VII SA/WA 1494/22

VII SA/Wa 1494/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-06-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-07-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Mirosław Montowski /przewodniczący/
Nina Beczek /sprawozdawca/
Tomasz Wykowski
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Montowski Sędziowie sędzia WSA Tomasz Wykowski asesor WSA Nina Beczek (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi J. K., J. K1., A. K. i P. K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 kwietnia 2022 r. nr 727/2022 w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę.
Uzasadnienie
Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z 26 kwietnia 2022 r. nr 727/2022 utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z [...] października 2021 r. nr [...], mocą którego nałożono na E. K. grzywnę w kwocie 177.314,83 zł + 68 zł (koszty egzekucyjne) w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji organu powiatowego z [...] sierpnia 2013 r. nr [...] nakazującej J. K. dokonanie rozbiórki budynku gospodarczego-garażowego o wymiarach 16,55 m x 10,20 m i 2,17 m x 2,13 m (powierzchnia zabudowy 173,43 m2), realizowanego na urządzeniach melioracji wodnych, bez wymaganego pozwolenia na budowę, na działce nr ewid. [...] położonej w miejscowości O., gm. N. W postanowieniu zakreślono termin uiszczenia grzywny do dnia 29.04.2022 r.
PINB w S w uzasadnieniu powyższego postanowienia wyjaśnił, że obowiązek określony w tytule wykonawczym nr [...] z [...].11.2020 r. polega na rozbiórce budynku gospodarczego-garażowego o wymiarach 16,55m x 10,20m i 2,17m x 2,13m (powierzchnia zabudowy 173,43m2), realizowanego na urządzeniach melioracji wodnych, bez wymaganego pozwolenia na budowę, na działce nr ewid. [...] położonej w miejscowości O., gm. N. Przedmiotowy obowiązek wynika z decyzji wydanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. w dniu [...].08.2013 r. nr [...]. Decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w dniu 19.10.2015 r. nr 1743/2015. Skargę na decyzję MWINB oddalił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10.01.2017 r., sygn.. akt. VII SA/Wa 2873/15. Skargę kasacyjną od wyroku WSA oddalił Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21.02.2019 r., sygn. akt II OSK 876/17. Decyzją z 29.07.2019 r. znak: DON.7200.63.2017.JSK Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji MWINB z 19.10.2015 r.
Następnie PINB wskazał, że podczas kontroli przeprowadzonych w dniach 4.04.2017 r. oraz 8.01.2018 r. stwierdzono, że nie dokonano rozbiórki opisanego wyżej budynku gospodarczego-garażowego. Podczas próby przeprowadzenia kontroli w dniu 24.09.2019 r. E. K. polecił kontrolującym opuścić posesję. Podjęto próbę wykonania dokumentacji spoza terenu działki, której zaniechano z powodu wchodzenia w kadr i protestów E. K. Kontrolujący poprosili o asystę w przeprowadzeniu czynności służbowych policjantów z Posterunku Policji w N. Mimo obecności policji E. K. nie zezwolił na żadne czynności kontrolne, jak również na wykonywanie dokumentacji fotograficznej. Po długiej wymianie zdań między E. K. a policją inspektorzy PINB wykonali 3 zdjęcia obiektów budowlanych spoza granic posesji - dokumentację fotograficzną wykonano z drogi, przy której położona jest posesja. Odstąpiono od dalszych czynności kontrolnych ze względu na nieodpowiedni sposób zachowania E. K. Na podstawie optycznych spostrzeżeń stwierdzono, że obiekt nie został rozebrany. E. K. zawiadamiany był o kontrolach zaplanowanych na dzień 19.11.2019 r. oraz 14.09.2020 r. Po przybyciu na miejsce kontroli w w/w dniach stwierdzono, że brama posesji jest zamknięta, a na terenie działki [...] nie stwierdzono przebywania żadnych osób. Za zgodą właścicielki działki [...] wykonano dokumentację fotograficzną z terenu działki [...]. Podczas obu prób przeprowadzenia kontroli stwierdzono, że nie dokonano rozbiórki obiektu. W dniu 22.04.2021 r. po przybyciu na miejsce kontroli stwierdzono, że brama posesji jest otwarta, a na terenie działki [...] znajduje się zawiadomiony o kontroli właściciel E. K., który nakazał opuszczenie terenu działki. Podczas pobytu na terenie działki stwierdzono, że budynek gospodarczo-garażowy o wymiarach 16,55m x 10,20m i 2,17m x 2,13m (powierzchnia zabudowy 173,43 m2) nie został rozebrany. Dalszych czynności kontrolnych nie przeprowadzono z uwagi na to, że E. K. wyprosił przedstawicieli PINB z terenu działki. Wobec powyższego kontrolujący udali się na teren działki sąsiedniej nr [...], gdzie uzyskali zgodę na wykonanie zdjęć z terenu działki [...] od córki właścicielki.
PINB podał, że obowiązek rozbiórki obiektu stał się wymagalny w dniu 29.10.2015 r. Upomnieniem nr 1/2020 z 23.01.2020 r. E. K. został wezwany do wykonania nałożonego obowiązku. Upomnienie zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 4.02.2020 r. W przedmiotowym upomnieniu w związku ze zmianą właściciela obiektu organ poinformował E. K., że nowy właściciel obiektu jest następcą prawnym poprzedniego właściciela i wchodzi w prawa i obowiązki wiążące się z tą nieruchomością, a decyzja o nakazie rozbiórki nie utraciła mocy prawnej w związku ze zmianą właściciela budynku i podlega wykonaniu. Zgodnie z art. 28a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2020 r. poz. 1427 z późn. zm.) w przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Zastosowanie dalszych środków egzekucyjnych może jednak nastąpić po wystawieniu przez wierzyciela nowego tytułu wykonawczego i skierowaniu go do organu egzekucyjnego wraz z urzędowym dokumentem wykazującym przejście dochodzonego obowiązku na następcę prawnego. W dniu 5.11.2020 r. skierowany został do E. K. tytuł wykonawczy nr [...] w celu wyegzekwowania obowiązku od zobowiązanego. Wobec niewykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym z 5.11.2020 r. PINB postanowieniem nr [...] nałożył na E. K. grzywnę w kwocie 173.846 zł oraz 68 zł kosztów egzekucyjnych. Postanowieniem nr 1037/2021 wydanym w dniu 9.07.2021 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił powyższe postanowienie PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi egzekucyjnemu. Organ odwoławczy w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że termin dotyczący zarówno wpłacenia kwoty ustalonej grzywny w celu przymuszenia, jak i termin wykonania egzekwowanego obowiązku zostały określone nieadekwatnie do wysokości kwoty grzywny obciążającej zobowiązanego oraz organ powiatowy nie uzasadnił również z jakich powodów uznał, że termin wyznaczony na wykonanie obowiązku (tj. 23 dni od daty doręczenia postanowienia) jest zasadny w omawianej sprawie.
Następnie na dzień 31.08.2021 r. zaplanowana została kontrola na działce nr [...] położonej w miejscowości O., gm. N. w sprawie wykonania obowiązku rozbiórki spornego budynku gospodarczo-garażowego realizowanego na urządzeniach melioracji wodnych bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zawiadomienie o kontroli z 4.08.2021 r. E. K. odebrał 20.08.2021 r. W dniu kontroli brama posesji była zamknięta. Wykonano dokumentację fotograficzną z drogi gminnej. Stwierdzono, że nie dokonano rozbiórki budynku gospodarczo-garażowego. Wobec niewykonania obowiązku nałożonego na osobę zobowiązaną zasadne jest zastosowanie środka egzekucyjnego mającego na celu doprowadzenie do wykonania obowiązku. Ponadto w ocenie organu zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia uzasadnione jest dotychczasowymi działaniami zobowiązanego polegającymi między innymi na utrudnianiu czynności kontrolnych i nieudostępnianiu terenu nieruchomości. Zastosowanie wykonania zastępczego mogłoby prowadzić do kolejnych działań ze strony E. K. mających na celu utrudnienie dostępu do obiektów i w konsekwencji blokowanie zastępczego wykonania rozbiórki obiektu. Mając powyższe na uwadze oraz w związku z tym, że obowiązek dotyczy rozbiórki obiektu, w przedmiotowej sprawie najbardziej celowym będzie zastosowanie grzywny w celu przymuszenia, która najszybciej doprowadzi do wykonania nałożonego na zobowiązanego obowiązku i jednocześnie pozwoli na uniknięcie przez E. K. nadmiernych kosztów związanych z wykonaniem zastępczym, które wykonane byłoby na koszt zobowiązanego. Natomiast w przypadku grzywny w celu przymuszenia, to wyłącznie od zobowiązanego zależy czy poniesie koszty grzywny mając na uwadze brzmienie art. 125 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, że w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu oraz art. 126 tej ustawy, w świetle którego na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości. Państwowe organy egzekucyjne mogą zwrócić grzywnę po uzyskaniu zgody organu wyższego stopnia. PINB podał, że mając na uwadze wskazania zawarte w postanowieniu Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 9.07.2021 r. dotyczące terminu wykonania egzekwowanego obowiązku oraz terminu wpłacenia ustalonej grzywny organ, ponownie rozpatrując sprawę, ustalił półroczny termin na wykonanie powyższej czynności. W ocenie PINB półroczny termin na wykonanie obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym nr [...] z [...].11.2020 r. jest terminem w zupełności wystarczającym na wykonanie rozbiórki przedmiotowego obiektu nawet w przypadku złożenia zażalenia na niniejsze postanowienie. Zagrożenie grzywną znacznych rozmiarów ma skłonić E. K. do wykonania obowiązku, dlatego termin wpłacenia grzywny ustalony został tak jak termin wykonania obowiązku określony w postanowieniu.
Jednocześnie PINB wyjaśnił w jaki sposób wyliczył wysokość grzywny w kwocie 177.314,83 zł, ustalając - na podstawie art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - w następujący sposób: iloczyn powierzchni zabudowy obiektu objętego nakazem przymusowej rozbiórki i 1/5 ceny 1m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczenia premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych. Powierzchnia zabudowy budynku gospodarczego-garażowego objętego nakazem rozbiórki wynosi: 173,43m2. Wg komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 26 sierpnia 2021 r. w sprawie ceny 1m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za II kwartał 2021 r. – cena 1m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za II kwartał 2021 r. wyniosła 5.112 zł.
Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu zażalenia E. K., zaskarżonym do Sądu postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie PINB w S. z [...] października 2021 r. W ocenie organu odwoławczego PINB w S. zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przeprowadził przedmiotowe postępowanie egzekucyjne, a wydanie przez organ I instancji postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia było zasadne. Z akt i zażalenia jednoznacznie wynika, że zobowiązany nie wykonał obowiązku nałożonego na niego prawomocną i wykonalną decyzją z [...].08.2013 r. Wobec powyższego PINB w S. miał obowiązek zastosowania względem zobowiązanego środka egzekucyjnego - jednorazowej grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z powyższej decyzji w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Wobec powyższego organ egzekucyjny zastosował się do dyspozycji art. 122 § 2 powołanej ustawy, a także uzasadnił swoje stanowisko co do terminów wyznaczonych na wykonanie egzekwowanego obowiązku i wpłacenie kwoty grzywny w celu przymuszenia. Organ egzekucyjny uzasadnił również w sposób niebudzący wątpliwości kwotę, w jakiej ustalił wysokość przedmiotowej grzywny nałożonej na podstawie art. 121 § 4 i 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ocenie MWINB wysokość grzywny została prawidłowo obliczona przez organ powiatowy. Zdaniem organu II instancji PINB w S. właściwie zastosował w przedmiotowej sprawie środek egzekucyjny w postaci grzywny w celu przymuszenia wyjaśniając przy tym przesłanki, jakimi kierował się ustalając jej wysokość. Podkreślić należy, że innym poza grzywną środkiem egzekucyjnym możliwym do zastosowania w niniejszej sprawie jest zastępcze wykonanie egzekwowanego obowiązku na koszt i niebezpieczeństwo zobowiązanego, na co również wskazał organ powiatowy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W ocenie MWINB zasadnym było zastosowanie przez PINB w Sochaczewie dyspozycji art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przy obliczeniu kwoty grzywny w celu przymuszenia. Przedmiotowy budynek gospodarczy wypełnia definicję budynku zawartą w art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. Zdaniem MWINB, analiza dokumentacji zgromadzonej w przedmiotowej sprawie wykazała, że egzekwowany obowiązek nie został wykonany. PINB w S. wydając postanowienie w przedmiocie nałożenia grzywny działał zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i uzasadnił przy tym swoje stanowisko. PINB w S. prawidłowo podjął czynności egzekucyjne celem wyegzekwowania obowiązku nałożonego decyzją względem zobowiązanego. MWINB wskazać, że ewentualne odstąpienie od czynności egzekucyjnych może mieć miejsce jedynie w sytuacji całkowitego wykonania decyzji nakładającej obowiązek wynikający z przepisów Prawa budowlanego. Zarówno częściowe wykonanie obowiązku, jak i samo przystąpienie do jego realizacji nie stanowi przesłanki do zaniechania prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W niniejszej sprawie obowiązek nałożony decyzją nie został wykonany.
Postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego stało się przedmiotem skargi wniesionej przez E. K., który wniósł o uchylenie kwestionowanego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. W uzasadnieniu skargi podniósł, że w postępowaniu administracyjnym nie jest inwestorem, zaś zaskarżone postanowienie zostało zaadresowane do niego, ale w treści postanowienie jest na J. K., co narusza art. 156 kpa. W tych okolicznościach, zdaniem skarżącego nie był on i nie jest adresatem obowiązku podlegającego wykonaniu.
W odpowiedzi na skargę Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi.
W toku postępowania sądowego skarżący E. K. zmarł w dniu 20 marca 2023 r. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia 25 września 2024 r., sygn. akt [...] spadek po nim na podstawie ustawy nabyli żona J. K. oraz dzieci J1. K., A. K. i P. K. Wobec powyższego Sąd dalej prowadził niniejsze postępowanie sądowe z udziałem: J. K., J1. K., A. K. i P. K., którzy wstąpili w miejsce skarżącego E. K. jako jego następcy prawni.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa, zaś zastosowany środek egzekucyjny w postaci nałożenia grzywny w celu przymuszenia jest w okolicznościach przedmiotowej sprawy jedynym efektywnym środkiem prowadzącym bezpośrednio do wykonania obowiązku nałożonego decyzją PINB w S. z [...] sierpnia 2013 r. nr [...].
Niewątpliwie nałożenie grzywny w wysokości 177.314,83 zł w celu przymuszenia plus obciążenie kosztami egzekucyjnymi w kwocie 68 zł z uwagi na niewykonanie obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji administracyjnej jest surowym środkiem egzekucyjnym zmierzającym do wykonania danej decyzji, a więc zmierzającym do respektowania prawa. Zgodnie z art. 6 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, obecnie jest to Dz. U. z 2025 r. poz. 132), powoływanej dalej jako "upea", w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Zwrot "zobowiązany uchyla się od wykonania obowiązku" nie został ustawowo określony. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 lipca 2021 r., sygn. akt III OSK 547/21, dokonując analizy orzecznictwa odnoszącego się do tej problematyki stwierdził, że zwrot ten może być rozumiany na dwa sposoby. Można przyjąć, że zobowiązany uchyla się od wykonania obowiązku, jeżeli obowiązek stał się wymagalny, a zobowiązany nie podjął działań w celu jego wykonania. Tak też pojęcie to było rozumiane w starszym orzecznictwie, w którym wypowiadano pogląd, że wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych bezzwłocznie po upływie terminu wykonania obowiązku, wynikającego z decyzji lub z przepisu prawa (zob. wyrok NSA z 5 października 1999 r., IV SA 1502/97). Powyższy pogląd został podtrzymany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: wyrok NSA z 7 grudnia 2016 r., II FSK 3197/14). Analizowany zwrot może być również rozumiany jako nakładający na wierzyciela konieczność ustalenia, że zobowiązany uchyla się od obowiązku, tj. świadomie podejmuje działania lub odstępuje od określonych działań, zamierzając w ten sposób doprowadzić do stanu niewykonywania obowiązku. Określenie "uchyla się" wskazuje na to, że przesłanką podjęcia przez wierzyciela czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych jest nie tylko stwierdzenie niewykonania obowiązku, ale także stwierdzenie, że zobowiązany nie ma zamiaru przystąpić do wykonania obowiązku. Stan niewykonania obowiązku ma być zatem "zawiniony" przez zobowiązanego. Zobowiązany powinien przystąpić do wykonania obowiązku bezzwłocznie po tym, gdy obowiązek stał się wymagalny. Brak działań zobowiązanego świadczy wówczas o tym, że uchyla się on od wykonania obowiązku. Zdaniem Sądu rozpoznającego skargę pojęcie "uchylanie się od wykonania obowiązku" użyte w art. 6 § 1 upea powinno być rozumiane szeroko i stosowane elastycznie. Dokonując jego wykładni należy odnosić się do konkretnej sprawy i uwzględniać jej okoliczności faktyczne i prawne. Organ egzekucyjny ma obowiązek podjęcia czynności mających na celu przymusowe wykonanie obowiązku w każdym przypadku, gdy obowiązek jest wymagalny, a zobowiązany powstrzymuje się od jego wykonania. Zobowiązany uchyla się od wykonania obowiązku, jeżeli obowiązek stał się wymagalny, a zobowiązany nie podjął działań do jego wykonania. Przy czym za spełnienie obowiązku należy uznać jego wykonanie w całości, nie zaś częściowe jego wykonanie i podjęcie starań w celu realizacji tego obowiązku w przyszłości. Wykonalność aktu administracyjnego obejmuje wszystkie obowiązki określone przez właściwy organ administracyjny (zob. wyroki NSA z: 18 listopada 2009 r., II OSK 1820/08; 20 lutego 2018 r., I OSK 1988/17; 30 marca 2022 r., III FSK 440/21). Organy zasadne oceniły postawę zobowiązanego jako "uchylane się od wykonania obowiązku", co obligowało organ do uruchomienia środków prawnych niezbędnych do realizacji obowiązków wynikających z decyzji. Zasadą wynikającą z art. 6 § 1 upea jest bowiem zasada obligatoryjnego prowadzenia egzekucji administracyjnej (inaczej zasada prawnego obowiązku podjęcia odpowiednich kroków przez wierzyciela w celu wszczęcia egzekucji). Zgodnie z nią wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Oznacza to, że w sytuacji niewykonania określonych obowiązków przez zobowiązanego – co niewątpliwie miało miejsce w przedmiotowej sprawie – wierzyciel nie może kierować się własnym uznaniem czy wszczynać egzekucję, ale ciąży na nim taki obowiązek (zob. wyrok NSA z 17 czerwca 2025 r., II OSK 214/23). Nałożony na skarżącego obowiązek, nie został wykonany do dnia wszczęcia postępowania egzekucyjnego - pomimo, że decyzja zobowiązująca stała się ostateczna i wykonalna. Uwzględniając brak działań w celu realizacji egzekwowanej decyzji z [...] sierpnia 2013 r., od ostateczności decyzji upłynęło prawie dziesięć lat. Sam skarżący nie wskazywał, aby podjął jakiekolwiek czynności celem wykonania decyzji. Skarżącemu należało przypisać uchylanie się od wykonania obowiązku nałożonego powyższą decyzją. Tym samym zasadne było nałożenie na zobowiązanego grzywny w celu przymuszenia. W tym miejscu należy wyjaśnić, że z materiału aktowego sprawy wynika - wbrew twierdzeniom skargi – że zarówno zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie organu I instancji z [...] października 2021 r. dotyczyły E. K. i do niego skierowane zostały wymienione postanowienia. Odbiór postanowienia organu I instancji z [...] października 2021 r. pokwitował pełnoletni domownik J. K. – żona, co wynika z wyjaśnień Poczty Polskiej S.A. z 6 i 13 kwietnia 2022 r. (k. 10-11 akt administracyjnych). Jednocześnie wskazać trzeba, że w postępowaniu w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia niedopuszczalne jest kwestionowanie zasadności nałożonego na zobowiązanego obowiązku, gdyż ten wynika z decyzji ostatecznej – podjętej w ramach innego postępowania. Przepis art. 29 § 1 upea zobowiązuje organ do zbadania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej, która obejmuje ustalenie czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, tytuł wykonawczy został prawidłowo wystawiony i czy zostało doręczone upomnienie. W kwestii dopuszczalności egzekucji badaniu podlega dopuszczalność wszczęcia egzekucji (okoliczności, które muszą być spełnione, aby organ egzekucyjny mógł przystąpić do egzekucji) oraz dopuszczalność jej prowadzenia (okoliczności, których istnienie jest warunkiem prowadzenia egzekucji lub wystąpienie, których uniemożliwia prowadzenie egzekucji). W postępowaniu egzekucyjnym nie dokonuje się natomiast merytorycznej oceny decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego, w tym wypadku decyzji o nakazie rozbiórki budynku gospodarczego-garażowego. W myśl art. 29 § 1 upea, organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, tylko w takim zakresie o jakim wyżej była mowa. Organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Również i sąd administracyjny w ramach kontroli legalności postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia nie może dokonywać badania i oceny prawidłowości obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne prowadzone było przeciwko E. K., który w tytule wykonawczym z [...] listopada 2020 r. nr [...] określony został jako zobowiązany, w oparciu o decyzję PINB w S. z [...] sierpnia 2013 r. nr [...] nakładającą na skarżącego obowiązek wykonania rozbiórki budynku gospodarczego-garażowego. Skarga na powyższą decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 2873/15, natomiast skarga kasacyjna od powyższego wyroku została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 876/17. Upomnieniem z 23 stycznia 2020 r. nr 1/2020 Emil Kowalik został wezwany do wykonania nałożonego obowiązku. Upomnienie zostało doręczone zobowiązanemu 4 lutego 2020 r. Przepisy upea w przypadku obowiązków o charakterze niepieniężnym dopuszczają stosowanie dwóch środków egzekucyjnych, tj. grzywnę w celu przymuszenia oraz wykonanie zastępcze. Z zasady postępowania egzekucyjnego określonej w art. 7 § 2 (zasady racjonalnego działania) wynika, że organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Z art. 119 § 1 upea wynika, że grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (art. 119 § 2 upea).
Zdaniem Sądu organy dokonały właściwego wyboru środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia, jak też niewadliwie określiły wysokość nałożonej grzywny, dokonany wybór umotywowały w uzasadnieniach rozstrzygnięć. Poczynione ustalenia oraz dokonane oceny nie noszą cech dowolności. Wskazać należy, że nałożenie grzywny w celu przymuszenia nie powoduje powstania po stronie zobowiązanego żadnych dodatkowych kosztów, a w razie wykonania obowiązku grzywna podlega albo zwrotowi (art. 126 upea), albo, gdy nie została zapłacona lub ściągnięta, podlega umorzeniu (art. 125 § 1 upea). To od zobowiązanego zależy, czy wykona nałożony obowiązek, a w konsekwencji, czy poniesie koszty nałożonej grzywny. Wykonanie zastępcze, które jest alternatywą, wiązałoby się z większą dolegliwością dla skarżącego. Polega ono bowiem na wykonaniu nałożonego obowiązku przez inny podmiot na zlecenie organu egzekucyjnego i na koszt i niebezpieczeństwo zobowiązanego. Grzywna w celu przymuszenia jest łagodniejszym środkiem egzekucyjnym. Anturaż sprawy wskazuje, że organy prawidłowo dokonały wyboru środka przymusu w postaci grzywny i należycie umotywowały swoje stanowisko co do jego zastosowania oraz w prawidłowej wysokości ustaliły wysokość grzywny na podstawie art. 121 § 4 i 5 upea. Zgodnie bowiem z tym ostatnim przepisem, jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa (§ 4). Wysokość grzywny, o której mowa w § 4, stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych (§ 5).
Z powyższych względów, oceniając zaskarżone postanowienie w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącego zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organowi odwoławczemu zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności wydanego w sprawie postanowienia, bowiem w rozpoznawanej sprawie, organ odwoławczy, wydając zaskarżone postanowienie, dokonał merytorycznego rozpatrzenia sprawy i wszechstronnej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, a wnioski z niej wypływające znalazły odzwierciedlenie w szczegółowym uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia, które spełnia wszelkie wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 kpa.
Z przedstawionych względów Sąd oddalił skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.). Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 tej ustawy.
Jednocześnie Sąd wskazuje, że powołane orzeczenia w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).