VII SA/WA 2915/24

VII SA/Wa 2915/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-01-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bogusław Cieśla /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 773/25 - Wyrok NSA z 2025-05-21
Skarżony organ
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku
Oddalono sprzeciw od decyzji administracyjnej - art 64a ppsa
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art.138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bogusław Cieśla po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 stycznia 2025r. sprawy ze sprzeciwu R. O. od decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 29 października 2024r., znak: DOZ OAiK.650.970.2023.UB w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków oddala sprzeciw
Uzasadnienie
[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w K. decyzją z dnia [...] września 2023 r., na podstawie art. 3, art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 7 pkt 1, art. 8, art. 9 ust. 1, art. 89 pkt 2, art. 91 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2022 r., poz. 840 ze zm.), art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023r., poz. 775 ze zm.) wpisał do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...] pod numerem [...]:
- zespół zabudowy sanatoryjno-uzdrowiskowej [...] w rejonie ulic S., S. i Z., w miejscowości U., pow. C., woj. [...], składający się z obiektów:
1. dom "[...]" (ul. S.),
2. dom " [...]" (ul. S.),
3. dom "[...]" (ul. S.),
4. dom "[...]" (ul. S.),
5. dom [...]" (ul. S.),
6. dom "[...]" (ul. S.),
7. budynek szpitala reumatologicznego (ul. S.),
8. budynek dyrekcji uzdrowiska (ul. S.),
9. budynek sanatorium "[...]" (ul. S.),
10. budynek dawnego domu zdrojowego (ul. S.),
11. dom "[...]" (ul. Z.),
12. dom "[...]" (ul. Z.),
13. dom "[...]" (ul. Z.),
14. dom "[...]" (ul. Z.),
15. dom "[...]" (ul. Z.),
16. dom "[...]" (ul. Z.),
17. dom "[...]" (ul. Z.),
18. dom "[...]" (ul. S.),
19. dom "[...]" (ul. S.),
20. dom "[...]" (ul. Z.),
21. budynek [...] Centrum Rehabilitacji (ul. Z.);
wraz z terenem działek ewidencyjnych nr: [...] (całości) oraz nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] (w części), obr. [...], gm. U., pow. C., woj. [...].
Wskazał, że zakres wpisu do rejestru zabytków obejmuje ww. zespół zabudowy wraz z wymienionymi działkami ewidencyjnymi - zgodnie z oznaczeniem na mapie, stanowiącej integralną część decyzji (zał. 1).
W uzasadnieniu organ I instancji podał między innymi, że zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wojewódzki konserwator zabytków może wydać decyzję w sprawie wpisu do rejestru zabytków z urzędu.
Obwieszczeniem z 3.10.2022 r. wszczęto z urzędu przedmiotowe postępowanie administracyjne.
Zgodnie z definicją z art. 3 pkt 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zabytek to nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową (art. 3 pkt 1 cyt. ustawy). Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b ww. ustawy, ochronie i opiece podlegają układy urbanistyczne, ruralistyczne i zespoły budowlane, bez względu na stan zachowania.
Organ powołał zgromadzony materiał bibliograficzny (do akt sprawy włączono m.in. fragmenty publikacji pt.: "Sztuka [...] od średniowiecza do końca XX wieku", red. E. C., [...] 2004; artykuł "Architektura nowego rytuału. Badania nad powojennymi modernistycznymi ośrodkami wypoczynkowymi", aut. B. C. - artykuł zamieszczony w periodyku "Modernizm w Europie. Modernizm w [...]" t. 6, [...] 2019). Włączono też pismo Instytutu Dokumentacji Architektury Biblioteki [...] z 6.09.2022 r. wraz z załącznikami mapowymi; a także fragmenty periodyków "Architektura. Miesięcznik Stowarzyszenia Architektów Polskich SARP": nr [...] z [...] r. oraz nr [...] z [...] r. Nadto kopie archiwalnych fotografii.
W dniu 28.02.2023 r. przeprowadzono oględziny zespołu zabudowy, z których sporządzono protokół oraz dokumentację fotograficzną. Do akt sprawy włączono opracowanie badawcze pn. "Studium ochrony wartości kulturowych i krajobrazowych dzielnicy uzdrowiskowej [...]" (autorzy: prof. dr hab. inż. arch. M. Ż., mgr inż. arch. J. B., mgr D. Ś., [...] 2023, Wydział Architektury Politechniki [...], Instytut Dokumentacji Architektury Biblioteki [...]).
Obwieszczeniem z dn. 20.07.2023 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w K. zawiadomił strony o zakończeniu postępowania dowodowego oraz możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.
Z aktami sprawy zapoznał się R. O., a następnie w piśmie z 17.08.2023 r. przedstawił swoje stanowisko.
Organ wskazał, na ustalenia wynikające z opracowaniu badawczego pn. "Studium ochrony wartości kulturowych i krajobrazowych dzielnicy uzdrowiskowej "[...]" (autorzy: prof. dr hab. inż. arch. M. Ż., mgr inż. arch. J. B., mgr D. Ś., [...] 2023, Wydział Architektury Politechniki [...], Instytut Dokumentacji Architektury Biblioteki [...]).
Dzielnica leczniczo-rehabilitacyjna [...] (powiat c., województwo [...]), powstała w latach 1968-1988 (architekci: H. B., A. F., T. S.) jako zaplecze wypoczynkowe dla mieszkańców [...] Okręgu Przemysłowego, stanowi ikoniczny przykład wczasowej architektury socmodernistycznej. Wartość całego założenia została wykreowana przy wykorzystaniu walorów malowniczego usytuowania, w miejscu stanowiącym atrakcję turystyczną regionu, po wschodniej stronie rzeki W., w dzielnicy Z., położonej u stóp gór R. i P., w sąsiedztwie stacji kolejowej rozpoczynającej znakowane szklaki turystyczne w kierunku pd.-zach. na [...] i [...], na zachód na [...] oraz na pd.-wsch. na [...] i [...]. Trasa jest powszechnie uważana za niezwykle urokliwą z uwagi na krajobrazowe piękno stoków zalesionych bukami. Od 1959 r. obszar włączono w beskidzki pas uzdrowiskowo-wypoczynkowy [...] i rozpoczęto jego zagospodarowanie architektoniczne.
W publikacji pt. "Sztuka [...] od średniowiecza do końca XX wieku", red. E. C., [...] [...], wskazano, że "zaplanowano wówczas sieć tak zwanych gniazd z ośrodkami wczasowymi. Celem tych działań było stworzenie strefy przeznaczonej do wypoczynku pobytowego, lecznictwa uzdrowiskowego i baz turystycznych skupionych w zabudowie gniazdowej wzdłuż magistrali drogowej tego pasa. W ramach programu w latach 1959-1970 wzniesiono zespół hoteli w J. i W. W 1966 r. przystąpiono do realizacji kolejnego gniazda, jakim była dzielnica leczniczo-rehabilitacyjna [...], zaprojektowana z myślą o siedmiu tysiącach użytkowników.
Zespół dzielnicy sanatoryjno-uzdrowiskowej realizowano przez wiele lat. Autorami całego kompleksu byli cenieni architekci H. B., A. F. i T. S., z którymi współpracowali konstruktorzy K. K. i J. B.
Budynek szpitala reumatologicznego (ul. S.) zaprojektowali architekci A. C., A. C., T. M.-K., A. R.-S. Wykonawcą prac był Kombinat Budownictwa Ogólnego "[...]" w B. Gmach wybudowano w 1976 r. Obecnie obiekt jest użytkowany i pełni funkcję pierwotną. Obiekt nieznacznie przebudowany (przekształcenia: zmiana w zakresie struktury obiektu; rozbudowa obiektu powyżej 5 kondygnacji; zmiana materiału - wprowadzenie w strefie rozbudowanej paneli fotowoltaicznych).
Rozpoczęta w 1967 r. budowa dzielnicy leczniczo-rehabilitacyjnej w [...] stanowiła zamierzenie bezprecedensowe, ze względu na rozmiar inwestycji, jak i na jej kompleksową realizację – co wskazano w opracowaniu badawczym pn. "Studium ochrony wartości kulturowych i krajobrazowych dzielnicy uzdrowiskowej [...]". Architekci zastosowali autorską metodę "wiązania formy zabudowy z podłożem" polegającą na "upodabnianiu" zabudowy do środowiska naturalnego i kulturowego poprzez działania w trzech głównych typach kubatur - dużych, średnich i małych oraz jako czwarta miała być zastosowana forma syntezy trzech poprzednich (każda z form charakteryzowała się swoistym cechami takimi jak: wielkość, kształt, elementy tworzące, faktura oraz kolor; każda z cech była inaczej interpretowana w każdym z typów zabudowy).
Sanatorium "[...]" to budynek połączony krytym przejściem wraz z zakładem przyrodoleczniczym; stanowi dominantę dzielnicy uzdrowiskowej (inwestor: Dyrekcja Budowy Uzdrowiska [...]; architekt: H. B., A. F., T. S. - Pracownia Projektów Budownictwa Ogólnego w K.). Obiekt zrealizowano w latach 1966-1988. Obecnie obiekt jest użytkowany, pełni funkcję pierwotną. Forma została zachowana, a przekształcenia dotyczą częściowej zmiany materiału (ocieplenie).
Budynek dawnego domu zdrojowego (ul. S.) to dawny zakład przyrodoleczniczy (obecnie [...]). Inwestorem dla obiekty była Dyrekcja Budowy Uzdrowiska U. Obiekt zaprojektowali H. B., A. F., T. S. - Pracownia Projektów Budownictwa Ogólnego w K. Realizacja obiektu przypadła na lata 1993-1995 (stan zachowania: obiekt użytkowany, pełniący funkcję pierwotną; forma zachowana).
Dyrekcja uzdrowiskowa przy ul. S. (inwestor: Dyrekcja Budowy Uzdrowiska [...]; architekt: H. B., A. F., T. S. - Pracownia Projektów Budownictwa Ogólnego w K.) zrealizowana została w latach 1966-koniec lat 70. XX w. Obiekt jest obecnie użytkowany, pełni funkcję pierwotną. Forma obiektu jest lekko przekształcona (nieznaczne przekształcenie frontowej elewacji; zmiana podziałów okien).
Dom "[...]" (ul. S.) to tzw. piramida, a jej inwestorem były [...] Zakłady Opon Samochodowych "[...]". Realizacja: 1967-1978; stan zachowania: obiekt użytkowany, pełniący funkcję pierwotną. Forma zachowana; brak przekształceń.
Dom "[...]" (ul. [...]) to tzw. piramida, a jej inwestorem była Kopalnia Węgla Kamiennego "[...]" (później Zakład Tworzyw Sztucznych "[...]"). Realizacja: 1967-1978. Obiekt jest obecnie użytkowany; pełni funkcję pierwotną. Forma zachowana, a przekształceń dokonano w zakresie materiału na balkonach od strony północnej.
Dom "[...]" (ul. S.) to tzw. piramida, a jej inwestorem był Związek Zawodowy Pracowników Handlu i Przedsiębiorczości W. Realizacja obiektu przypadła na lata 1964-1966/67. Obiekt użytkowany; pełni funkcję pierwotną. Forma obiekt jest zachowana. Dokonano częściowych przekształceń (częściowa zmiana materiału poprzez ocieplenie, a także przekształcenie tarasu).
Dom "[...]" (ul. S.) to tzw. piramida, a jej inwestorem była Kopalnia Węgla Kamiennego "[...]" R. Realizacja budynku przypadła na lata 1967-1978. Obiekt jest obecnie użytkowany; pełni funkcję pierwotną. Forma zachowana, a do przekształceń należy zaliczyć częściową zmianę materiału - ocieplenie, a także przekształcenie tarasu.
Dom "[...]" (ul. S.) to tzw. piramida, a jej inwestorem była Stocznia im. [...] (pierwotna nazwa "[...]") Realizacja budynku przypadła na lata 1967-1978. Obiekt obecnie nieużytkowany; bez przekształceń.
Dom "[...]" (ul. S.) to tzw. piramida, a jej inwestorem były Zakłady Przemysłu Odzieżowego [...] Obiekt wzniesiono w latach 1967-1978. Obiekt jest obecnie użytkowany; pełni funkcję pierwotną. Jego forma zewnętrzna została zachowana.
Dom "[...]" (ul. S.) to tzw. piramida, a jej inwestorem był Związek Zawodowy Pracowników Książki, Prasy, Radia i Telewizji, [...]. Budynek wzniesiono w latach 1967-1978. Obiekt jest obecnie użytkowany; pełni funkcję pierwotną. Forma zachowana (bryła nieprzekształcona).
Dom "[...]" (ul. S.) to tzw. piramida, a jej inwestorem była Fabryka Obrabiarek "[...]" K. Realizacja obiektu przypadła na lata 1967-1978. Stan zachowania obiektu jest dobry; obiekt użytkowany, pełniący funkcję pierwotną. Forma jest zachowana; dokonano częściowej zmiany materiału - ocieplenie, a także dokonano przekształcenia tarasu.
Dom "[...]" (ul. [...]) to tzw. piramida, a jej inwestorem były [...] Zakłady Celulozowo-Papiernicze K. Obiekt wzniesiono w latach 1967-1978. Stan zachowania jest dobry; obiekt jest użytkowany; pełni funkcję pierwotną.
Dom "[...]" (ul. [Z.) to tzw. piramida, a jej inwestorem były Zakłady Energetyczne Okręgu Południowego K., Oddział w K. (później Międzyzakładowy Dom Wypoczynkowo-Rehabilitacyjny Zakładów Energetycznych [...]). Realizacja obiektu przypadła na lata 1967-1978. Stan zachowania jest dobry; obiekt użytkowany, pełniący funkcję pierwotną. Forma zachowana, a przekształcenia to częściowa zmiana materiału - ocieplenie.
Budynek [...] Centrum Rehabilitacji (ul. Z.) to tzw. piramida, a jej inwestorem było Przedsiębiorstwo Kruszyw [...], później Sanatorium Huty "[...]". Obiekt wybudowano w latach 1967- 1978. Stan zachowania obiektu jest dobry, zachował swoją formę. Obiekt jest obecnie użytkowany, pełni funkcję pierwotną. Do późniejszych przekształceń należy zaliczyć dobudowę windę od strony zachodniej.
Dom "[...]" (ul. Z.) to tzw. piramida, a jej inwestorem było Przedsiębiorstwo Usług Socjalnych Budownictwa. Realizacja budynku przypadła na lata 1967-1978. Stan zachowania obiektu jest dobry; obiekt użytkowany, pełniący funkcję pierwotną. Forma zachowana, a do przekształceń należy zaliczyć częściową zmianę materiału - ocieplenie.
Dom "[...]" (ul. Z.) to tzw. piramida, a jej inwestorem była Huta "[...]" [...] (pierwotnie Kombinat Koksowniczy "[...]" w Z.). Realizacja budynku przypadła na lata 1967-1978. Obiekt jest użytkowany i pełni funkcję pierwotną. Forma obiektu jest zachowana, a do przekształceń należy zaliczyć częściową zmianę materiału - ocieplenie, a także przekształcenie tarasu.
Dom "[...]" (ul. Z.) to tzw. piramida, a jej inwestorem była Kopalnia Węgla Kamiennego "[...]" J. Piramidę tę wzniesiono w latach 1967-1978. Obiekt jest obecnie użytkowany i pełni funkcję pierwotną. Forma obiektu jest zachowana, a do przekształceń należy zaliczyć częściową zmianę materiału - ocieplenie, a także przekształcenie tarasu.
Dom "[...]" (ul. Z.) to tzw. piramida, a jej inwestorem była Huta im. [...], S. Budynek wzniesiono w latach 1967-1978. Obiekt jest obecnie użytkowany, pełni funkcję pierwotną. Forma obiektu jest zachowana (brak przekształceń).
Dom "[...]" (ul. Z.) to tzw. piramida, a jej inwestorem była Huta [...]. Budynek powstał w latach 1967-1978. Obecnie obiekt jest użytkowany; pełni funkcję pierwotną. Forma obiektu jest zachowana, a do przekształceń należy zaliczyć częściową zmianę materiału - ocieplenie.
Autorzy "Studium ochrony wartości kulturowych i krajobrazowych dzielnicy uzdrowiskowej [...]" wskazali, że obiekty domów leczniczo-wczasowych zostały ukształtowane w postaci charakterystycznych "piramid", których bryła została wyprowadzona z przekątniowego przecięcia sześcianu, co doje różne w kształcie zarysy trójkątne w każdym widoku. Pozwala to na kształtowanie rozłożystych parterów budynków o funkcji gastronomicznej i socjalnej oraz zwężających się ku górze kondygnacji mieszkalnych. Takie kształtowanie zapewniło obiektom dobrą korespondencję z otaczającym krajobrazem. Zastosowano materiały współgrające z chłodną kolorystyką gór - szary beton, stal, drewno, szkło. Wyraz plastyczny brył ma przywoływać skojarzenie z rozrzuconymi na stoku kamieniami. Pomimo ogólnej powtarzalności formy obiektów, każdy z nich posiada indywidualnie kształtowany detal elewacji i zindywidualizowaną artykulację. Każdy obiekt obejmuje program funkcjonalny dla 200 łóżek. Spośród przewidzianej łącznej liczby 28 obiektów (w I i II etapie realizacji) zrealizowano 19 z czego jeden niedokończony, a jeden całkowicie zdeformowany, zatem liczba zrealizowanych obiektów wynosi 17.
Teren zespołu został wtórnie dopełniony drobnoskalową zabudową towarzyszącą, głównie gospodarczo-garażową (blaszaną, drewnianą, murowaną), ale także mieszkalną (parterowe lub piętrowe domy mieszkalne) o formach dysharmonizujących z architekturą starej zabudowy zespołu. Docelowo wymaga uporządkowania. Wtórne nawarstwienia nie wpływają w sposób istotny na zubożenie walorów zabytkowych przedmiotowego zespołu jako całości i zasługuje on na objęcie ochroną prawną poprzez wpis do rejestru zabytków.
Poza zakresem postępowania znajduje się obiekt hotelu "[...]" (ul. Z.), wzniesiony na bazie fundamentów jednej z nieukończonych piramid (inwestor: [...]; arch. J. S.- Z.; realizacja - 2001 r.).
Przedmiotowy zespół jako całość zasługuje na objęcie ochroną prawną poprzez wpis do rejestru zabytków. Historyczne zespoły budowlane to powiązana przestrzennie grupa budynków wyodrębniona ze względu na formę architektoniczną, styl, zastosowane materiały, funkcję, czas powstania lub związek z wydarzeniami historycznymi. W przypadku tej kategorii zabytków, wartość stanowi nie tylko forma architektoniczna budynków, ale także relacje przestrzenne między zabudową, jej historyczne rozplanowanie i kompozycja.
Zespół zabudowy sanatoryjno-uzdrowiskowej w dzielnicy [...] w U. to specyficzna przestrzeń, która nie jest w pełni wykształconym układem miejskim (urbanistycznym) lub wiejskim (ruralistycznym) lub jego częścią. Jako zbiór obiektów o określonych cechach w przemyślany i uporządkowany sposób rozmieszczonych na określonym, wyodrębnionym obszarze z częściowym wykorzystaniem naturalnych górskich zboczy, niewątpliwie jest jednak przestrzenią komponowaną. Ogólne zagospodarowanie zespołu budowlanego ma wpływ na zachowanie relacji przestrzennych, skali zabudowy oraz spójności estetycznej i stylistycznej całości. Dlatego wpisano do rejestru zabytków tereny wskazanych działek ewidencyjnych.
Analizując zebrany materiał dowodowy i stan zachowania zespołu zabudowy sanatoryjno-uzdrowiskowej w [...] organ stwierdził, że wszystkie współtworzące go historyczne budynki przetrwały do dziś. Obiekty znajdują się w zróżnicowanym stanie zachowania (ogólny stan dobry, z wyłączeniem nieużytkowanego budynku domu "[...]" (ul. S.), który obecnie nie jest użytkowany). Dzięki zachowaniu układu kompozycyjnego zespołu, utrzymane zostały również pierwotne relacje przestrzenne pomiędzy poszczególnymi elementami zespołu. Obiekty zachowały swoje dawne formy. Bryły i elewacje obiektów zachowały się w stanie zasadniczo nieprzekształconym. Ponieważ przedmiotem postępowania o wpis do rejestru zabytków jest zespół zabudowy, wygląd wnętrz nie ma wpływu na ocenę wartości całego założenia. Również przekształcenia poszczególnych obiektów oceniane są w kontekście całości, a nie wartości indywidualnych architektury.
Obszar objęty wpisem do rejestru zabytków został wyznaczony w oparciu o rozgraniczenia odbierane czytelnie w terenie, z uwzględnieniem układu kompozycyjnego, osi widokowych oraz cech i wartości zabudowy współtworzącej historyczny zespół. Przy ustalaniu granic ochrony kierowano się zasadą zachowania spójności wyznaczanego terenu oraz jego jednoznacznego zdefiniowania. Wyznaczone granice pokrywają się z zewnętrznymi granicami działek ewidencyjnych historycznej zabudowy, oddzielając wyraźnie zespół zabudowy od sąsiadującej z nią zabudowy mieszkaniowej współczesnej i historycznej.
Zespół zabudowy sanatoryjno-uzdrowiskowej [...] w rejonie ulic S., S. i Z., w miejscowości U., jest pod względem architektonicznym, urbanistycznym, historycznym i naukowym zespołem wyjątkowym i unikatowym, nie tylko w skali województwa, ale także całej Polski.
Obiekty architektoniczne dopełniane są grupami zieleni kształtowanej oraz naturalnej, zgodnie z zamysłem twórców projektu dzielnicy. Organ podzielił opinię, wyrażoną przez autorów opracowania badawczego pn. "Studium ochrony wartości kulturowych i krajobrazowych dzielnicy uzdrowiskowej [...]", że czytelna jest zasada kontrastu kolorystycznego - biel obiektów na tle jasnej zieleni łąk oraz ciemnej zieleni drzew i masywów leśnych. Czytelna jest zasada zgodności kierunków - ukos zbocza górskiego w harmonii z formą ukośnych krawędzi "piramid" co kształtuje charakterystyczną sylwetę. Istotnym elementem jest występowanie czytelnej panoramy i sylwety dzielnicy - widocznej z dużego dystansu (droga krajowa z kierunku [...] do [...]) oraz niestety całkowity brak widoczności panoramy z obwodnicy zachodniej miasta w kierunku Wisły z powodu występowania ekranów akustycznych na tym odcinku. Ważnym aspektem odbioru są także widoki "zapośredniczone" i wieloplanowość odbioru w momencie obserwacji obiektów dzielnicy w kierunku doliny [...]. Otwierają się wówczas cenne panoramy na miasto z przeciwległym pasmem [...] w tle (pasmo [...]). Do najciekawszych należą widoki panoramiczne w wyższych partii stoku [...] oraz z górnych kondygnacji obiektów założenia dzielnicy. Autorzy ww. opracowania wskazali też, że "poważnym zagrożeniem dla integralności dzielnicy jest rozwój zabudowy developerskiej, która jest niezwykle intruzyjna w zakresie ograniczenia ekspozycji i przesłaniania".
Odnosząc się pisma R. O. z 17.08.2023 r. organ wskazał, że zawiadomienie o terminie oględzin było podane do publicznej wiadomości. Zdaniem organu nie ma potzreby przeprowadzania ponownych oględzin. Tzw. zalecenia konserwatorskie, określające sposób zabezpieczenia zabytku, zakres prac konserwatorskich i dopuszczalnych zmian, mogą być wydane przez konserwatora zabytków na wniosek właściciela lub posiadacza zabytku na podstawie art. 27 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Zastosowanie miał art. 94 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, który umożliwia zawiadamianie stron postępowania administracyjnego, którego przedmiotem jest historyczny zespół zabudowy, o decyzjach i innych czynnościach organów prowadzących postępowanie m.in. poprzez obwieszczenie. W przypadku zastosowania tego trybu zawiadomień, organ nie ma obowiązku zawiadamiania stron indywidualnie.
Odnosząc się do argumentacji związanej z ograniczeniem prawa własności, stwierdził, że Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej przewiduje ograniczenie prawa własności w art. 64 § 3, zgodnie z którym własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Ograniczenie będące konsekwencją wpisania do rejestru zabytków zespołu zabudowy sanatoryjno-uzdrowiskowej [...], wynika z przepisów ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a zatem jest prawnie dopuszczalne.
Przedmiotowy zespół zabudowy to jeden z najlepiej zachowanych zespołów zabudowy sanatoryjno- uzdrowiskowej w Polsce, dokumentujący architektoniczne i artystyczne dokonania grupy wybitnych specjalistów, projektujących to założenie. Jest wybitnym przykładem polskiej architektury czasów PRL-u. Zespół zabudowy sanatoryjno-uzdrowiskowej w [...] spełnia definicję legalną zabytku, gdyż posiada wartość artystyczną, historyczną oraz naukową.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z 29 października 2024 r. znak DOZ-OAiK.650.970.2023.UB, po rozpatrzeniu odwołania R. O. od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] września 2023 r., wpisującej do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...] pod numerem [...], zespół zabudowy sanatoryjno- uzdrowiskowej [...] w rejonie ulic S., S. i Z., w miejscowości U., pow. [...], woj. [...] - na podstawie art. 7 pkt 1, art. 9 ust 1, art. 89 pkt 1, art. 93 ust. 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2024 r., poz. 1292) oraz art. 17 pkt 2, art. 127 § 2, art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków decyzją z [...] września 2023 r. wpisał do rejestru zabytków zespół zabudowy sanatoryjno-uzdrowiskowej [...] w rejonie ulic S., S. i Z., w miejscowości U., składający się z wymienionych obiektów oraz działek ewidencyjnych.
Odwołanie od tej decyzji wniósł R. O. - współwłaściciel nieruchomości, znajdującej się w granicach obszaru objętego wpisem do rejestru zabytków. Odwołujący się wskazał, że "przyjęcie tego typu miary powodowałoby, że każde osiedle w Polsce wybudowane w latach 70 na podstawie jednego założenia inwestycyjnego mogłoby zostać uznane za zabytek w postaci zespołu budowlanego". W ocenie strony "przedmiotowe nieruchomości nie wypełniają przesłanek wskazanych w ustawie", pozwalających uznać je za zabytek, a ponadto "brak jest argumentów, które stałyby za uznaniem za zabytek określonego historycznego układu urbanistycznego ze względu na charakteryzujące go swoiste cechy i nie zostało to wykazane". Podnosił także "utrudnienie związane z inwestycjami" na obszarze wpisanym do rejestru zabytków. Zarzucił nieprawidłowe zawiadomienie stron o oględzinach "co uniemożliwiło wszystkim stronom udział w nich oraz zgłaszanie i wskazywanie dowodów istotnych dla sprawy".
Domagał się aby w ewentualnej decyzji wpisowej obszar Ośrodków [...] i [...] i sąsiadujących działek, których jestem współwłaścicielem, został wyłączony lub w ostateczności objęty został wyłącznie ochroną układu dróg ścieżek z wyraźnym zaznaczeniem, że dopuszcza się dokonywanie przebudowy, rozbudowy i zabudowy zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Powołał wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 29 marca 2011 r., w którym wskazano, że "państwo powinno zrekompensować właścicielowi wpisanie jego nieruchomości do rejestru zabytków".
Po analizie, organ II instancji stwierdził konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Zdaniem Ministra, Wojewódzki Konserwator Zabytków przeprowadził postępowanie w sposób naruszający przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności dotyczące określenia przedmiotu postępowania i określenia jego wartości. Decyzja została wydana przy niewystarczająco ustalonym stanie faktycznym sprawy. Nieprecyzyjnie określa przedmiot i zakres ochrony konserwatorskiej oraz w sposób niedostateczny uzasadnienia podjęte rozstrzygnięcie. Ponadto, jej treść jest wewnętrznie sprzeczna. Tym samym organ pierwszej instancji naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 k.p.a. w związku z art. 3 i art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
W zaskarżonej decyzji wskazano, że "zakres wpisu do rejestru zabytków obejmuje ww. zespół zabudowy wraz z ww. terenami działek ewidencyjnych - zgodnie z oznaczeniem na załączonej mapie, stanowiącej integralną część niniejszej decyzji". Pomimo, tak sformułowanej sentencji, poszczególne elementy zaskarżonej decyzji stoją z nią w sprzeczności.
Zgodnie z art. 3 pkt 13 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, historyczny zespół budowlany to powiązana przestrzennie grupa budynków wyodrębniona ze względu na formę architektoniczną, styl, zastosowane materiały, funkcję, czas powstania lub związek z wydarzeniami historycznymi. Stosownie do art. 9 ust. 3 ww. ustawy nie wyklucza się wydania decyzji o wpisie do rejestru elementów, wchodzących w skład takiego zespołu budynków, jako odrębnych dzieł architektury i budownictwa.
W skład zespołu budowlanego poza obiektami budowlanymi wchodzą również relacje przestrzenne, których polem jest konkretny obszar, wymagający wyznaczenia granic ochrony konserwatorskiej. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w sentencji decyzji określił przedmiot rozstrzygnięcia, to jednak na załączniku graficznym linią przerywaną w kolorze czerwonym oznaczono "granice wpisu do rejestru zabytków zespołu zabudowy", natomiast szrafowaniem w kolorze czerwonym oznaczono "budynki wchodzące w skład zespołu wpisane do rejestru zabytków".
Skonstruowany w ten sposób opis załącznika graficznego jest niejednoznaczny i wskazuje na odrębny wpis do rejestru zabytków zespołu budowlanego oraz dodatkowo wpis do rejestru zabytków 21 budynków jako samoistnych zabytków objętych prawną ochroną konserwatorska jako dzieła architektury i budownictwa (na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami).
Organ konserwatorski pierwszej instancji ponownie rozpatrując przedmiotową sprawę winien wydać rozstrzygnięcie w sposób nie budzący wątpliwości interpretacyjnych. W sprawie wpisania zabytku do rejestru, decyzja musi precyzyjnie określać przedmiot i zakres ochrony konserwatorskiej. Decyzja ta stanowić będzie w przyszłości punkt odniesienia dla innych decyzji administracyjnych wydawanych w sprawach dotyczących zabytku. Orzeczenie organu ochrony zabytków nie może pozostawiać wątpliwości co do zakresu ochrony prawnej wynikającej z wpisu do rejestru zabytków, a decyzja administracyjna powinna być spójna we wszystkich swoich częściach.
Wątpliwości organu drugiej instancji wzbudziła także, prawidłowość ustalenia stan faktyczny. Warunkiem wykonalności decyzji wpisującej do rejestru zabytków nieruchomość jest możliwość określenia stanu zachowania obiektu objętego ochroną prawną na mocy wpisu do rejestru. Nie jest jasne czy organ konserwatorski pierwszej instancji dysponował pełnym materiałem dowodowym pozwalającym na poczynienie prawidłowych ustaleń, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji organ pierwszej instancji wydając zaskarżona decyzję naruszył art. 7 oraz art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w prowadzonym postępowaniu pozyskał m.in. opracowanie badawcze p.t. "Studium ochrony wartości kulturowych i krajobrazowych dzielnicy uzdrowiskowej [...]", sporządzone przez prof. dr hab. inż. arch. M. Ż-N., mgr. inż. arch. J. B. i mgr D. Ś., sporządzone w 2023 r., jednakże rozpatrzył ten materiał wybiórczo, nie odnosząc się do kwestii wskazanych nieodwracalnych przekształceń niektórych obiektów.
W szczególności budynek domu "[...]" (ul. Z.), który został wymieniony w sentencji decyzji jako element zespołu i oznaczony na załączniku graficznym, został pominięty w uzasadnieniu decyzji. W związku z tym nie jest jasne czy intencją organu pierwszej instancji było objęcie go prawną ochroną konserwatorską. Budzi to wątpliwości zwłaszcza w świetle ww. opracowania, zgodnie z którym obiekt ten został określony jako budynek znacząco przekształcony (przekształcenie nieodwracalne). W Aneksie I tego opracowania, zawierającym Stan zachowania obiektów dzielnicy [...] - zestawienie tabelaryczne dom "[...]" został pominięty. Choć organy konserwatorskie, nie są związane wnioskami opinii sporządzanych na ich zlecenie, to zasady prowadzenia postępowania wymagają, aby organ wyjaśnił z jakich przyczyn odmówił wiarygodności opinii.
Pominięte w ww. aneksie zostały także wymienione w sentencji decyzji i oznaczone na załączniku graficznym budynek sanatorium "[...]" (ul. S.) i budynek dawnego domu zdrojowego (ul. S.). Wątpliwości organu drugiej instancji budziła kompletność powyższego opracowania, zwłaszcza w kontekście braku jego merytorycznej oceny w uzasadnieniu decyzji, która wskazywałaby na dogłębną analizę zebranego materiału dowodowego.
Organ ma obowiązek przekonująco ją uzasadnić zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a., w tym wykazywać wartość zabytkową omawianego zespołu budowlanego oraz przesłanki wyróżnienia grupy budynków do objęcia jej ochroną prawną.
Odnosząc się do oznaczenia obiektów na załączniku graficznym Minister zaważył, że z nieznanych przyczyn część obiektów oznaczono wraz z tarasami przynależnymi do budynków, a część bez nich, przy czym sposób oznaczenia nie pokrywa się z zawartymi w uzasadnieniu decyzji informacjami o przekształceniach tarasów. Jak wynika z analizy tych elementów decyzji w domu "[...]" (nr 1) oznaczono taras na załączniku graficznym, a w treści uzasadnienia zawarta jest informacja o przekształceniach tarasu, natomiast w odniesieniu do domu "[...]" (nr 18) - w uzasadnieniu znalazła się informacja o barku przekształceń, a na załączniku graficznym tarasu nie oznaczono. Nie jest jasne czy intencją [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków było objęcie ochroną tylko nieprzekształconych części budynków, czy też całości obiektu.
Minister wskazał na konieczność prawidłowego przygotowania załącznika graficznego do decyzji administracyjnej (w odpowiedniej skali, umożliwiającej jednoznaczną identyfikację obiektów), na którym w czytelny sposób zostaną oznaczone granice zabytku, a historyczny zespół zabudowy będzie oznaczony zgodnie z legendą spójną z sentencją decyzji.
[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków nie dochował należytej staranności przygotowując rozstrzygnięcie (także od strony redakcyjnej), bowiem w uzasadnieniu znajdują się powtórzenia tych samych informacji, a nawet fragmentów tekstu.
Brak odpowiedniego uzasadnienia utrudnia także zrozumienie intencji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w zakresie przedmiotu ochrony, bowiem odnosi się ono we fragmentach do innego zabytku (m.in. "rozplanowanie i kompozycja zespołu stacji" - s. 7, "przekształcenia historycznej zabudowy osiedla, polegające m.in. na dostawieniu przybudówek i ganków" - s. 9, lub "część zabytkowych budynków położonych na terenie osiedla" - s. 11). Uzasadnienie decyzji powinno odnosić się w sposób jednoznaczny do obiektu będącego przedmiotem rozstrzygnięcia, a także wyjaśniać w sposób precyzyjny przesłanki jakimi kierował się organ.
Minister odpowiadając na zarzuty odwołania R. O., o braku zawiadomienia go o oględzinach uznał, że były one bezpodstawne. Zawiadomienie o oględzinach zostało bowiem opublikowane pod linkiem widocznym na wydruku dołączonym do odwołania.
Reasumując, organ odwoławczy uznał za konieczne uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., bowiem konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
R. O. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw od decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 29.10.2024 r. zarzucając jej naruszenie art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, naruszenie konstytucyjnych i międzynarodowych przepisów dotyczących ochrony własności,
Domagał się uchylenia decyzji, umorzenia sprawy i niewpisywania do rejestru zabytków nieruchomych zespołu zabudowy sanatoryjno-uzdrowiskowej Ustroń-Zawodzie.
W uzasadnieniu sprzeciwu wskazał, że nie kwestionuje analizy i dogłębnego zbadania stanu faktycznego przez organ II instancji. Zdaniem strony decyzja organu II instancji jest wzorowa, mogłaby służyć jako przykład na szkoleniach dla urzędników, jak powinno się badać stan faktyczny.
Strona zakwestionowała jednak wnioski wysnute z analizy stanu faktycznego dokonanej przez organ II instancji. Skoro nie ustalono stanu faktycznego, to nie można wpisać zespołu zabudowy sanatoryjno-uzdrowiskowej [...] do rejestru zabytków nieruchomych. Sprawa powinna być umorzona, a ewentualnie w kolejnym, nowym postępowaniu, możliwym byłoby dokonanie wpisu.
Nadto nie została wyjaśniona kwestia odszkodowania za ewentualne uznanie nieruchomości za zabytek, co stanowi naruszenie prawa międzynarodowego.
W wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 29 marca 2011 r. wskazano, że państwo powinno zrekompensować właścicielowi wpisanie jego nieruchomości do rejestru zabytków.
Ograniczenia prawa własności związane z wpisem do rejestru zabytków są de facto wywłaszczeniem, a Konstytucja przewiduje wtedy stosowne odszkodowanie. Pomimo upomnień ze strony Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, stosowne regulacje nie zostały wdrożone do polskiego porządku prawnego. Dopiero w przypadku uchwalenia stosownych przepisów i uregulowania kwestii odszkodowań, możliwym będzie wydanie decyzji zgodnej z pierwotnym zamiarem [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wnosił o oddalenie sprzeciwu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sprzeciw nie był zasadny.
Zgodnie z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw.
W art. 64e p.p.s.a. ustawodawca określił granice kontroli takiej decyzji przez Sąd, stanowiąc, iż przy rozpoznaniu sprzeciwu od decyzji, ocenia się jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej (z art. 138 § 2 k.p.a.). Zasadniczo spod kontroli sądowej sprawowanej w tym trybie, wyłączona została możliwość oceny prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Sąd bada, czy organ drugiej instancji zasadnie skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od merytorycznej oceny sprawy. Często jednak zakres postępowania wyjaśniającego determinują przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia merytorycznego, dlatego kwestie materialnoprawne nie mogą być przez sąd administracyjny całkowicie zignorowane.
Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, choć jest konieczną przesłanką uchylenia zaskarżonej decyzji, to nie jest przesłanką wystarczającą, niezbędne jest bowiem dodatkowe wykazanie, że "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie". Z uwagi na treść art. 136 § 1 k.p.a. Sąd, rozpoznając sprzeciw, zobowiązany jest również ocenić, czy konieczny do wyjaśnienie zakres okoliczności faktycznych jest na tyle szeroki i istotny dla rozstrzygnięcia sprawy, że przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy mogłoby skutkować naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uchylił w całości decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wpisującą do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego, zespół zabudowy sanatoryjno-uzdrowiskowej [...] w rejonie ulic S., S. i Z., w miejscowości Ustroń i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wykazał wystąpienie przesłanek z art. 138 § 2 k.p.a. i w konsekwencji słusznie uchylił decyzję organu I instancji.
Sąd w pełni podziela ustalenia i argumentację Ministra, które legły u podstaw rozstrzygnięcia podjętego w zaskarżonym orzeczeniu. Ocenia je jako prawidłowe, wyczerpujące i przyjmuje za własne.
Na wstępnie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 3 pkt 13 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2024 r., poz. 1292), historyczny zespół budowlany to powiązana przestrzennie grupa budynków wyodrębniona ze względu na formę architektoniczną, styl, zastosowane materiały, funkcję, czas powstania lub związek z wydarzeniami historycznymi. Stosownie do art. 9 ust. 3 ww. ustawy nie wyklucza się wydania decyzji o wpisie do rejestru elementów, wchodzących w skład takiego zespołu budynków, jako odrębnych dzieł architektury i budownictwa. W skład zespołu budowlanego poza obiektami budowlanymi wchodzą również relacje przestrzenne, których polem jest konkretny obszar, wymagający wyznaczenia granic ochrony konserwatorskiej.
Wprawdzie w decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków określono co stanowi przedmiot rozstrzygnięcia, wskazano, że "zakres wpisu do rejestru zabytków obejmuje ww. zespół zabudowy wraz z ww. terenami działek ewidencyjnych - zgodnie z oznaczeniem na załączonej mapie, stanowiącej integralną część decyzji", to we wskazanym załączniku graficznym, linią przerywaną w kolorze czerwonym oznaczono "granice wpisu do rejestru zabytków zespołu zabudowy", a szrafowaniem w kolorze czerwonym oznaczono "budynki wchodzące w skład zespołu wpisane do rejestru zabytków". Opis załącznika graficznego nie jest niejednoznaczny i sugeruje, że wpisano do rejestru zabytków zespoł budowlany, a dodatkowo wpisano 21 budynków jako samoistnych zabytków objętych prawną ochroną konserwatorską -stanowiące dzieła architektury i budownictwa (na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami).
Słusznie Minister wskazał, że decyzja musi precyzyjnie określać przedmiot i zakres ochrony, gdyż będzie stanowić w przyszłości punkt odniesienia dla innych rozstrzygnięć w sprawach dotyczących tego zabytku. Orzeczenie nie może pozostawiać wątpliwości co do zakresu ochrony prawnej wynikającej z wpisu do rejestru zabytków, a decyzja administracyjna powinna być spójna we wszystkich swoich częściach. Zasadnie zatem organ odwoławczy nakazał, aby przy ponownym rozpatrywaniu sprawy wydać rozstrzygnięcie, które nie budzie powodować wątpliwości interpretacyjnych.
Sąd podzielił również zastrzeżenia organu drugiej instancji, co do prawidłowość ustalenia stanu faktycznego.
Organ wojewódzki powoływał się m.in. na opracowanie badawcze p.t. "Studium ochrony wartości kulturowych i krajobrazowych dzielnicy uzdrowiskowej [...]", sporządzone przez prof. dr hab. inż. arch. M. Ż.-N., mgr. inż. arch. J. B. i mgr D. Ś., w 2023 r., jednakże rozpatrzył je wybiórczo, nie odnosząc się między innymi do wskazanych w nim nieodwracalnych przekształceń niektórych obiektów.
W szczególności budynek domu "[...]" (ul. Z.), który został wymieniony w sentencji decyzji i oznaczony na załączniku graficznym, został pominięty w uzasadnieniu decyzji. Nie wiadomo czy intencją organu pierwszej instancji było objęcie go ochroną konserwatorską. Natomiast we wskazanym opracowaniu obiekt ten został określony jako budynek znacząco przekształcony (nieodwracalnie). W Aneksie I tego opracowania, zawierającym Stan zachowania obiektów dzielnicy [...] - zestawienie tabelaryczne, dom "[...]" został pominięty. Mimo, że organ konserwatorski nie był związany wnioskami opinii, to jednak musiał wyjaśnić z jakich przyczyn odmówił jej wiarygodności w tej części. Dotyczyło to także wymienionych w sentencji decyzji i oznaczonych na załączniku graficznym: budynku sanatorium "[...]" (ul. S.) i budynku dawnego domu zdrojowego (ul. S.).
Odnosząc się do oznaczenia obiektów na załączniku graficznym, Minister słusznie zaważył, że część obiektów oznaczono wraz z przynależnymi tarasami, a część bez nich. Sposób oznaczenia nie pokrywa się z zawartymi w uzasadnieniu decyzji informacjami o przekształceniach tarasów. Nie jest jasne czy intencją organu było objęcie ochroną tylko nieprzekształconych części budynków, czy też całości obiektów.
Zatem oczywistym była konieczność sporządzenia nowego - prawidłowego załącznika graficznego do decyzji (w odpowiedniej skali, umożliwiającej jednoznaczną identyfikację obiektów), na którym w czytelny sposób oznaczone zostaną granice zabytku, a historyczny zespół zabudowy będzie oznaczony zgodnie z legendą spójną z sentencją decyzji. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków wydając zaskarżona decyzję naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 k.p.a. w związku z art. 3 i art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Także w aspekcie redakcyjnej poprawności, uchylona decyzja nie mogła się ostać. Organ I instancji nie dochował należytej staranności w sporządzeniu jej uzasadnieniu. Znalazły się w nim bowiem powtórzenia tych samych informacji, a nawet większych fragmentów tekstu. Utrudnia to zrozumienie rozstrzygnięcia, również w warstwie merytorycznej – w zakresie argumentów o potrzebie ochrony.
Odnosząc się do zarzutów sprzeciwu R. O., to Sąd uznał go za bezpodstawny. Zawiadomienie o oględzinach zostało opublikowane w drodze obwieszczenia. Zastosowanie miał art. 94 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, który umożliwia zawiadamianie stron postępowania administracyjnego, którego przedmiotem jest historyczny zespół zabudowy, o decyzjach i innych czynnościach organów prowadzących postępowanie m.in. poprzez obwieszczenie. W przypadku zastosowania tego trybu zawiadomień, organ nie ma obowiązku zawiadamiania stron indywidualnie.
Odnosząc się do argumentacji związanej z ograniczeniem prawa własności, to zaskarżona decyzja z pewnością nie stanowi ich źródła. Nadto Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej przewiduje ograniczenie prawa własności w art. 64 § 3, zgodnie z którym własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Ograniczenie będące konsekwencją wpisania do rejestru zabytków, wynikają z przepisów ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a zatem są prawnie dopuszczalne. Powoływanie się na wyrok ETPC z dnia 29 marca 2011 r. wydany w sprawie 33949/05, było co najmniej przedwczesne, albowiem decyzja o wpisie została uchylona, a postępowanie administracyjne zostanie powtórzone.
Zdaniem Sądu, prawidłowe było stanowisko organu odwoławczego, że naruszenia, jakich dopuścił się organ I instancji, miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie i uzasadniały wydanie decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151a § 2 w zw. z art. 64d § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.