VII SA/Wa 1462/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-03-02
NSAAdministracyjneWysokawsa
ochrona zabytkówbadania archeologicznepozwoleniek.p.a.stwierdzenie nieważnościart. 155 k.p.a.WSAkontrola administracji

Podsumowanie

WSA w Warszawie uchylił decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego stwierdzającą nieważność pozwolenia archeologicznego, uznając brak rażącego naruszenia prawa.

Sprawa dotyczyła skargi A. sp. z o.o. sp.k. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, która utrzymała w mocy decyzję stwierdzającą nieważność pozwolenia na prowadzenie ratowniczych badań archeologicznych. Minister uznał, że rozszerzenie pozwolenia o nowe prace i zmianę ich charakteru stanowiło rażące naruszenie art. 155 k.p.a. Sąd uchylił decyzję Ministra, stwierdzając, że rozszerzenie pozwolenia nie było rażącym naruszeniem prawa, a interpretacja art. 155 k.p.a. przez Ministra była zbyt wąska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę A. sp. z o.o. sp.k. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, która stwierdziła nieważność decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z lutego 2018 r. Decyzja ta udzielała zgody na rozszerzenie i przedłużenie terminu pozwolenia na prowadzenie ratowniczych badań archeologicznych związanych z budową ścianki szczelinowej garażu oraz na odgruzowanie pomieszczeń. Minister uznał, że rozszerzenie zakresu i zmiana charakteru badań stanowiły rażące naruszenie art. 155 k.p.a., ponieważ dotyczyły nowej sprawy, a nie tylko zmiany istniejącej decyzji. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując, że stwierdzenie nieważności decyzji jest środkiem nadzwyczajnym i powinno być stosowane ściśle. Sąd podkreślił, że interpretacja art. 155 k.p.a. przez Ministra była zbyt wąska i nie uwzględniała możliwości rozszerzenia lub zawężenia uprawnień w ramach tej instytucji, o ile zachowana jest tożsamość sprawy. Ponadto, sąd zakwestionował argument Ministra o wygaśnięciu pierwotnego pozwolenia, wskazując, że decyzja z lutego 2018 r. przedłużała jego ważność. W konsekwencji, sąd uznał, że decyzja Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nie była obarczona wadami kwalifikowanymi, uzasadniającymi stwierdzenie jej nieważności.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, rozszerzenie pozwolenia na badania archeologiczne nie stanowi rażącego naruszenia art. 155 k.p.a., a interpretacja tego przepisu przez organ była zbyt wąska.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 155 k.p.a. dopuszcza zmiany w decyzji, w tym rozszerzenie lub zawężenie uprawnień, o ile zachowana jest tożsamość sprawy. Stwierdzenie nieważności jest środkiem nadzwyczajnym i wymaga wykazania jednoznacznej sprzeczności z prawem, a nie jedynie wadliwej wykładni.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (24)

Główne

k.p.a. art. 155

Kodeks postępowania administracyjnego

Dopuszcza możliwość zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej, jeśli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, a także gdy zachodzi tożsamość sprawy administracyjnej w znaczeniu materialnym. Nie wyklucza rozszerzenia lub zawężenia uprawnień.

k.p.a. art. 156 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, w tym rażące naruszenie prawa. Sąd podkreślił, że rażące naruszenie musi być interpretowane wąsko, jako jednoznaczna sprzeczność z normą prawną.

Pomocnicze

u.o.z. art. 89 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

u.o.z. art. 93 § ust. 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

k.p.a. art. 17 § pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 127 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 162

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 136

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] czerwca 2017 r. w sprawie prowadzenia prac konserwatorskich, prac restauratorskich i badań konserwatorskich przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków albo na Listę Skarbów Dziedzictwa oraz robót budowlanych, badań architektonicznych i innych działań przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków, a także badań archeologicznych i poszukiwań zabytków art. 9 § ust. 5 pkt 1

Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] czerwca 2017 r. w sprawie prowadzenia prac konserwatorskich, prac restauratorskich i badań konserwatorskich przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków albo na Listę Skarbów Dziedzictwa oraz robót budowlanych, badań architektonicznych i innych działań przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków, a także badań archeologicznych i poszukiwań zabytków art. 19 § ust. 1 pkt 3

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7a § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 155 k.p.a. przez Ministra poprzez błędną wykładnię i uznanie rozszerzenia pozwolenia za rażące naruszenie. Naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących ustalenia stanu faktycznego i prawnego. Błędne ustalenie, że pozwolenie wygasło przed wydaniem decyzji o nieważności.

Godne uwagi sformułowania

stwierdzenie nieważności decyzji nie może obejmować wszystkich uchybień wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego w tym nadzwyczajnym trybie jest bowiem wyjątkiem od zasady trwałości rozstrzygnięć ostatecznych rażące naruszenie prawa w przypadku zastosowania jednej z możliwych wykładni przepisu nie będzie miało miejsca do ciężkiego, kwalifikowanego naruszenia prawa nie można zaliczyć naruszenia będącego wynikiem wadliwej wykładni przepisu prawa postępowanie toczące się w przedmiocie stwierdzenia nieważności nie może być więc traktowane jako "kolejna instancja" rozpoznania sprawy zachowanie tożsamości zmienianej decyzji

Skład orzekający

Jolanta Augustyniak-Pęczkowska

sprawozdawca

Małgorzata Jarecka

przewodniczący

Tomasz Stawecki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 155 i 156 k.p.a. w kontekście stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych, zwłaszcza w sprawach dotyczących pozwoleń i zgód."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań w zakresie ochrony zabytków i badań archeologicznych, ale zasady interpretacji przepisów k.p.a. mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej - kiedy można stwierdzić nieważność decyzji administracyjnej, a kiedy jest to nadużycie. Pokazuje, jak istotna jest prawidłowa interpretacja przepisów k.p.a. przez organy administracji.

Kiedy stwierdzenie nieważności decyzji jest nadużyciem? WSA wyjaśnia granice art. 155 i 156 k.p.a.

Sektor

nieruchomości

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

VII SA/Wa 1462/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-03-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-08-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jolanta Augustyniak-Pęczkowska /sprawozdawca/
Małgorzata Jarecka /przewodniczący/
Tomasz Stawecki
Symbol z opisem
6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Sygn. powiązane
II OSK 1439/21 - Wyrok NSA z 2024-01-25
Skarżony organ
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), Sędzia WSA Tomasz Stawecki, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 marca 2021 r. sprawy ze skargi A.sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w K. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] maja 2020 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu na rzecz A. sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w K. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z [...] maja 2020 r. [...], (Minister), na podstawie art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. 2020 poz. 282 - dalej u.o.z.) oraz art. 17 pkt 2, art.127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku A. G. sp. [...] z siedzibą w [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymał w mocy własną decyzję z [...] czerwca 2019 r. [...], którą stwierdził nieważność decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków ([...]WKZ) z [...] lutego 2018 r. Nr [...] wyrażającą zgodę na rozszerzenie i przedłużenie terminu pozwolenia nr[...] oraz decyzji nr [...] w zakresie ratowniczych badań archeologicznych związanych z wykonaniem odwiertów geologicznych na opisanych działkach polegających na sprawowaniu nadzoru podczas wykonywania prac ziemnych, na prowadzenie ratowniczych badań archeologicznych związanych z budową ścianki szczelinowej garażu pod budynkiem przy ul. [...] w [...]. Zaakceptował też kolejny etap prac związanych z adaptacją, modernizacją i rozwinięciem zabudowy ww. działek. Prace miały polegać na odgruzowaniu dwóch pomieszczeń na parterze kamienicy (w części SE) i pomieszczeń KI, SI, S2, SF1, SF2. Nowy termin ważności pozwolenia zakreślono do [...] maja 2018 r.
Organ zaznaczył, że [...]WKZ decyzją z [...] maja 2017 r. Nr [...], udzielił skarżącej pozwolenia na prowadzenie ratowniczych badań archeologicznych, związanych z wykonaniem odwiertów geologicznych na działkach nr ew. [...], obr.[...], jedn. Ew.[...], polegających na sprawowaniu nadzoru archeologicznego podczas wykonywania prac ziemnych wraz ze sporządzeniem stosownej dokumentacji.
[...]WKZ decyzją z[...] listopada 2017 r. Nr [...] wyraził zgodę na rozszerzenie pozwolenia nr [...] o ratownicze badania archeologiczne związane z budową ścianki "szczelnej" garażu pod budynkiem przy ul.[...] w [...] na ww. działkach pozostałe zapisy decyzji pozostawiając bez zmian.
Następnie wydał decyzję z [...] lutego 2018 r. Nr [...]
Decyzją z [...]kwietnia 2018 r. Nr [...] [...]WKZ wyraził zgodę na zmianę decyzji nr [...] o ratownicze badania archeologiczne przy ul. [...] związane z adaptacją nieruchomości na cele hotelowo - usługowo - mieszkaniowe oraz zmianę wykonawcy badań archeologicznych, pozostawiając pozostałe zapisy decyzji nr[...] bez zmian.
[...]WKZ decyzją z [...] lipca 2018 r. Nr [...] uchylił decyzję nr [...], a decyzją nr [...] uchylił nr[...]. W decyzji nr [...] przywołał art. 155 k.p.a. i wskazał, że w związku z uchyleniem błędnie wydanej nr [...], decyzja nr [...] jest bezprzedmiotowa i nie może funkcjonować w obrocie prawnym.
Decyzją z [...] stycznia 2019 r. Minister stwierdził nieważność decyzji [...]WKZ nr [...] wobec rażącego naruszenia art. 155 i 162 k.p.a., którą decyzją z [...] maja 2019 r. utrzymał w mocy. Wyrokiem z 14 lutego 2020 r. WSA uchylił ww. decyzje (sygn. VII SA/Wa 1823/19).
Dalej podniósł, że kontrolowana decyzja dotyczy zakresu i sposobu badań, które nie były przedmiotem uprzednich rozstrzygnięć. Pozwolenie nr[...] dotyczyło tylko badań w czasie wykonywania odwiertów. Zmieniono je decyzją z [...] listopada 2017 r. Nr[...] wyrażającą zgodę na badania archeologiczne polegające na nadzorze w trakcie budowy ściany szczelinowej, a decyzja nr [...] odnosi się do nowego obszaru badań archeologicznych i zmiany ich charakteru (odgruzowanie zamiast nadzoru).
Minister porównując zakresy decyzji wskazał, że [...]WKZ w trybie nadzwyczajnym - art. 155 k.p.a. rozstrzygnął nową sprawę, która wymagała zbadania merytorycznego w trybie zwykłym na mocy art. 36 ust. 1 pkt 5 u.o.z. Odnosząc się do twierdzeń strony zaznaczył, że nie można wnioskować o tożsamości przedmiotowej ww. spraw z faktu, że w każdej z nich organ orzekał o sposobie i zakresie badań. Wnioskodawca powinien uzyskać nowe pozwolenie w trybie zwykłym przy każdej zmianie sposobu i zakresu badań. Natomiast decyzja nr [...] nie tylko dotyczyła nowego obszaru badań, ale zmieniała ich charakter, a więc rażąco narusza art. 155 k.p.a., gdyż jest sprzeczna z jego przesłankami. Zastosowano tryb właściwy dla zmiany decyzji, a wydano nową, merytoryczną decyzję.
Organ stwierdził brak nie tylko tożsamości przedmiotowej, ale i podmiotowej decyzji nr [...] z poprzednimi decyzjami [...]WKZ. Wydano ją bowiem na wniosek B. K. - S., a nie skarżącej. Wnioski z [...] grudnia 2017 r., [...] grudnia 2017 r. I [...] stycznia 2018 r. wniosła B. K. - S. w imieniu własnym. Nie można więc uznać, że działała jako dorozumiany pełnomocnik skarżącej. Takiego wniosku nie można też wyprowadzać z faktu doręczenia decyzji również spółce.
Ponadto, badana decyzja nr [...] dotyczyła pozwolenia nr [...], które utraciło moc [...] grudnia 2017 r. i jednocześnie zmieniła decyzję nr [...]., która nie określała terminu ważności, stąd zmiana oparta na art. 155 k.p.a. jest pozbawiona podstawy prawnej. Powyższe przesądza, że decyzja nr[...] rażąco narusza prawo.
Organ podkreślił ponownie, że decyzja nr[...]rozszerzała badania na nowy obszar i zmieniała ich charakter (odgruzowanie zamiast nadzoru), a uwzględniając szczególną historię zespołu będącego częścią zabytku wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, w tym ogromne znaczenie naukowe i stopień jego skomplikowania prowadzone badania archeologiczne powinny opierać się na szczegółowym programie badań, czego nie spełnia program dołączony do wniosku, na podstawie którego wydano decyzję nr [...]. Nie zgodził się też organ z twierdzeniem, że program, w tym sposób prowadzenia badań można wyprowadzić z wcześniej modyfikowanych decyzji.
Skargę na ww. decyzję złożyła A. G. sp.[...]. i domagając się m.in. uchylenia decyzji wydanych w obu instancjach zarzuciła naruszenie:
- art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 158 § 1 w zw. z art. 155 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię tj. uznanie, że uchybienia decyzji nr [...] rażąco naruszały art. 155 k.p.a.;
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, że ww. decyzja: odnosiła się do zakresu i sposobu badań, które nie były przedmiotem pozwolenia nr [...] i decyzji nr[...], została wydana na wniosek podmiotu innego niż oba ww. rozstrzygnięcia, dotyczyła decyzji która wygasła, określała termin ważności, które to ustalenia przesądzały o jej nieważności wobec rażącego naruszenia art. 155 k.p.a.;
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, że program badań dołączony do wniosku o wydanie badanej decyzji był lakoniczny, a więc niewystarczający;
- art. 80 w zw. z art. 8 § 1 i zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 136 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego, w tym pominięcie i nieustosunkowanie się do szeregu dowodów i twierdzeń strony, zawartych w jej pismach: zarzutach do opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa (NID) z [...] lipca 2018 r. (pismo z [...] sierpnia 2019 r.), stanowisku uzupełniającym do opinii NID z [...] lipca 2018 r. (pismo z [...] sierpnia 2019 r.), wniosku dowodowym (pismo z [...] września 2018 r.), opinii zespołu eksperckiego oraz strony odnośnie opinii NID z [...] sierpnia 2019 r. (pismo z [...] sierpnia 2018 r.), stanowisku uzupełniającym do opinii NID z [...] sierpnia 2019 r. (pismo z [...] września 2019 r.), stanowisku do opinii NID z [...] grudnia 2018 r. (pismo z [...] stycznia 2019 r.), pomimo, że twierdzenia, wnioski oraz dowody dotyczyły analizowanych zagadnień;
- § 9 ust. 5 pkt 1 w zw. z § 19 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] czerwca 2017 r. w sprawie prowadzenia prac konserwatorskich, prac restauratorskich i badań konserwatorskich przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków albo na Listę Skarbów Dziedzictwa oraz robót budowlanych, badań architektonicznych i innych działań przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków, a także badań archeologicznych i poszukiwań zabytków (Dz. U z 2017 r. nr 1265) w zw. z art. 6 i art. 8 § 1 k.p.a. poprzez błędne uznanie i oparcie się na niestanowiącej źródła prawa opinii NID z [...] lipca 2018 r., że przepisy te nakładają na wnioskodawcę obowiązek wskazania sposobu prowadzenia badań archeologicznych, podczas gdy nie przewidują takiego wymogu (§ 9 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia), a określenie sposobu ich prowadzenia jest obowiązkiem organu, a nie wnioskodawcy (§ 19 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia),
- art. 8 § 1 w zw. z art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieprzekonujące wyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się organ wydając zaskarżoną decyzję oraz naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a także przez błędne uzasadnienie zaskarżonej decyzji;
- art. 7a § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, pomimo wątpliwości co do treści normy prawnej, a decyzja stwierdzająca nieważność ograniczała uprawnienia skarżącej w sferze ochrony zabytków, a pośrednio w prawa budowlanego oraz za rozstrzygnięciem na korzyść skarżącej wątpliwości nie sprzeciwiały się interesy stron albo interesy osób trzecich;
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy podczas gdy organ winien na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 uchylić zaskarżoną decyzję i odmówić stwierdzenia nieważności.
Skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z: wyroku z 14 lutego 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 1823/19, postanowienia Wojewody [...] z [...] czerwca 2020 r., zawiadomienia o kontroli z [...] czerwca 2020 r., pisma Generalnego Konserwatora Zabytków z [...] czerwca 2020 r.,
W uzasadnieniu skargi przedstawiła obszerne stanowisko na poparcie podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.- dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
W świetle powyższych kryteriów skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] maja 2020 r. utrzymująca w mocy własną decyzję Ministra z [...] czerwca 2019 r. stwierdzającą nieważność decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków ([...]WKZ) z [...] lutego 2018 r. Nr [...] wyrażającą zgodę na rozszerzenie i przedłużenie terminu pozwolenia nr [...] oraz decyzji nr [...] w zakresie ratowniczych badań archeologicznych związanych z wykonaniem odwiertów geologicznych na opisanych działkach polegających na sprawowaniu nadzoru podczas wykonywania prac ziemnych, na prowadzenie ratowniczych badań archeologicznych związanych z budową ścianki szczelinowej garażu pod budynkiem przy ul. [...] w [...] oraz kolejny etap prac polegający na odgruzowaniu dwóch pomieszczeń na parterze kamienicy (w części SE) i pomieszczeń KI, SI, S2, SF1, SF2. Przedłużono jednocześnie pozwolenie do [...] maja 2018 r.
Na wstępie należy wskazać na utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że stwierdzenie nieważności decyzji nie może obejmować wszystkich uchybień, jakich dopuścił się organ wydając decyzję. Wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego w tym nadzwyczajnym trybie jest bowiem wyjątkiem od zasady trwałości rozstrzygnięć ostatecznych. Wyjątek ten nie powinien zatem podlegać wykładni rozszerzającej (por. wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2020 r., sygn. akt II OSK 3745/19, LEX nr 3052016). Tym samym również stwierdzenie nieważności decyzji na skutek rażącego naruszenia (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) musi być interpretowane wąsko, a więc o powyższym uchybieniu można mówić tylko wtedy, gdy rozstrzygnięcie jest jednoznacznie sprzeczne z nie budzącą wątpliwości i mającą zastosowanie w sprawie normą prawną. W konsekwencji rażące naruszenie prawa w przypadku zastosowania jednej z możliwych wykładni przepisu nie będzie miało miejsca (por. wyrok NSA z dnia 13 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 713/18, LEX nr 2744296). Do ciężkiego, kwalifikowanego naruszenia prawa nie można zaliczyć naruszenia będącego wynikiem wadliwej wykładni przepisu prawa. Chodzi o przekroczenie prawa w sposób jasny, a więc gdy treść decyzji jest wprost sprzeczna z przepisem prawa i gdy rodzaj tego naruszenia powoduje, że nie może być ona akceptowana jako rozstrzygnięcie organu praworządnego państwa (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 3165/19, LEX nr 3058902).
Dlatego przepisom nie wolno przypisywać innych treści niż te, które prawodawca wprost w nich wyraził. Jeżeli intencją ustawodawcy jest powiązanie konkretnej regulacji ze skutkami, które ma ona wywoływać, to wprost o tym stanowi. Postępowanie toczące się w przedmiocie stwierdzenia nieważności nie może być więc traktowane jako "kolejna instancja" rozpoznania sprawy, a więc nowa możliwość naprawienia uchybień niekwalifikowanych decyzji.
Dodać w tym miejscu trzeba, że jako rażące mogą być oceniane nie tylko naruszenia przepisów prawa materialnego, ale także przepisów procesowych i kompetencyjnych. Niemniej w każdym z tych przypadków badaniu podlega byt prawny decyzji jako ciężko wadliwego aktu rozstrzygającego władczo i jednostronnie o prawach lub obowiązkach jednostki. Z uwagi na wskazanie przez Ministra jako rażąco naruszonego art. 155 k.p.a. zaznaczyć trzeba, że postępowanie w przedmiocie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej na mocy której strona nabyła prawo, jest również trybem nadzwyczajnym postępowania, które sprowadza się jedynie do ustalenia, czy zachodzą przesłanki uchylenia lub zmiany decyzji ze względu na interes społeczny i słuszny interes strony i czy takiemu rozstrzygnięciu nie sprzeciwiają się przepisy szczególne. Badanie interesu społecznego i słusznego interesu strony nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przy wydawaniu decyzji ostatecznej.
Natomiast kwestia nabycia praw z decyzji ostatecznej powinna być rozważana na podstawie przepisów prawa materialnego, stanowiących warunek decyzji oraz w świetle treści jej osnowy.
Szczególnego podkreślenia wymaga jednocześnie, że treść art. 155 k.p.a. na przestrzeni lat różnie była interpretowana w orzecznictwie sądów administracyjnych i piśmiennictwie. W części orzeczeń do dziś prezentowany jest pogląd, że decyzje podejmowane w trybie art. 155 mogą dotyczyć jedynie decyzji uznaniowych, a więc takich, w których organ ma możliwość swobody decyzyjnej w orzekaniu, w ramach której może uwzględnić interes społeczny lub słuszny interes strony. (wyroki NSA: z 25.02.2011 r. I OSK 607/10, LEX nr 784233, z 9.08.2013 r. II OSK 756/12, LEX nr 1376778). Zajmowane jest również mniej kategoryczne stanowisko, zgodnie z którym art. 155 k.p.a. w zasadzie odnosi się do decyzji uznaniowych, co jednak nie wyklucza sytuacji, w których rozstrzygnięcie w części ma charakter związany i uchylenie lub zmiana decyzji na tej podstawie jest możliwe, jeśli nie odnosi się do "związanej" części weryfikowanego rozstrzygnięcia (zob. wyrok NSA z 16.05.2017 r. I OSK 2056/15, LEX nr 2436539). W piśmiennictwie zaznacza się, że pogląd o ograniczeniu zakresu zastosowania art. 155 do decyzji uznaniowych nie ma oparcia w brzmieniu, celu i funkcji tego przepisu (zob. komentarz do art. 154 system LEX). Wynika z nich wniosek przeciwny, ponieważ jedynym kryterium "korygowania" decyzji ostatecznej jest właśnie interes społeczny lub słuszny interes strony, a więc klauzule generalne, w których zwłaszcza kryterium słuszności jest dominujące.
Ponadto podkreśla się, że możliwość stosowania trybu przewidzianego w art. 155 wymaga ustalenia, czy w konkretnym przypadku występuje tożsamość sprawy administracyjnej w znaczeniu materialnym. Dodaje się przy tym, że "ocena istnienia tożsamości sprawy administracyjnej w wypadku trybów nadzwyczajnych powinna uwzględniać, że nieuchronne zmiany stanu faktycznego nie mogą mieć na nią wpływu, gdy chodzi o konkretyzację jednego stosunku administracyjnoprawnego. W wypadku stosowania art. 155 k.p.a. regułą jest, że to właśnie zmiana okoliczności faktycznych, następująca po skonkretyzowaniu uprawnień lub obowiązków strony, uzasadnia skorzystanie z instytucji zmiany (uchylenia) decyzji. Jeżeli zatem zmiana zachodzi w ramach jednego stosunku administracyjnoprawnego, to tożsamość sprawy nie zostaje naruszona. Przyjęcie poglądu przeciwnego istotnie ograniczałoby możliwość stosowania art. 155 k.p.a. Dopóki zatem mamy do czynienia z tymi samymi prawami i obowiązkami tych samych podmiotów, ukształtowanymi obowiązującą decyzją, z tym samym lub zachowującym ciągłość regulacji stanem prawnym i niezmienionym w kwestiach prawnie istotnych stanem faktycznym, dopóty można mówić o tożsamości sprawy administracyjnej w znaczeniu materialnoprawnym (uchwała NSA z listopada 2009 r. sygn. I GPS 2/09 - ONSA WSA 2010/1, poz. 4).
Omawiany przepis różnie był zatem interpretowany w orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie. Z tej przyczyny, nie można było podzielić argumentacji organu, że kontrolowana w tej sprawie w postępowaniu nieważnościowym decyzja [...]WKZ [...] listopada 2017 r. Nr [...] wyrażająca zgodę na rozszerzenie pozwolenia nr [...] o ratownicze badania archeologiczne związane z budową ścianki szczelnej garażu pod ww. budynkiem przy ul. [...] w [...] (działki nr ew. [...], obr. [...]) pozostałe zapisy decyzji pozostawiając bez zmian w stopniu rażącym narusza art. 155 k.p.a.
Przepis ten nie określa ani kierunku ani zakresu możliwych na jego podstawie zmian z wyjątkiem zachowania tożsamości zmienianej decyzji. Nie jest zatem istotne, czy zmiana polega na rozszerzeniu albo zawężeniu uprawnień lub obowiązków wynikających z decyzji zmienianej. Gdyby przyjąć pogląd organu, w omawianym trybie nie byłaby dopuszczalna jakakolwiek zmiana praw lub obowiązków wykraczająca poza pierwotną treść decyzji.
W tym kontekście wskazać trzeba, że zmienione badaną decyzją pierwotne pozwolenie konserwatorskie z [...] maja 2017r. Nr [...] zezwalało skarżącej na prowadzenie ratowniczych badań archeologicznych związanych z wykonywaniem odwiertów geologicznych na ww. działkach, które miały polegać na sprawowaniu nadzoru podczas wykonywania prac ziemnych oraz sporządzenie stosownej dokumentacji pod szczegółowo wymienionymi w punktach 1-9 warunkami m.in. niezwłocznego zawiadomienia organu wojewódzkiego o wszelkich zagrożeniach lub nowych okolicznościach ujawnionych w trakcie badań archeologicznych, prowadzenia dokumentacji z przebiegu ww. badań oraz opracowania ich wyników w określony sposób, informacji o dokonanych odkryciach i przekazania ich organowi do celów archiwalnych, sporządzenia z sprawozdania. Warunki te pozostały niezmienione.
Z akt sprawy wynika, że w celu adaptacji tego terenu (zabytkowego zespołu szpitalno-klasztornego p.w. św. [...] z połowy XIV), wydano szereg pozwoleń konserwatorskich, obejmujących różne rodzaje i zakresy prac w tym m.in. związane z wykonaniem odwiertów (12) i odkrywek geologicznych (np. pozwolenie nr [...] z [...] maja 2016r., zmieniające pozwolenie nr [...]). A zatem nawet gdyby przyjąć, że zmiany pierwotnego pozwolenia nr [...] nie mogły być dokonane na mocy art. 155 k.p.a., to organ nie wykazał, że waga tego naruszenia jest znacznie większa niż stabilność decyzji.
Ponadto, błędnie wskazuje organ, że pozwolenie nr [...] utraciło moc [...] grudnia 2017 r. Decyzja nr[...] została bowiem wydana w dniu [...] lutego 2018r., a więc w czasie obowiązywania ww. pozwolenia i przedłużała termin jego ważności do [...] maja 2018r. Należy mieć na uwadze, że postępowanie nieważnościowe ogranicza się wyłącznie do oceny legalności decyzji w aspekcie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dacie jej wydania. Wszelkie późniejsze zmiany decyzji nie mogą być zatem brane pod uwagę.
W świetle przedstawionej argumentacji Sąd przyjął, że kontrolowana w tej sprawie w postępowaniu decyzja [...]WKZ z [...] lutego 2018 r. Nr [...] rozszerzająca pozwolenie nr [...] w opisanym zakresie nie jest obarczona wadami kwalifikowanymi, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a., w tym wadą rażącego naruszenia art. 155 k.p.a.
Rzeczą organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie przeprowadzenie postepowania z uwzględnieniem stanowiska Sądu.
Z podanych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.. orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę