VII SA/WA 1527/23

VII SA/Wa 1527/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-10-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aneta Żak /sprawozdawca/
Mirosław Montowski /przewodniczący/
Tomasz Janeczko
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1668
art. 91 ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 lit. c i art 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 7, 77 par. 1, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Montowski, Sędzia WSA Tomasz Janeczko, Asesor WSA Aneta Żak (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 października 2023 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Uczelnianej Odwoławczej Komisji [...] w W. z dnia [...] lutego 2023 r., znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium rektora I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialnej [...] z dnia [...] grudnia 2022r., znak: [...]; II. zasądza od P. w W. na rzecz W. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2023 r. znak: [...]3 Uczelniana Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] w W., , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), dalej: k.p.a., oraz § 3 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej dla studentów i doktorantów [...], utrzymała w mocy decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialnej z 10 grudnia 2022 r. znak: s24301 o odmowie przyznania studentce W. Sz. stypendium rektora dla najlepszych studentów.
Decyzja ta została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Decyzją z [..] grudnia 2022 r. znak: [...] Uczelniana Komisja Stypendialna [...] w W., dalej jako: UKS, na podstawie art. 95 ust. 1 i 2 oraz art. 199 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1668 z późn. zm.), dalej jako: p.s.w., oraz Regulaminu przyznawania pomocy materialnej dla studentów i doktorantów [...], dalej jako: Regulamin, po rozpatrzeniu wniosku W. Sz.(dalej jako: skarżąca), nie przyznała skarżącej stypendium rektora dla najlepszych studentów.
W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że zgodnie z art. 91 p.s.w., stypendium rektora może otrzymać student, który otrzymał za rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada wysoką średnią ocen oraz osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym, a także, zgodnie z art. 93, nie przekroczył 12 semestrów studiowania (w tym 9 semestrów na studiach I stopnia i 7 semestrów na studiach II stopnia). W odniesieniu do tej regulacji UKS wskazała, że po analizie dokumentacji załączonej do wniosku W. Sz. o przyznanie stypendium rektora stwierdzono, że wnioskodawczyni nie spełnia warunków przyznawania tego stypendium.
Na skutek rozpatrzenia odwołania W. Sz., w którym skarżąca podniosła, że decyzja UKS nie rozstrzyga, czy uzyskana przez nią średnia ocen wynosząca 4,74 jest w świetle art. 91 ust. 3 p.s.w. średnią uprawniającą do otrzymania stypendium, zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2023 r. Uczelniana Odwoławcza Komisja Stypendialna (dalej jako: UOKS) [...] utrzymała w mocy decyzję UKS z [...] grudnia 2022 r. W uzasadnieniu tej decyzji podano, że zgodnie z art. 91 ust. 3 zd. 1 p.s.w., stypendium rektora za wyróżniające wyniki w nauce przyznaje się nie więcej niż 10% studentów na określonym kierunku studiów. Wyjaśniono, że przepis ten powiela i precyzuje § 3 ust. 3 Regulaminu, zgodnie z którym środki z dotacji przeznaczone na stypendia rektora przyznawane w liczbie nie większej niż 10% liczby studentów każdego kierunku studiów prowadzonego w uczelni (na semestr zimowy i letni odpowiednio stan na 1 października i 1 marca każdego roku akademickiego). Ponadto, zgodnie z § 3 ust. 4 Regulaminu, dotacja wydatkowana w danym roku na stypendia rektora dla najlepszych studentów stanowi nie więcej niż 60% środków wydatkowanych łącznie w danym roku na stypendia rektora dla najlepszych studentów, stypendia socjalne oraz zapomogi. W odniesieniu do tych regulacji UOKS wskazała, że środki dotacji dotychczas przyznane na stypendia rektora zostały już wydatkowane w takim stopniu, że dalsze ich przyznawania oznaczałoby naruszenie wyżej wskazanej zasady proporcjonalności wydatkowania dotacji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję UOKS [...] w W. z [...] lutego 2023 r. wniosła W. Sz. , zaskarżając ją w całości jako wydaną z naruszeniem:
1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. polegającym na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i braku podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy; b) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak ustalenia i wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przez niewyjaśnienie, czy średnia ocen skarżącej, wynosząca 4,74 jest podstawą uprawniającą do przyznania skarżącej stypendium rektora;
2) prawa materialnego, tj. art. 91 ust. 3 p.s.w., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na braku odniesienia się do stanu faktycznego i braku dokonania prawidłowego zastosowania ww. przepisu do stanu faktycznego sprawy.
W oparciu o przedstawione powyżej zarzuty, strona wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji UKS. Skarżąca wniosła również o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że UOKS nie odniosła się do zarzutu skierowanego przeciwko decyzji UKS, tj. nie rozstrzygnęła, czy uzyskana przez skarżącą średnia ocen wynosząca 4,74 plasuje ją w grupie 10% studentów uprawnionych do otrzymania stypendium rektora. Brak odniesienia się do tego zarzutu daje, zdaniem skarżącej, podstawy do stwierdzenia, że objęte skargą decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa.
W odpowiedzi na skargę UOKS wniosła o jej oddalenie i wyjaśniła, że rozpatrując wnioski o stypendia organy brały pod uwagę konieczność zachowania dyscypliny finansów publicznych, w tym zasady zachowania proporcji środków wydatkowanych w danym roku kalendarzowym. Organ wyjaśnił, że ze względu na to, iż stypendium socjalne przyznano pięćdziesięciu osobom, środki, które mogłyby zostać przeznaczone na stypendia rektora proporcjonalnie i znacząco się zmniejszyły. Zostały one rozdysponowane tak, aby zachować dotychczasową wysokość kwoty stypendium (500, 450 i 400 zł), a także, aby nie dopuścić do znaczących różnic w wysokości minimalnej średniej, od której przyznano stypendia na kierunkach informatycznych (średnia 4,80). Organ wyjaśnił, że na liście rankingowej dla kierunku studiów skarżąca studentka zajęła siódme miejsce ze średnią 4,69 i znalazła się w grupie 10 % studentów, którym zgodnie z ustawą można przyznać stypendium. Jednakże, jak wskazał organ, po wzięciu pod uwagę czynników wymienionych powyżej, stypendium rektora postanowiono przyznać czterem osobom z czterech pierwszych miejsc rankingu, które osiągnęły średnią 4,80 i większą. Osoby z miejsc poniżej czwartego miały średnią niższą niż 4,8. Uwzględnienie wniosku skarżącej, jak wskazał organ, oznaczałoby podjęcie decyzji niesprawiedliwej wobec innych studentów z punktu widzenia zasad współżycia społecznego - nagrodzenie jedynej studentki, której średnia wyniosła mniej niż 4,8 i pominięcie dwóch osób wykazujących średnią wyższą, niż skarżąca. Zdaniem organu, zaskarżona decyzja nie narusza zatem prawa i brak jest podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Ustawodawca wprowadza bowiem po pierwsze, limit wydatków w postaci 10%, po drugie, przyznaje Rektorowi działającemu w porozumieniu z samorządem studenckim prawo do rozdysponowania środków przeznaczonych na całą pulę stypendiów, w tym również o charakterze socjalnym, tj. do ich wewnętrznego podziału. Nie można zatem mówić o naruszeniu prawa poprzez odmowę przyznania stypendium dla najlepszych studentów poszczególnym osobom, które znalazły się w grupie studentów uzyskujących lepsze niż inni wyniki w nauce. Kwestie te zostały wyjaśnione w obu decyzjach: zarówno w decyzji UKS, jak i w decyzji UOKS.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Przedmiotem zaskarżonej decyzji UOKS i poprzedzającej ją decyzji UKS jest odmowa przyznania skarżącej stypendium rektora dla najlepszych studentów [...] w roku akademickim 2021/2022, a więc świadczenia, o którym mowa w art. 86 ust. 1 pkt 4 p.s.w.
Skarga podlega uwzględnieniu, gdyż w ocenie Sądu objęte nią decyzje zostały wydane z mającym istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania, tj. naruszeniem art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 91 ust. 1 i ust. 3 p.s.w., co wyklucza uznanie zawartych w nich rozstrzygnięć za prawidłowe. Zdaniem Sądu, wniosek skarżącej o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów nie został prawidłowo rozpoznany.
Postępowanie w sprawie zakończonej wydaniem zaskarżonej decyzji zostało zainicjowane wnioskiem skarżącej o przyznanie jej świadczenia, o którym mowa w art. 86 ust. 1 pkt 4 p.s.w. – stypendium rektora - co determinowało prowadzenie postępowania w sprawie tego żądania w odniesieniu do treści art. 91 ust. 1 p.s.w., który określa przesłanki materialnoprawne jego przyznania. Zgodnie z tym przepisem, stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym. W świetle zasady wyrażonej w art. 91 ust. 3 p.s.w., stypendium to przyznaje się nie więcej niż 10% studentów na określonym kierunku studiów. Jeżeli liczba studentów jest mniejsza niż 10, stypendium rektora może być przyznane 1 studentowi.
Przyznanie świadczenia, o którym mowa w art. 86 ust. 1 pkt 4, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej (art. 86 ust. 2), co sprawia, że do podejmowanych decyzji w przedmiocie przyznania stypendium organy uczelni są obowiązane do odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.
Ponadto, zgodnie z art. 95 ust. 1 pkt 1 - 2 p.s.w., wysokość świadczenia, o którym mowa w art. 86 ust. 1 pkt 4, lub sposób jego ustalania oraz szczegółowe kryteria i tryb przyznawania świadczenia, o którym mowa w art. 86 ust. 1 pkt 4 [...] oraz sposób jego wypłacania określa Regulamin świadczeń dla studentów. Jako że w podstawie prawnej decyzji pierwszoinstancyjnej organ powołał się na § 3 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej dla studentów i doktorantów [...], Sąd zwrócił się do pełnomocnika organu o uzupełnienie akt sprawy o przedmiotowy Regulamin, w jego wersji obowiązującej w dacie wydawania zaskarżonych decyzji. Z § 3 ust. 3 przedstawionego Sądowi Regulaminu wynika, że środki z dotacji przeznaczone na stypendium Rektora przyznawane są w liczbie nie większej niż 10% liczby studentów każdego roku studiów prowadzonego na uczelni (na semestr zimowy i letni odpowiednio stan na 1 października i 1 marca każdego roku akademickiego). Świadczenie tytułem stypendium Rektora przyznawane jest na wniosek studenta przez UKS (§ 5 ust. 1 Regulaminu); studentowi w terminie 14 dni od otrzymania decyzji Komisji Stypendialnej przysługuje za jej pośrednictwem odwołanie do Odwoławczej Komisji Stypendialnej (§ 5 ust. 3).
Szczegółowe zasady przyznawania stypendium rektora dla najlepszych studentów określają postanowienia zawarte w Dziale VI Regulaminu. Jeśli chodzi o materialnoprawne przesłanki przyznania tego stypendium, to w § 19 ust. 1 Regulamin przyjęto, że stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymać student, który uzyskał za pełny semestr studiów wyróżniające wyniki w nauce lub, poza wyróżniającymi wynikami w nauce, posiada zdobyte w ubiegłym semestrze osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie na poziomie co najmniej krajowym. Za średnią lub za osiągnięcia przyznawane są punkty zgodnie z załącznikiem nr 5.
W Regulaminie przyjęto zarazem, że przez wyróżniające wyniki w nauce należy rozumieć średnią podaną w zarządzeniu Uczelnianej Komisji Stypendialnej. Średnia wyliczana jest zgodnie z Regulaminem Liczenia Średniej (§ 19 ust. 2 Regulaminu).
Regulamin stanowi ponadto, że na podstawie złożonych wniosków tworzona jest lista rankingowa, z której maksymalnie 10% studentów danego kierunku z najwyższą punktacją otrzyma stypendium rektora (§ 20 ust. 1 Regulaminu).
Warunkiem ubiegania się o stypendium rektora dla najlepszych studentów z tytułu wyróżniających wyników w nauce jest uzyskanie w poprzednim semestrze średniej ocen nie niższej niż średnia określona w zarządzeniu UKS dotyczącym organizacji składania, przyjmowania i rozpatrywania wniosków oraz brak jakichkolwiek niezaliczonych przedmiotów z ubiegłych semestrów (tak zaliczeń, jak i egzaminów) - § 22 ust. 1 Regulaminu.
Posiadanie średniej równej bądź wyższej niż średnia określona w zarządzeniu UKS dotyczącym organizacji składania, przyjmowania i rozpatrywania wniosków oraz spełnienie pozostałych warunków potrzebnych do ubiegania się o stypendium nie jest jednoznaczne z otrzymaniem prawa do stypendium (§ 22 ust. 3 Regulaminu).
Zgodnie zaś z § 21 ust. 1 Regulaminu, stypendium rektora dla najlepszych studentów można utrzymać nie wcześniej, niż po ukończeniu pierwszego semestru studiów.
Mając zatem na uwadze treść art. 91 ust. 1 p.s.w. jak i ww. przepisów Regulaminu przyjąć należy, że podstawowym warunkiem uzyskania stypendium rektora [...] dla najlepszych studentów jest: 1) uzyskanie wyróżniającego wyniku w nauce przez co należy rozumieć średnią podaną w zarządzeniu Uczelnianej Komisji Stypendialnej, wyliczaną zgodnie z Regulaminem Liczenia Średniej (§ 19 ust. 2 Regulaminu); 2) uzyskanie wyróżniającego wyniku w nauce (j.w.) oraz posiadanie zdobytych w ubiegłym semestrze osiągnięć naukowych, artystycznych lub wysokich wyników sportowych we współzawodnictwie na poziomie co najmniej krajowym.
Jednakże, samo posiadanie średniej równej bądź wyższej niż średnia określona w zarządzeniu UKS dotyczącym organizacji składania, przyjmowania i rozpatrywania wniosków oraz spełnienie pozostałych warunków potrzebnych do ubiegania się o stypendium nie jest jednoznaczne z otrzymaniem prawa do stypendium (§ 22 ust. 3 Regulaminu). Kolejnym bowiem etapem wyłaniania osób, które otrzymają stypendium jest utworzenie listy rankingowej, o której mowa w § 20 ust. 1 Regulaminu. W przypadku wniosku studenta złożonego w oparciu o przesłankę "wyróżniającego wyniku w nauce" warunkiem umieszczenia danego studenta na liście rankingowej jest osiągnięcie przez niego średniej ocen podanej w zarządzeniu Uczelnianej Komisji Stypendialnej lub wyższej. Poza osobami posiadającymi "wyróżniające wyniki w nauce" w rozumieniu § 19 ust. 2 Regulaminu, na liście rankingowej umieszczane są ponadto osoby legitymujące się osiągnięciami naukowymi, artystycznymi lub wysokimi wynikami sportowymi we współzawodnictwie na poziomie co najmniej krajowym.
Następnym etapem postępowania w sprawie przyznania stypendium rektora jest przyznanie każdej z osób umieszczonych na liście – odpowiednio za średnią lub za osiągnięcia – punktów zgodnie z załącznikiem nr 5 do Regulaminu (§ 19 ust. 1 zdanie drugie Regulaminu). Następnie, spośród grupy tych osób, obejmującej łącznie osoby uprawnione na zasadzie "wyróżniającego wyniku w nauce" jak i zasadzie "osiągnięć", maksymalne 10 % studentów danego roku z najwyższą punktacją może otrzymać stypendium rektora, zgodnie z art. 91 ust. 3 p.s.w. i § 3 ust. 3 Regulaminu. Sąd za zasadne uznaje podkreślić przy tym, że z uwagi na to, iż ustawodawca przewidział jedynie górny pułap 10% liczby studentów na danym kierunku, którzy mogą uzyskać stypendium rektora, nie jest wykluczone ustalenia przez rektora innego - niższego współczynnika w celu ustalenia ilości uprawnionych do tego świadczenia studentów (zob. prawomocny wyrok WSA w Poznaniu z 13 maja 2021 r. IV SA/Po 257/21 oraz prawomocny wyrok WSA w Gdańsku z 25 lutego 2021 r. III SA/Gd 569/20). Limitowanie liczby studentów, który finalnie otrzymają stypendium pozostawiono zatem uznaniu organu (por. prawomocny wyrok WSA w Olsztynie z 16 lutego 2023 r. II SA/Ol 35/23).
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy przypomnieć w pierwszym rzędzie należy, że skarżąca uprawnienie do otrzymania stypendium rektora dla najlepszych studentów [...] łączy ze średnią 4,74 uzyskaną po zaliczeniu drugiego semestru pierwszego roku studiów informatyki stacjonarnej. W odniesieniu do tej podstawy faktycznej żądania skarżącej, Sąd stwierdza, że jest ona wadliwa, gdyż wskazywana przez stronę średnia 4,74, jak wynika z załączonego do akt sprawy Raportu o wynikach w nauce opracowanego na podstawie albumu nr 24301, jest średnią skarżącej za ostatni rok studiów. Tymczasem, zgodnie z § 19 ust. 1 oraz § 22 ust. 1 Regulaminu, wyznacznikiem zakwalifikowania danej osoby jako studenta uprawnionego do ubiegania się o stypendium rektora jest osiągnięcie wyróżniającego wyniku w nauce uzyskanego za pełny semestr studiów, co mając na względzie, organy decydujące o sytuacji prawnej skarżącej w tej sprawie powinny swoje rozstrzygnięcia odnosić do uzyskanej przez nią średniej ocen za ostatni semestr (tj. II semestr pierwszego roku studiów) wynoszącej 4,69.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że na gruncie tej sprawy kluczowe było w związku z tym ustalenie, czy uzyskana przez skarżącą średnia 4,69 jest średnią podaną w zarządzeniu Uczelnianej Komisji Stypendialnej, o którym mowa w § 19 ust. 2 Regulaminu, lub wyższą, co nakazywałoby umieścić skarżącą na liście rankingowej, a ponadto ustalenie, czy zajęta przez nią pozycja na tej liście plasuje ją w gronie 10% studentów danego kierunku z najwyższą punktacją, którym zgodnie z § 20 ust. 1 Regulaminu można przyznać stypendium rektora. W przypadku ustalenia, że skarżąca mieści się w limicie 10% studentów uprawnionych, z uwagi na brzmienie art. 91 ust. 3 p.s.w., decyzja odmawiająca przyznania stypendium rektora powinna zaś wskazywać czytelne kryteria, w oparciu o które rozstrzygnięcie takie zostało podjęte, a więc wskazywać, jaki współczynnik niższy niż 10% i z jakich względów w tej konkretnej procedurze stypendialnej przyjęto. Jak wskazano bowiem powyżej, określenie liczby studentów, który finalnie otrzymają stypendium rektora pozostawiono uznaniu organu, zaś Sąd zaznacza, że jako że wydawanie decyzji opartych na uznaniu administracyjnym nie może oznaczać dowolności czy arbitralności, wydanie rozstrzygnięcia uznaniowego wymaga jego szczegółowego uzasadnienia, bowiem kluczowym elementem, który bierze pod uwagę sąd w toku kontroli wypełniania władzy w formule uznania administracyjnego jest motywacja leżąca u podstaw takiego rozstrzygnięcia. Powinnością sądu jest weryfikacja legalności decyzji w jej całokształcie, z uwzględnieniem wszystkich przepisów prawa regulujących czynności organu administracji (zob. wyrok NSA z 2 kwietnia 2023 r. w sprawie o sygn. I GSK 794/19).
Analiza uzasadnień objętych skargą decyzji dowodzi, że wskazane powyżej kwestie nie zostały w sprawie wyjaśnione, a sposób procedowania przez organy w tej sprawie wskazuje, że ich działanie nie odpowiada przepisom Działu VI Regulaminu, a więc aktu, w którym w oparciu o delegację ustawową (art. 95 ust. 1 p.s.w.) ustalono szczegółowe kryteria i tryb przyznawania świadczeń studentom [...]. Sąd stwierdza, że uzasadnienie decyzji USK sprowadza się do powołania się na przepis art. 91 p.s.w., podany przez organ w brzmieniu nieodpowiadającym treści ww. przepisu ustawowego, oraz wskazania w odniesieniu do jego treści, że "po analizie dokumentacji załączonej do wniosku o przyznanie stypendium rektora stwierdzono, że wnioskodawczyni nie spełnia warunków przyznawania tego stypendium". Powyższe sugeruje, że UKS uznała, iż skarżąca nie spełnia materialnoprawnych kryteriów przyznania świadczenia, o które się ubiega. Na podstawie przedstawionych mu akt sprawy Sąd nie ma jednak możliwości dokonania poprawnej merytorycznie oceny powyższego stanowiska organu – nie wie bowiem, jaka średnia ocen pozwalała umieści studenta na liście rankingowej oraz jaki procent studentów był uprawniony do otrzymania stypendium.
Rozstrzygnięcie organu odwoławczego utrzymujące w mocy decyzję UKS uzasadnione zostało zaś wskazaniem, że wyczerpane zostały środki finansowe przeznaczone na ten cel, z powołaniem się na przepis art. 91 ust. 3 p.s.w. Każdy z organów orzekających w tej sprawie odmowę przyznania skarżącej stypendium powiązał zatem z innymi okolicznościami.
Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu, nie może zatem budzić żadnych wątpliwości, że kontrolowane w tej sprawie decyzje zostały wydane z istotnym naruszeniem art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 91 ust. 1 p.s.w., gdyż wbrew temu co podnosi organ w odpowiedzi na skargę, motywy, jakie stały za odmową przyznania skarżącej studentce stypendium rektora nie zostały w nich w żaden sposób należycie (czytelnie) wyjaśnione, w szczególności skarżąca nie dowiedziała się z nich, czy uzyskana przez nią średnia uzasadniała umieszczenie jej na liście rankingowej, a także to, z jakich względów nie znalazła się w określonym przez organ procencie studentów, którym stypendium przyznano. Przepis art. 107 § 3 k.p.a. wymaga zaś, aby uzasadnienie faktyczne decyzji w szczególności zawierało wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji, stanowiące jej obowiązkowy składnik, jest wyrazem prawidłowego przeprowadzenia przez organ procesu rozpoznawczego i dedukcyjnego w zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia sprawy. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła poznać tok rozumowania poprzedzającego wydanie rozstrzygnięcia oraz zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Niezrealizowanie dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. i brak właściwego uzasadnienia decyzji narusza zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd zaskarżonej decyzji. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje ponadto możliwość pełnej i merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym. Motywy, jakimi kierowano się przy wydaniu decyzji, muszą zatem wprost wynikać z jej uzasadnienia, umożliwiając sądowi administracyjnemu kontrolę prawidłowości działań organu, które doprowadziły do jej wydania. Na gruncie tej sprawy zadaniu temu organy obu instancji nie sprostały. W praworządnym państwie prawa sytuacja, w której podmiot ubiegający się o określone świadczenie w decyzji rozstrzygającej o odmowie przyznania mu tego świadczenia nie odnajduje sprecyzowanych powodów podjętego rozstrzygnięcia, odniesionych do mających zastosowanie w danej sprawie przepisów prawa materialnego, nie może być akceptowana. Przepis art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. obliguje organ do sprecyzowania, z czego wywodzi daną przesłankę odmowy przyznania świadczenia i w czym znajduje ona uzasadnienie. Decyzja powinna wskazywać ustalony przez organ administracyjny stan faktyczny, określać przesłanki zastosowania tej a nie innej kwalifikacji prawnej i ustalać jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają konkretnym fragmentom normy prawnej zastosowanej w sprawie. Na gruncie tej sprawy niewątpliwie organy z zadania tego się nie wywiązały w sposób prawidłowy, kontrolowane w tej sprawie decyzje nie zawierają wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności, a więc nie spełniają wymogów wskazanych w powołanym wyżej przepisie, a naruszenie to ma, zdaniem Sądu, istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienia objętych skargą decyzji, nie spełniając wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a., nie pozwalają na obronę interesu skarżącej, pozbawiając ją podstawowej wiedzy dotyczącej przyczyn odmowy przyznania jej stypendium, a ponadto nie pozwalają na przeprowadzenie przez sąd skutecznej kontroli ich legalności.
Wadliwość zaskarżonych decyzji łączyć też należy w tej sprawie z mającymi istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniami przepisów postępowania - art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., bowiem akta sprawy wskazują na brak jakiegokolwiek powiązania treści wydanych rozstrzygnięć o odmowie przyznania stypendium z ustaleniami dotyczącymi tego, czy skarżąca osiągnęła wyróżniające wyniki w nauce w rozumieniu § 19 ust. 2 Regulaminu i czy znalazła się w gronie 10% studentów z najwyższą punktacją. Podkreślić trzeba, że uzasadniając swoje rozstrzygnięcia organy nie odwołały się do treści zarządzenia Uczelnianej Komisji Stypendialnej, o którym mowa w § 19 ust. 2 Regulaminu, co nie pozwala przyjąć, że było ono brane pod uwagę przy rozstrzyganiu sprawy. Zarządzenia tego nie ma w aktach sprawy. Sąd stwierdza zarazem, że przedstawione mu akta sprawy zawierają wiadomość e-mail wysłaną studentom w dniu 29 grudnia 2022 r. z Dziekanatu Uczelni, wedle której treści, jej załącznikami są decyzje organu I instancji w sprawie stypendiów - zarówno odmowne, jak i pozytywne. W treści przedmiotowego emaila poinformowano studentów o środkach odwoławczych od przesłanych decyzji, podając, że przysługuje od nich wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a w jej końcowej części poinformowano, że "Progi średniej do stypendium na każdym kierunku będą dostępne w ciągu kilku tygodni na stronie". Także zatem w odniesieniu do tej informacji Sąd stwierdza, że istnieją poważne wątpliwości w tej sprawie co do tego, w oparciu o jakie kryteria materialnoprawne decyzją pierwszoinstancyjną odmówiono skarżącej przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów, w szczególności czy nastąpiło to z uwzględnieniem treści zarządzenia ustalającego progi średniej. Należy zauważyć, że wynikająca z treści tego emaila praktyka Uczelni polegająca na udostępnieniu progów średniej kilka tygodni po dacie doręczenia decyzji w sprawie stypendium, od której w świetle § 5 ust. 3 Regulaminu przysługuje odwołanie (a nie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak błędnie przyjmują organy) wnoszone w terminie 14 dni, uniemożliwia studentom, który otrzymali decyzje odmowne efektywne wniesienia środka odwoławczego, jeśli w dacie wnoszenia odwołania nie posiadają oni wiedzy o średniej ocen określonej przez UKS w przedmiotowym zarządzeniu. Do okoliczności tej organy zobowiązane będą się odnieść w toku ponownego rozpoznania sprawy, zważywszy, że w świetle zacytowanego powyżej § 22 ust. 1 Regulaminu, uzyskanie średniej ocen nie niższej niż średnia określona w zarządzeniu UKS jest warunkiem ubiegania się o stypendium rektora.
Wątpliwości o których mowa powyżej, pogłębia dodatkowo stanowisko organu przedstawione w odpowiedzi na skargę. Zauważyć bowiem trzeba, że dopiero w powyższym piśmie procesowym organu można odnaleźć pogłębione argumentacyjnie stanowisko UOKS, w ramach którego organ ten wyjaśnił, że choć skarżąca uzyskała średnią 4,69, która uplasowała ją na liście rankingowej dla kierunku studiów na siódmym miejscu, co stanowi o tym, że skarżąca znalazła się w grupie 10 % studentów, którym zgodnie z ustawą można przyznać stypendium, to zarazem, jak wskazał organ, "postanowiono przyznać stypendium rektora czterem osobom z czterech pierwszych miejsc rankingu i wykazujących średnią 4,80 i większą.". Sąd wskazuje, że stwierdzonych braków decyzji UKS i UOKS powyższe wyjaśnienia organu udzielone w odpowiedzi na skargę nie konwalidują. Wyjaśnienia te Sąd uznaje za nieskuteczne i nie wpływające na wynik sprawy z racji tego, że przedmiotem kontroli sądu administracyjnego jest akt wydany w postępowaniu administracyjnym rozstrzygający o sytuacji prawnej danego podmiotu, a wyjaśnienie organu zawarte w odpowiedzi na skargę nie zastępuje uzasadnienia prawnego decyzji administracyjnej. Przyjęcie odmiennego założenia pozbawiłoby stronę możliwości podniesienia zarzutów wobec ustaleń i ocen organu i skutkowałoby tym, że sąd kontrolowałby odpowiedź na skargę zamiast decyzję. W orzecznictwie trafnie podnosi się z tego względu, że odpowiedź na skargę nie może, jako pismo procesowe, być traktowana jako uzupełnienie istotnych braków aktu administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ orzekający powinien odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych lub ocen prawnych, które powinny znaleźć się w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Przedmiotem kontroli sądu nie są bowiem wywody zawarte w odpowiedzi na skargę, lecz prawidłowość wydanego przez organ aktu (por. prawomocny wyrok WSA w Łodzi z 13 kwietnia 2022 r. III SA/Łd 970/21).
Odnosząc się do kwestii rozdysponowania środków przeznaczonych na stypendium rektora, a więc okoliczności przywołanej przez UOKS dla uzasadnienia utrzymania w mocy decyzji pierwszoinstacyjnej, Sąd zauważa, że o ile w orzecznictwie sądowym prezentowane są poglądy, w ramach których nie wyklucza się jako powodu odmowy przyznania osobom studiującym prawa do przysługujących im świadczeń - mimo spełnienia kryteriów do ich uzyskania - wyczerpania środków przeznaczonych na ich realizację, to zarazem w judykaturze trafnie przyjmuje się, że stanowiska tego nie można jednak poczytywać jako bezwzględnej zasady determinującej rozstrzygnięcie w każdym takim przypadku, gdyż jego akceptacja prowadziłaby do nieuzasadnionego przerzucenia na studenta uprawnionego do otrzymania stypendium pełnych konsekwencji wadliwego działania organów Uczelni. Sąd wskazuje, że w całości podziela stanowisko wyrażone odnośnie do tej kwestii w prawomocnym wyroku WSA w Rzeszowie z 9 czerwca 2020 r. sygn. II SA/Rz 181/20, w którym jako wadliwą i sprzeczną z prawem Sąd ocenił praktykę Uczelni skutkującą rozdysponowaniem i wypłatą przeznaczonych na stypendia środków przed rozpatrzeniem odwołań wniesionych od decyzji organu I instancji. Takie działania Sąd słusznie uznał jako przedwczesne, podkreślając, że obowiązkiem organu było powstrzymanie się z nimi do czasu, gdy wszystkie decyzje w sprawie przyznania /odmowy przyznania/ stypendium rektora staną się przynajmniej ostateczne. Powyższy wniosek Sądu opierał się na trafnym zauważeniu, że działania te skutkują nierównym traktowaniem studentów ubiegających się o przyznanie stypendium rektora, czyniąc postępowanie odwoławcze iluzorycznym i w rzeczywistości ograniczają je do pierwszej instancji, gdy tymczasem - zgodnie z art. 15 k.p.a. - zasadą jest dwuinstancyjność postępowania administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wypłacenie stypendiów studentom, którzy otrzymali decyzje pozytywne, przed rozpatrzeniem spraw studentów, którzy otrzymali decyzje negatywne i złożyli od nich odwołania, również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego postrzegane jest naruszające zasadę sprawiedliwości i zasadę zaufania do władzy publicznej, które znajdują podstawę w przepisach Konstytucji RP (art. 2) i są powtórzone w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego (zob. wyrok NSA z 6 czerwca 2019 r. I OSK 2461/18 - LEX nr 2718131).
Sąd stwierdza, że z uwagi na opisane powyżej uwarunkowania faktyczne tej sprawy za przedwczesne w aktualnych jej realiach uznaje wypowiadanie się co do tego, czy skarżącej powinno zostać przyznane stypendium rektora dla najlepszych studentów, gdyż w świetle przeanalizowanych przez Sąd przepisów p.s.w. i Regulaminu, mających zastosowanie w tej sprawie, uznać należało, że istota sprawy nie została dostatecznie przez organy wyjaśniona. Stanowiska organów ujawnione w kontrolowanych decyzjach Sąd uznaje za wadliwe, z uwagi na to, że pozbawione są warstwy argumentacyjnej powiązanej z przepisami prawa regulującymi czynności organów w tej sprawie oraz przepisami materialnoprawnymi, które powinny mieć w niej zastosowanie. Decyzje te Sąd uznaje za podjęte z naruszeniem zasad wynikających z Regulaminu i nieznajdujące wsparcia w materiale dowodowym sprawy, mając na uwadze, że wydane zostały bez dokonania kluczowych ustaleń w tej sprawie, a więc dotyczących następujących okoliczności: 1) jaka średnia ustalona zarządzeniem Uczelnianej Komisji Stypendialnej, o którym mowa w § 19 ust. 2 Regulaminu, uprawniała do wpisania studenta [...] na listę rankingową, 2) czy skarżąca z uzyskaną średnią 4,69 znalazła się na tej liście, a jeśli tak, z jaką punktacją, 3) czy uzyskana punktacja pozwalała umieścić skarżącą w gronie 10% studentów danego kierunku z najlepszą punktacją, a jeśli tak, to 4) jakie względy spowodowały, że rektor zdecydował się przyznać stypendium mniej niż 10% uprawnionych studentów. Ustalenia te powinny znajdować oparcie w dokumentacji, na podstawie której zostaną przyjęte, obejmującej, m.in., zarządzenie Uczelnianej Komisji Stypendialnej, o którym mowa w § 19 ust. 2 Regulaminu oraz załącznik nr 5 do Regulaminu, określający zasady przyznawania punktów. Sąd za zasadne uznaje przypomnieć, że wszystkie dokumenty, w oparciu o które organy podejmują decyzję administracyjną, powinny zostać włączone do akt sprawy, w celu umożliwienia stronie ustosunkowanie się do nich, zaś Sądowi dokonanie na ich podstawie weryfikacji zastosowanych przez organów przepisów materialnoprawnych. Nie sposób bowiem uznać, że dokonanie prawidłowej oceny dotyczącej spełnienia przez skarżącą warunków otrzymania świadczenia będącego przedmiotem postępowania jest bez nich możliwe, skoro pozostają one w ścisłym związku z powołanymi powyżej przepisami prawa materialnego determinującymi zakres postępowania dowodowego i wyjaśniającego w tej sprawie. W ocenie Sądu, kontrolowane decyzje wydane zostały ponadto z naruszeniem wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania oraz zaufania do organów uczelni (art. 8 k.p.a.), jako że strona składając wniosek o przyznanie stypendium miała prawo, w świetle art. 107 § 3 k.p.a., oczekiwać, że w wydanych decyzjach otrzyma wyczerpujące uzasadnienie przyczyn negatywnego dla niej rozstrzygnięcia.
Z przedstawionych powyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę uwzględnił, co prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej: p.p.s.a., jako wydanych z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 91 ust. 1 i 3 p.s.w. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z przedstawionych powyżej rozważań i zawartej w nich oceny prawnej wiążącej organy w niniejszej sprawie, stosownie do art. 153 p.p.s.a. Sprowadzają się one do nakazania UKS, aby ponownie rozpatrzyła wniosek skarżącej, w oparciu o zasady wynikające z przepisów art. 91 p.s.w. oraz stosownych przepisów Regulaminu i podjęła rozstrzygnięcie w sprawie tego wniosku odpowiadające opisanym powyżej szczegółowo wymogom wskazanym w art. 107 § 3 k.p.a.
O kosztach postępowania obejmujących uiszczony przez skarżącą wpis od skargi Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.