VII SA/WA 1553/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność części uchwały Rady Gminy S. dotyczącej regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, uznając, że przekracza ona upoważnienie ustawowe.
Prokurator Okręgowy zaskarżył uchwałę Rady Gminy S. w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, zarzucając naruszenie przepisów Konstytucji RP oraz ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków. Główne zarzuty dotyczyły przekroczenia upoważnienia ustawowego poprzez regulowanie w uchwale kwestii umownych, warunków przyłączenia do sieci oraz sposobu składania reklamacji, które powinny być uregulowane w umowie lub wynikać wprost z ustawy. Sąd uznał skargę za zasadną, stwierdzając nieważność uchwały w zaskarżonych częściach.
Sprawa dotyczyła skargi Prokuratora Okręgowego na uchwałę Rady Gminy S. w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Prokurator zarzucił uchwale naruszenie przepisów Konstytucji RP oraz ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków, wskazując, że Rada Gminy przekroczyła swoje upoważnienie ustawowe. W szczególności, kwestionowano zapisy dotyczące elementów umowy o zaopatrzenie w wodę, okresu jej zawierania, skutków rozwiązania, elementów formalnych wniosku o wydanie warunków przyłączenia, wymogu załączania dokumentów dotyczących stanu prawnego nieruchomości oraz formy składania reklamacji. Prokurator argumentował, że art. 19 ust. 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków ma charakter wyczerpujący, a wszelkie odstępstwa od zakresu delegacji ustawowej skutkują nieważnością uchwały. Rada Gminy w odpowiedzi na skargę pozostawiła rozstrzygnięcie do uznania Sądu, wskazując, że regulamin został rozbudowany dla przejrzystości i nie działa na niekorzyść odbiorców, choć wyraziła gotowość do uwzględnienia zastrzeżeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że akty prawa miejscowego muszą mieścić się w granicach upoważnień ustawowych i nie mogą naruszać przepisów wyższego rzędu. Analizując poszczególne przepisy uchwały, Sąd stwierdził, że Rada Gminy wkroczyła w materię regulowaną przepisami prawa cywilnego (np. poprzez określanie warunków zawierania umów, okresu ich obowiązywania, skutków rozwiązania) oraz przekroczyła zakres delegacji ustawowej w zakresie określania elementów wniosku o wydanie warunków przyłączenia, treści protokołu odbioru technicznego przyłącza, wymogu załączania dokumentów dotyczących stanu prawnego nieruchomości oraz formy składania reklamacji. W konsekwencji, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie wskazanych paragrafów.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (5)
Odpowiedź sądu
Nie, rada gminy nie może określać w regulaminie warunków i trybu zawierania umów, które wykraczają poza zakres delegacji ustawowej, w szczególności nie może regulować kwestii cywilnoprawnych, takich jak okres obowiązywania umowy, skutki jej rozwiązania czy wymóg posiadania tytułu prawnego do nieruchomości, jeśli ustawa tego nie przewiduje.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 19 ust. 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków ma charakter zamknięty. Określanie przez radę gminy elementów umowy, które są już uregulowane w art. 6 ust. 3 ustawy lub należą do swobody umów cywilnych, stanowi przekroczenie upoważnienia ustawowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (15)
Główne
u.z.z.w. art. 19 § ust. 5
Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków
Określa zakres przedmiotowy regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, który ma charakter zamknięty.
p.p.s.a. art. 147 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa skutki uwzględnienia skargi na uchwałę, w tym stwierdzenie nieważności.
Pomocnicze
u.s.g. art. 91
Ustawa o samorządzie gminnym
Określa nieważność uchwał sprzecznych z prawem.
u.s.g. art. 94
Ustawa o samorządzie gminnym
Określa termin do stwierdzenia nieważności uchwały.
u.s.g. art. 18 § ust. 2 pkt 15
Ustawa o samorządzie gminnym
Stanowi o wyłącznej właściwości rady gminy do stanowienia w sprawach zastrzeżonych ustawami.
u.s.g. art. 7 § ust. 1 pkt 3
Ustawa o samorządzie gminnym
Określa zadania własne gminy, w tym sprawy wodociągów i kanalizacji.
u.z.z.w. art. 19 § ust. 3
Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków
Określa kompetencję rady gminy do uchwalania regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków.
u.z.z.w. art. 6 § ust. 3
Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków
Określa podstawowe elementy umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków.
u.z.z.w. art. 6 § ust. 4
Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków
Określa, że umowa może być zawarta z osobą posiadającą tytuł prawny do nieruchomości lub korzystającą z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym.
u.z.z.w. art. 19a § ust. 4
Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków
Określa elementy wniosku o wydanie warunków przyłączenia do sieci.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Reguluje zasadę swobody umów.
Konstytucja RP art. 94
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa zasady stanowienia aktów prawa miejscowego.
Konstytucja RP art. 87 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa akty prawa miejscowego jako źródła powszechnie obowiązującego prawa.
p.u.s.a. art. 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Określa rolę sądów administracyjnych w kontroli działalności administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 3 § § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 5
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli sądów administracyjnych obejmujący akty prawa miejscowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przekroczenie przez Radę Gminy upoważnienia ustawowego przy uchwalaniu regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Regulamin zawiera postanowienia wykraczające poza zakres delegacji ustawowej zawartej w art. 19 ust. 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez wadliwą interpretację lub zastosowanie przepisów ustawy. Wkroczenie w materię regulowaną przepisami prawa cywilnego.
Godne uwagi sformułowania
Przepis ten stanowi delegację ustawową dla wydania regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Określa zagadnienia, które mogą być unormowane w uchwale rady gminy i ma charakter zamknięty. Wszelkie odstępstwa naruszają przepis upoważniający i konstytucyjną zasadę praworządności, co skutkuje stwierdzeniem nieważności. Rada nie ma zatem uprawnień do określania w regulaminie formy i treści wniosku o wydanie warunków przyłączenia do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej. Określanie przez Radę elementów umowy, które powinny być uregulowane wyłącznie w umowie odbiorcy usług z przedsiębiorstwem wodociągowo – kanalizacyjnym (termin w jakim umowa powinna być zawarta, wymóg dołączenia do wniosku tytułu prawnego do nieruchomości lub oświadczenia, okres obowiązywania umowy, warunki wypowiedzenia umowy, skutki rozwiązania umowy). Określenie w regulaminie wymogu złożenia reklamacji wyłącznie na piśmie stanowi ograniczenie formy, w jakiej można dokonać takiej czynności i narusza prawa odbiorcy do złożenia reklamacji w każdej dopuszczalnej prawnie formie.
Skład orzekający
Tomasz Janeczko
przewodniczący
Jolanta Augustyniak-Pęczkowska
sprawozdawca
Iwona Ścieszka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu delegacji ustawowej dla aktów prawa miejscowego, w szczególności regulaminów uchwalanych przez rady gmin w obszarze usług komunalnych. Określenie granic kompetencji organów samorządu terytorialnego w stosunku do przepisów ustawowych i cywilnoprawnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej materii regulowanej ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków, ale zasady interpretacji delegacji ustawowych mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii zakresu kompetencji organów samorządu terytorialnego i zgodności uchwał z prawem, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i samorządowym. Pokazuje, jak sądy kontrolują akty prawa miejscowego.
“Rada Gminy przekroczyła uprawnienia? Sąd administracyjny analizuje granice lokalnych regulacji.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVII SA/Wa 1553/22 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2022-12-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-07-29 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Iwona Ścieszka Jolanta Augustyniak-Pęczkowska /sprawozdawca/ Tomasz Janeczko /przewodniczący/ Symbol z opisem 6099 Inne o symbolu podstawowym 609 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Rada Gminy Treść wyniku Stwierdzono nieważność uchwały w części Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art. 147 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2018 poz 1152 art. 19 ust. 5 pkt 2,4,5,6 Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Janeczko, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak – Pęczkowska (spr.), asesor WSA Iwona Ścieszka, , po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w S. na uchwałę Rady Gminy S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie § 4 ust. 1, 3 i 4, § 5 ust. 1, 2 i 3, § 10 ust. 2 i 3, § 14 ust. 2, § 22 ust. 1. Uzasadnienie Rada Gminy S. (Rada) [...] kwietnia 2019 r. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy S. (Dz. Urz. Woj. [...]. z 2019 r. poz. [...] - Regulamin). Prokurator Okręgowy w S. (Prokurator) wniósł skargę na powyższą uchwałę zarzucając naruszenie art. 7 i art. 94 Konstytucji RP oraz art. 19 ust. 3 i ust. 5 ustawy z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. z 2018 r. poz. 1152 ze zm., dalej - ustawa), poprzez przekroczenie upoważnienia ustawowego wobec określenia w Regulaminie: 1) w § 4 ust. 3 i 4, § 5 ust. 1, 2 i 3 elementów umowy o zaopatrzenie w wodę, okresu na jaki jest zawierana, skutków jej rozwiązania, w sytuacji gdy z art. 19 ust. 5 pkt 2 ustawy nie wynika takie uprawnienie oraz ingerencję w zasadę swobody umów i modyfikację art. 6 ust. 3 ustawy; 2) w § 10 ust. 2 elementów formalnych wniosku o wydanie warunków przyłączenia do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej, w sytuacji gdy z art. 19 ust. 5 pkt 4 ustawy takie uprawnienie nie wynika i przez ingerencję w zasadę swobody umów; 3) w § 4 ust. 1 i § 10 ust. 3 załączenia do wniosku o zawarcie umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków oraz wniosku o wydanie warunków przyłączenia dokumentu określającego stan prawny nieruchomości, lub oświadczenia o korzystaniu z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, wobec braku uprawnienia takiego wprowadzenia aktem podustawowym, a także przez modyfikację art. 6 ust. 4 ustawy; 4) w § 14 ust. 2 treści protokołu odbioru technicznego przyłącza, w sytuacji, gdy z art. 19 ust. 5 pkt 6 ustawy nie wynika takie uprawnienie; 5) w § 22 ust. 1 wymogu złożenia reklamacji wyłącznie na piśmie, co istotnie narusza art. 19 ust. 5 ustawy i ogranicza prawo do składania zastrzeżeń w innej formie. Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały w powyższym zakresie. Zaznaczył, że art. 19 ust. 5 ustawy ma charakter wyczerpujący. Wskazanie "regulamin określa" oznacza, że musi on odpowiadać zakresowi delegacji ustawowej. Wszelkie odstępstwa naruszają przepis upoważniający i konstytucyjną zasadę praworządności, co skutkuje stwierdzeniem nieważności. Poza delegację ustawową wykracza też § 4 ust. 2 i § 5 ust. 2 Regulaminu określający treść umowy, bowiem kwestie te reguluje art. 6 ust. 3 ustawy. Podobnie istotnie naruszają prawo § 4 ust. 4 i § 5 ust. 1 i ust. 3 Regulaminu określające warunki zawierania umów z odbiorcami usług. Czas trwania i skutki jej rozwiązania zawiera umowa, a regulamin określa jedynie kwestie wskazane w art. 19 ust. 5 ustawy. Umowa podlega prawu cywilnemu, a więc rada gminy nie ma podstaw prawnych, aby na jej zapisy wpływać. Umocowania w ustawie nie znajduje też § 10 ust. 2 i ust. 3 Regulaminu. Charakter cywilnoprawny mają bowiem stosunki osób ubiegających się o wydanie warunków przyłączenia do sieci, czy o zawarcie umowy z przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym. Ograniczenia określonej w art. 3531 k.c. zasady swobody umów muszą odpowiadać wymaganiom art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji RP, a istotne kwestie związane z ograniczeniem praw winna rozstrzygać ustawa. Z art. 19 ust. 5 pkt 4 ustawy nie wynika również uprawnienie do określenia w Regulaminie formy i treści wniosku o wydanie warunków przyłączenia do sieci. Prokurator zaznaczył, że dopiero na mocy art. 7 ustawy z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 471) dodano art. 19a dotyczący warunków przyłączenia do sieci, a w ust. 4 określono elementy wniosku o wydanie warunków przyłączenia do sieci. Zapis § 10 ust. 2 Regulaminu wykracza poza art. 19 ust. 5 pkt 4 ustawy. Podobnie § 14 ust. 2 Regulaminu, określający elementy protokołu odbioru technicznego przyłącza. Z art. 19 ust. 5 pkt 6 ustawy wynika jedynie konieczność określenia w regulaminie sposobów odbioru przyłącza przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. Ponadto, § 10 ust. 3 Regulaminu zobowiązuje do załączenia do wniosku oświadczenia o tytule prawnym do korzystania z nieruchomości lub że korzysta z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Ustawa nie upoważnia do określenia takiego wymogu. Co więcej, skoro zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy obowiązek zawarcia umowy o zbiorowe zapatrzenie w wodę lub zbiorowe odprowadzanie ścieków jest całkowicie oderwany od tego, czy odbiorca usług posiada tytuł prawny do nieruchomości czy też nie, to niezasadne jest badanie stosunków własnościowych. Powyższe modyfikuje art. 6 ust. 4 ustawy i nakłada obowiązek aktem pod ustawowym. Z tych samych względów za istotnie naruszający prawo Prokurator wskazał § 4 ust. 2 Regulaminu i § 22 ust. 1 Regulaminu, w świetle którego reklamacja wykonania przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne umowy, jest zgłaszana na piśmie. W art. 19 ust. 5 pkt 8 ustawy nie określono bowiem sposobu zgłoszenia reklamacji. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy pozostawiła rozstrzygnięcie do uznania Sądu. Dołączyła stanowisko Z-u Gospodarki Komunalnej sp. z o.o. w W.(ZGK) odpowiedzialnej za opracowanie Regulaminu. ZGK wskazał, że regulamin w kwestionowanym zakresie jedynie rozbudowano, dzięki temu jest przejrzysty dla kontrahentów i przedsiębiorstwa. Regulamin nie działa na niekorzyść odbiorców. Konieczność uszczuplenia Regulaminu w celu jego ujednolicenia z ustawą nie zmienia procedur. Nałożenie obowiązku załączania do wniosku o zawarcie umowy lub wydania warunków technicznych dokumentu określającego stan prawny nieruchomości, miało na celu uniknięcie problemów związanych ze spłacaniem należności za wodę i odprowadzone ścieki. Podniósł, że w ZGK ochroną danych osobowych zajmuje się uprawniona jednostka. Najczęstrzymi sposobami składania reklamacji jest kontakt telefoniczny lub mailowy, jedynie w skomplikowanych sytuacjach wymagana jest forma pisemna. Dodał, że wznowiony regulamin czeka na zaopiniowanie Wód Polskich z racji dodania art. 19a ustawy, ale nie przewiduje zmian zaskarżonej części. Zaznaczył, że żadna z ww. części Regulaminu nie wpływa negatywnie na korzystających, jednak skłonny jest przychylić się do ww. zastrzeżeń zgodnie z następującym stanowiskiem: brak przeciwwskazań do koniczności uszczuplenia Regulaminu ppkt 1, 2, 4 skargi, brak przeciwwskazań do zaniechania obowiązku załączania do wniosku o zawarcie umowy i wydanie warunków technicznych dokumentu określającego stan prawny nieruchomości, na poczet oświadczenia właściciela/współwłaściciela/najemcy/użytkownika/użytkownikawieczystego/samoistnposiadacza/zarządcy/administratora nieruchomości, brak przeciwwskazań do zmiany zapisów regulaminu co do formy zgłaszania reklamacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: | | |Skarga okazała się zasadna, bowiem zakwestionowane w niej zapisy uchwały Rady Gminy S. z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w sprawie | |regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie Gminy S. w sposób istotny naruszają prawo. | |Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne | |sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle art. 3 | |§ 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na akty prawa | |miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. | |Uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, wymienione w art. 3 § 2 pkt 5 i pkt 6 p.p.s.a., sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu | |w całości lub w części albo stwierdza, że zostały one wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich | |nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.). | |Przepis art. 147 p.p.s.a. nie określa rodzajów naruszeń stanowiących podstawę do stwierdzeni nieważności uchwały. Przesłanki | |określające kompetencje sądu administracyjnego w tym zakresie doprecyzowują ustawy samorządowe. I tak, zgodnie z art. 91 u.s.g., | |uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne (ust. 1). W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru | |nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, że uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa| |(ust. 4). Stosownie zaś do art. 94 ust. 1 u.s.g. nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego | |roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, | |albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego. Do istotnych wad uchwały, skutkujących stwierdzeniem jej nieważności, zalicza się | |naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały,| |naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego przez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury | |podejmowania uchwał (por. np. wyroki NSA z 8 lutego 1996 r., SA/Gd 327/95; Wyrok NSA z 11 lutego 1998 r., II SA/Wr 1459/97). | |Zaskarżona uchwała została podjęła na mocy art. 7 ust. 1 pkt 3 i art. 18 ust. 2 pkt 15 u.s.g. oraz art. 19 ust. 3 u.z.z.w. Stosownie do| |pierwszego z przepisów zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy. Zadania własne obejmują w | |szczególności sprawy m.in. wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych. Zgodnie | |natomiast z art. 18 ust. 2 pkt 15 u.s.g. – do wyłącznej właściwości rady gminy należy stanowienie w innych sprawach zastrzeżonych | |ustawami do kompetencji rady gminy. Według art. 19 ust. 3 u.z.z.w., rada gminy uchwala regulamin dostarczania wody i odprowadzania | |ścieków. Regulamin jest aktem prawa miejscowego (art. 19 ust. 4 u.z.z.w.). Akty prawa miejscowego – zgodnie z art. 87 ust. 2 | |Konstytucji RP – stanowią źródła powszechnie obowiązującego prawa na obszarze działania organów, które je ustanowiły. W myśl art. 94 | |Konstytucji RP organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, ustanawiają akty prawa miejscowego | |obowiązujące na obszarze działania tych organów, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. | |Podkreślenia wymaga ponadto, że ze wskazanej w Konstytucji RP i ustawie o samorządzie gminnym (art. 40 ust. 1 u.s.g.) podporządkowanej | |pozycji aktu prawa miejscowego wobec aktów wyższego rzędu, wynika zakres kontroli jego legalności. Akt prawa miejscowego nie może zatem| |naruszać przepisu ustawy zawierającego delegację do jego uchwalenia, przepisów Konstytucji RP oraz innych ustaw mających pośredni lub | |bezpośredni związek z regulowaną materią. Normy dotyczące konstytucyjnych praw i wolności człowieka zastrzeżone są dla ustaw i nie mogą| |być regulowane aktami niższego rzędu. | |Stosownie do art. 19 ust. 5 u.z.z.w. regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków określa prawa i obowiązki przedsiębiorstwa | |wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym: 1) minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo | |wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków; 2) warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług; | |3) sposób rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w taryfach; 4) warunki przyłączania do sieci; 5) warunki techniczne | |określające możliwości dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych; 6) sposób dokonywania odbioru przez przedsiębiorstwo | |wodociągowo-kanalizacyjne wykonanego przyłącza; 7) sposób postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich | |parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków; 8) standardy obsługi odbiorców usług, w tym sposoby | |załatwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących w szczególności zakłóceń w dostawie wody i odprowadzaniu ścieków oraz 9) | |warunki dostarczania wody na cele przeciwpożarowe. | |Przepis ten stanowi delegację ustawową dla wydania regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Określa zagadnienia, które | |mogą być unormowane w uchwale rady gminy i ma charakter zamknięty. Ustawodawca posłużył się sformułowaniem "regulamin określa", co | |przesądza, że treść regulaminu musi odpowiadać zakresowi delegacji ustawowej (zob. wyrok NSA z 12 lutego 2008 r., II OSK 2033/06; | |wyrok NSA z 13 lutego 2018 r., II OSK 994/16; wyrok NSA z 20 kwietnia 2021 r., III OSK 374/21). | |W konsekwencji rada gminy zobowiązana jest do respektowania zakresu przedmiotowego ujętego w art. 19 ust. 5 pkt 1-9 u.z.z.w. Pominięcie| |jednego z jego postanowień w regulaminie skutkuje niepełną realizacją upoważnienia ustawowego, zaliczaną do istotnego naruszenia prawa | |(por. wyroki NSA: z 9 czerwca 2017 r., II OSK 2605/15 i z 9 stycznia 2007 r., I OSK 1663/06, wyrok WSA w Bydgoszczy z 7 marca 2018 r., | |II SA/Bd 1256/17). | |W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, że uchwała rady gminy nie może regulować jeszcze raz tego, co | |już ustawodawca unormował w przepisach. Działanie wbrew tej zasadzie narusza porządek prawny w stopniu istotnym. Powtórzenie przepisu | |ustawy może być bowiem interpretowane w kontekście powtórzenia zawartego w uchwale, co może prowadzić do całkowitej bądź częściowej | |zmiany intencji prawodawcy (por. wyrok NSA z 16 marca 2001 r., sygn. akt IV SA 385/99, LEX nr 53377, wyroki WSA: w Poznaniu z 12 | |września 2018 r., IV SA/Po 592/18, w Białymstoku z 24 kwietnia 2018 r., II SA/Bk 879/17, w Rzeszowie z 13 marca 2018 r. - CBOSA). | |Niemniej podnosi się również, że powtórzenie zapisów ustawy nie zawsze jest traktowane jako istotna wada aktu prawnego. Zakaz powtórzeń| |nie ma charakteru bezwzględnego i w pewnych sytuacjach przytaczanie treści aktów prawnych wyższego rzędu w akcie prawa miejscowego może| |być dopuszczone (por. np. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. akt II GSK 952/15; wyrok NSA z dnia 6 maja 2014 r. sygn. akt I | |OSK 338/14). Dopuszcza się możliwość powtórzenia w akcie prawa miejscowego zapisów ustawowych, o ile takie powtórzenie ma charakter | |dosłowny i uzasadnione jest względami zapewnienia komunikatywności tekstu prawnego, stanowiąc określenie materii, która jest regulowana| |aktem prawa miejscowego (zob. wyrok NSA z 17 listopada 2016 r. sygn. akt II GSK 952/15 – CBOSA). Uzasadniona jest przejrzystością | |tekstu skupiającego wówczas całość regulacji uchwały. Ustawodawca przekazując prawodawcy podustawowemu regulację określonej materii, | |pozostawił mu bowiem pewien margines swobody. Pomimo, że przepisy dotyczące zasad techniki prawodawczej stanowią, że w akcie prawa | |miejscowego zamieszcza się tylko przepisy regulujące sprawy przekazane do unormowania w upoważnieniu ustawowym i nie powtarza się w tym| |akcie przepisów ustaw, to jeżeli mają one charakter informacyjny, a nie normatywny, nie stanowią istotnego naruszenia prawa (por. wyrok| |WSA w Szczecinie z dnia 28 lipca 2021 r. sygn. akt II SA/Sz 658/21). | |Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy wskazać należy, że w § 4 ust. 1 Regulamin zobowiązuje przedsiębiorstwo do zawarcia | |umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków z osobą, która posiada tytuł prawny do korzystania z nieruchomości do której może| |być dostarczana woda lub z której mogą być odprowadzane ścieki bądź z osobą która korzysta z takiej nieruchomości o nieuregulowanym | |stanie prawnym, niezwłocznie po otrzymaniu wniosku o zawarcie umowy, nie później niż w terminie 14 dni. Stosownie do ust. 3 ww. | |paragrafu umowa powinna w szczególności zawierać postanowienia określone w art. 6 ust. 3 ustawy oraz wskazywać miejsce publikacji | |Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków. W § 5 ust. 1, 2, 3 Regulaminu wskazano zaś, że: umowa o zaopatrzenie w wodę lub | |odprowadzanie ścieków może być zawarta na czas nieokreślony lub na wniosek odbiorcy na czas określony; (2) umowa powinna określać, co | |najmniej sposób i termin rozliczenia stron, procedur i warunków usunięcia awarii przyłączy wodociągowych lub przyłączy kanalizacyjnych,| |będących w posiadaniu odbiorcy, okres obowiązywania umowy oraz warunki jej wypowiedzenia; rozwiązanie Umowy skutkuje zastosowaniem | |przez Przedsiębiorstwo środków technicznych uniemożliwiających dalsze korzystanie z usług (3). | |Z art. 19 ust. 5 pkt 2 u.z.z.w. wynika natomiast, że rada gminy ma obowiązek ustalić w regulaminie warunki i tryb zawierania umów z | |odbiorcami usług. Zgodnie zaś z art. 6 ust. 2 u.z.z.w., przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane do zawarcia umowy o | |zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków z osobą, której nieruchomość została przyłączona do sieci i która wystąpiła z pisemnym | |wnioskiem o zawarcie umowy. Podstawowe elementy umowy reguluje wprost art. 6 ust. 3 u.z.z.w. i są to 1) ilości i jakości świadczonych | |usług wodociągowych lub kanalizacyjnych oraz warunków ich świadczenia; 2) sposób i terminy wzajemnych rozliczeń; 3) prawa i obowiązki | |stron umowy; 3a) warunki usuwania awarii przyłączy wodociągowych lub przyłączy kanalizacyjnych będących w posiadaniu odbiorcy usług; 4)| |procedury i warunki kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych; 5) ustaleń zawartych w zezwoleniu, o których mowa w | |art. 18; 6) okres obowiązywania umowy oraz odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunków wypowiedzenia. | |Zestawienie ww. przepisów wskazuje, że Rada w sposób bezpodstawny w § 4 ust. 1, 3 i 4, w § 5 ust. 1 , 2 i 3 Regulaminu zawarła | |postanowienia, które powinny być uregulowane wyłącznie w umowie odbiorcy usług z przedsiębiorstwem wodociągowo – kanalizacyjnym (termin| |w jakim umowa powinna być zawarta, wymóg dołączenia do wniosku tytułu prawnego do nieruchomości lub oświadczenia, okres obowiązywania | |umowy, warunki wypowiedzenia umowy, skutki rozwiązania umowy). Określając powyższe elementy Rada wkroczyła zatem w materię regulowaną | |przepisami Prawa cywilnego. | |Wskazania wymaga ponadto, że z art. 19 ust. 5 pkt 4 u.z.z.w. wynika upoważnienie dla rady do określania w regulaminie warunków | |przyłączenia do sieci. Pod tym pojęciem należy rozumieć określenie warunków niezbędnych do przyłączenia np. kolejność przyłączania do | |sieci poszczególnych odbiorców, czy też przybliżony termin, w którym owo przyłączenie ma nastąpić. Rada nie ma zatem uprawnień do | |określania w regulaminie formy i treści wniosku o wydanie warunków przyłączenia do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej, jak uczyniła | |to w § 10 ust. 2 Regulaminu. Rozróżnienie to ma znaczenie szczególnie dla odbiorcy usług, który w wypadku spełnienia określonych w | |regulaminie warunków ma podstawy oraz prawo oczekiwać, że jego wniosek o przyłączenie do sieci zostanie uwzględniony. Prawidłowość tego| |stanowiska potwierdza obowiązujący od 19 września 2020 r. art. 19a ust. 4 u.z.z.w. (wprowadzony art. 7 pkt 1 ustawy z dnia 13 lutego | |2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowalne oraz niektórych innych ustaw – Dz. U. z 2020 r., poz. 471), który wymienia co powinien | |zawierać wniosek o wydanie warunków przyłączenia do sieci, a w ust. 1 nakłada na przedsiębiorstwo obowiązek wydania warunków | |przyłączenia do sieci albo uzasadnienia odmowy ich wydania. W świetle tych unormowań rada gminy powinna ustalić w regulaminie warunki | |przyłączenia do sieci, które będą respektowane przez przedsiębiorstwo przy ustaleniu warunków przyłączenia do sieci konkretnej | |nieruchomości. | |Za przekroczenie ustawowej delegacji Sąd uznał także określone w § 14 ust. 2 Regulaminu elementy protokołu technicznego przyłącza. W | |świetle treści z art. 19 ust. 5 pkt 6 u.z.z.w. rada ma kompetencje do określenia w regulaminie sposobu dokonywania przez | |przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne odbioru wykonanego przyłącza. Oznacza to, że uchwałodawca nie został uprawniony do | |określania w akcie prawa miejscowego elementów takiego protokołu, gdyż jest to wyłączną kompetencją przedsiębiorstwa | |wodociągowo-kanalizacyjnego (zob. wyrok NSA z 9 czerwca 2017 r., II OSK 2605/15). | |Wskazania wymaga ponadto, że stosownie do art. 6 ust. 4 u.z.z.w. umowa, o której mowa w ust. 1, może być zawarta z osobą, która posiada| |tytuł prawny do korzystania z nieruchomości, do której ma być dostarczana woda lub z której mają być odprowadzane ścieki, albo z osobą,| |która korzysta z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Przepis § 10 ust. 3 Regulaminu zobowiązuje natomiast do załączenia do | |wniosku (o przyłączenie i wydanie warunków technicznych przyłączenia do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej) oświadczenia o tytule | |prawnym do korzystania z nieruchomości lub o korzystaniu z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Skoro przedmiotowa umowa | |może być zawarta nawet z osobą, która wyłącznie korzysta z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, to prawodawca miejscowy nie | |jest uprawniony do żądania dołączenia takiego oświadczenia. Takie unormowanie należy uznać za niedopuszczalne w świetle delegacji | |zawartej w art. 19 ust. 5 pkt 5 u.z.z.w., obligującym radę gminy do określenia warunków technicznych określających możliwości dostępu | |do usług wodociągowo-kanalizacyjnych, a bez wątpienia kwestie własnościowe nie mieszczą się w określaniu warunków technicznych (zob. | |wyrok WSA we Wrocławiu z 23 marca 2021 r., sygn. II SA/Wr 524/20 - CBOSA). | |Zasadnie ponadto zakwestionowano w skardze zapis § 22 ust. 1 Regulaminu, zgodnie z którym reklamacja wykonania przez przedsiębiorstwo | |wodociągowo-kanalizacyjne umowy, jest zgłaszana na piśmie. I to postanowienie wykracza bowiem poza upoważnienie ustawowe określone w | |art. 19 ust. 5 pkt 8 u.z.z.w., zgodnie z którym rada określa w regulaminie standardy obsługi odbiorców usług, w tym sposoby załatwiania| |reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących w szczególności zakłóceń w dostawie wody i odprowadzaniu ścieków. Rada ma zatem | |kompetencje m.in. do określania sposobu załatwienia reklamacji, ale nie określania szczegółowej formy w jakiej reklamacja może być | |złożona. Dlatego wskazanie, że reklamacja jest zgłaszana w formie pisemnej stanowi ograniczenie formy, w jakiej można dokonać takiej | |czynności i narusza prawa odbiorcy do złożenia reklamacji w każdej dopuszczalnej prawnie formie np. ustnie w siedzibie przedsiębiorstwa| |do protokołu. | |Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął, że opisane wyżej naruszenia prawa uzasadniają | |stwierdzenie nieważności uchwały w zakresie przepisów wymienionych wyroku - o czym orzekł na mocy art. 147 § 1 p.p.s.a. | | |
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI