji niż ta objęta zgłoszeniem. Przyjęcie, że w takim przypadku właściwy jest tryb art. 50-51 Prawa budowlanego prowadziłoby do niedopuszczalnego obchodzenia przepisów dotyczących obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, tzn. inwestor poprzez "odstępstwo od zgłoszenia" doprowadzałby do legalizacji prac bez konieczności uiszczenia opłaty legalizacyjnej z tytułu inwestycji, na którą faktycznie konieczne było uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Skoro zgłoszeniem z [...] kwietnia 2016 r. objęto wyłącznie remont budynku mieszkalnego jednorodzinnego, to zgłoszenie to nie może świadczyć o legalności wykonanej w rzeczywistości nadbudowy.
Organ II instancji podał nadto, że J B w toku prowadzonego postępowania nie przedstawił dokumentów świadczących to tym, że dokonano skutecznie zgłoszenia nadbudowy przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1a Prawa budowlanego (w brzmieniu jw.), nie przedstawiono też stosownego pozwolenia na budowę. Z uwagi na powyższe zasadne było zatem wdrożenie trybu przewidzianego w art. 48 Prawa budowlanego.
Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ wskazał m.in., że legalizacja przedmiotowej nadbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego nie jest obowiązkiem inwestora, a jego uprawnieniem. Wydanie postanowienia na podstawie art. 48 ust. 2 w związku z ust. 3 Prawa budowlanego ma na celu umożliwienie dokonania inwestorowi legalizacji omawianej nadbudowy. Ww. postanowienie jest pierwszym etapem postępowania legalizującego samowolę budowlaną, a spełnienie przez inwestora wskazanych w nim obowiązków ma posłużyć organowi do oceny, czy zaistniały przesłanki do legalizacji. Brak przedłożenia dokumentacji skutkuje rozbiórką dokonanej samowoli.
W skardze do Sądu na ww. postanowienie [...]WINB z [...] czerwca 2021 r. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia PINB z [...] kwietnia 2021 r., i umorzenie postępowania.
Wskazał, że w 2016 r. zgłosił zamiar przystąpienia do remontu budynku mieszkalnego na działce nr [...]. Remont polegał na wymianie pokrycia dachowego; do zgłoszenia nie wniesiono sprzeciwu. W toku wykonywanych prac uszkodzeniu uległa górna warstwa cegieł bezpośrednio pod dachem; została uzupełniona pustakami. Nie oznacza to jednak w żaden sposób, że doszło do podwyższenia budynku. Skoro nie były znane wymiary budynku przed przystąpieniem do robót, nie można twierdzić, że doszło do jego nadbudowy.
W odpowiedzi na skargę [...]WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna; zaskarżone postanowienie jest prawidłowe.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie [...]WINB nr [...] z [...] czerwca 2021 r., utrzymujące w mocy postanowienie PINB z [...] kwietnia 2021 r. wydane w oparciu o art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego w brzmieniu sprzed nowelizacji, która weszła w życie 19 września 2020 r. (a to na podstawie art. 25 ustawy nowelizującej, Dz. U. z 2020 r., poz. 471, wobec uruchomienia postępowania w sprawie przed podaną datą).
Wskazane przepisy Prawa budowlanego regulują sposób postępowania w przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej; zastosowano je w niniejszej sprawie wobec ustalenia, że inwestor – skarżący dokonał samowolnie nadbudowy istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Wzięto przy tym pod uwagę, że dokonał on skutecznego zgłoszenia dotyczącego dobudowy ganku do ww. budynku, a także remontu okrycia dachowego bez zmiany konstrukcji dachu. Niemniej uznano, że w ramach tych zgłoszeń inwestor nie mógł podwyższyć obiektu. Taką zaś inwestycję zrealizował, wykonując nadbudowę ścianki kolankowej o 1,2 m, w wyniku której doszło do utworzenia pomieszczeń mieszkalnych na poddaszu budynku. W konsekwencji uznano, że wykonał on prace polegające na budowie, wymagające zatem pozwolenia na budowę, którego brak uzasadniał uruchomienie ww. trybu, w pierwszej kolejności - w kierunku legalizacji wykonanych samowolnie robót.
Stanowisko to, dość obszernie zaprezentowane zwłaszcza w postanowieniu PINB, podtrzymane następnie w zaskarżonym orzeczeniu, Sąd uznaje za prawidłowe.
Rozwijając tę ocenę Sąd zauważa, że objęte postępowaniem roboty skarżący wykonał nie wcześniej niż w 2016 r. Wskazuje na to pismo K B z 27 kwietnia 2020 r., a także posiadane przez skarżącego zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych, na podstawie których prowadził on przy obiekcie prace budowlane, w tym te, objęte postępowaniem (co sam w swoich pismach, w tym w skardze, przyznaje). Obowiązujące wówczas przepisy umożliwiały realizację bez pozwolenia na budowę, ale na podstawie zgłoszenia, inwestycji polegającej na budowie wolno stojących budynków mieszkalnych jednorodzinnych, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane (art. 29 ust. 1 pkt 1a i art. 30 ust. 1 pkt 1), a także robót budowlanych polegających na przebudowie budynków mieszkalnych jednorodzinnych, o ile nie prowadzi do zwiększenia dotychczasowego obszaru oddziaływania tych budynków (art. 29 ust. 2 pkt 1b i art. 30 ust. 1 pkt 2). W tym przypadku wskazane przepisy nie mogły znaleźć zastosowanie do ewentualnej nadbudowy budynku usytuowanego na działce nr [...], albowiem po pierwsze - obiekt ten jest usytuowany w odległości ok. 50 cm od granicy z działką nr [...] (obszar oddziaływania nie mieści się więc na działce, na której się znajduje), po drugie – nadbudowa stanowi rodzaj budowy (stosownie do art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego), a więc jej realizacja mogłaby być rozpatrywana wyłącznie w kontekście ww. art. 29 ust. 1 pkt 1a Prawa budowlanego. Tego rodzaju prace nie stanowią bowiem przebudowy obiektu, prowadząc do zmiany takich parametrów jak kubatura czy liczba kondygnacji. Zatem wykonanie prac polegających na nadbudowie budynku zlokalizowanego na działce nr [...]wymagało uzyskania pozwolenia na budowę, stosownie do art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego. Z akt sprawy wynika, że inwestor nie legitymuje się takim pozwoleniem (v. pismo Starostwa Powiatowego w [...] z [...]sierpnia 2020 r.), ani skutecznie dokonanym zgłoszeniem. Uzyskał wprawdzie decyzję o warunkach zabudowy dla zamierzenia polegającego na nadbudowie istniejącego budynku mieszkalnego, jednorodzinnego na terenie działki nr ew. [...]w miejscowości [...]w gminie [...], powiat [...]– v. decyzja Wójta Gminy [...]nr [...] z [...] marca 2016 r. Nie uzyskał jednak pozwolenia na budowę dla tego zamierzenia (czy choćby akceptacji przez właściwy organ dokonanego w tym zakresie zgłoszenia). Zgromadzone dowody potwierdzają zaś, że przy okazji realizacji robót objętych zgłoszeniami (dotyczącymi dobudowy ganku i remontu dachu), dokonał także podwyższenia budynku, uzyskując w ten sposób dodatkowe pomieszczenia mieszkalne na poddaszu budynku, wykraczając w konsekwencji poza zakres zgłoszenia z [...] maja 2016 r. dotyczącego remontu dachu (i realizując zupełnie inne zamierzenie). W aktach sprawy znajduje się wystarczający materiał dowody potwierdzający powyższe, tj. protokoły oględzin PINB i dokumentacja fotograficzna. Ta ostatnia obrazuje m.in. budynek objęty postępowaniem przed i po wykonanych robotach budowlanych, a porównanie tej dokumentacji tylko potwierdza prawidłowość ustaleń dokonanych w sprawie przez organy nadzoru budowlanego (zdjęcia przedstawiają przedmiotowy budynek na tle budynku sąsiedniego znajdującego się na działce [...] i zmianę jego wysokości na skutek robót na tle tego obiektu; zdjęcia pochodzą z okresu sprzed inwestycji i po jej realizacji). Stanowi także o niezasadności zarzutów skargi dotyczących zupełności materiału dowodowego, w tym w zakresie obrazującym obiekt przed wykonanymi robotami budowlanymi.
Sąd zaznacza przy tym, że materiał zgromadzony wskazuje na wykonanie nowego zadaszenia budynku, a dokładnie wymianę blachodachówki. Wykonane prace, jak wynika z tego materiału, spowodowały również zmianę wysokości budynku; nie wykluczone, że objęły też (w takiej sytuacji) elementy konstrukcyjne dachu. Jak dostrzega się zaś w orzecznictwie, jeśli prace dotyczące zadaszenia istniejącego budynku spowodują zmianę wysokości, albo tylko kubatury, to nie można wykonanych robót traktować jako przebudowy istniejącego budynku, co - w przypadku ich realizacji bez pozwolenia lub zgłoszenia - uzasadniałoby prowadzenie postępowania w trybie art. 51 Prawa budowlanego; "zmiana konstrukcji zadaszenia po uprzednim podwyższeniu ścian bocznych utrzymujących konstrukcję dachu, która powoduje przynajmniej zmianę kubatury lub wysokości budynku uzasadnia zakwalifikowanie wykonanych robót jako nadbudowy". Tak Naczelny Sąd Administracyjny przyjął w wyroku z 21 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1929/07. W przywołanym orzeczeniu Sąd kasacyjny wskazał także na to, że nie jest dopuszczalna likwidacja skutków tzw. samowoli budowlanej polegającej na wykonywaniu robót budowlanych przybierających postać budowy bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia środkami, o których mowa w art. 51 Prawa budowlanego.
Zgadzając się z tym stanowiskiem, a jednocześnie mając na uwadze stan prawny znajdujący zastosowanie do robót objętych postępowaniem, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie stwierdził w efekcie wadliwego działania organów nadzoru budowlanego w stosunku do skarżącego. Dlatego też Sąd nie podzielił skargi, zarzutów w niej podniesionych i uznał, że prawidłowo zastosowano w sprawie tryb uregulowany w art. 48-49 Prawa budowlanego.
Sąd wyjaśnia przy tym, że zgodnie z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego:
1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie (art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego). W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie wskazanych w ust. 3 art. 48 dokumentów, w tym projektu budowlanego w odpowiedniej ilości egzemplarzy wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi.
Ustalając, że skarżący wykonał prace objęte obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę bez pozwolenia, prawidłowo przyjęto, że należy zastosować w sprawie art. 48 Prawa budowlanego. Dalej – prawidłowo uznano, że w okolicznościach sprawy należy umożliwić legalizację wykonanej inwestycji (poprzez wydanie ww. postanowień i zastosowanie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego w brzmieniu z daty wszczęcia postępowania), choć słusznie zauważano, że doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem może wymagać podjęcia odpowiednich czynności czy prac. Odzwierciedlać to winien złożony w wykonaniu wydanych postanowień projekt budowlany.
Akceptując taki sposób postępowania, nie znajdując podstaw do zakwestionowania poczynionych w sprawie ustaleń, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie [...]WINB jest zgodne z prawem.
W tej sytuacji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI