VII SA/WA 1584/21

VII SA/Wa 1584/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-12-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Elżbieta Granatowska /sprawozdawca/
Grzegorz Antas
Jolanta Augustyniak-Pęczkowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne
Zabytki
Sygn. powiązane
II OSK 1003/22 - Wyrok NSA z 2025-02-04
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
art. 3 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 21 ust. 1, art. 22 ust. 4 i 5
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Dz.U. 2011 nr 113 poz 661
par. 16
Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej,  wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Grzegorz Antas, Asesor WSA Elżbieta Granatowska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi K. G. i M. M. na czynność Prezydenta Miasta [...] z dnia [...]marca 2021 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia budynku z gminnej ewidencji zabytków oddala skargę
Uzasadnienie
K. G.-M. i M. M. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na czynność Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2021 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia budynku z gminnej ewidencji zabytków [...].
Stan sprawy przedstawia się następująco.
Wnioskiem z dnia 18 marca 2020 r. skarżący wystąpili do Prezydenta [...] o:
- wykreślenie z gminnej ewidencji zabytków [...] budynku znajdującego się przy ul. Z. w W., zarówno domu ujętego w gminnej ewidencji zabytków [...] (pod numerem [...]), jak i działki i wszelkich innych obiektów nieruchomych położonych pod tym adresem,
- o wyłączenie karty adresowej nieruchomości, która nigdy nie była zabytkiem, położonej przy ul. Z. w W., z gminnej ewidencji zabytków, zgodnie z § 16 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz. U. z 2011 r. Nr 113, poz. 661, z późn. zm.),
- złożenie przez Prezydenta [...] z urzędu wniosku o dokonanie zmian w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego obszaru [...], zatwierdzonego uchwałą nr [...] z [...] listopada 2006 r. poprzez wykreślenie zakazu wyburzenia (zakaz likwidacji) dla budynku znajdującego się przy ul. Z. w W.
W piśmie z dnia 17 czerwca 2021 r. organ poinformował wnioskodawców, że wniosek zostanie rozpatrzony w porozumieniu [...] Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. Jednocześnie organ wskazał, że postulat w zakresie wyłączenia z gminnej ewidencji zabytków działki i wszystkich innych obiektów nieruchomych położonych pod tym adresem (z wyjątkiem budynku mieszkalnego) nie może zostać zrealizowany przez Prezydenta [...] jako organ prowadzący gminną ewidencję zabytków. Teren nieruchomości przy ul. Z. leży w granicach strefy ochrony konserwatorskiej "[...]" wpisanej do rejestru zabytków pod nr [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 1979 r. Jednocześnie ten sam obszar jest ujęty w gminnej ewidencji zabytków. Obszar działki przy ul. Z. nie może zostać skreślony z gminnej ewidencji zabytków dopóki jest wpisany do rejestru zabytków, co wynika z art. 22 ust. 5 pkt 1 ustawy. Gminna ewidencja zabytków w W. została utworzona zarządzeniem Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2012 r., zatem ujęcie budynku przy ul. Z. w tej ewidencji nie mogło stanowić podstawy do wprowadzenia do planu zakazu jego wyburzenia, ponieważ plan został uchwalony 6 lat wcześniej przed utworzeniem tej ewidencji. Nawet ewentualne wykreślenie budynku przy ul. Z. z gminnej ewidencji zabytków może nie stanowić wystarczającej podstawy do zmiany zapisów planu względem tego budynku.
Pismem z dnia 24 czerwca 2020 r. Dyrektor Biura [...] Konserwatora Zabytków zlecił Narodowemu Instytutowi Dziedzictwa sporządzenie opinii dotyczącej zasadności i zakresu ujęcia w gminnej ewidencji zabytków budynku położonego przy ul. Z. w W., Dzielnica [...]. Opinia ta została sporządzona w dniu 7 grudnia 2020 r.
Pismem z dnia 12 lutego 2021 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków zaopiniował negatywnie możliwość wykreślenia z gminnej ewidencji zabytków m.in. budynku położnego przy ul. Z.
Pismem z dnia 12 marca 2021 r. Prezydent [...] odmówił wyłączenia budynku z gminnej ewidencji zabytków [...]. W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z osiągniętym w dniu [...] lutego 2021 r. porozumieniem [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i [...] Konserwatora Zabytków w sprawie zmian w gminnej ewidencji zabytków, potwierdzonym pismem z dnia 12 lutego 2021 r., brak jest podstaw do wyłączenia z gminnej ewidencji zabytków budynku przy ul. Z. w W. Budynek ten został wybudowany w latach 1951-1955 jako uzupełnienie międzywojennego układu zabudowy [...], nawiązuje on do stylu lat trzydziestych poprzez m.in. prostą formę budynku, gabaryt, sposób zagospodarowania działki. Dokonane modernizacje budynku nie wpływają negatywnie zarówno na sam obiekt, jak i jego otoczenie. Jednocześnie poddano krytycznej ocenie opinię NID z 7 grudnia 2020 r., wskazując na walor dokumentacyjny obiektu jako realizacji powojennej z okresu socrealizmu, ale o cechach charakterystycznych dla okresu lat trzydziestych XX w. Organ poinformował, że od 2018 r. Miasto przyznaje dotacje także na zabytku ujęte w gminnej ewidencji zabytków. Jako podstawę prawną wskazano art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2020 r, poz. 282) oraz rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz. U. z 2021 r., poz. 56).
K. G.-M. i M. M. wnieśli skargę z dnia 22 kwietnia 2021 r. na zarządzenie nr [...] Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2012 r. w sprawie założenia ewidencji zabytków Miasta [...], ewentualnie na czynność Prezydenta [...] w przedmiocie wpisania do gminnej ewidencji zabytków (sprawa o sygn. akt VII SA/Wa 1066/21) oraz na czynność Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2021 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia budynku z gminnej ewidencji zabytków [...] (sprawa o sygn. akt VII SA/Wa 1584/21). Prawomocnym postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 1066/21.
W skardze na czynność Prezydenta [...] z dnia [...] marca 2021 r. w przedmiocie odmowy wyłączenia budynku z gminnej ewidencji zabytków [...] K. G.-. i M. M. podnieśli zarzuty naruszenia:
I. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik tej sprawy, tj.:
1. art. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (dalej u.o.z.) poprzez dokonanie błędnej kwalifikacji budynku i ustalenie, że ww. nieruchomość posiada wartość historyczną, która pozwala uznać go za zabytek, w sytuacji gdy Narodowy Instytut Dziedzictwa w opinii sporządzonej na zlecenie Dyrektora Biura [...] Konserwatora Zabytków nie wykazał, że nieruchomość reprezentuje wartość artystyczną, historyczną i naukową, która zasługiwałaby na ochronę w rozumieniu przepisów u.o.z., a ponadto, że w wyniku błędnych oznaczeń nieruchomość została omyłkowo ujęta w gminnej ewidencji zabytków [...];
2. art. 22 ust. 4 i 5 u.o.z. poprzez ujęcie ww. budynku położonego przy ul. Z. w W. w gminnej ewidencji zabytków [...], podczas gdy brak było podstaw do jego ujęcia w tejże ewidencji;
3. art. 22 ust. 4 w związku z art. 3 pkt 1 i 2 u.o.z. w związku z § 17 i § 18 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (dalej jako "rozporządzenie") poprzez ich błędną wykładnię, skutkującą błędnym uznaniem, że karty adresowe zabytków nieruchomych winny zostać włączone do gminnej ewidencji zabytków [...], podczas gdy dane zawarte w karcie nie zostały sprawdzone pod kątem zgodności ze stanem faktycznym.
II. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 6, art. 7, art. 7a, art. 7b, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy przejawiający się brakiem pełnego i rzeczowego uzasadnienia faktycznego i prawnego, tj. niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności powodów, dla których nieruchomości zostały uznane za zabytek i włączone do ewidencji, w szczególności poprzez:
- nieodniesienie się merytorycznie do opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa sporządzonej na zlecenie Dyrektora Biura [...] Konserwatora Zabytków;
- niewykazanie, że budynek posiada aktualnie taką wartość historyczną, artystyczną lub naukową, która zasługiwałaby na ochronę w rozumieniu przepisów u.o.z.;
- bezpodstawne uznanie przez organ, iż budynek ma wartość historyczną w sytuacji, gdy prawidłowe, obiektywne i całościowe rozpatrzenie materiału dowodowego powinno prowadzić do wniosku, że budynek nie ma i nigdy nie miał wartości zabytkowej.
2. przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 80 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. polegające na przyjęciu ustaleń faktycznych i przypisaniu im rozstrzygającego znaczenia wyłącznie w oparciu o subiektywny wybór i analizę niektórych dowodów przeprowadzonych w sprawie poprzez brak uzasadnienia krytycznej oceny opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa z dnia 7 grudnia 2020 r. i nie danie jej wiary, podczas gdy przepis art. 80 k.p.a. wymaga, aby ocena uznania danej okoliczności za udowodnioną była oparta na całokształcie materiału dowodowego, który w tych okolicznościach należało w całości poddać ocenie.
Mając powyższe zarzuty na względzie, skarżący wnieśli o stwierdzenie na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. bezskuteczności czynności polegającej na odmowie wyłączenia budynku i innych obiektów budowlanych wraz z działką nr [...] z obrębu [...] znajdujących się pod adresem: ul. Z. w W. z gminnej ewidencji zabytków Miasta [...] w całości oraz zasądzenie od Prezydenta Miasta [...] na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazali, iż w związku z zarządzeniem nr [...] Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2012 r. w sprawie założenia ewidencji zabytków Miasta [...], budynek i inne obiekty budowlane wraz z działką nr [...] z obrębu [...] znajdujące się pod adresem ul. Z. w W. zostały wpisane do gminnej ewidencji zabytków [...] pod numerem [...]. Pismem z dnia 18 marca 2020 r. skarżący złożyli do Prezydenta [...] wniosek o wykreślenie z gminnej ewidencji zabytków [...] przedmiotowego budynku oraz o wykreślenie z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zakazu likwidacji dla budynku położonego na tej nieruchomości. W treści przedmiotowego wniosku strona argumentowała, iż budynek i inne obiekty budowlane znajdujące się pod adresem ul. Z. w W. nie posiadają i nigdy nie posiadały jakichkolwiek cech zabytkowych. Budynki oraz działka mieszcząca się pod adresem ul. Z. w W. (dz. ew. nr [...] z obrębu [...]) położone są na terenie strefy ochrony konserwatorskiej [...], która została wpisana do rejestru zabytków nieruchomych województwa mazowieckiego decyzją organu z [...] kwietnia 1979 r., pod numerem rejestru [...]. Zgodnie z tą decyzją uzasadnieniem tego wpisu jest wartość artystyczna i zabytkowa obszaru wytyczonego w granicach ul. S., Z. i B. od strony wschodniej, ul. A. od strony południowo-wschodniej, ul. W. od strony zachodniej, al. P. i Al. W. od strony północnej. Zgodnie z uzasadnieniem tej decyzji, zdaniem organu dokonującego wpisu na tym obszarze znajduje się jednolity zespół architektoniczny, który powstał w latach międzywojennych XX wieku, a wiele budynków zostało zaprojektowanych przez przodujących wówczas architektów. Skarżący podkreślali jednak, że czym innym jest indywidualny wpis zabytku nieruchomego do rejestru zabytków, a czym innym wpis do rejestru zabytków układu urbanistycznego. Ponadto obiekty te nie powstały w latach międzywojennych XX wieku, ani też nie zostały zaprojektowane przez przodujących wówczas architektów. Przedmiotowy budynek powstał w roku 1952, na co wskazuje projekt i pozwolenie na użytkowanie.
W wyniku analizy dostępnych dokumentów archiwalnych, jak również przeprowadzonej według kryteriów ustawowych oceny wartości zabytkowej budynku wraz z działką nr ew. [...], Narodowy Instytut Dziedzictwa w opinii z 7 grudnia 2020 r. stanął na stanowisku, iż nie reprezentują one wartości artystycznej, historycznej i naukowej, pozwalających uznać obiekty te za zabytkowe, których zachowanie dla przyszłych pokoleń leży w interesie społecznym. W związku z powyższym za bezzasadne uznał włączenie budynku przy ul. Z. wraz z działką nr ew. [...] do gminnej ewidencji zabytków [...]. Narodowy Instytut Dziedzictwa wskazał również, że w karcie adresowej zabytku nieruchomego brak jest informacji o wartościach zabytkowych uzasadniających włączenie do gminnej ewidencji. Jako podstawową formę ochrony w karcie wpisano miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obszaru: [...], uchwalony uchwałą Nr [...] Rady [...] z dnia [...] października 2006 r.
Narodowy Instytut Dziedzictwa zwrócił uwagę, że z analizy zapisu oraz rysunku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru [...] uchwalonego uchwałą Nr [...] Rady [...] z dnia [...] października 2006 r. wynika, że na rysunku mpzp obszaru [...] błędnie oznaczono symbolem obiektu będącego w ewidencji właściwych Służb Ochrony Zabytków (dalej: SOZ) opiniowany budynek przy ul. Z. (dawny nr policyjny [...]), nie wskazany w zapisie planu jako obiekt w ewidencji zabytków SOZ. Zapewne z powodu tej pomyłki na ww. rysunku planu m.in. nie został oznaczony symbolem zabytku budynek przy ul. Z. (dawny numer policyjny, aktualny adres to ul. Z.).
Dalej Narodowy Instytut Dziedzictwa podkreślił, że przedmiotowy budynek mieszkalny, piętrowy zlokalizowany przy ul. Z. w W. nie wyróżnia się ponadprzeciętną wartością na tle powojennej niskiej zabudowy jednorodzinnej wybudowanej w latach 1951-1955 na pustych parcelach jako uzupełnienie międzywojennej architektury [...] powstałej przed 1939 rokiem. Prezentuje bardzo przeciętną, zachowawczą i pozbawioną określonego stylu architekturą, która nie jest szczególnie znacząca dla całokształtu obrazu tej dzielnicy.
Projekt budynku przy ul. Z. nie był dziełem architekta, a zwykłego inżyniera. Projekt podejmował wprawdzie próbę nawiązania do stylu "architektury z lat trzydziestych" i posiada zapożyczenie modnego w latach 30-tych elementu, niemniej jednak podczas budowy wprowadzono odstępstwa od projektu w rozwiązaniu balkonów, konstrukcji dachowej i fasady ogrodowej w związku z adaptacją części poddasza na cele mieszkaniowe. Wybicie podwójnych i powiększonych otworów okiennych na poziomie poddasza trwale przekształciło i zakłóciło pierwotny porządek dwóch elewacji. Ostatnio wymieniono drewnianą stolarkę okienną na PCV z nowymi podziałami. W wyniku kolejnych modernizacji obiekt nie zachował autentyzmu i nie przedstawia wartości historycznej, nie może stanowić też przedmiotu badań naukowych. Jednocześnie budynek nie ma prawie żadnych cech plastycznych, stylistycznych i dekoracyjnych, wskazujących myśl twórczą i wartość artystyczną obiektu. W dużym stopniu jego proporcje i rozplanowanie elewacji zostały zaburzone przez doraźne działania modernizacyjne.
Narodowy Instytut Dziedzictwa na podstawie przeprowadzonych w dniu 16 września 2020 r. oględzin budynku i oceny stanu zachowania oraz analizy zebranych materiałów wyjściowych stwierdził, że obiekt ten został zbyt pochopnie włączony do gminnej ewidencji zabytków [...]. Obiekt bowiem nie reprezentuje wartości artystycznej, historycznej i naukowej pozwalających uznać go za zabytek, którego zachowanie leży w interesie społecznym.
Także działka, na której zlokalizowany jest przedmiotowy budynek, nie zachowała historycznych granic parcelacji. Na terenie działki nie występują elementy historycznego rozplanowania ogrodu ani cenne okazy starodrzewu. Obecnie teren wnioskowanej działki został przekształcony i zagospodarowany jest współcześnie. W konsekwencji działka nie przedstawia wartości historycznej, artystycznej i naukowej, pozwalających na uznanie jej za teren zabytkowy. Dlatego także włączenie tej działki do gminnej ewidencji zabytków należy uznać za bezzasadne.
W motywach uzasadnienia pisma odmawiającego wykreślenia budynku organ nie wykazał, że budynek posiada lub kiedykolwiek posiadał wartość historyczną, której zachowanie leżałoby w interesie społecznym, ani że posiada aktualnie taką wartość artystyczną lub naukową, która zasługiwałaby na ochronę w rozumieniu przepisu. Organ twierdzi, że budynek wybudowany w latach 1951-1955 jako uzupełnienie międzywojennego układu zabudowy [...] nawiązuje do stylu architektury lat trzydziestych poprzez m.in. prostą formę budynku, gabaryt, sposób zagospodarowania działki. Nie przytacza jednak szczegółów formy budynku, gabarytu, ani na czym polega sposób zagospodarowania działki. Nie wskazuje także precyzyjnie roku budowy budynku, który powstał w 1952 roku. Kolejno twierdzi, że dokonane modernizacje budynku nie wpływają negatywnie zarówno na sam obiekt, jak i jego otoczenie, a zatem brak jest podstaw do usunięcia obiektu z gminnej ewidencji zabytków. Jednocześnie organ wskazał, że poddał krytycznej ocenie ustalenia opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa z dnia 7 grudnia 2020 r., wskazując na istotny walor dokumentacyjny obiektu jako realizacji powojennej, zrealizowanej w okresie obowiązywania doktryny socrealizmu, ale o cechach charakterystycznych dla okresu lat 30-tych XX wieku.
Powyższe ukazuje, że trudno w tej sprawie twierdzić jakoby organ, który przy wydawaniu rozstrzygnięcia o charakterze uznaniowym, które wymaga wnikliwego i logicznego podejścia, a potem uzasadnienia taką wnikliwością się wykazał. Argumenty podawane w piśmie są pustymi tezami, które nie znajdują odzwierciedlenia w stanie faktycznym, gdyby budynek posiadał cechy zabytku organ z pewnością precyzyjnie by je wymienił. Ponadto, organ odniósłby się do każdego argumentu przytoczonego w sporządzonej przez Narodowy Instytut Dziedzictwa opinii z dnia 7 grudnia 2020 r., a także dokonał wnikliwej analizy wskazanego przez Instytut błędnego oznaczenia budynków położonych w W. przy ul. Z., co w konsekwencji skutkowało omyłkowym włączeniem budynku do gminnej ewidencji zabytków.
Trzeba z całą mocą podkreślić, że brak sformalizowania reguł postępowania nie oznacza, że posiadanie walorów historycznych/artystycznych przez budynek może być z góry zakładane. Wprawdzie w niniejszej sprawie sporządzona została wnikliwa opinia przez Narodowy Instytut Dziedzictwa, jednak organ praktycznie ją zignorował, z góry uznając swoją rację. W niniejszej sprawie doszło zatem do bezzasadnego uznania przez organ, że budynek odpowiada definicji zabytku, co doprowadziło do mylnego włączenia budynku do gminnej ewidencji zabytków [...], a następnie bezpodstawnej odmowy wykreślenia budynku z tejże ewidencji.
W ocenie skarżących, dokonanie czynności w przedmiocie sporządzenia karty adresowej zabytku i umieszczenia nieruchomości w ewidencji zabytków nastąpiło z naruszeniem ogólnych zasad postępowania administracyjnego (art. 7, 8, 11 k.p.a.). Jak zasygnalizowano wyżej, choć dokonywanie czynności sporządzenia i włączenia karty zabytku do gminnej ewidencji zabytków nie odbywa się wprost w trybie jurysdykcji administracyjnej, to znajdują do niej zastosowanie ogólne zasady i standardy wyrażone w k.p.a. Wobec tego, organ zmierzający do wpisania nieruchomości do ewidencji zabytków, zobowiązany jest do wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie, wskazując, iż jak wynika z § 18b rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem, wyłączenie karty adresowej ze zbioru stanowiącego gminną ewidencję zabytków, co jest równoznaczne z wyłączeniem obiektu z tej ewidencji, czego domagają się skarżący, następuje w odniesieniu do nieruchomości, która przestała być zabytkiem.
W ocenie organu, w zakresie stanu faktycznego nieruchomości objętej skargą nie zaszły zmiany dotyczące reprezentowanych przez nią wartości zabytkowych uzasadniające usunięcie jej z GEZ. Skarżący uznali ujęcie przedmiotowego budynku za omyłkowe, wynikające ze zmiany numeracji nieruchomości przy ul. Z. około roku 1974 r., kiedy to nieruchomości przy ul. Z. zostały zastąpione adresami odpowiednio [...] i [...]. W ewidencji Służb Ochrony Zabytków (aktualnie już nieistniejącej, a której role pełni obecnie gminna ewidencji zabytków) widniał adres nr [...], który mógł dotyczyć nieistniejącego już przedwojennego budynku na posesji [...] (obecnie Z.) zamiast budynku przy Z. (obecna Z.).
Zarzut ten nie znajduje uzasadnienia, ponieważ budynki w ww. "ewidencji Służb Ochrony Zabytków" nie były automatycznie ujmowane w GEZ. Powstanie GEZ [...] poprzedziła szeroko zakrojona weryfikacja oraz wykonanie kart adresowych dla obiektów wskazanych do ujęcia w GEZ. Takiej weryfikacji został poddany również budynek przy ul. Z., którego zabytkowe cechy zostały rozpoznane i przeanalizowane, a chronologia w przygotowanej karcie adresowej została oszacowana prawidłowo jako realizacja powojenna. Tym samym nieprawdą jest, że budynek przy ul. Z. został ujęty w GEZ przypadkowo lub omyłkowo. Budynek ten posiada istotny walor dokumentacyjny jako przykład budynku nawiązującego do przedwojennego modernizmu i powstałego w okresie panowania doktryny socjalistycznej. Gabaryty budynku doskonale wpisują się w powojenny układ zabudowy [...] i pierzeję ul. Z., a dokonane przekształcenia nie wpływają znacząco na charakterystyczne czy też dostrzegalne cechy architektury 20-lecia międzywojennego (czysta modernistyczna bryła - ostatni taki obiekt przy ul. Z., dwa okulusy na klatce schodowej, oryginalne drzwi wejściowe z detalem). Poziom architektury przedmiotowego budynku odpowiada innym budynkom na terenie [...] ujętym w GEZ i w pełni uzasadnia jego ujęcie, jak i pozostawienie go w tejże ewidencji.
W opinii skarżących budynek przy ul. Z. nie posiada wystarczających cech zabytkowych (historycznych, artystycznych lub naukowych) uzasadniających jego ujęcie w GEZ. W cechach budynku jako realizacji powojennej, powstałej przy bardzo ograniczonej dostępności materiałów budowlanych i przy obowiązującej ówcześnie socrealistycznej doktrynie architektonicznej, a więc realizacji skromnej. Na potwierdzenie swoich tez skarżący powołują się na opinię Narodowego Instytutu Dziedzictwa. Na spotkaniu [...]Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i [...] Konserwatora Zabytków w dniu [...] lutego 2021 r. w sprawie zmian w gminnej ewidencji zabytków poddano krytycznej ocenie ustalenia NID przedstawione w opinii z dnia 7 grudnia 2020 r., wskazując na istotny walor dokumentacyjny obiektu, jako realizacji powojennej, zrealizowanej w okresie obowiązywania doktryny socrealizmu, ale o cechach charakterystycznych dla okresu lat 30. XX w. NID oparł się na wizerunku historycznej [...] z okresu przedwojennego jako dzielnicy zamożnej warstwy społeczeństwa, "solidnie" zbudowanych i "dostatnio wyposażonych" wilii wznoszonych przed 1939 r., tym samym niejako marginalizując równie ważny okres powojenny - okres gruntownych przemian zachodzących na wszystkich płaszczyznach powojennej rzeczywistości, których m.in. przykładem na terenie [...] i W. jest budynek przy ul. Z.. Paradoksalnie to owa skromna bryła, detal i kontekst historyczny stanowią o wartości zabytkowej ww. budynku. Tym kryterium kierował się organ, decydując o jego włączeniu i pozostawieniu w GEZ. W zgodnej opinii konserwatorów miejskiego i wojewódzkiego, budynek powinien być ujęty w GEZ.
Pełnomocnik organu wskazał, że na mocy zaskarżonego zarządzenia Prezydenta [...] nr [...] z [...] lipca 2012 r. w GEZ został ujęty jedynie budynek mieszkalny przy ul. Z., a więc bez terenu działki ani innych obiektów budowlanych na niej posadowionych. Ocena stanu technicznego nie należy do kompetencji służb konserwatorskich. W orzecznictwie podkreśla się przy tym, że nawet zniszczenie zabytku czy zły stan obiektu nie pozbawia go wartości historycznej, a tym samym zabytkowej.
W ramach czynności poprzedzających ujęcie zabytku w GEZ organ ewidencyjny uzyskał akceptację [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków., co nastąpiło pismem urzędowym [...]WKZ sygn. [...] z dnia 16 lipca 2012 r. pozytywnie opiniującym projekt założenia gminnej ewidencji zabytków. Zarządzenie Prezydenta [...] nr [...] z [...] lipca 2012 r. zostało więc podjęte w formie, na zasadach i w ramach przewidzianych prawem, tj. odpowiednio do brzmienia art. 22 ust. 4 i 5 u.o.z.o.z. Ustawodawca nie określił kryteriów ani trybu kwalifikowania obiektów do gminnej ewidencji zabytków. W związku z powyższym nie wystąpiło naruszenie prawa w postaci normy art. 22 ust. 4 i 5 u.o.z.o.z. Włączenie obiektu do gminnej ewidencji zabytków ma charakter uznaniowy. Miejskie służby konserwatorskie działające w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków jako organy posiadające specjalistyczną wiedzę, posiadają kompetencje do samodzielnej oceny wartości zabytku.
Procedura rozpatrywania wniosku o wyłączenie również przebiegła w sposób prawidłowy. Wnioskodawcy byli informowani o podejmowanych czynnościach i ustaleniach merytorycznych dokonywanych przez Biuro [...] Konserwatora Zabytków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. kontrola ta sprawowana pod kątem naruszenia prawa materialnego oraz naruszenia przepisów postępowania, o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio.
Na wstępie wyjaśnić należy, że wyznaczenie, na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, przez organ gminy w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków obiektu zabytkowego do włączenia do gminnej ewidencji zabytków stanowi sprawę z zakresu administracji publicznej (postanowienie NSA z 14 września 2012 r., II OSK 1950/12, wyroki NSA z 9 listopada 2016 r., II OSK 254/15, z 8 maja 2018 r., II OSK 1926/17, z 29 listopada 2018 r., II OSK 2225/18). Akt ten, zapewniając warunki prawno-organizacyjne umożliwiające zachowanie zabytków znajdujących się na terenie gminy, władczo wkracza bowiem w zespół uprawnień właściciela zabytku objętego wpisem do gminnej ewidencji. Przyjąć zatem należy, że dopuszczalna jest też skarga do sądu administracyjnego na czynność organu prowadzącego gminną ewidencję zabytków polegającą na odmowie wyłączenia obiektu zabytkowego z tej ewidencji. Zaskarżone pismo Prezydenta [...] z [...] marca 2021 r., stanowi inną niż decyzja i postanowienie czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa, tzw. czynność, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Skarżący mają interes prawny, o jakim mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a., gdyż – jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych odpisu z księgi wieczystej - są współwłaścicielami nieruchomości zabudowanej budynkiem będącym przedmiotem postępowania.
Przedmiotowy budynek został ujęty w ewidencji zabytków Miasta [...] na podstawie zarządzenia nr [...] Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2012 r. w sprawie założenia ewidencji zabytków Miasta [...] pod numerem [...]. W Karcie adresowej zabytku nieruchomego wskazano, iż jest to dom, powstały po 1945 r., adres [...], forma ochrony: miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego [...], 2006-10-[...]. Karta ta została sporządzona zgodnie z § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (według stanu prawnego obowiązującego w dacie ujęcia obiektu w gminnej ewidencji zabytków - Dz. U. z 2011 r., Nr 113, poz. 661).
Skarżący wystąpili do Prezydenta [...] z wnioskiem z dnia 18 marca 2020 r. o wyłączenie tego budynku z gminnej ewidencji zabytków, wskazując, iż nie ma on wartości zabytkowych. Pismem z dnia 12 marca 2021 r. Prezydent [...] (w imieniu którego działa [...] Konserwator Zabytków) odmówił wyłączenia budynku z gminnej ewidencji zabytków [...], jako podstawę prawną wskazując art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2020 r, poz. 282) oraz rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (Dz. U. z 2021 r., poz. 56).
Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 282 ze zm.), dalej u.o.z., ewidencja zabytków jest podstawą do sporządzania programów opieki nad zabytkami przez województwa, powiaty i gminy. Z kolei przepis art. 22 ust. 4 u.o.z. stanowi, iż wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy. W gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte zabytki nieruchome wpisane do rejestru, inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków, jak też inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków (art. 22 ust. 5 u.o.z.).
W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem, uwzględniając uproszczony charakter przedmiotowego postępowania, organ wykazał w sposób dostateczny, że odmowa wykreślenia zabytku z gminnej ewidencji nie była dowolna. Przepis art. 3 pkt 1 u.o.z., definiuje pojęcie "zabytek" jako nieruchomość lub rzecz ruchomą, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Zabytek nieruchomy to nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości, o których mowa w punkcie 1 (art. 3 pkt 2 u.o.z.). Przepis art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c u.o.z. stanowi wprost, że zabytki nieruchome, w tym dzieła architektury i budownictwa podlegają ochronie i opiece, bez względu na stan zachowania. Zgodnie z § 16 ust. 1 i 2 powołanego rozporządzenia, podstawą do wyłączenia z gminnej ewidencji zabytków karty adresowej zabytku, jest utrata przez nieruchomość statusu zabytku.
W ocenie organu, przedmiotowy budynek nie utracił swoich wartości zabytkowych. W uzasadnieniu pisma z dnia 12 marca 2021 r. organ wskazał, iż zgodnie z osiągniętym porozumieniem [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i [...] Konserwatora Zabytków w sprawie zmian w gminnej ewidencji zabytków zawartym na spotkaniu w dniu [...] lutego 2021 r., potwierdzonym pismem z dnia 12 lutego 2021 r. brak jest podstaw do wyłączenia z gminnej ewidencji zabytków budynku przy ul. Z. w W. Budynek ten został wybudowany w latach 1951-1955 jako uzupełnienie międzywojennego układu zabudowy [...], nawiązuje on do stylu lat trzydziestych poprzez m.in. prostą formę budynku, gabaryt, sposób zagospodarowania działki. Dokonane modernizacje budynku nie wpływają negatywnie zarówno na sam obiekt, jak i jego otoczenie. Jednocześnie poddano krytycznej ocenie opinię NID z 7 grudnia 2020 r., wskazując na walor dokumentacyjny obiektu jako realizacji powojennej z okresu socrealizmu, ale o cechach charakterystycznych dla okresu lat trzydziestych XX w.
Podkreślić należy, iż wniosek skarżących został przeanalizowany przez dwa wyspecjalizowane organy konserwatorskie ([...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i [...] Konserwatora Zabytków, działającego w imieniu Prezydenta [...]), które są uprawnione do samodzielnej oceny czy dany obiekt spełnia przesłanki materialnoprawne uznania go za zabytek w rozumieniu art. 3 pkt 1 u.o.z. W piśmie z dnia 12 lutego 2021 r. [...]Wojewódzki Konserwator Zabytków negatywnie zaopiniował możliwość wykreślenia z gminnej ewidencji zabytków, m.in. nieruchomości położonej przy ul. Z. w W.
Zdaniem Sądu, Prezydent [...] wykazał, że odmowa wykreślenia zabytku z gminnej ewidencji nie jest uzasadniona. Organ mógłby wykreślić zabytek z gminnej ewidencji zabytków wyłącznie wówczas, gdyby ustalił, że uległ on zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo, że jego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych. W tej sprawie organ wykazał, że takie przesłanki nie zachodzą. Przypomnieć należy, iż organ ochrony zabytków, działa w tym wypadku w ramach uznania administracyjnego, kierując się posiadaną wiedzą i doświadczeniem w tego rodzaju sprawach. Wprawdzie uzasadnienie odmowy wyłączenia z gminnej ewidencji zabytków zawarte w piśmie z dnia 12 marca 2021 r. jest krótkie, lecz brak jest podstaw do uznania, że jest niezasadne. Organ wskazał na aspekt historyczny (budynek ten został wybudowany w latach 1951-1955 jako uzupełnienie międzywojennego układu zabudowy [...]), architektoniczny (nawiązuje on do stylu lat trzydziestych poprzez m.in. prostą formę budynku, gabaryt, sposób zagospodarowania działki) i naukowy (walor dokumentacyjny obiektu jako realizacji powojennej z okresu socrealizmu, ale o cechach charakterystycznych dla okresu lat trzydziestych XX w.).
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu podkreślił ponadto, że budynek ten posiada istotny walor dokumentacyjny jako przykład budynku nawiązującego do przedwojennego modernizmu i powstałego w okresie panowania doktryny socjalistycznej. Gabaryty budynku doskonale wpisują się w powojenny układ zabudowy [...] i pierzeję ul. Z., a dokonane przekształcenia nie wpływają znacząco na charakterystyczne czy też dostrzegalne cechy architektury 20-lecia międzywojennego (czysta modernistyczna bryła - ostatni taki obiekt przy ul. Z., dwa okulusy na klatce schodowej, oryginalne drzwi wejściowe z detalem). Jak wskazano w opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa z dnia 7 grudnia 2020 r. (str. 19) projekt piętrowego, wolnostojącego budynku dwurodzinnego podejmował próbę nawiązania do stylu "architektury z lat trzydziestych" przeważającej w obrazie dzielnicy przez prostą formę budynku oraz często powtarzany schemat skromnej fasady ulicznej kontrastującej z otwartą wypoczynkową elewacją ogrodową z balkonem i tarasem. Umieszczenie w fasadzie budynku dwóch okulusów doświetlających klatkę schodową było zapożyczeniem nieodłącznego elementu modnego w latach 30. XX w. w stylu streamline, często pojawiąjącego się w budynkach na [...]. Sąd podziela stanowisko organu, że okoliczności te uzasadniają pozostawienie budynku w gminnej ewidencji. W związku z powyższym nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skargi naruszenia art. 3 pkt 1 i 2 u.o.z. poprzez dokonanie błędnej kwalifikacji budynku i ustalenie, że nie utracił on wartości zabytkowych, o których mowa w tym przepisie. Oceny ten nie zmienia fakt dokonania w tym budynku przeróbek i modernizacji (wybicie podwójnych otworów okiennych na poziomie poddasza, wymiana stolarki okiennej), które - w ocenie organów konserwatorskich - nie wpływają negatywnie na sam obiekt i jego otoczenie w kontekście posiadanych wartości zabytkowych.
W odniesieniu do zarzutów skargi dotyczących pominięcia przez organ argumentów i wniosków wynikających z opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa z dnia 7 grudnia 2020 r., sporządzonej przez mgr. inż. A. D., z których wynika, że przedmiotowy budynek nie reprezentuje wartości artystycznej, historycznej i naukowej, pozwalającej na uznanie go za zabytek, wskazać należy, iż – jak wynika z pisma organu z dnia 12 marca 2021 r. – "poddano krytycznej ocenie ustalenia NID przedstawione w opinii z dnia 7 grudnia 2020 r., wskazując na istotny walor dokumentacyjny obiektu, jako realizacji powojennej, zrealizowanej w okresie obowiązywania doktryny socrealizmu, ale o cechach charakterystycznych dla okresu lat 30. XX w." Zdaniem organu, w opinii tej oparto się na wizerunku historycznej [...] z okresu przedwojennego jako dzielnicy zamożnej warstwy społeczeństwa, "solidnie" zbudowanych i "dostatnio wyposażonych" wilii wznoszonych przed 1939 r., tym samym niejako marginalizując równie ważny okres powojenny - okres gruntownych przemian zachodzących na wszystkich płaszczyznach powojennej rzeczywistości, których m.in. przykładem na terenie [...] i W. jest budynek przy ul. Z. Paradoksalnie to owa skromna bryła, detal i kontekst historyczny stanowią o wartości zabytkowej tego budynku. Tym kryterium kierował się organ, decydując o jego włączeniu i pozostawieniu w gminnej ewidencji zabytków. Sąd nie znalazł podstaw, aby zakwestionować zasadność tych twierdzeń organu, który dysponując odpowiednią wiedzą z zakresu ochrony zabytków, samodzielnie może on dokonać oceny czy dany obiekt nadal posiada wartości zabytkowe. Wprawdzie organ nie odniósł się szczegółowo do wszystkich twierdzeń i wniosków opinii z dnia 7 grudnia 2020 r., lecz - w ocenie Sądu - nie jest to naruszenie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W skardze wskazano również, że w opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa z dnia 7 grudnia 2020 r. zwrócono uwagę na zmianę numeracji nieruchomości przy ul. Z. dokonaną około roku 1974 r., kiedy to nieruchomości przy ul. Z. zostały zastąpione adresami odpowiednio [...] i [...]. W ewidencji Służb Ochrony Zabytków (aktualnie już nieistniejącej, a której rolę pełni obecnie gminna ewidencji zabytków) widniał adres nr [...], który mógł dotyczyć nieistniejącego już przedwojennego budynku na posesji [...] (obecnie Z.) zamiast budynku przy Z. (obecna Z.). Skutkiem tego jest błędne oznaczenie tych budynków planie miejscowym z 2006 r. Jak wskazał organ w odpowiedzi na skargę, budynki wpisane do "ewidencji Służb Ochrony Zabytków" nie były automatycznie ujmowane w gminnej ewidencji zabytków. Powstanie ewidencji zabytków [...] poprzedziła szeroko zakrojona weryfikacja oraz wykonanie kart adresowych dla obiektów wskazanych do ujęcia w ewidencji. Takiej weryfikacji został poddany również budynek przy ul. Z., którego zabytkowe cechy zostały rozpoznane i przeanalizowane, a chronologia w przygotowanej karcie adresowej została oszacowana prawidłowo jako realizacja powojenna (po 1945 r.). Sąd podziela w związku z tym stanowisko organu, że w tych okolicznościach sprawy nie można stwierdzić, że budynek przy ul. Z. został ujęty w ewidencji przypadkowo lub omyłkowo, co mogłoby ewentualnie stanowić podstawę do jego wykreślenia z ewidencji. W Karcie adresowej tego budynku wskazane jest, że jest on objęty ochroną w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego [...] z dnia [...] października 2006 r., co wynika też z rysunku planu załączonego do opinii z 7 grudnia 2020 r., na którym obiekt ten został oznaczony jako będący w ewidencji właściwych Służb Ochrony Zabytków. Objęcie zabytku ochroną w planie miejscowym nie jest automatyczną przesłanką do ujęcia go w gminnej ewidencji zabytków, tak jak w przypadku wpisu zabytku nieruchomego do rejestru zabytków (art. 22 ust. 5 pkt 1 u.o.z.) czy ujęcia zabytku nieruchomego znajdującego się w wojewódzkiej ewidencji zabytków (art. 22 ust. 5 pkt 2 u.o.z.). Z treści art. 22 ust. 5 pkt 3 u.o.z. wynika, że do ewidencji wpisywane są również inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Jak wskazał organ w odpowiedzi na skargę, budynki wpisane do "ewidencji Służb Ochrony Zabytków" nie były automatycznie ujmowane w gminnej ewidencji zabytków, lecz – zgodnie z powołanym przepisem – ich wartość zabytkowa była odrębnie oceniana przez wskazane organy.
Zarzut naruszenia art. 22 ust. 4 i 5 u.o.z. dotyczy zasadności ujęcia budynku położonego przy ul. Z. w W. w gminnej ewidencji zabytków [...], co nie jest przedmiotem tego postępowania. Podobnie zarzut naruszenia art. 22 ust. 4 w związku z art. 3 pkt 1 i 2 u.o.z. w związku z § 17 i § 18 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (dalej jako "rozporządzenie") poprzez ich błędne uznanie, że karta adresowa zabytku powinna była zostać włączona do gminnej ewidencji zabytków [...], podczas gdy dane zawarte w karcie nie zostały sprawdzone pod kątem zgodności ze stanem faktycznym. Przesłanką do wyłączenia karty adresowej z gminnej ewidencji zabytków nie jest podnoszona przez skarżących okoliczność braku zabytkowego charakteru obiektu już podczas jego ujmowania w gminnej ewidencji zabytków. Takie ustalenie organu dokonującego wpisu, może być kwestionowane wyłącznie w drodze skargi na zarządzenie organy wykonawczego gminy o utworzeniu lub ujęciu obiektu w gminnej ewidencji zabytków, a nie w wypadku odmowy wyłączenia zabytku nieruchomego (karty adresowej) z gminnej ewidencji zabytków.
W skardze podniesiono ponadto zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7, art. 7a, art. 7b, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy przejawiający się brakiem pełnego i rzeczowego uzasadnienia faktycznego i prawnego oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. polegające na przyjęciu ustaleń faktycznych i przypisaniu im rozstrzygającego znaczenia wyłącznie w oparciu o subiektywny wybór i analizę niektórych dowodów przeprowadzonych w sprawie poprzez brak uzasadnienia krytycznej oceny opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa z dnia 7 grudnia 2020 r. W odniesieniu do tych zarzutów, wskazać należy, iż postępowanie dotyczące włączenia i odmowy wyłączenia nieruchomości z gminnej ewidencji zabytków nie jest postępowaniem jurysdykcyjnym prowadzonym w trybie kodeksowym. Przepisy regulujące to postępowanie zawarte są w ustawie o ochronie zbytków i opiece nad zabytkami i jest to regulacja dotycząca jedynie trybu uzgodnienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Część regulacji dotyczącej tej procedury zawarta jest w § 16-18c powołanego rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. Organy słusznie uznały, że podobnie jak przy wpisie do gminnej ewidencji, tak i przy rozpoznaniu wniosku o wyłączenie z ewidencji zastosowanie ma tryb uzgodnienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Tryb ten został w tej sprawie zachowany.
Przepisy ustawy nie przewidują, by ujęcie zabytku lub jego wykreślenie przez prezydenta miasta w gminnej ewidencji zabytków stanowiło rozstrzygnięcie podejmowane przez organ gminy w formie decyzji administracyjnej. Konsekwencją tego zapatrywania jest odstąpienie od wymogu wydania rozstrzygnięcia w sprawie po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego (dowodowego) w oparciu o zasady wynikające z kodeksu postępowania administracyjnego. W orzecznictwie wskazuje się, że brak przepisów określających tryb postępowania skutkuje tym, że kontrola legalności działania organu sprowadza się w takiej sytuacji do badania zgodności tego działania jedynie z przepisami administracyjnego prawa materialnego. Łączenie normy dopełnienia z przepisami prawa materialnego nie zwalnia jednak od rozważenia, czy dokonana przez organ konkretyzacja praw lub obowiązków w danych okolicznościach jest zgodna z prawem. Wymaga ona odniesienia przepisu prawa materialnego do okoliczności faktycznych, relewantnych z punktu widzenia treści normy prawnej (wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2015 r., II OSK 2189/13, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).
W tej sprawie okoliczności przemawiające za odmową wykreślenia przedmiotowego budynku z gminnej ewidencji budynków zostały wskazane wnioskodawcom w piśmie z dnia 12 marca 2021 r. i organ odniósł je do treści przepisu prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 1 u.o.z., wyjaśniając powody, dla których - w jego ocenie – obiekt ten nadal posiada wartości zabytkowe. Jednocześnie organ zanegował ustalenia opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa z 7 grudnia 2021 r., do czego był uprawniony. Aczkolwiek uzasadnienie organu zawarte w piśmie z dnia 12 marca 2021 r. jest dość skrótowe, lecz nie można zarzucić organowi, że dokonał oceny przesłanek do wyłączenia budynku z gminnej ewidencji zabytków w oparciu o nieprawidłowo ustalony stan faktyczny i prawny sprawy. Skarżący, kwestionując samo włączenie budynku do gminnej ewidencji zabytków, nie wskazali konkretnych okoliczności, które zaszły od czasu ujęcia tego budynku w gminnej ewidencji zabytków ([...] lipca 2012 r.), a które mogłyby świadczyć o tym, że budynek ten utracił wartości, którymi kierował się organ włączając go do tej ewidencji w 2012 r. Takie okoliczności nie zostały również wskazane w opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa z dnia 7 grudnia 2020 r.
Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.
Sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.