VII SA/WA 1536/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2019-11-20
NSAAdministracyjneŚredniawsa
prawo przedsiębiorcówkontrolainspekcja sanitarnasprzeciwzażaleniepostanowienieczynności kontrolnenadzór sanitarnyżywnośćsuplementy diety

WSA w Warszawie oddalił skargę Fundacji na postanowienie Inspektora Sanitarnego o kontynuowaniu czynności kontrolnych, uznając, że prawo przedsiębiorców nie chroni przed uzasadnionymi działaniami organów państwa.

Fundacja zaskarżyła postanowienie Inspektora Sanitarnego o kontynuowaniu czynności kontrolnych, zarzucając naruszenie przepisów Prawa przedsiębiorców. Sąd administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że ustawa ta ma na celu ochronę przedsiębiorców, ale nie chroni przed uzasadnionymi działaniami organów państwa i nie może być narzędziem do unikania kontroli. Sąd analizował zarzuty dotyczące braku zawiadomienia o kontroli, okazania legitymacji, czasu trwania kontroli oraz prowadzenia jej poza siedzibą przedsiębiorcy, uznając je za bezzasadne w kontekście specyfiki kontroli sanitarnych i zachowania organów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Fundacji na postanowienie Inspektora Sanitarnego o kontynuowaniu czynności kontrolnych. Fundacja zarzucała naruszenie przepisów Prawa przedsiębiorców, w tym brak zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli, nieokazanie legitymacji, przekroczenie czasu kontroli oraz prowadzenie jej poza siedzibą. Sąd, analizując preambułę Prawa przedsiębiorców, podkreślił, że choć ustawa ma chronić przedsiębiorców, nie oznacza to dowolności w działalności gospodarczej ani bezwarunkowej ochrony przed uzasadnionymi działaniami organów państwa. Sąd uznał, że Inspekcja Sanitarna, działając w ramach kontroli żywności, nie miała obowiązku stosowania art. 48 ust. 1 Prawa przedsiębiorców (zawiadomienie o zamiarze wszczęcia kontroli), powołując się na przepisy unijne. Zarzuty dotyczące nieokazania legitymacji i upoważnienia uznano za niezasadne, gdyż do faktycznego przeprowadzenia kontroli nie doszło z powodu postawy Fundacji, a w jednym z przypadków Fundacja sama przyznała, że dokumenty zostały okazane. Kwestia czasu trwania kontroli została oddalona ze względu na wyłączenie stosowania przepisów Prawa przedsiębiorców do działalności objętej nadzorem sanitarnym. Sąd uznał również, że Fundacja dorozumianie wyraziła zgodę na przeprowadzenie czynności kontrolnych w siedzibie organu, mimo że nie było to wprost udokumentowane. Ostatecznie, Sąd oddalił skargę jako oczywiście bezzasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (5)

Odpowiedź sądu

Organ kontroli sanitarnej nie ma obowiązku stosowania art. 48 ust. 1 Prawa przedsiębiorców w przypadku kontroli żywności, gdyż może działać na podstawie przepisów unijnych, które dopuszczają kontrole bez wcześniejszego uprzedzenia.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na art. 3 ust. 2 rozporządzenia 882/2004, który dopuszcza przeprowadzanie kontroli urzędowych bez wcześniejszego uprzedzenia, co ma zapewnić skuteczność działań w dziedzinie obrotu żywnością.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.p. art. 48 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

u.p.p. art. 48 § ust. 11

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

u.p.p. art. 49 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

u.p.p. art. 49 § ust. 7

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

u.p.p. art. 49 § ust. 9

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

u.p.p. art. 51 § ust. 3

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

u.p.p. art. 55 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

u.p.p. art. 59 § ust. 9

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

u.p.p. art. 61 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

k.p.a. art. 35 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 36

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61 § § 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 104 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 104 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.i.s.

Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej

u.b.ż.ż.

Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawo przedsiębiorców nie chroni przed uzasadnionymi działaniami organów państwa i nie może być narzędziem do unikania kontroli. Kontrola sanitarna w zakresie bezpieczeństwa żywności może być przeprowadzana bez wcześniejszego zawiadomienia. Odmowa przyjęcia kontroli przez przedsiębiorcę lub złożenie sprzeciwu uniemożliwia skuteczne podniesienie zarzutu nieokazania dokumentów kontrolnych. Ograniczenia czasowe kontroli z Prawa przedsiębiorców nie mają zastosowania do kontroli sanitarnych w zakresie bezpieczeństwa żywności. Dorozumiana zgoda Fundacji na kontrolę w siedzibie organu.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 48 ust. 1 Prawa przedsiębiorców (brak zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli). Naruszenie art. 49 ust. 1 Prawa przedsiębiorców (nieokazanie legitymacji i upoważnienia). Naruszenie art. 55 ust. 1 Prawa przedsiębiorców (przekroczenie dopuszczalnego czasu kontroli). Naruszenie art. 51 ust. 1 Prawa przedsiębiorców (prowadzenie kontroli poza siedzibą Fundacji bez zgody). Prowadzenie postępowania administracyjnego pomimo wydania prawomocnej decyzji. Niezawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego. Niezałatwienie sprawy w terminie ustawowym. Niezawiadomienie o niezałatwieniu sprawy w terminie. Niewłaściwe zastosowanie art. 59 ust. 9 pkt 1 Prawa przedsiębiorców. Naruszenie art. 49 ust. 9 Prawa przedsiębiorców (zakres kontroli). Naruszenie art. 51 ust. 3 Prawa przedsiębiorców (nieuzyskanie zgody na kontrolę poza siedzibą). Naruszenie art. 49 ust. 6 Prawa przedsiębiorców (niewydanie upoważnienia w zakresie zmiany miejsca kontroli).

Godne uwagi sformułowania

Prawo przedsiębiorców nie oznacza i oznaczać nie może niczym nieskrępowanej dowolności w podejmowaniu aktywności gospodarczej. Ustawa ta nie może być też widziana jako instrumentalnie traktowane narzędzie prawne, mające bezwarunkowo chronić przedsiębiorcę przed wszystkimi, także tymi uzasadnionymi, działaniami organów państwa podejmowanymi w ramach sprawowanej funkcji kontrolnej. Niezbędne jest zachowanie równowoli pomiędzy tymi dwoma dobrami chronionymi. Skarżąca popada w sprzeczność podnosząc, że pracownicy PPIS nie wylegitymowali się ani nie przedstawili upoważnień (w żadnej z dwóch prób kontroli na miejscu). Tymczasem Strona sama wskazuje np. w sprzeciwie z dnia 12 grudnia 2018 r., że pracownicy PPIS wylegitymowali się jednak przy próbie kontroli oraz przedstawili stosowne upoważnienie. Ustawa Prawo przedsiębiorców nie może służyć do unikania poddania się kontroli.

Skład orzekający

Grzegorz Rudnicki

przewodniczący

Grzegorz Antas

członek

Wojciech Sawczuk

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa przedsiębiorców w kontekście kontroli sanitarnych, zasady prowadzenia kontroli, instytucja sprzeciwu i zażalenia, wyłączenia stosowania przepisów Prawa przedsiębiorców."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji kontroli sanitarnej i może wymagać ostrożności przy stosowaniu do innych rodzajów kontroli.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej dla przedsiębiorców kwestii kontroli, ale jej przebieg jest dość proceduralny i skupia się na interpretacji przepisów Prawa przedsiębiorców w specyficznym kontekście sanitarnym.

Prawo przedsiębiorców chroni, ale nie przed uzasadnioną kontrolą sanitarną – co musisz wiedzieć!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 1536/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-11-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-07-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grzegorz Antas
Grzegorz Rudnicki /przewodniczący/
Wojciech Sawczuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne
Działalność gospodarcza
Sygn. powiązane
II OSK 945/20 - Wyrok NSA z 2023-04-25
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1292
art. 48 ust. 1, art. 48 ust. 11 pkt 1, art. 49 ust. 1, 6 i 9, art. 51 ust. 3, art. 55 ust. 1 pkt 1, art. 59 ust. 9 pkt 1, art. 61 ust. 1 lit. b
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, , Sędzia WSA Grzegorz Antas, Sędzia WSA Wojciech Sawczuk (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 listopada 2019 r. sprawy ze skargi Fundacji [...]" na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora [...] w [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie kontynuowania czynności kontrolnych oddala skargę
Uzasadnienie
I.
Sprzeciwem z dnia 15 marca 2019 r. Fundacja Rozwoju Przedsiębiorczości "[...]" w [...] (dalej również jako Skarżąca lub Fundacja) zakwestionowała czynności kontrolne prowadzone przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...]. Zarzuciła naruszenie art. 59 ust. 1 w zw. z art. 49 ust. 7 pkt 7 i art. 55 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 1292 ze zm.).
Fundacja wskazała, że w dniu 12 marca 2019 r. doręczono jej wezwanie do stawiennictwa w charakterze strony oraz przedłożenia próbek opakowań wraz z dokumentacją źródłową. Jej zdaniem kontrola została zakończona a nie otrzymała jakiegokolwiek innego powiadomienia dotyczącego wszczęcia kolejnego postępowania, nie przedłożono również upoważnienia do kontroli. Kontrola jest zatem niedopuszczalna na podstawie art. 55 ust. 1 Prawa przedsiębiorców.
II.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] organ zdecydował o kontynuowaniu czynności kontrolnych wobec składającej sprzeciw Fundacji.
Wyjaśnił, że w dniu 21 lutego 2019 r. upoważnieni pracownicy PPIS stawili się w recepcji Fundacji celem przeprowadzenia kontroli sprawdzającej wykonanie nakazów objętych decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...]. Była to druga próba przeprowadzenia kontroli sprawdzającej w sprawie. Pierwsza próba odbyła się w dniu 12 grudnia 2018 r. lecz czynności kontrolne zostały przerwane wskutek przedłożenia przez Fundację informacji o wniesieniu sprzeciwu względem prowadzonych czynności kontrolnych. Sprzeciw wpłynął do siedziby organu w dniu 17 grudnia 2018 r.
Jak wskazano, PPIS postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r. postanowił o dalszym kontynuowaniu czynności kontrolnych wobec składającej poprzedni sprzeciw Fundacji. W związku z zażaleniem na to postanowienie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. znak [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.
W tej sytuacji, w trybie nie cierpiącym zwłoki, upoważnieni przez PPIS pracownicy w dniu 21 lutego 2019 r. udali się do siedziby Fundacji celem dalszego prowadzenia sprawy. Osoba świadcząca na rzecz Fundacji pracę, obecna w recepcji w chwili przybycia upoważnionych przedstawicieli PPIS poinformowała, aby w tego typu sprawach kontaktować się wcześniej z Prezesem Zarządu, który w danym momencie miał być rzekomo nieobecny w siedzibie Fundacji. Pracownica poinformowała również, że poza Prezesem nie ma w fundacji żadnej innej osoby upoważnionej do jej reprezentowania przed organami państwowymi. Jednocześnie pracownica Fundacji odmówiła podania imienia i nazwiska do celów urzędowych.
PPIS w związku z zaistniałą sytuacją oraz utrudnionym kontaktem z osobą upoważnioną do reprezentowania kontrolowanej, dnia 8 marca 2019 r. wystosował wezwanie do stawiennictwa osoby upoważnionej do reprezentowania Fundacji w siedzibie PPIS na dzień 26 marca 2019 r. W dniu 13 marca 2019 r. podczas rozmowy telefonicznej osoba podająca się za przedstawiciela Fundacji nie przedstawiając się z imienia i nazwiska, poinformowała o niemożności stawienia się osoby upoważnionej do reprezentowania fundacji w wyznaczonym terminie, wskazanym w wezwaniu na dzień 26 marca 2019 r. Podczas rozmowy ustalono, że Prezes Zarządu Fundacji stawi się w siedzibie PPIS w dniu 28 marca 2019 r. w godzinach 12:00-13:00.
Zamiast tego w dniu 20 marca 2019 r. wpłynął kolejny sprzeciw Fundacji wobec podjęcia i wykonywania przez PPIS kontroli wykonania postanowień decyzji.
Zdaniem PPIS prowadzona kontrola wykonania nakazów objętych decyzją z dnia [...] października 2018 r. nie została zakończona wskutek uprzednio złożonego sprzeciwu w dniu 17 grudnia 2018 r. Bieg kontroli został więc wstrzymany wskutek poinformowania w dniu 12 grudnia 2018 r. przez Prezesa Zarządu Fundacji o wniesieniu sprzeciwu do czynności kontrolnych. W dniu 21 lutego 2019 r. podjęto z urzędu próbę zakończenia czynności kontrolnych wszczętych wobec Fundacji w dniu 12 grudnia 2018 r. Próba ta zakończyła się odmową przyjęcia osób upoważnionych przez PPIS do prowadzenia czynności kontrolnych, przez co uniemożliwiono przeprowadzenie czynności kontrolnych z urzędu.
Upoważnieni przedstawiciele PPIS na początku prowadzenia czynności kontrolnych przedkładają swoje upoważnienia do tych czynności. W przypadku wszczęcia postępowania administracyjnego, przedstawiciele PPIS każdorazowo przedkładają stronie zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego, które stanowi załącznik do sporządzanego podczas kontroli protokołu z czynności kontrolnych. Strona Skarżąca wbrew jej przekonaniu, w dniu 12 marca 2019 r. otrzymała wezwanie do osobistego stawiennictwa osoby upoważnionej do reprezentowania Fundacji na konkretną porę dnia, w którym podano również przyczynę stawiennictwa oraz sposób przygotowania się do niego. Strona została zatem w ten sposób powiadomiona o zamiarze przeprowadzenia wobec niej czynności kontrolnych w siedzibie organu.
Złożony sprzeciw "uprzedził" jednak planowane czynności. Biorąc więc pod uwagę, że do wszczęcia kontroli jeszcze nie doszło, nie można mówić o zaistnieniu naruszeń przepisów o sposobie prowadzenia kontroli. Sprzeciw złożony przez przedsiębiorcę staje się tym samym w sposób oczywisty bezzasadny. Biorąc powyższe pod uwagę, PPIS nadal zamierza podjąć wobec przedsiębiorcy czynności kontrolne.
III.
W zażaleniu na postanowienie PPIS z dnia [...] marca 2019 r. Fundacja zarzuciła naruszenie:
1. art. 59 ust. 7 pkt 2 Prawa przedsiębiorców,
2. art. 48 ust. 1 Prawa przedsiębiorców poprzez jego niezastosowanie i niezawiadomienie Fundacji o zamiarze wszczęcia kontroli,
3. art. 49 ust. 1 Prawa przedsiębiorców poprzez nieokazanie legitymacji,
4. art. 51 ust. 1 Prawa przedsiębiorców poprzez nieprzeprowadzenie kontroli w siedzibie Fundacji.
IV.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie PPIS.
Odnośnie do zarzutu nr 1 zażalenia organ stwierdził, że postępowanie prowadzone przez PPIS względem Fundacji zostało wszczęte podczas pierwszej kontroli w siedzibie Strony w dniu 24 września 2018 r. wówczas to upoważniony przedstawiciel PPIS przeprowadził kontrolę sanitarną interwencyjną dotyczącą podejrzenia wprowadzenia do sprzedaży suplementów diety przez Internet za pośrednictwem portalu allegro.pl przez użytkownika befit.pl z naruszeniem obowiązującego ustawodawstwa w zakresie prawa żywnościowego. Z przebiegu kontroli sporządzono protokół, który pozostawiono w miejscu kontroli bez jego podpisania przez przedstawiciela Fundacji. Jako załącznik do protokołu pozostawiono zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego (załącznik nr 12) oraz upoważnienie nr [...] do przeprowadzania kontroli zgodnego z Prawem przedsiębiorców. Za przyczynę nie podpisania dokumentu podano brak osoby upoważnionej do przyjęcia kontroli.
Przedstawiciele PPIS podjęli dwie kolejne próby przeprowadzenia w siedzibie Fundacji kontroli sprawdzającej wykonanie nakazów zawartych w decyzji administracyjnej. Pierwsza próba odbyła się w dniu 12 grudnia 2018 r., lecz czynności kontrolne zostały przerwane wskutek informacji o wniesieniu sprzeciwu.
W związku z zakończeniem etapu rozpatrywania sprzeciwu i zażalenia (ze skutkiem negatywnym dla Fundacji) w trybie niezwłocznym, upoważnieni pracownicy PPIS w dniu 21 lutego 2019 r. udali się do siedziby Fundacji i podjęli próbę ponownej (drugiej) kontroli sprawdzającej, która zakończyła się fiaskiem.
PPIS dnia 8 marca 2019 r. wystosował wezwanie do stawiennictwa osoby upoważnionej do reprezentowania Fundacji w siedzibie organu w celu zakończenia prowadzonego postępowania administracyjnego, które zostało wszczęte z urzędu w dniu kontroli interwencyjnej w siedzibie Fundacji w dniu 24 września 2018 r., a wszelkie dalsze próby przeprowadzania kontroli nie powiodły się z uwagi na absencję Prezesa Zarządu oraz osoby uprawnionej do reprezentowania podmiotu.
Bieg kontroli został więc wstrzymany wskutek poinformowania organu powiatowego o wniesieniu przez Fundację sprzeciwu od czynności kontrolnych. W dniu 21 lutego 2019 r. podjęto zatem z urzędu próbę zakończenia czynności kontrolnych wszczętych wobec Fundacji w 2018 r. Osoby świadczące pracę na rzecz Fundacji odmówiły jednak przyjęcia kontroli. Tym samym przedstawiciele Fundacji uniemożliwili przedstawicielowi PPIS przeprowadzenie czynności kontrolnych i do kontroli sanitarnej w siedzibie Fundacji nie doszło.
Odnosząc się do zarzutu nr 2 zażalenia PWIS stwierdził, że w postępowaniu organu I instancji nie doszło do naruszenia art. 48 ust. 1 Prawa przedsiębiorców. Inspekcja Sanitarna działa zgodnie z art. 48 ust. 11 pkt 4 tej ustawy. Zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli nie dokonuje się w przypadku gdy przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia. W powyższym przypadku miała miejsce we wrześniu 2018 r. kontrola interwencyjna dotycząca podejrzenia wprowadzenia do sprzedaży suplementów diety przez Internet z naruszeniem obowiązującego ustawodawstwa w zakresie prawa żywnościowego, które sprzedawała Fundacja na portalu allegro m.in. niedozwolone w prezentacji i reklamie sugerowanie właściwości leczniczych suplementom diety, które nie są produktami leczniczymi, a także sugerowanie, że niespożycie danej żywności może mieć wpływ na zdrowie oraz odnoszenie się do zmian w funkcjonowaniu organizmu w sposób wzbudzający lęk u konsumenta co w sposób bezpośredni mogło być zagrożeniem zdrowia i życia konsumenta.
Inspekcja działa zgodnie z Rozporządzeniem (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierzą (Dz. Urz. UE. L z 2004 r. nr 165 s. 1), gdzie w art. 3 ust. 2 zapisano, iż "Kontrole urzędowe przeprowadzane są bez wcześniejszego uprzedzenia, z wyjątkiem takich przypadków jak audyt, w których jest konieczne uprzednie zawiadomienie podmiotu prowadzącego przedsiębiorstwo paszowe lub żywnościowe. Kontrole urzędowe mogą być również przeprowadzane ad hoc".
Zgodnie z art. 50 ust. 3 Prawa przedsiębiorców "Przedsiębiorca wskazuje na piśmie osobę upoważnioną, o której mowa w ust. 1, w szczególności w czasie swojej nieobecności. W ust. 5 zapisano zaś, że "W przypadku nieobecności przedsiębiorcy lub osoby przez niego upoważnionej albo niewykonania przez przedsiębiorcę obowiązku, o którym mowa w ust. 3, czynności kontrolne mogą być wykonywane w obecności innego pracownika przedsiębiorcy lub osoby zatrudnionej u przedsiębiorcy w ramach innego stosunku prawnego, którzy mogą być uznani za osobę, o której mowa w art. 97 Kodeksu cywilnego lub w obecności przywołanego świadka, którym powinien być funkcjonariusz publiczny, niebędący jednak pracownikiem organu przeprowadzającego kontrolę. Oznacza to, że organ urzędowej kontroli ma prawo i obowiązek przeprowadzenia kontroli pomimo nieobecności przedsiębiorcy i braku osoby przez niego upoważnionej. W takiej sytuacji kontrolę można przeprowadzić w obecności jakiegokolwiek pracownika kontrolowanego.
Odnosząc się do zarzutu nr 3 zażalenia PWIS stwierdził, że wszystkie czynności opisane szczegółowo w ww. artykule zostały spełnione przez upoważnionego przedstawiciela PPIS w dniu kontroli interwencyjnej we wrześniu 2018 r. Upoważnieni przedstawiciele PPIS każdorazowo przed prowadzeniem czynności kontrolnych przedkładają swoje upoważnienia do tych czynności. W przypadku wszczęcia postępowania administracyjnego, przedstawiciele PPIS przedkładają również stronie zawiadomienie o jego wszczęciu, które stanowi załącznik do sporządzanego podczas kontroli protokołu z czynności kontrolnych. Takie dokumenty zostały okazane Fundacji i jako załączniki zapisano je do protokołu z dnia 24 września 2018 r.
Odnośnie do przedmiotowego wezwania PWIS zwrócił uwagę, iż dokumenty wynikające z ustawy Prawo przedsiębiorców są okazywane Stronie zawsze w dniu wezwania w siedzibie organu. Z powodu nie stawienia się przedstawiciela Fundacji w siedzibie PPIS takie dokumenty nie zostały przedstawione. W powyższym przypadku w dniu 12 marca 2019 r. Fundacja otrzymała wezwanie do osobistego stawiennictwa. W piśmie tym podano również przyczynę wezwania oraz sposób przygotowania się do niego. Strona została zatem powiadomiona o zamiarze przeprowadzenia wobec niej czynności kontrolnych w siedzibie organu. Ponadto wymienione wezwanie zostało wystosowane do strony ze względu na utrudnianie przez nią przeprowadzania czynności kontrolnych jak miało to miejsce w dniu 21 lutego 2019 r.
Skoro do wszczęcia kontroli jeszcze nie doszło, nie można zatem mówić o zaistnieniu naruszeń przepisów o sposobie jej prowadzenia.
Odnośnie do zarzutu nr 4 zażalenia PWIS stwierdził, że zgodnie z art. 51 ust. 3 Prawa przedsiębiorców organ przeprowadzający kontrolę może przeprowadzić ją w swojej siedzibie. Powyższy artykuł informuje, że "za zgodą przedsiębiorcy kontrola lub poszczególne czynności kontrolne mogą być przeprowadzane również w siedzibie organu kontroli, jeżeli może to usprawnić prowadzenie kontroli".
W niniejszej sprawie miało dojść do usprawnienia kontroli dlatego też ze względu na utrudniony kontakt z Prezesem Fundacji został on wezwany do siedziby PPIS. Ponadto sprzeciw Fundacji (pismo z dnia 15 marca 2019 r.) poprzedzony został w dniu 13 marca 2019 r. rozmową telefoniczną przedstawiciela Fundacji z przedstawicielem organu w którym został ustalony nowy termin stawienia się Prezesa Zarządu w siedzibie organu na dzień 28 marca 2019 r. (w aktach sprawy znajduje się adnotacja urzędowa z dnia 13 marca 2019 r.). Zaproponowany termin po rozmowie telefonicznej przeprowadzonej w dniu 26 marca 2019 r. z panią K. G. jako przedstawicielem Fundacji został ponownie przełożony na dzień 5 kwietnia 2019 r., a następnie podjęto próbę jego zmiany na dzień 3 lub 4 kwietnia na który to termin nie zgodził się przedstawiciel organu, żądając pisemnego ustosunkowanie się do niemożności stawienia się Prezesa w wyznaczonym terminie (adnotacje urzędowa z dnia 26 i 27 marca 2019 r.).
Z powyższego jasno wynika, iż wszelkie próby przeprowadzania kontroli w siedzibie Fundacji lub w siedzibie organu z uwagi na utrudnianie kontroli oraz przekładnie terminu stawienia się Prezesa Zarządu Fundacji skutkują niemożnością zakończenia postępowania administracyjnego toczącego się przed organem zmierzającego do sprawdzenia wykonania nakazów objętych decyzją.
V.
Skargę na powyższe postanowienie PWIS wniosła Fundacja kwestionując je w całości i zarzucając naruszenie:
1. przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść wydanego postanowienia, tj. art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm. - dalej jako k.p.a.) poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego pomimo wydania prawomocnej decyzji z dnia [...] października 2018 r., podczas gdy z dniem uprawomocnienia się decyzji postępowanie administracyjne w sprawie zostało zakończone, stąd nie było dopuszczalne jego dalsze prowadzenie;
2. przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść wydanego postanowienia, tj. art. 61 § 4 k.p.a. poprzez niezawiadomienie Fundacji jako strony postępowania o wszczęciu postępowania administracyjnego prowadzonego przez PPIS, podczas gdy ten organ przedłożył Fundacji tylko jedno zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego, załączone do protokołu nr [...] z dnia [...] września 2019 r., które to postępowanie zostało zakończone wydaniem prawomocnej decyzji nr [...] z dnia [...] października 2018 r., a do dnia dzisiejszego PPIS nie przedłożył Fundacji innego zawiadomienia;
3. przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść wydanego postanowienia, tj. art. 35 § 3 k.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy w terminie ustawowym, tj. w terminie maksymalnie 2 miesięcy, czyli do dnia 24 listopada 2018 r., podczas gdy już na etapie kierowania wezwania z dnia 8 marca 2019 r. do Fundacji, postępowanie administracyjne w sprawie było prowadzone ponad 5 miesięcy;
4. przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść wydanego postanowienia, tj. art. 36 k.p.a. poprzez niezawiadomienie Fundacji o niezałatwieniu sprawy w terminie, podczas gdy postępowanie administracyjne powinno zostać zakończone najpóźniej dnia 24 listopada 2018 r., a nie zostało do tego dnia zakończone, stąd PPIS zobowiązany był do zawiadomienia Fundacji o niezałatwieniu sprawy w terminie;
5. przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść wydanego postanowienia, tj. art. 59 ust. 9 pkt 1 Prawa przedsiębiorców poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wydanie postanowienia w przedmiocie utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia PPIS z dnia [...] marca 2019 r., podczas gdy do prowadzenia kontroli jeszcze nie doszło zatem nie było podstawy do wydania przez Organ postanowienia w przedmiocie utrzymania w mocy postanowienia o kontynuowaniu czynności kontrolnych, gdyż kontrola w ogóle nie była prowadzona;
6. przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść wydanego postanowienia, tj. art. 48 ust. 1 Prawa przedsiębiorców poprzez jego niezastosowanie i niezawiadomienie Fundacji o zamiarze wszczęcia kontroli, pomimo istnienia takowego obowiązku;
7. przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść wydanego postanowienia, tj. art. 55 ust. 1 pkt 1 Prawa przedsiębiorców poprzez jego niezastosowanie i prowadzenie kontroli do dnia dzisiejszego, podczas gdy kontrola wobec mikroprzedsiębiorców w jednym roku kalendarzowym nie może przekraczać 12 dni roboczych, tj. kontrola wobec Fundacji powinna zostać zakończona najpóźniej w dniu 17 stycznia 2019 r.;
8. przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść wydanego postanowienia, tj. art. 49 ust. 9 Prawa przedsiębiorców poprzez jego niezastosowanie i prowadzenie kontroli w zakresie wykraczającym poza zakres wskazany w upoważnieniu przedstawicieli PPIS;
9. przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść wydanego postanowienia, tj. art. 49 ust. 1 Prawo przedsiębiorców poprzez jego niezastosowanie, tj. nie okazanie przedsiębiorcy albo osobie przez niego upoważnionej legitymacji służbowej uprawniającej do wykonania czynności kontrolnych oraz nie doręczenie upoważnienia do przeprowadzenia kontroli, podczas gdy PPIS był zobowiązany do okazania legitymacji służbowej oraz doręczenia Fundacji upoważnienia do przeprowadzenia kontroli przed podjęciem czynności kontrolnych;
10. przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść wydanego postanowienia, art. 51 ust 3 Prawa przedsiębiorców poprzez nieuzyskanie zgody Fundacji na prowadzenie kontroli poza siedzibą Fundacji;
11. art. 49 ust. 6 Prawa przedsiębiorców poprzez jego niezastosowanie i niewydanie upoważnienia w zakresie zmiany miejsca kontroli.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia je poprzedzającego oraz o odstąpienie od czynności kontrolnych. Zażądała także zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
VI.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
VII.
Skarga jest oczywiście bezzasadna.
Na wstępie należy przybliżyć swoistą "filozofię" regulacji prawnej zawartej w ustawie Prawo przedsiębiorców, a przez to ratio legis wprowadzonych zmian prawnych dotyczącym m.in. statusu przedsiębiorców i warunków ich kontrolowania.
Mając to na względzie Sąd przede wszystkim zwraca uwagę, że wskazana ustawa została przez prawodawcę wyposażona w preambułę, która niewątpliwie jest wyrazem woli nadania uchwalanemu prawu szczególnej roli i wartości w systemie prawnym państwa.
Analiza preambuły omawianej ustawy wskazuje z kolei, że położono w niej nacisk na zasady konstytucyjne, w tym zasadę wolności działalności gospodarczej, która wraz z innymi zasadami takimi jak praworządność, pewność prawa, niedyskryminacja oraz zrównoważony rozwój, ma szczególne znaczenie dla przedsiębiorców i wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Dalej ustawodawca wskazał, że swoistą wartością przyjętej ustawy jest ochrona i wspieranie wolności działalności gospodarczej, poprzez którą wywierany jest wpływ na rozwój gospodarki, kreujący wzrost dobrobytu społecznego. Powyższe ma zaś na celu zagwarantowanie stabilności praw przedsiębiorców i ich rozwoju w warunkach wolnej konkurencji.
Na tle zacytowanej preambuły Prawa przedsiębiorców jest zdaniem Sądu niewątpliwe, że intencją ustawodawcy było nadanie statusowi przedsiębiorcy szczególnej ochrony prawnej w tym m.in. przed nadmiernym obciążeniem działaniami państwa podejmowanymi w sferze realizacji funkcji kontrolnej podmiotów gospodarczych poddanych jego władztwu. Powyższe wytyczne ustawodawcy muszą zatem zostać uwzględnione tak przy ocenie działań organów podejmowanych względem przedsiębiorców jak i przy wykładni przepisów ustawy.
Pomimo niewątpliwie szeroko ukształtowanej i mającej sprzyjać podmiotom gospodarczym regulacji prawnej, ustawa Prawo przedsiębiorców nie oznacza i oznaczać nie może niczym nieskrępowanej dowolności w podejmowaniu aktywności gospodarczej. Ustawa ta nie może być też widziana jako instrumentalnie traktowane narzędzie prawne, mające bezwarunkowo chronić przedsiębiorcę przed wszystkimi, także tymi uzasadnionymi, działaniami organów państwa podejmowanymi w ramach sprawowanej funkcji kontrolnej. Niezbędne jest zachowanie równowagi pomiędzy tymi dwoma dobrami chronionymi.
VIII.
W kontekście powyższego, przechodząc do merytorycznej oceny okoliczności sprawy, należy w pierwszym rzędzie przybliżyć instytucję sprzeciwu jaki przedsiębiorca może zgłosić w związku z prowadzoną względem niego kontrolą.
Zgodnie więc z art. 59 ust. 1 Prawa przedsiębiorców, przedsiębiorca może wnieść sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania przez organ kontroli czynności z naruszeniem przepisów:
- art. 48 (zawiadomienie o zamiarze wszczęcia kontroli),
- art. 49 (posiadanie stosownego upoważnienia do kontroli),
- art. 50 ust. 1 i 5 (wykonywanie czynności kontrolnych w obecności przedsiębiorcy, osoby upoważnionej lub pod jego nieobecność),
- art. 51 ust. 1 (miejsce prowadzenia kontroli),
- art. 54 ust. 1 (zakaz prowadzenia więcej niż jednej kontroli w tym samym czasie),
- art. 55 ust. 1 i 2 (czas kontroli i wyłączenia),
- art. 58 (wyłączenie kontroli w tej samej sprawie prowadzonej przez ten sam organ).
Sprzeciw wymaga uzasadnienia. Wnosi się go na piśmie w terminie 3 dni roboczych od wszczęcia kontroli lub od wystąpienia przesłanki go uzasadniającej, o czym należy zawiadomić kontrolujących (art. 59 ust. 3 i 4).
Sprzeciw organ kontroli rozpoznaje w terminie 3 dni roboczych, kończąc to działanie albo postanowieniem o odstąpieniu od czynności kontrolnych albo o kontynuowaniu czynności kontrolnych. Uchybienie tego terminu oznacza powstanie skutku równoważnego z wydaniem przez organ postanowienia o odstąpieniu od czynności kontrolnych (art. 59 ust. 7 i 8).
W razie negatywnego dla przedsiębiorcy rozpatrzenia sprzeciwu przez organ służy mu prawo wniesienia zażalenia w terminie 3 dni od dnia doręczenia postanowienia. Zażalenie takie właściwy organ rozpatruje w terminie 7 dni od dnia jego wniesienia wydając postanowienie o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia o kontynuowaniu czynności kontrolnych albo o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i odstąpieniu od czynności kontrolnych. Podobnie jak w postępowaniu przed organem I instancji, także i tu nierozpatrzenie zażalenia w terminie jest równoznaczne w skutkach z wydaniem postanowienia o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i odstąpieniu od czynności kontrolnych (art. 59 ust. 10).
Z istoty zacytowanej przez Sąd regulacji art. 59 Prawa przedsiębiorców wynika zatem, iż sprzeciw jest środkiem z którym ustawodawca wiąże ścisłe, formalne wymagania (pisemność, uzasadnienie, termin wniesienia i przede wszystkim podanie powodów jego wniesienia). Podobnie jest w odniesieniu do działań organów wywołanych konkretnym sprzeciwem, które zobowiązane są go rozpoznać, w zakresie w nim wskazanym, w ściśle określonych terminach, pod rygorem wystąpienia skutków równoważnych z uwzględnieniem stanowiska przedsiębiorcy.
Powyższe wskazuje zatem, że organy są zobowiązane rozpoznać sprzeciw terminowo i jedynie pod względem podniesionych w nim naruszeń Prawa przedsiębiorców. Sprzeciw ze swej istoty jest bowiem środkiem nadzwyczajnym.
IX.
W niniejszej sprawie nie może być kwestionowane to, że Skarżąca Fundacja jest adresatem ostatecznej i prawomocnej decyzji PPIS z dnia [...] października 2018 r. nakazującej jej zaprzestanie dokonywania opisanych w tym rozstrzygnięciu czynności związanych z prowadzoną działalnością. Orzeczenie to pozostaje w obrocie, wiąże i jest wykonalne.
W sprawie jest również niekwestionowane i to, że organ kontroli po wydaniu wskazanej decyzji i zyskaniu przez nią waloru ostateczności dwukrotnie próbował podjąć czynnością kontrolne w siedzibie przedsiębiorcy w celu sprawdzenia wykonania nałożonych obowiązków, tj. w dniu [...] grudnia 2018 r. i w dniu [...] lutego 2019 r., które jednakowoż nie doszły do skutku z uwagi na złożony sprzeciw z dnia 12 grudnia 2018 r. i odmowę przyjęcia kontroli w dniu [...] lutego 2019 r. W związku z tym organ, traktując działania Fundacji jako w istocie utrudnianie kontroli, wezwał ją do stawiennictwa w swojej siedzibie poprzez przedstawiciela, wskazując jednocześnie dokumenty, jakie należy przedłożyć.
W tych okolicznościach faktycznych należy zatem wskazać, iż kwestie związane z kontrolą sprawdzającą wykonanie obowiązków z decyzji, którą organ próbował przeprowadzić w dniu 12 grudnia 2018 r. zostały rozstrzygnięte w postanowieniu PPIS z dnia [...] grudnia 2019 r. oraz rozpatrującym zażalenie Fundacji postanowieniu PWIS z dnia [...] stycznia 2019 r., stwierdzającym uchybienie terminu do wniesienia tego środka. Ten etap działań organów został również poddany ocenie tutejszego Sądu, który prawomocnym wyrokiem z dnia 20 września 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 639/19 oddalił skargę Fundacji.
Idąc dalej należy wskazać, że ponownym sprzeciwem z dnia 15 marca 2019 r. Fundacja, powołując się na art. 49 ust. 7 pkt 7 w zw. z art. 55 ust. 1 pkt 1 Prawa przedsiębiorców zgłosiła sprzeciw wobec czynności kontrolnych prowadzonych względem niej. W uzasadnieniu wyjaśniła, że w dniu 12 marca 2019 r. doręczono jej wezwanie do stawiennictwa w charakterze strony oraz przedłożenia próbek opakowań wraz z dokumentacją źródłową. W sprzeciwie podkreślono, że kontrola wobec Fundacji została już zakończona a nie otrzymała ona innego powiadomienia o wszczęciu kolejnego postępowania i nie przedłożono jej upoważnienia do takiej kontroli. W konkluzji Fundacja wniosła o uwzględnienie sprzeciwu, a wobec niedopuszczalności kontroli na podstawie art. 55 ust. 1 Prawa przedsiębiorców, o umorzenie postępowania.
W związku z powyższym Sąd zauważa, że Skarżąca w sposób nieuprawniony rozszerza w rozpatrywanej skardze zakres sprzeciwu jaki wniosła w dniu 15 marca 2019 r. Merytorycznemu badaniu w niniejszej sprawie nie może bowiem zostać poddana próba kontroli PPIS z dnia 21 lutego 2019 r. w tym jej dopuszczalność, prawidłowość zachowania pracowników (przedstawienie legitymacji służbowej i upoważnień), czy też inne podstawy prawne działania organu. Sąd podkreśla, że postępowanie sprawdzające działanie organów w ramach kontroli może zostać zainicjowane przez stronę wyłącznie sprzeciwem wniesionym w określonym przez ustawodawcę terminie i z podaniem konkretnych naruszeń. Skarżąca nie wniosła jednak w terminie 3 dni roboczych sprzeciwu do czynności kontrolnych, których kolejną próbę przeprowadzenia organ podjął w dniu 21 lutego 2019 r. Zaznaczyć należy, że wiążące zbadanie tej okoliczności stanowiłoby oczywiste naruszenie wskazanego terminu ustawowego i działanie z urzędu, do czego nie ma podstaw prawnych. Nie wyłącza to jednak oceny wskazanych działań PPIS w kontekście zarzutów podniesionych w sprzeciwie z dnia 15 marca 2019 r. jako okoliczności towarzyszących podjętym przez organ dalszym działaniom, terminowo zakwestionowanym przez Fundację i wymagającym zbadania w niniejszym postępowaniu sądowym.
Mając to na względzie zwrócić należy uwagę, że na skutek sprzeciwu z dnia 15 marca 2019 r., który wpłynął do PPIS w dniu 20 marca 2019 r., organ wydał w dniu następnym ([...] marca 2019 r.) postanowienie o kontynuowaniu czynności kontrolnych. W związku z powyższym PPIS bez wątpienia dochował terminu wskazanego w art. 59 ust. 7 pkt 2 Prawa przedsiębiorców.
Również zażalenie Fundacji (wniesione w terminie ustawowym) zostało przez organ II instancji rozpatrzone terminowo bowiem przekazano je do rozpoznania PWIS w dniu [...] kwietnia 2019 r. zaś postanowienie w trybie odwoławczym wydano w dniu [...] kwietnia 2019 r. (vide potwierdzenie złożenia podpisu elektronicznego na postanowieniu).
W niniejszej sprawie dochowano zatem wymagań formalnych (terminowości) zarówno w rozpatrzeniu sprzeciwu jak i zażalenia Fundacji. Pozwala to na merytoryczną kontrolę kwestionowanych czynności PPIS.
X.
Oceniając merytorycznie wniesiony sprzeciw i kwestionowane czynności organu Sąd wskazuje na pewną szerszą perspektywę związaną z kontrolą sanitarną prowadzoną przez organy Inspekcji.
Zgodnie z art. 48 ust. 1 Prawa przedsiębiorców, organ kontroli zawiadamia przedsiębiorcę o zamiarze wszczęcia kontroli. Zasadą jest więc to, że przedsiębiorca powinien zostać z odpowiednim wyprzedzeniem powiadomiony o zaplanowanej względem niego kontroli, tak aby móc się do niej przygotować.
Niemniej jednak z art. 48 ust. 11 pkt 1 ustawy wynika, że zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli nie dokonuje się w przypadku gdy kontrola ma zostać przeprowadzona na podstawie ratyfikowanej umowy międzynarodowej albo bezpośrednio stosowanych przepisów prawa Unii Europejskiej. Zgodnie więc z art. 3 ust. 2 rozporządzenia 882/2004 kontrole urzędowe przeprowadzane są bez wcześniejszego uprzedzenia, z wyjątkiem takich przypadków jak audyt, w których jest konieczne uprzednie zawiadomienie podmiotu prowadzącego przedsiębiorstwo paszowe lub żywnościowe. Kontrole urzędowe mogą być również przeprowadzane ad hoc. Wskazane rozporządzenie unijne obowiązywało w dacie podejmowania przez PPIS wszystkich czynności zmierzających do skontrolowania wykonania przez Fundację nałożonego obowiązku zaprzestania określonych działań. Sąd nie ma też wątpliwości, że próba wyjaśnienia tego czy Fundacja, działająca na rynku żywności, nadal stosuje działania niedozwolone przez prawo i zakazane decyzją organu, może podlegać takiej kontroli, o której organ nie musi jej zawiadamiać. Istotą tej regulacji jest bowiem zapewnienie skuteczności czynności kontrolnych w newralgicznej społecznie dziedzinie jaką jest obrót żywnością.
Nie ingerując zatem w merytoryczną ocenę próby kontroli z dnia 12 grudnia 2018 r. ani też z dnia 21 lutego 2019 r. Sąd wskazuje, że Inspekcja Sanitarna działając w ramach procedur kontroli żywności nie ma obowiązku stosowania art. 48 ust. 1 i 2 Prawa przedsiębiorców. Tym samym także czynności, które PPIS chciał przeprowadzić w swojej siedzibie nie wymagały wcześniejszej notyfikacji przedsiębiorcy.
Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostaje więc odwoływanie się przez organ do art. 48 ust. 11 pkt 4 Prawa przedsiębiorców i uzasadnianie odstąpienia od zawiadomienia o kontroli bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska. Jedynie na marginesie należy dodać, że powołanie się na tę przesłankę wymagałoby wykazania rzeczywistego związku przyczynowego pomiędzy owym zagrożeniem a działaniem Fundacji.
Kontynuując Sąd zauważa, że zgodnie z art. 49 ust. 1 Prawa przedsiębiorców czynności kontrolne mogą być wykonywane przez pracowników organu kontroli po okazaniu przedsiębiorcy albo osobie przez niego upoważnionej legitymacji służbowej upoważniającej do wykonywania takich czynności oraz po doręczeniu upoważnienia do przeprowadzenia kontroli (...).
Sąd w tym miejscu wskazuje, że w niniejszej sprawie nie doszło ani do dokonania czynności kontrolnych w dniu 12 grudnia 2018 r. (zgłoszono sprzeciw), ani też w dniu 21 lutego 2019 r. (nie przyjęto kontroli). Nie doszło również do dokonania w siedzibie organu czynności wyznaczonej na dzień 26 marca 2019 r. (zgłoszono sprzeciw, nikt się nie stawił w organie). Trudno zatem mówić o tym, że w sytuacji w której na mocy prawa organ przeprowadza czynności kontrolne bez wcześniejszego uprzedzenia a także gdy w ogóle nie dochodzi do przeprowadzenia kontroli bowiem Fundacja jej nie przyjmuje odmawiając jakiejkolwiek współpracy z organem, za skuteczny miałby zostać uznany zarzut nieprzedstawienia upoważnienia czy nieokazania legitymacji służbowej. Należy przy tym wskazać, iż Skarżąca popada w sprzeczność podnosząc, że pracownicy PPIS nie wylegitymowali się ani nie przedstawili upoważnień (w żadnej z dwóch prób kontroli na miejscu). Tymczasem Strona sama wskazuje np. w sprzeciwie z dnia 12 grudnia 2018 r., że pracownicy PPIS wylegitymowali się jednak przy próbie kontroli oraz przedstawili stosowne upoważnienie (notabene jego kopia znajduje się w aktach sprawy, zaś Skarżąca podaje numery legitymacji służbowych pracowników i ich dane). Trudno więc zarzuty formułowane w tym względzie uznać za wiarygodne.
W odniesieniu zaś do kontroli jaka miała zostać przeprowadzona w siedzibie organu w dniu 26 marca 2019 r. nie można, z uwagi na nie stawienie się przedstawiciela Fundacji i jednoczesne złożenie sprzeciwu, w ogóle mówić o zaniedbaniu przez organ obowiązku okazania legitymacji służbowej czy upoważnienia do kontroli. Jest raczej oczywiste, że w sytuacji braku stawiennictwa organ nie miał po prostu komu okazywać wymienionych dokumentów, przez co nie mógł naruszyć wskazanego przepisu.
Należy także odnieść się do podnoszonej przez Skarżącą kwestii naruszenia dopuszczalnej długości trwania kontroli przedsiębiorców oraz możliwości ich powtórnej kontroli przez ten sam organ.
Zgodnie z art. 55 ust. 1 pkt 1 Prawa przedsiębiorców, czas trwania wszystkich kontroli organu kontroli u przedsiębiorcy w jednym roku kalendarzowym nie może przekraczać w odniesieniu do mikroprzedsiębiorców 12 dni roboczych. Skarżąca podnosi, iż była już wielokrotnie kontrolowana przez PPIS i inne organy przez co wyczerpano termin dopuszczalnej kontroli.
Fundacja nie dostrzega jednak istnienia art. 61 ust. 1 lit. b) Prawa przedsiębiorców zgodnie z którym przepisów art. 54 i art. 55 nie stosuje się do działalności przedsiębiorców w zakresie objętym nadzorem sanitarnym na podstawie ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 59) i ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 1541 ze zm.), w zakresie dotyczącym bezpieczeństwa żywności.
W niniejszej sprawie chodzi właśnie o kontrolę przedsiębiorcy działającego na gruncie prawa żywnościowego (naruszające prawo rozprowadzanie suplementów diety). W związku z powyższym nie ma racji Strona podnosząc przekroczenie terminu prowadzenia względem niej kontroli. Organy Inspekcji Sanitarnej w tym przypadku nie są związane ograniczeniami łącznego czasu trwania kontroli.
Nadto należy wskazać, że zgodnie z art. 58 ust. 1 Prawa przedsiębiorców organ kontroli nie przeprowadza kontroli, w przypadku gdy ma ona dotyczyć przedmiotu kontroli objętego uprzednio zakończoną kontrolą przeprowadzoną przez ten sam organ. Przepis ten ma zapobiec wielokrotnemu "nękaniu" przedsiębiorcy kontrolami co do tej samej kwestii (zakresu).
Niemniej jednak z art. 58 ust. 2 pkt 5 Prawa przedsiębiorców jednoznacznie wynika, że wskazanego ograniczenia nie stosuje się w przypadku, gdy ponowna kontrola jest niezbędna do przeprowadzenia postępowania w celu sprawdzenia wykonania zaleceń pokontrolnych organu lub wykonania decyzji lub postanowień nakazujących usunięcie naruszeń prawa, w związku z przeprowadzoną kontrolą. Nie ma zatem jakichkolwiek wątpliwości, że wszystkie próby ponownego skontrolowania Fundacji (w dniu 12 grudnia 2018 r., 21 lutego 2019 r. i 26 marca 2019 r.) miały na celu ustalenie, czy zastosowała się ona do orzeczonych nakazów i ewentualne wszczęcie postępowania mającego na celu wyegzekwowanie tego obowiązku.
Skarżąca podnosi także, że organy naruszyły art. 51 ust. 1 Prawa przedsiębiorców bowiem przeprowadziły kontrolę poza siedzibą Fundacji (w siedzibie organu).
Zgodnie z art. 51 ust. 1 ustawy zasadą jest, że kontrolę przeprowadza się w siedzibie przedsiębiorcy lub w miejscu wykonywania działalności gospodarczej oraz w godzinach pracy lub w czasie faktycznego wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę. Przepis ten wyznacza więc regułę kontrolowania przedsiębiorcy w miejscu jego siedziby lub prowadzenia działalności gospodarczej. Wyłączenie na które powołują się organ uregulowane zostało w art. 51 ust. 3 ustawy. Zgodnie z jego brzmieniem za zgodą przedsiębiorcy kontrola lub poszczególne czynności kontrolne mogą być przeprowadzane również w siedzibie organu kontroli, jeżeli może to usprawnić prowadzenie kontroli.
Przepis ten zawiera dwie przesłanki, które dla jego zastosowania muszą zostać spełnione kumulatywnie. Po pierwsze, kontrola w siedzibie organu wymaga zgody przedsiębiorcy. Po drugie, kontrola taka może zostać przeprowadzona jeżeli może to usprawnić jej prowadzenie.
W niniejszej sprawie wyjaśnienia organów błędnie odwołują się wyłącznie do przesłanki usprawnienia kontroli, całkowicie pomijając słusznie akcentowaną przez Fundację kwestię posiadania zgody przedsiębiorcy. W tym zatem względzie Skarżąca zasadnie podnosi błędną wykładnię wskazanego przepisu. Niemniej jednak naruszenie w tym zakresie nie ma wpływu na wynik niniejszej sprawy. Po pierwsze dlatego, że do kontroli w siedzibie organu w ogóle nie doszło. Po drugie dlatego, że Skarżąca wbrew temu co aktualnie twierdzi, wyraziła dorozumianą zgodę na taką formę kontroli. Sąd wskazuje na znajdujące się w aktach sprawy notatki urzędowe z dnia 13, 26 i 27 marca 2019 r., niekwestionowane przez Skarżącą, z których wynika, że osoba upoważniona z ramienia Fundacji kontaktowała się z PPIS w sprawie terminu wizyty w siedzibie organu. Ustalanie terminu wizyty w urzędzie przez przedstawiciela Fundacji dzwoniącego do PPIS Sąd uznaje za czytelną zgodę na tego rodzaju kontrolę. Strona czyni to przy tym w chwili, w której zgłosiła sprzeciw z dnia 15 marca 2019 r.
W tej sytuacji, jakkolwiek zgoda wyrażona została po wyznaczeniu przez organ terminu wizyty i w sposób dorozumiany, to jednak działania Fundacji na tym tle akceptują tego rodzaju czynności. Kwestionowanie obecnie w skardze braku zgody przedsiębiorcy jest w okolicznościach sprawy niezasadne.
X.
W związku z powyższym, za niezasadny uznać należało zarzut nr 1 i 2 skargi. Strona błędnie utożsamia postępowanie administracyjne zakończone decyzją z dnia [...] października 2018 r. z czynnościami kontrolnymi, zmierzającymi do stwierdzenia wykonania obowiązku. Jak wskazano, PPIS nie był zobowiązany do inicjowania kolejnego, odrębnego od wcześniejszego postępowania administracyjnego. To dopiero w wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych może dojść do wszczęcia kolejnego postępowania, zmierzającego już do wyegzekwowania obowiązków nałożonych na Skarżącą wskazaną decyzją.
Za w całości chybione uznano także zarzuty nr 3 i 4 skargi, kwestionujące zbyt długie trwanie postępowania i niepowiadomienie o przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy.
Należy wskazać, iż zgodnie z art. 59 ust. 16 Prawa przedsiębiorców, do postępowań, o których mowa w ust. 6 (zabezpieczenie dowodów), ust. 7 (rozpatrzenie sprzeciwu) i ust. 9 (rozpatrzenie zażalenia), w zakresie nieuregulowanym stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Czynności kontrolne organu podejmowane względem przedsiębiorcy nie są elementem jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego, w którym mogą zostać następnie wykorzystane. Ich przebieg jest określony przepisami Prawa przedsiębiorców i ustaw szczególnych. Już zatem z tej przyczyny powołane zarzuty są niezasadne.
Zwrócić dodatkowo należy uwagę, że omawiana ustawa w art. 59 ust. 14 zawiera własną regulację dotyczącą przewlekłości. Zgodnie z tym przepisem w razie przewlekłości czynności kontrolnych, po wydaniu postanowienia, o którym mowa w ust. 9 pkt 1, przedsiębiorca może wnieść do sądu administracyjnego skargę na przewlekłe prowadzenie kontroli. Wniesienie skargi nie powoduje wstrzymania czynności kontrolnych.
Za niezasadny Sąd uznaje również zarzut nr 5 skargi. Wprawdzie wywołało go rozbieżne stanowisko organów co do podstaw wszczęcia i prowadzenia kontroli (raz wskazywane jako trwanie postępowania zakończonego decyzją z [...] października 2018 r. a raz jako odrębne i nowe czynności kontrolne mające sprawdzić jej wykonanie), niemniej jednak Skarżąca wadliwie przyjmuje, że kontroli w ogóle nie zainicjowano. Strona nie może jednak twierdzić, że w sytuacji, w której składa sprzeciw na konkretne czynności zmierzające do przeprowadzenia kontroli, właściwy do jego rozpoznania organ nie może wydać postanowienia o kontynuowaniu kontroli. Wniesienie sprzeciwu aktualizuje uprawnienie organu do wydania jednego z postanowień określonych w art. 59 ust. 7 Prawa przedsiębiorców.
Z przyczyn już wyjaśnionych chybiony jest także zarzut nr 6 (brak powiadomienia o zamiarze kontroli) i nr 7 (przekroczenie łącznego czasu trwania kontroli).
Nie doszło także do naruszenia podniesionego w ramach zarzutu nr 8. Przypomnieć należy, że w niniejszej sprawie kontroli podlega kwestie podniesione w sprzeciwie z dnia 15 marca 2019 r. Żadne zatem zastrzeżenia do próby kontroli z dnia 21 lutego 2019 r. nie mogą być w tej sprawie wiążąco oceniane. Nadto, czynności wyznaczone na dzień 26 marca 2019 r. w siedzibie organu nie odbyły się, zatem nie można przyjąć, że przeprowadzono je z naruszeniem posiadanego upoważnienia, którego z uwagi na niestawiennictwo strony nie okazano.
Z podobnych względów - już wcześniej przytoczonych - chybiony jest zarzut nr 9 skargi.
Sąd nie podziela także zarzutu nr 10, kwestionującego nieuzyskanie zgody na czynności poza siedzibą Fundacji. Podtrzymując wcześniejsze stanowisko dodać jedynie na marginesie należy, że skoro Fundacja w sposób wyraźny zmierza do kwestionowania jakichkolwiek czynności względem niej podejmowanych, organ zasadnie traktuje to jako próbę utrudniania prowadzenia kontroli. Takie działanie może powodować sankcję względem Fundacji i osób nią zarządzających przewidzianą przepisami prawa. Jak bowiem wskazano na wstępie niniejszych rozważań, ustawa Prawo przedsiębiorców nie może służyć do unikania poddania się kontroli.
Chybiony jest także zarzut nr 11 skargi. Zgodnie z jego brzmieniem zmiana osób upoważnionych do przeprowadzenia kontroli, zakresu przedmiotowego kontroli oraz miejsca wykonywania czynności kontrolnych wymaga każdorazowo wydania odrębnego upoważnienia. Zmiany te nie mogą prowadzić do wydłużenia przewidywanego wcześniej terminu zakończenia kontroli. Sytuacja takowa w niniejszej sprawie nie zaistniała.
W konsekwencji, Sąd uznając wszystkie zarzuty za chybione, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) oddalił skargę

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI