VII SA/Wa 1579/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2015-05-29
NSAAdministracyjneŚredniawsa
szczepienia ochronneobowiązekgrzywnaegzekucja administracyjnaprawo rodzinnezdrowie publicznedzieckorodzicsąd administracyjny

WSA w Warszawie oddalił skargę matki na postanowienie Ministra Zdrowia nakładające grzywnę w celu przymuszenia do zaszczepienia dziecka, uznając obowiązek szczepień za wymagalny i wykonalny.

Sprawa dotyczyła skargi M. W. na postanowienie Ministra Zdrowia utrzymujące w mocy grzywnę nałożoną za niewykonanie obowiązku poddania syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Skarżąca zarzucała m.in. niewykonalność obowiązku z uwagi na brak badania kwalifikacyjnego i sprzeciw wobec szczepień. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że obowiązek szczepień wynika z ustawy, a brak badania kwalifikacyjnego był spowodowany niestawieniem się rodziców z dzieckiem, a nie brakiem możliwości wykonania obowiązku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrzył skargę M. W. na postanowienie Ministra Zdrowia, które utrzymało w mocy decyzję o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku poddania syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Skarżąca podnosiła szereg zarzutów, w tym naruszenie przepisów KPA dotyczących niewykonalności obowiązku, braku badania kwalifikacyjnego jako przesłanki do szczepienia, a także naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (upea) i KPA w zakresie procedury wydawania postanowień. Minister Zdrowia, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, wskazał, że okoliczności podniesione w zażaleniu zostały uwzględnione przez organ I instancji, a odmowa wykonania badania kwalifikacyjnego przez matkę była przyczyną niewykonania obowiązku. Sąd administracyjny, analizując sprawę, uznał, że zarzuty dotyczące istnienia obowiązku, trybu szczepień czy jego niewykonalności nie mogły znaleźć uzasadnienia w postępowaniu dotyczącym nałożenia grzywny, gdyż stanowiłyby one zarzuty do postępowania egzekucyjnego. Sąd podkreślił, że obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynika wprost z ustawy, a brak badania kwalifikacyjnego był wynikiem niestawienia się rodziców z dzieckiem na badanie. Sąd stwierdził, że dziecko nie otrzymało wymaganych szczepień, a rodzice nie dostarczyli zaświadczenia o przeciwwskazaniach medycznych. Wobec tego, sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, brak przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego, spowodowany niestawieniem się rodziców z dzieckiem, nie czyni obowiązku szczepienia niewykonalnym, zwłaszcza gdy nie przedstawiono zaświadczenia o przeciwwskazaniach medycznych.

Uzasadnienie

Obowiązek szczepienia wynika z ustawy, a badanie kwalifikacyjne jest procedurą poprzedzającą szczepienie, a nie warunkiem powstania obowiązku. Brak badania z winy rodzica nie usprawiedliwia niewykonania obowiązku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (29)

Główne

upea art. 119 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

upea art. 119

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.z.z.z.l. art. 5 § ust. 1 pkt 2 lit. b

Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

upea art. 119 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.z.z.z.l. art. 17 § ust. 1

Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

u.z.z.z.l. art. 5 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

k.r.o. art. 93 § § 1

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

k.r.o. art. 98 § § 1

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

u.z.z.z.l. art. 5 § ust. 2

Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 5

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 124 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 81

Kodeks postępowania administracyjnego

u.z.z.z.l. art. 17 § ust. 2

Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

u.z.z.z.l. art. 17 § ust. 4

Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

Dz.U. Nr 182, poz. 1086

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych

u.z.z.z.l. art. 17 § ust. 10

Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

u.z.z.z.l. art. 17 § ust. 11

Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 68 § ust. 4

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

upea art. 121 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

upea art. 33

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

upea art. 34

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

upea art. 122 § § 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.p.r.p.p. art. 3 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obowiązek szczepień wynika z ustawy i jest wymagalny. Brak badania kwalifikacyjnego nie czyni obowiązku niewykonalnym, jeśli wynika z winy rodzica. Zarzuty dotyczące istnienia obowiązku nie mogą być podnoszone w zażaleniu na grzywnę.

Odrzucone argumenty

Niewykonalność obowiązku z powodu braku badania kwalifikacyjnego. Brak podstawy prawnej do nałożenia obowiązku bez badania kwalifikacyjnego. Naruszenie przepisów KPA dotyczących uzasadnienia i postępowania dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

Grzywna w celu przymuszenia nie stanowi kary za niewykonanie obowiązku. Jest ona nałożona w związku z uchylaniem się zobowiązanej od wykonania obowiązku szczepienia u dziecka. Wybór środka egzekucyjnego należy do organu egzekucyjnego i nie wymaga uzasadnienia jego wyboru. Treści tego przepisu nie można zatem wykładać tak jak skarżąca, czyli, że badanie to jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych.

Skład orzekający

Joanna Gierak-Podsiadły

przewodniczący

Ewa Machlejd

członek

Jolanta Augustyniak-Pęczkowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku szczepień ochronnych, procedury nakładania grzywny w celu przymuszenia oraz dopuszczalności zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnej sytuacji braku wykonania obowiązku szczepień z powodu sprzeciwu rodzica i braku badania kwalifikacyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu szczepień ochronnych dzieci i konfliktu między obowiązkiem prawnym a prawami rodzicielskimi, co może zainteresować szersze grono odbiorców.

Grzywna za brak szczepień dziecka – czy odmowa rodzica jest wystarczającym usprawiedliwieniem?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 1579/14 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2015-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-08-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Ewa Machlejd
Joanna Gierak-Podsiadły /przewodniczący/
Jolanta Augustyniak-Pęczkowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Minister Zdrowia
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2014 poz 1619
art. 119
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędziowie sędzia WSA Ewa Machlejd, sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2015 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] czerwca 2014 r. znak [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia skargę oddala
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. ([...]), Minister Zdrowia, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kodeks postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, ze zm.) i art. 119 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015, ze zm.), dalej upea, utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r., ([...]), o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia M. W. do poddania syna A. W., obowiązkowym szczepieniom ochronnym.
Minister Zdrowia wskazał, że okoliczności wymienione w zażaleniu zostały uwzględnione przez organ I instancji więc nie wymagają ponownego wyjaśnienia, skoro z akt sprawy wynika, iż dziecko nie miało wykonanego badania kwalifikacyjnego we wskazanym terminie, wymaganego przed poddaniem dziecka szczepieniu, ponieważ matka – M. W. odmówiła wykonania tego badania. Przyczyną niepoddania dziecka szczepieniom obowiązkowym był brak zgody matki dziecka, wyrażony w oświadczeniach złożonych w dniach [...] sierpnia i [...] października 2013 r.
Organ podkreślił, że na podstawie art. 93 § 1 oraz art. 98 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. 2012 r. poz. 788, ze zm.) zarówno ojciec jak i matka, którzy są przedstawicielami ustawowymi dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską mogą działać samodzielnie jako przedstawiciele ustawowi dziecka. Wskazał, że akta potwierdzają sprzeciw skarżącego do poddania syna szczepieniom obowiązkowym.
Dalej podniósł, iż wybór środka egzekucyjnego należy do organu egzekucyjnego i nie wymaga uzasadnienia jego wyboru. Zgodnie z art. 28 upea, we wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej obowiązku o charakterze niepieniężnym, to wierzyciel wskazuje organowi egzekucyjnemu środek egzekucyjny jego zdaniem skutecznie prowadzący do wykonania przez zobowiązaną tego obowiązku. Grzywna w celu przymuszenia nie stanowi kary za niewykonanie obowiązku. Jest ona nałożona w związku z uchylaniem się zobowiązanej od wykonania obowiązku szczepienia u dziecka. Organ podkreślił także, iż grzywna została ustalona zgodnie z zasadą celowości oraz zasadą stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego.
Odnosząc się do zarzutów zażalenia w zakresie niemożliwości spełnienia obowiązku określonego w tytule wykonawczym, organ stwierdził, że podstawą prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym jest art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2013 r. poz. 947), który zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 ww. ustawy w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. dziecko) odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą prawną pieczę albo jej opiekun faktyczny (zwykle są to rodzice).
Następnie stwierdził, iż nie znajduje podstaw do uznania postanowienia organu wojewódzkiego za dotknięte wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 5 kpa.
Wyjaśnił ponadto, że przepisy określające obowiązek poddawania dzieci szczepieniom ochronnym ustanawiają prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Przepisy te określają wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres i czas realizacji na podstawie aktualnych zaleceń publikowanych w Programie Szczepień Ochronnych. Wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom zostały określone w art. 17 ust. 1 ww. ustawy i rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych wydanym na podstawie upoważnienia zawartego w art. 17 ust. 10 ww. ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
Skargę na powyższe postanowienie złożyła M. W. zarzucając naruszenie:
1) art. 156 § 1 pkt.5 kpa, tj. niewykonalność obowiązku;
2) art. 119 § 1 upea poprzez nieistnienie obowiązku w dniu wydania postanowienia,
3) art. 124 § 2 kpa,
4) art. 77 § 1 kpa polegające na niezbadaniu przyczyny dla której szczepienie nie zostało wykonane,
5) art. 10 § 1 oraz art. 81 kpa.
Skarżąca wniosła o uchylenie postanowień wydanych w obu instancjach.
W uzasadnieniu skargi powołała art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi i na tej podstawie stwierdziła, iż skoro wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego, to spełnienie obowiązku określonego w tytule wykonawczym jest niemożliwe, gdyż przeprowadzenie szczepienia bez wykonania badania byłoby niezgodne z prawem. Podniósł, iż organ wojewódzki nie miał podstaw do stwierdzenia, że obowiązek jest wymagalny i wykonalny, ponieważ nie przedstawił jako dowodu zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do wykonania szczepienia. Zaświadczenie takie jest wydawane przez lekarza przeprowadzającego badanie, zgodnie z art. 17 ust. 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Brak takiego zaświadczenia w dniu wydania postanowienia wskazuje, że organ nie posiadał wiedzy o aktualnym stanie zdrowia dziecka, a więc nie miał możliwości stwierdzenia czy obowiązek w danej chwili jest wykonalny.
Zdaniem skarżącego badanie kwalifikacyjne nie zostało określone jako obowiązkowe w przeciwieństwie do szczepienia, więc nie można uznać tych dwóch procedur medycznych jako nierozerwalnych – jedna z tych procedur jest obowiązkowa, a druga nie. W przypadku drugiej procedury, pacjent ma zupełną dowolność w jakim terminie oraz czy w ogóle podda się tej czynności medycznej.
Uzasadniając naruszenie art. 119 § 1 upea skarżący stwierdził, iż w dniu wydania postanowienia organu wojewódzkiego syn miał 9 miesięcy, więc nie przekraczało podanego przedziału wiekowego dla żadnego ze szczepień wymienionych w tytule wykonawczym. Na ta okoliczność powołał § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U Nr 182, poz. 1086), określające rodzaj, zakres i terminy szczepień ochronnych, które są wyznaczone wiekiem dziecka.
Skarżący stwierdził także, że postanowienie nie spełnia wymagań art. 124 § 2 kpa. Nadto organ wojewódzki nie podał, jakie fakty uznał za udowodnione, na jakich dowodach się oparł oraz jakie dowody odrzucił i dlaczego a w kwestii zgromadzonych dowodów organ ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że wierzyciel wezwał zobowiązaną do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w uprzednio doręczonym upomnieniu, czym naruszył art. 107 § 3 kpa. Brak pełnego uzasadnienia spowodował, że postanowienie było wadliwe, co stanowiło przesłankę do jego uchylenia.
Co do naruszenia art. 77 § 1 kpa skarżący podniósł, iż przepis ten zobowiązuje organ do samodzielnej inicjatywy dowodowej, do podejmowania wszelkich dopuszczalnych prawem działań dla ustalenia istotnych w sprawie faktów. Organ tego obowiązku nie dopełnił i nie zbadał powodu, dla którego obowiązek nie został wykonany. Organ nie zwrócił się z zapytaniem do skarżącego ani do lekarza sprawującego podstawową opiekę, ani do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...].
Naruszenia art. 10 § 1 oraz art. 81 kpa skarżący upatrywał zaś w niepowiadomieniu o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i przedstawionych stanowisk oraz o możliwości zgłoszenia żądań i wniosków. Zdaniem skarżącego został on pozbawiony prawa do złożenia jakichkolwiek wyjaśnień i dowodów oraz zapoznania się z już zgromadzonym materiałem dowodowym.
W odpowiedzi na skargę Minister Zdrowia podtrzymał przedstawione stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] czerwca 2014 r. utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r., nakładające – w trybie art. 119 upea - grzywnę w celu przymuszenia M. W. do wykonania obowiązku poddania syna A. W. obowiązkowym szczepieniom ochronnym (BCG, WZW, błonicy, tężcowi, krztuścowi, inwazyjnym zakażeniom Hemophilus typ B).
W świetle powołanych na wstępie kryteriów skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. W niniejszym postępowaniu sądowym Sąd poddaje zatem ocenie wyłącznie legalność rozstrzygnięcia wydanego w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia.
Stosownie do art. 119 upea grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Wysokość grzywny w celu przymuszenia, w zależności od charakteru egzekwowanego obowiązku, reguluje art. 121 upea. Zgodnie zaś z art. 122 cyt. ustawy, grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego zgodnie oraz postanowienie o nałożeniu grzywny, które powinno zawierać: 1) wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, 2) wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie, będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub w wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, będzie orzeczone wykonanie zastępcze.
Zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego - art. 33 i 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto, zobowiązanemu służy prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny - art. 122 § 3 upea, z którego to prawa skarżący skorzystał.
Zaznaczyć przy tym trzeba, że niedopuszczalne jest zgłaszanie w zażaleniu na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia okoliczności wymienionych w art. 33 upea, gdyż takie zażalenie stanowiłoby w istocie zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (zob. M. Mincer - Jaśkowska: glosa do postanowienia NSA OZ we Wrocławiu z dnia 28 grudnia 1990 r. sygn. SA/Wr 1180/90, OSP 1992, nr 4, poz. 92, też P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2006, s. 381).
Nałożenie grzywny stanowi ustawowy środek egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Jak już podano wyżej art. 119 § 1 upea stanowi o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo wykonania czynności, a w szczególności czynności której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego.
Przytoczone przesłanki zaistniały w rozpatrywanej sprawie. Obowiązku szczepienia dziecka nie może bowiem wykonać inna osoba, poza tą której ten obowiązek dotyczy. Poza sporem pozostaje w tej sprawie, że skarżąca sprawuje opiekę nad synem A. W., a więc spoczywa na niej odpowiedzialność wynikająca z art. 5 ust. 2 ustawy o zapobieganiu zakażeniom, zgodnie z którym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2012 r. poz. 159 i 742).
Uwzględnienie zarzutów skargi podważających istnienie obowiązku, tryb szczepień ochronnych, czy też wskazujących na niewykonalność obowiązku szczepień w niniejszym postępowaniu nie było zatem możliwe, skoro - jak już wyjaśniono wyżej - tego rodzaju zarzuty mogły znaleźć uzasadnienie wyłącznie jako zarzuty do postępowania egzekucyjnego. Jak zauważono w orzecznictwie sądów administracyjnych niedopuszczalne jest zgłaszanie w zażaleniu na postanowienie w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia okoliczności wskazanych w art. 33 upea, gdyż zażalenie takie stanowiłoby w istocie zarzut (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 28 marca 2012 r., sygn. II SA/Go 61/12, wyrok WSA w Krakowie z dnia 22 sierpnia 2012 r., sygn. II I SA/Kr 1099/11, dostępne CBOSA)
Mając na uwadze zarzuty naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 124 § 2 k.p.a., wady nieważności zaskarżonego postanowienia oraz art. 119 § 1 upea zauważyć należy, że dotyczą one w istocie rozumienia treści art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Zgodnie z tym przepisem wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z dalszych przepisów powołanej ustawy (art. 17 ust. 3 i 4) wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Treści tego przepisu nie można zatem wykładać tak jak skarżąca, czyli, że badanie to jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu.
Badając zgodność z prawem postępowania toczącego w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia należy wyjaśnić odnosząc te przepisy do ujętego w tej sprawie obowiązku, że stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o zwalczaniu zakażeń osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym w ramach Narodowego Programu Szczepień Ochronnych, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 tej ustawy jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2009 r. Nr 52, poza. 417).
Pod pojęciem "obowiązkowych szczepień ochronnych" rozumie się szczepienia ochronne przeciwko chorobom zakaźnym określone na dzień wydania skarżonego postanowienia w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. Nr 182, poz. 1086), w którym określone zostały choroby zakaźne objęte tym obowiązkiem, określono grupy osób - dzieci, które podlegają takim szczepieniom wraz ze stwierdzeniem przedziału wieku w jakim należy dokonywać wskazanych szczepień w stosunku do dzieci i młodzieży, przy czym wobec wskazanych chorób zakaźnych ten przedział wieku kształtuje się od 7 tygodnia życia do ukończenia 19 roku życia.
Zgodnie zaś z art. 17 ust. 11 ustawy zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie art. 17 ust. 10 oraz art. 19 ust. 10 tej ustawy oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizacje tego programu. Ustawowy obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym w rozporządzeniu wynika wprost z ustawy i nie wymaga konkretyzacji w postaci decyzji administracyjnej, ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych - art. 68 ust. 4 Konstytucji (wyrok NSA z 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 32/11).
O kwalifikacji do szczepienia dziecka zdecyduje każdorazowo lekarz, po uprzednim wykonaniu szczegółowego badania obecnego stanu zdrowia dziecka oraz zebrania potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem lub prawnym opiekunem. Jedynie dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej. Na podstawie § 8 ust. 1 cyt. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną osoby, u której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania.
Na gruncie niniejszej sprawy nieprzeprowadzenie badania kwalifikacyjnego spowodowane było niestawieniem się rodziców wraz z dzieckiem A. W. na badanie kwalifikacyjne i szczepienie we wskazanym podmiocie leczniczym. Skarżąca nie dostarczyła przy tym, zaświadczenia lekarskiego o przeciwwskazaniach medycznych do wykonania szczepienia obowiązkowego u A. W. wyrażając sprzeciw na piśmie (oświadczenia z [...] sierpnia i [...] października 2013 r.).
Wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom zostały określone w art. 17 ust. 1 ww. ustawy i cyt. rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. wydanym na podstawie upoważnienia zawartego w art. 17 ust. 10 ww. ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone z uwzględnieniem Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
Dziecko A. W. nie otrzymał, zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych (PSO) szczepionki przeciwko: gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (dwie dawki), inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae. Po upływie terminu szczepień wynikającego z obowiązującego PSO na dany rok, obowiązek zaszczepienia dziecka stał się wymagalny. Strona nie dostarczyła lekarskiego zaświadczenia potwierdzającego czasowe lub stałe przeciwwskazanie do realizacji powyższych szczepień u dziecka.
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi o realizacji szczepień obowiązkowych i kwalifikacji do ich podania u dziecka decyduje każdorazowo lekarz, po uprzednim wykonaniu szczegółowego badania obecnego stanu zdrowia dziecka oraz zebraniu potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem, a nie rodzic, który ze względu na swoje przekonania sprzeciwia się wykonaniu szczepień ochronnych w okresach uzasadnionych medycznie i epidemiologicznie. Nadzór nad realizacją obowiązku szczepień ochronnych u osób do 19 roku życia sprawują organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, które w zakresie swoich właściwości wykorzystują, zgodnie z uprawnieniami, przysługujące im środki prawne.
Mając na uwadze materiał zebrany w sprawie oraz fakt, że przestrzeganie ustawowego obowiązku poddania się przymusowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym zabezpieczone jest przymusem administracyjnym Sąd uznał, że w sprawie zaistniały przesłanki do wydania postanowienia o nałożeniu grzywny wraz z opłatą za czynności egzekucyjne. Istnieje ustawowy obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynikający z przepisów prawa, w stosunku do dziecka skarżącej – A. W., obowiązek stał się wymagalny.
Grzywna została nałożona w wysokości zgodnej z art. 121 § 1 upea.
Sąd nie stwierdził w kontrolowanym postępowaniu uchybień przepisów prawa materialnego i procesowego dotyczących podstawy prawnej nałożenia grzywny w celu przymuszenia, zachowania gwarancji procesowych skarżącego, w tym naruszenia art. 10 § 1 i 77 § 1 kpa oraz 81 kpa, oraz argumentacji organów.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ppsa, skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI