VII SA/WA 1480/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2025-07-24
NSAbudowlaneWysokawsa
pozwolenie na budowęrozbudowaprojekt budowlanyprawo budowlanepostępowanie administracyjnezmiana stanu faktycznegozasada związania sądukontrola sądowauchylenie decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego, uznając, że organ nie wykazał istotnej zmiany stanu faktycznego uzasadniającej odstąpienie od wcześniejszego prawomocnego wyroku sądu.

Sprawa dotyczyła sprzeciwu inwestora A. G. od decyzji Wojewody Mazowieckiego, która uchyliła decyzję Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na rozbudowę. Wojewoda uzasadnił swoją decyzję rzekomym podziałem działki i przejęciem jej części przez miasto, co miało stanowić zmianę stanu faktycznego i prawnego. Sąd uchylił decyzję Wojewody, stwierdzając, że organ nie wykazał w sposób należyty tej zmiany ani nie zgromadził odpowiedniego materiału dowodowego, naruszając tym samym przepisy k.p.a. i p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał sprzeciw A. G. od decyzji Wojewody Mazowieckiego, która uchyliła decyzję Prezydenta m.st. Warszawy w sprawie pozwolenia na rozbudowę hali magazynowej. Wojewoda oparł swoją decyzję na rzekomej zmianie stanu faktycznego i prawnego, wynikającej z podziału działki ewidencyjnej i przejęcia jej części przez miasto na drogę publiczną. Zdaniem Wojewody, zmiana ta uniemożliwiała inwestorowi dysponowanie nieruchomością na cele budowlane w dotychczasowym zakresie i wymagała ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ I instancji. Sąd uznał jednak, że Wojewoda nie wykazał w sposób należyty, czy faktycznie doszło do podziału działki i czy dotyczy on obszaru objętego wnioskiem inwestora. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy nie zgromadził wystarczającego materiału dowodowego, aby uzasadnić odstąpienie od wiążącej oceny prawnej zawartej w poprzednim prawomocnym wyroku WSA z dnia 9 maja 2024 r. (sygn. akt VII SA/Wa 1850/23). Sąd stwierdził naruszenie przez Wojewodę przepisów k.p.a. (art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3) oraz p.p.s.a. (art. 138 § 2), co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji. Sąd zasądził od Wojewody na rzecz inwestora zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Organ odwoławczy może odstąpić od wiążącej oceny prawnej sądu tylko w przypadku zasadniczej zmiany stanu faktycznego lub zmiany stanu prawnego. W tej sprawie organ nie wykazał takiej zmiany w sposób należyty.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że zasada związania oceną prawną sądu (art. 153 p.p.s.a.) jest bezwzględnie obowiązująca, chyba że nastąpiła istotna zmiana stanu faktycznego lub prawnego. Organ odwoławczy nie udowodnił, że taka zmiana miała miejsce i nie zgromadził odpowiedniego materiału dowodowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

p.p.s.a. art. 153

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy administracji publicznej i sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Związanie nie jest bezwzględne w przypadku zasadniczej zmiany stanu faktycznego lub zmiany stanu prawnego.

k.p.a. art. 138 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może uchylić decyzję organu I instancji w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 64a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Do decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. przysługuje sprzeciw do sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 64e

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., przez pryzmat przepisów prawa materialnego.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienie decyzji powinno zawierać rozstrzygnięcie o zasadności poszczególnych zarzutów strony.

p.b.

Prawo budowlane

Przepisy dotyczące zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy nie wykazał istnienia przesłanek do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy nie wykazał istotnej zmiany stanu faktycznego uzasadniającej odstąpienie od wiążącej oceny prawnej sądu. Organ odwoławczy nie zgromadził materiału dowodowego potwierdzającego rzekome zmiany. Organ odwoławczy naruszył przepisy k.p.a. dotyczące wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania dowodów.

Godne uwagi sformułowania

bezwzględnie obowiązujący charakter przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie zmiana stanu faktycznego i prawnego sprawy, co ma wpływ na jej rozstrzygnięcie, a tym samym organ ten nie jest związany wydanym wyrokiem Sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy nie wykazał, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a ponadto brak jest potrzeby prowadzenia postępowania wyjaśniającego w wymiarze przekraczającym zakres objęty art. 136 k.p.a. analiza akt sprawy organu odwoławczego nie pozwala na ustalenie czy rzeczywiście doszło do podziału działki nr [...] na działki [...] i [...] ani też, czy nowopowstała działka nr [...] objęta jest wnioskiem inwestora. organ odwoławczy nie zebrał jakiegokolwiek materiału dowodowego, i oparł swoje kasatoryjne rozstrzygnięcie na tylko sobie znanej dokumentacji (lub informacjach).

Skład orzekający

Marcin Maszczyński

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ważność zasady związania sądu oceną prawną (art. 153 p.p.s.a.) i konieczność rzetelnego wykazania przez organ administracji zmiany stanu faktycznego lub prawnego jako podstawy do odstąpienia od tej zasady. Podkreślenie obowiązku organów do dokładnego wyjaśniania stanu faktycznego i gromadzenia materiału dowodowego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej procedury sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej organu odwoławczego (art. 64a p.p.s.a.) oraz interpretacji art. 138 § 2 k.p.a. w kontekście poprzedniego orzeczenia sądu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie przez organy administracji zasady związania wyrokami sądów i jak sąd kontroluje, czy organ prawidłowo stosuje przepisy proceduralne, zwłaszcza gdy powołuje się na zmianę stanu faktycznego.

Sąd uchyla decyzję organu: czy zmiana granic działki naprawdę unieważnia pozwolenie na budowę?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 1480/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-07-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Marcin Maszczyński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję - art. 64a ppsa
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Marcin Maszczyński, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lipca 2025 r. sprawy ze sprzeciwu A. G. od decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia 20 maja 2025 r. nr 720/OPO/2025 w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na rozbudowę I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz A. G. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja Wojewody Mazowieckiego (dalej: "Wojewoda" lub "organ odwoławczy") Nr 720/OPO/2025 z dnia
20 maja 2025 r., znak: WI-II.7840.3.16.2022.GGC, uchylająca w całości decyzję Prezydenta m.st. Warszawy (dalej: "Prezydent" lub "organ I instancji") Nr 146/AB/2022
z dnia 2 sierpnia 2022 r. znak: UD-XVI-WAB-AAB.6740.66.2021.AGA, wydaną
w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, i przekazująca sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych.
Wojewoda decyzją Nr 398/OPON/2023 z dnia 24 maja 2023 r., znak:
WI- II.7840.3.16.2022.GGC, uchylił decyzję Prezydenta Nr 146/AB/2022 z dnia
2 sierpnia 2022 r., znak: UD-XVI-WAB-AAB.6740.66.2021.AGA, zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą A. G. (dalej: "inwestor" lub "skarżący") prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą [...] z siedzibą w P, pozwolenia na rozbudowę hali magazynowej przy ul. [...] na działkach nr ew.: [...], [...] z obrębu [...] w dzielnicy W m. W., i orzekł o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia
9 maja 2024 r., sygn. akt: VII SA/Wa 1850/23, uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody
Nr 398/OPON/2023 z dnia 24 maja 2023 r.
Sąd wojewódzki uznał, że pozostali współwłaściciele nieruchomości inwestycyjnej (A.K-Z i H.K) w żaden skuteczny prawnie sposób ani nie odwołali wyrażonej w § 3 pkt 2 umowy dzierżawy z dnia
8 czerwca 2011 r. zgody skarżącemu na przebudowę i rozbudowę hali magazynowej usytuowanej na działkach nr ewid. [...] i [...] z obrębu [...] w Dzielnicy W m. W., ani nie uchylili się od skutków tak w umowie złożonego oświadczenia woli. W tym też zakresie błędne było wyprowadzenie przez Wojewodę wniosku jedynie ze stanowiska zaprezentowanego przez uczestników w odwołaniu od decyzji organu
I instancji.
To, że A. K-Z i H. K. kwestionują zamierzenie budowlane skarżącego nie jest bowiem równoznaczne z – jak to określa Wojewoda – "cofnięciem" udzielonej w ww. umowie dzierżawy zgody. Uczestnicy ci zgody ani nie odwołali, ani się od niej nie uchylili. Tym samym, skarżący dysponował (i nadal dysponuje) tytułem prawnym, wynikającym ze stosunku zobowiązaniowego
(ww. umowy dzierżawy), przewidującym uprawnienie do wykonywania robót budowlanych – a więc miał i ma prawo do dysponowania przedmiotową nieruchomością na cele budowlane.
Ponownie rozpatrując odwołanie od decyzji Prezydenta Nr 146/AB/2022 z dnia
2 sierpnia 2022 r. Wojewoda decyzją Nr 720/OPO/2025 z dnia 20 maja 2025 r., uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł,
że bezwzględnie obowiązujący charakter przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r.
poz. 925, dalej "p.p.s.a."), oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Związanie wynikające z tego przepisu przestaje obowiązywać jedynie w przypadku zmiany stanu prawnego lub zmiany stanu faktycznego (wyrok NSA z dnia 23 października 1998 r. sygn. akt: I SA 1663/96).
Na gruncie niniejszej sprawy, organ odwoławczy, stanął na stanowisku,
że doszło do zmiany stanu faktycznego i prawnego sprawy, co ma wpływ na jej rozstrzygnięcie, a tym samym organ ten nie jest związany wydanym wyrokiem.
W ocenie Wojewody, w przedmiotowej sprawie, doszło mianowicie do podziału działki o nr ew. [...] na działki o nr ew. [...] i [...], przy czym właścicielem działki
o nr ew. [...] stało się Miasto W., a wykonywanie zarządu dróg publicznych należy do Prezydenta W.
Powyższe oznaczać ma, że zmniejszyła się powierzchnia nieruchomości przewidzianej pod rozbudowę hali magazynowej przy ul. [...] w dzielnicy W m. W, a to z kolei oznacza, że przeliczenia wymaga wskaźnik wielkości powierzchni rozbudowy w stosunku do powierzchni terenu inwestycji, o którym mowa w ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy Zarządu Dzielnicy W. Miasta W. Nr [...] z dnia [...] czerwca 2020 r., znak: [...].
Zdaniem organu odwoławczego, w związku ze zmianą stanu prawnego, związanego z przejęciem części działki o nr ew. [...] (tj. [...]) po drogę publiczną przez Miasto W, wniosek inwestora o pozwolenie na budowę przestał odpowiadać stanowi faktycznemu i prawnemu, albowiem inwestor nie jest właścicielem działki o nr ew. [...], stanowiącej część działki o nr ew. [...]. Zmiana granic własności ma także wpływ na projekt zagospodarowania terenu i inne parametry związane
z powierzchnią działki, takie jak wniosek o pozwolenie na budowę czy usytuowanie obiektów względem granic nieruchomości przewidzianej pod inwestycję. Z bilansu terenu, zawartego na stronie 7 Projektu Zagospodarowania terenu, wynikać ma, że projektant przy obliczaniu wskaźnika wielkości powierzchni rozbudowy do terenu, za powierzchnię terenu przyjął sumę powierzchni działek o nr ew. [...] i [...], tj. 11253 m2, zgodnie z rejestrem gruntów z dnia 5 sierpnia 2019 r., tj. 11253 m2, a obecnie ta powierzchnia (zgodnie z Informacją z rejestru gruntów aktualną na dzień 7 maja
2025 r.) jest mniejsza o 0,0058 ha. Oznacza to, że ustalenia projektanta nie są na chwile obecną aktualne i wymagają korekty analogicznie jak projekt zagospodarowania terenu czy wniosek o pozwolenie na budowę. Wojewoda podał dalej, że chociaż w jego ocenie nie wystąpiły okoliczności uzasadniające odstąpienie od oceny prawnej dokonanej przez Sąd co do samego prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w powoływanym prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z dnia
9 maja 2024 r., sygn. akt: VII SA/Wa 1850/23, to jednak zauważyć należy, że nastąpiła zmiana istotnych okoliczności prawnych i faktycznych sprawy, która uzasadnia przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Przytaczając następnie przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, Wojewoda doszedł do konkluzji, że przedłożone: wniosek o pozwolenie na budowę oraz oświadczenie inwestora o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wraz z przedłożoną i zatwierdzoną przez organ I instancji dokumentacją projektową, nie są zgodne ze stanem faktycznym i prawnym, a to oznacza nieustalony stan faktyczny i prawny sprawy. Jeżeli natomiast organ stwierdza na podstawie dowodów, którymi dysponuje, że oświadczenie zawiera nieaktualne bądź niepełne dane, powinien okoliczność tę uwzględnić. Wymaga tego bowiem zasada legalizmu. Trudno bowiem uznać za prawidłowe działanie, w którym organ akceptowałby treść oświadczenia, pomimo ewidentnej jego niezgodności ze stanem prawnym lub faktycznym. Brak tego rodzaju oświadczenia należy rozpatrywać
w kategoriach braków formalnych, o których uzupełnienie należy wystąpić w trybie
art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.").
W związku z powyższym, organ administracji architektoniczno- budowlanej ponownie rozpatrując sprawę powinien w tym trybie wezwać o przedłożenie nowego oświadczenia.
Jednocześnie Wojewoda, przywołując dalej szereg przepisów Prawa budowlanego, stwierdził, że część obowiązków, na których opiera się decyzja
o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę, wymaga ponownego starannego i dokładnego wyjaśnienia. W związku ze zmianą stanu faktycznego sprawy organ ten uznał, że nie może prawidłowo ustalić stanu prawnego sprawy. Zakres uzupełniającego postępowania dowodowego, dopuszczalnego w drugiej instancji, wynikać ma ze znowelizowanego art. 136 k.p.a. Tak więc charakter uchybień popełnionych w I instancji będzie determinował a casu ad casum dopuszczalność ich konwalidacji w postępowaniu odwoławczym w oparciu o normy art. 136 i art. 138 k.p.a.
W ocenie organu odwoławczego rozszerzenie postępowania dowodowego
o nowy wątek dotyczący zmiany granic własności nieruchomości objętej inwestycją powinno być przedmiotem postępowania wyjaśniającego przed organem I instancji.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, jak stwierdził Wojewoda, rolą organu
I instancji będzie zatem sprawdzenie czy zamierzenie inwestycyjne ujęte
w dokumentacji projektowej i we wniosku o pozwolenie na budowę jest zgodne ze stanem faktycznym i prawnym nieruchomości objętej inwestycją, a całość jest kompletna i zgodna z obowiązującymi przepisami, a przypadku stwierdzenia rozbieżności między tymi dokumentami wezwać inwestora do doprowadzenia do ich wzajemnej zgodności.
Sprzeciw z dnia 12 czerwca 2025 r. do WSA w Warszawie na decyzję Wojewody Nr 720/OPO/2025 z dnia 20 maja 2025 r. wniósł inwestor, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia, tj.:
1) art. 138 § 2 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji Prezydenta z dnia 2 sierpnia 2022 r.
i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, w sytuacji, gdy decyzja organu I instancji nie zawierała wad uzasadniających jej uchylenie,
a ponadto brak jest potrzeby prowadzenia postępowania wyjaśniającego
w wymiarze przekraczającym zakres objęty art. 136 k.p.a.;
2) art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez sprzeczne z prawdą i materiałem dowodowym twierdzenie, jakoby podział działki o nr ew. [...] na działki nr ew. [...] oraz nr ew. [...] i wywłaszczenie działki nr ew. [...] na rzecz m. W. miało znaczenie dla sprawy w sytuacji, gdy przedmiotowa inwestycja w ogóle nie dotyczy obszaru działki nr ew. [...].
Stawiając powyższe zarzuty skarżący wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego w całości,
2) wymierzenie organowi odwoławczemu grzywny w związku z niewykonaniem wyroku;
3) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu sprzeciwu przedstawiono stanowisko na poparcie stawianych zarzutów.
Zdaniem wnoszącego sprzeciw, w sprawie nie zaistniała podstawowa przesłanka warunkująca możliwość zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., tj. organ odwoławczy nie wykazał, by decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania.
Niezależnie od powyższego, wnoszący sprzeciw podniósł, że twierdzenie organu odwoławczego, jakoby wywłaszczenie na rzecz m. W. części działki o nr ew. [...] (tj. działki nr ew. [...], powstałej po podziale ww. działki) miało istotne znaczenie dla sprawy, jest całkowicie gołosłowne i oderwane od materiału dowodowego. Wyjaśnił przy tym, że projekt budowlany, stanowiący podstawę wniosku o pozwolenie na budowę
w niniejszej sprawie, w ogóle nie przewidywał żadnych prac na obszarze objętym działką nr ew. [...]. Dodatkowo, wydzielenie tej działki i przeniesienie jej własności na rzecz m. W., ze względu na znikomą powierzchnię, pozostaje bez wpływu na możliwość realizacji planowanej inwestycji.
Ponadto, kwestia oceny faktu podziału działki nr [...] na działkę nr ew. [...] oraz działkę nr ew. [...] na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie powinna zostać dokonana samodzielnie przez organ odwoławczy, a ewentualne uzupełnienie dokumentacji
w sprawie powinno zostać dokonane przez organ odwoławczy w trybie art. 136 k.p.a.
W odpowiedzi z dnia 20 czerwca 2025 r. na sprzeciw Wojewoda wniósł o jego oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sprzeciw podlega uwzględnieniu.
Przedmiotem kontroli Sądu w tej sprawie jest decyzja organu odwoławczego wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., od której, stosownie do art. 64a ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej "p.p.s.a."), przysługuje sprzeciw do sądu administracyjnego, rozpoznawany przed sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 64d § 1 p.p.s.a.).
Do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze,
jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 64b § 1 p.p.s.a.), przy czym, rozpoznając sprzeciw od decyzji Sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e p.p.s.a.).
Powołany jako podstawa prawna decyzji będącej przedmiotem sprzeciwu
art. 138 § 2 k.p.a. uprawnia organ odwoławczy do uchylenia decyzji organu I instancji
w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę organ odwoławczy powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Z powyższego unormowania wynika, że stwierdzenie przez organ odwoławczy naruszenia przepisów postępowania pozostaje w ścisłym związku z niewyjaśnieniem przez organ I instancji zakresu sprawy o istotnym znaczeniu dla jej rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy organ
I instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy. Ponadto, decyzja kasacyjna może zostać wydana wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu II instancji co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a. (zob. wyroki NSA:
z dnia 14 października 2021 r. I OSK 1535/21; z dnia 12 czerwca 2019 r.
II OSK 1961/17; z dnia 7 września 2018 r. II OSK 2204/18; z dnia 8 czerwca 2018 r.
II OSK 1684/16). Konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, należy oceniać w odniesieniu do przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie.
Powyższe oznacza, że art. 64e p.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że choć sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., to czyni to przez pryzmat przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie (zob. wyrok NSA z dnia 26 listopada 2019 r., II OSK 3311/19).
Przypomnieć trzeba, że WSA w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia
9 maja 2024 r., sygn. akt: VII SA/Wa 1850/23, uchylił decyzję Wojewody
Nr 398/OPON/2023 z dnia 24 maja 2023 r. Sąd nakazał ponownie rozpoznanie odwołania, mając na uwadze, że skarżący dysponuje prawem do dysponowania działkami nr ewid. [...] i [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w W.
Powyższe oznacza, że zalecenia co do dalszego postępowania wydane przez tutejszy Sąd organowi odwoławczemu są prawomocne i wiążące zarówno dla Wojewody, jak też dla tutejszego Sądu.
Stosownie bowiem do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Jak podkreśla się natomiast
w utrwalonym orzecznictwie sądowoadministracyjnym norma zawarta w art. 153 p.p.s.a. ma charakter doniosły i bezwzględnie obowiązujący. Oznacza bowiem, że ani organy administracji publicznej, ani sądy orzekające ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniach sądu, gdyż są nimi związane. Jego zasięgiem oddziaływania objęte zostają również wszystkie przyszłe - ewentualne - postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Natomiast zwrot normatywny "w sprawie" wskazuje na tożsamość przedmiotu oceny prawnej określonego orzeczenia sądowego oraz przedmiotu skargi sądowej, która dotyczy szeroko rozumianej sprawy administracyjnej pozostającej w zakresie właściwości organów administracji publicznej. Innymi słowy, kiedy mowa o "sprawie", chodzi w danym wypadku o konkretną sytuację faktyczną, w której wzajemne uprawnienia i obowiązki indywidualnie określonego podmiotu oraz administracji publicznej podlegają prawnej kwalifikacji na podstawie obowiązujących przepisów materialnego prawa administracyjnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2024 r. III FSK 667/23).
Niemniej jednak, na co słusznie zwrócił uwagę Wojewoda, związanie to nie jest bezwzględnie obowiązujące. Odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 153 p.p.s.a. może jednak dotyczyć tylko dwóch sytuacji. Pierwsza z nich związana jest z ewentualną zmianą stanu faktycznego, gdy w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy organ stwierdzi, że stan faktyczny uległ zasadniczej zmianie i jest odmienny od przyjętego przez sąd, natomiast drugi z przypadków utraty mocy wiążącej oceny prawnej
i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku sądu to zmiana stanu prawnego po wydaniu orzeczenia przez sąd (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia
10 kwietnia 2025 r. I SA/Po 68/25). Z powyższego wynika więc, że obok zmiany stanu prawnego po wydaniu orzeczenia przez sąd (co wprost wynika z przepisu art. 153 p.p.s.a.) organ od wiążącej oceny prawnej może odstąpić również w sytuacji zmiany stanu faktycznego sprawy, z wyraźnym jednak zastrzeżeniem, że zmiana taka musi być zasadnicza (istotna).
Na gruncie przedmiotowej sprawy jako uzasadnienie co do odstąpienia od oceny prawnej Sądu wyrażonego w prawomocnym wyroku organ odwoławczy podał przejęcie części działki o nr ew. [...] (tj. [...]) po drogę publiczną przez W, co też oznaczać ma, że wniosek inwestora o pozwolenie na budowę przestał odpowiadać stanowi faktycznemu i prawnemu, albowiem inwestor nie jest właścicielem działki
o nr ew. [...], stanowiącej część działki o nr ew. [...]. Wnoszący sprzeciw wskazuje natomiast na to, iż obecna działka nr [...] nigdy nie była przedmiotem złożonego wniosku o pozwolenie na budowę.
W związku z powyższym Sąd zauważa, iż analiza akt sprawy organu odwoławczego (zarówno akt tzw. "papierowych", jak też akt elektronicznych)
nie pozwala na ustalenie czy rzeczywiście doszło do podziału działki nr [...] na działki [...] i [...] ani też, czy nowopowstała działka nr [...] objęta jest wnioskiem inwestora. W przekazanej dokumentacji – obok doręczonego w dniu 12 marca 2025 r. odpisu
ww. wyroku WSA z dnia 9 maja 2024 r. sygn. akt: VII SA/Wa 1850/23, znajduje się jedynie pismo (zawiadomienie) Wojewody z dnia 25 marca 2025 r. o możliwości zapoznania się przez strony z zebranym materiałem dowodowym oraz zaskarżona sprzeciwem decyzja Wojewody Nr 720/OPO/2025 z dnia 20 maja 2025 r. Tym samym decyzja ta nie poddaje się w tym zakresie kontroli sądowoadministracyjnej. Sąd nie jest bowiem w stanie – na podstawie przekazanych mu akt ale przede wszystkim
na podstawie uzasadnienia zaskarżonej decyzji – stwierdzić, czy w sprawie doszło do istotnej zmiany stanu faktycznego, co mogłoby uzasadniać odstąpienie od wiążącej na mocy art. 153 p.p.s.a. oceny prawnej dokonanej przez tutejszy Sąd w wyroku z dnia 9 maja 2024 r. sygn. akt: VII SA/Wa 1850/23.
Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W niniejszej sprawie analiza jej akt oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji, prowadzi Sąd do jednoznacznego przekonania,
że organ odwoławczy nie zebrał jakiegokolwiek materiału dowodowego, i oparł swoje kasatoryjne rozstrzygnięcie na tylko sobie znanej dokumentacji (lub informacjach).
To zaś, że powyższych braków nie zakwestionował wnoszący sprzeciw, który ponadto nie kwestionował samego faktu podziału nieruchomości, nie oznacza, że takie działanie wypełniało powyższe obowiązki nałożone na organ przepisami k.p.a.
Sąd jeszcze raz podkreśla, że w sytuacji, gdy spór co do zasady sprowadzał się do kwestii dotyczącej istotności zmiany stanu faktycznego oraz możliwości zastosowania przez organ art. 153 p.p.s.a., a także możliwości samodzielnego zebrania uzupełniającego materiału dowodowego w trybie art. 136 k.p.a., to aby Sąd mógł ocenić prawidłowość działania organu (legalność podjętego rozstrzygnięcia), musi dysponować odpowiednią (tj. pełną) dokumentacja, która skłoniła organ do wydania decyzji kasatoryjnej. Takiej dokumentacji w aktach sprawy zabrakło. Ponadto uzasadnienie wydanej decyzji musi wprost odnosić się do dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy. Analiza uzasadnienia decyzji Wojewody Nr 720/OPO/2025 z dnia 20 maja
2025 r. jednoznacznie wskazuje, iż organ nie wyjaśnił w jaki sposób ustalił, iż działka inwestycyjna nr [...] uległa podziałowi, a tym samym dołączona do wniosku dokumentacja, która była podstawą do udzielenia inwestorowi zgody budowlanej, jest już "nieaktualna" i wymaga uzupełnienia. Powyższe potęguje to, że Wojewoda
w sposób jednoznaczny stwierdził brak możliwości samodzielnego przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego (art. 136 k.p.a.)
W związku z powyższym organ odwoławczy naruszył art. 7, 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, powodując konieczność uchylenia tej decyzji przez Sąd.
Jednocześnie Sąd wyraźnie podkreśla, że wspomniana przez Wojewodę "zmiana stanu prawnego nieruchomości" może być zakwalifikowana co najwyżej jako zmiana stanu faktycznego. Zmiana stanu prawnego w rozumieniu przepisu art. 153 p.p.s.a.
to zmiana przepisów prawa a nie "zmiana stanu prawnego nieruchomości" będącą
w istocie wyrażeniem potocznym oznaczającym zbiór informacji dotyczących praw
i obowiązków związanych z daną nieruchomością, w tym prawa własności, sposobu użytkowania oraz wszelkich roszczeń i obciążeń itd.
Odnośnie wniosku skarżącego o wymierzenie organowi grzywny w związku
z niewykonaniem prawomocnego wyroku, to w świetle powyższych braków, jest on obecnie przedwczesny.
Ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda wyjaśni na podstawie jakiej dokumentacji ustalił, że doszło do podziału działki nr [...], a podział ten stanowił istotną zmianę stanu faktycznego sprawy, która powodować musiała uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Następnie – cała tą dokumentację zgromadzi w aktach sprawy. Dodatkowo, nie przesądzając kierunku orzeczenia, organ odwoławczy ponownie weźmie pod rozwagę możliwość samodzielnego przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego.
Mając powyższe na względzie, wobec uznania, iż objęta sprzeciwem decyzja
Wojewody z dnia 20 maja 2025 r. została wydana z naruszeniem art. 138 § 2 oraz
art. 7, 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., mającym istotny wpływ na wynik sprawy,
na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd postanowił na podstawie
art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 64b § 1 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez stronę koszt wpisu od sprzeciwu w wysokości 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika strony, ustalone w wysokości 480 zł zgodnie z § 15 ust. 1 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935), a także wysokość opłaty skarbowej od pełnomocnictwa – 17 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI