VII SA/Wa 1558/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarżący J.K. wniósł skargę na decyzję Rady Doskonałości Naukowej (RDN) z dnia [...] września 2022 r., która utrzymała w mocy uchwałę Rady Naukowej Dyscypliny Nauki Prawne Uniwersytetu [...] z dnia [...] października 2021 r. o odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego. Podstawą odmowy było uzyskanie przez skarżącego dwóch negatywnych recenzji jego monografii, co zgodnie z art. 221 ust. 10 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, obligowało komisję habilitacyjną do wydania negatywnej opinii, a następnie radę naukową do odmowy nadania stopnia. Skarżący zarzucił, że przepisy te są oczywiście niezgodne z Konstytucją, naruszają zasadę równego traktowania recenzentów oraz pozbawiają go możliwości merytorycznej oceny dorobku naukowego, tworząc tzw. "związanie administracyjne". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd uznał, że choć przepisy te mogą budzić wątpliwości co do ich racjonalności i celowości, nie są one w sposób oczywisty niezgodne z Konstytucją. Sąd podkreślił, że ustawodawca miał na celu podniesienie standardów w postępowaniu habilitacyjnym i zwalczanie patologii "grzecznościowych" recenzji. Sąd stwierdził, że postępowanie było prowadzone prawidłowo pod względem formalnym, a kontrola sądowa ogranicza się do badania zgodności procedury z prawem, a nie do merytorycznej oceny dorobku naukowego czy recenzji. Sąd odwołał się do orzecznictwa, zgodnie z którym sądy administracyjne nie oceniają trafności recenzji, a jedynie formalną poprawność postępowania. W ocenie Sądu, brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji RDN z powodu rażącego naruszenia prawa, a także innych wad prawnych. Sąd uznał, że zasada dwuinstancyjności została zachowana, a zarzut nierównego traktowania recenzentów nie jest zasadny, gdyż wszystkie recenzje mają znaczenie, o ile są sporządzone rzetelnie i zgodnie z prawem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących postępowania habilitacyjnego, w szczególności w kontekście konstytucyjności przepisów wiążących organy w przypadku negatywnych recenzji oraz zakresu kontroli sądowej nad postępowaniami awansowymi.
Orzeczenie dotyczy specyficznej procedury habilitacyjnej i interpretacji przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Może mieć znaczenie dla spraw dotyczących oceny dorobku naukowego i formalnych aspektów postępowań kwalifikacyjnych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, obligujące organy do odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego w przypadku dwóch negatywnych recenzji, są zgodne z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te nie są w sposób oczywisty niezgodne z Konstytucją RP. Choć mogą budzić wątpliwości co do racjonalności, nie naruszają w sposób oczywisty zasad konstytucyjnych, a ich celem było podniesienie standardów i zwalczanie patologii.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ustawodawca miał prawo ukształtować postępowanie habilitacyjne w sposób wymagający wysokich standardów, w tym poprzez związanie organów w przypadku dwóch negatywnych recenzji. Celem było zapewnienie jakości i przeciwdziałanie nadużyciom. Brak jest oczywistej niezgodności z Konstytucją, a kontrola sądowa skupia się na formalnej poprawności procedury.
Czy sąd administracyjny może odmówić zastosowania przepisu ustawy uznanego za niezgodny z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd administracyjny może odmówić zastosowania przepisu ustawy, jeśli jego niezgodność z Konstytucją ma charakter oczywisty i jest poparta utrwalonym orzecznictwem lub samowykonalną normą konstytucyjną. W tym przypadku takiej oczywistej niezgodności nie stwierdzono.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że choć sądy mogą bezpośrednio stosować Konstytucję i odmawiać zastosowania przepisów niezgodnych z nią, wymaga to oczywistości niezgodności. W analizowanej sprawie, brak było wystarczających podstaw do uznania przepisów za oczywiście niekonstytucyjne, dlatego sąd zastosował obowiązujące przepisy.
Czy postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego, w którym dwie negatywne recenzje obligują do odmowy nadania stopnia, narusza zasadę dwuinstancyjności i prawo do sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zasada dwuinstancyjności i prawo do sądu nie są naruszone, ponieważ kontrola instancyjna i sądowa obejmuje badanie formalnej poprawności procedury, nawet jeśli wynik postępowania jest z góry przesądzony przez przepisy prawa w przypadku dwóch negatywnych recenzji.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że kontrola formalna obejmuje m.in. prawidłowość powołania komisji, recenzentów, przebieg postępowania oraz głosowań. Nawet jeśli wynik jest z góry określony przez ustawę, strona ma prawo do weryfikacji tych formalnych aspektów, co zapewnia gwarancję proceduralną.
Czy zarzut nierównego traktowania recenzentów jest zasadny, gdy ustawa przyznaje większą wagę dwóm negatywnym recenzjom?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut nierównego traktowania recenzentów nie jest zasadny. Wszystkie recenzje mają znaczenie, o ile są rzetelne i sporządzone przez osoby spełniające wymogi. Waga przypisana liczbie negatywnych recenzji wynika z przyjętej przez ustawodawcę polityki podnoszenia standardów, a nie z nierównego traktowania samych recenzentów.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że ustawa nie dyskwalifikuje recenzji pozytywnych, a jedynie w specyficznej sytuacji dwóch negatywnych recenzji obliguje do odmowy nadania stopnia. Jest to kwestia przyjętej przez ustawodawcę konstrukcji prawnej mającej na celu zapewnienie wysokiego poziomu kwalifikacji, a nie nierównego traktowania ekspertów.
Przepisy (30)
Główne
ustawa art. 221 § 10
Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
ustawa art. 221 § 12
Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja art. 78
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja art. 178 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pomocnicze
ustawa art. 224 § 1
Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
ustawa art. 193 § 4
Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
ustawa art. 219 § 1
Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
ustawa art. 221 § 4
Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
ustawa art. 221 § 5
Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
k.p.a. art. 84
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 75
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 81
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 153
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja art. 45
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja art. 176
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja art. 193
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
EKPC art. 6
Europejska Konwencja Praw Człowieka
u.s.n. art. 178 § 3
Ustawa o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki
u.s.n. art. 190 § 2
Ustawa o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki
u.s.n. art. 191 § 1
Ustawa o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce dotyczące postępowania habilitacyjnego (w tym art. 221 ust. 10 i 12) nie są w sposób oczywisty niezgodne z Konstytucją. • Postępowanie habilitacyjne było prowadzone prawidłowo pod względem formalnym. • Sąd administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznej oceny dorobku naukowego ani recenzji, a jedynie do kontroli formalnej procedury. • Zasada dwuinstancyjności i prawo do sądu nie zostały naruszone, gdyż istnieje możliwość kontroli formalnej postępowania. • Zarzut nierównego traktowania recenzentów jest niezasadny.
Odrzucone argumenty
Przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (art. 221 ust. 10 i 12) są oczywiście niezgodne z Konstytucją RP, naruszając zasadę równego traktowania, prawo do sądu i dwuinstancyjności. • Postępowanie habilitacyjne było obarczone wadą nieusuwalną z powodu "związania administracyjnego" organów. • Negatywne recenzje uzyskały status dowodów, których nie można podważyć, nawet jeśli zawierają błędy merytoryczne. • Zarzut nierównego traktowania recenzentów z powodu większej wagi przypisywanej negatywnym recenzjom.
Godne uwagi sformułowania
brak jest przesłanek dostatecznie uprawdopodabniających, że kwestionowane przez Skarżącego art. 221 ust. 10 i ust. 12 ustawy są niezgodne z Konstytucją, a niekonstytucyjność wskazanych przepisów ma charakter oczywisty. • Sąd co do zasady może, a w niektórych przypadkach wręcz powinien, stosować przepisy Konstytucji bezpośrednio, co wiąże się m. in. z możliwością odmowy zastosowania przepisu prawa, który uznaje za niezgodny z ustawą zasadniczą. • nie można przyjąć, że jest ona [krytyka rozwiązań ustawowych] tożsama z dostateczną argumentacją przemawiającą za oczywistą niekonstytucyjnością rozwiązań poddanych krytyce. • Sąd administracyjny bada zatem, czy w toku postępowania habilitacyjnego nie doszło do naruszenia trybu postępowania określonego przepisami ustawy w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. • nie można twierdzić o braku kontroli instancyjnej i sądowej, nawet w przypadku wystąpienia dwóch recenzji negatywnych.
Skład orzekający
Paweł Groński
przewodniczący sprawozdawca
Mirosław Montowski
sędzia
Anna Pośpiech-Kłak
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących postępowania habilitacyjnego, w szczególności w kontekście konstytucyjności przepisów wiążących organy w przypadku negatywnych recenzji oraz zakresu kontroli sądowej nad postępowaniami awansowymi."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej procedury habilitacyjnej i interpretacji przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Może mieć znaczenie dla spraw dotyczących oceny dorobku naukowego i formalnych aspektów postępowań kwalifikacyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii proceduralnych w postępowaniu o nadanie stopnia doktora habilitowanego, w tym konstytucyjności przepisów prawa i zakresu kontroli sądowej. Jest to temat istotny dla środowiska akademickiego i prawniczego.
“Czy przepisy blokujące awans naukowy są zgodne z Konstytucją? Sąd rozstrzyga o procedurze habilitacyjnej.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.