VII SA/Wa 1444/25

VII SA/Wa 1444/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-11-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Sidorowska-Ciesielska /przewodniczący/
Grzegorz Rudnicki /sprawozdawca/
Nina Beczek
Symbol z opisem
6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1668
art. 228 ust. 3 i 4, art. 227 ust. 1 i 2, art. 236 ust. 1 pkt. 1,
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Dz.U. 2024 poz 572
art. 107 §1 pkt 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Sidorowska-Ciesielska Sędziowie: sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.) asesor WSA Nina Beczek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 listopada 2025 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 31 marca 2025 r. znak: DRKN.Z5.401.105.2023 w przedmiocie nadania tytułu naukowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Uzasadnienie.
1. Zaskarżoną decyzją z 31 marca 2025 r., nr DRKN.Z5.401.105.2023, Rada Doskonałości Naukowej (dalej: "RDN") na podstawie art. 228 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 227 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r., poz. 1571, dalej: "p.s.w.n.") odmówiła wystąpienia do Prezydenta RP o nadanie dr hab. M. M. (dalej: "skarżąca") tytułu profesora w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie nauki prawne.
Jak wyjaśniła w uzasadnieniu swej decyzji RDN, przebieg kariery naukowej skarżącej rozpoczyna się uzyskaniem tytułu magistra prawa Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] w 1992 r., a następnie stopnia naukowego doktora nauk prawnych – zgodnie z uchwałą Rady Naukowej Instytutu Prawa Cywilnego Uniwersytetu [...] z 25 czerwca 2001 r. oraz stopnia naukowego doktora habilitowanego (specjalność: postępowanie cywilne) uchwałą Rady Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] z [...] października 2010 r. Skarżąca jest również autorką licznych artykułów naukowych o szerokiej tematyce, kilku monografii prawniczych, zaś jej doświadczenie zawodowe związane jest zarówno z praktyką, jak i działalnością akademicką w różnych jednostkach. Zasadniczą działalnością zawodową skarżącej jest praca w wymiarze sprawiedliwości, obecnie, jako sędzia Sądu Najwyższego (od 2018 r.), sędzia Sądu Apelacyjnego w W. (w latach 2004-2018), sędzia Sądu Okręgowego w W. (w latach 2000-2004), sędzia Sądu Rejonowego dla W. (w latach 1996-2000), asesor sądowy w Sądzie Rejonowym dla W.(w latach 1994-1996). Skarżąca obecnie pełni funkcję I Prezesa Sądu Najwyższego, była też Dyrektorem Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury. Równocześnie z pracą praktyczną skarżąca pracowała na uczelniach wyższych - Uczeni [...] oraz w Wyższej Szkole [...] w S. , prowadziła również zajęcia w Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury w Krakowie.
Jak wynika z powyższego, a także ze złożonego autoreferatu, jej działalność naukowa była i jest ściśle związana z praktyką sądową, co – jak wskazała skarżąca – z jednej strony było ułatwieniem, bowiem mogła w nauce poszukiwać rozwiązań problemów praktycznych, z drugiej zaś strony trudnością czasową było połączenie pracy naukowej z pracą zawodową. Skarżąca odbyła trzy staże badawcze: w Instytucie Prawa Cywilnego [...], na Uniwersytecie w [...] oraz na [...]. Organizowała i uczestniczyła w 9 konferencjach naukowych krajowych i zagranicznych, podczas których wygłosiła referaty w języku polskim, angielskim i włoskim. Jest członkiem licznych, zagranicznych stowarzyszeń naukowych. Brała czynny udział w pracach w swojej uczelni oraz jest członkiem wielu organizacji naukowych.
RDN wyjaśniła również, że zgodnie z art. 227 ust. 1 p.s.w.n. tytuł profesora może być nadany osobie, która posiada stopień naukowy doktora habilitowanego oraz wybitne osiągnięcia naukowe krajowe lub zagraniczne, uczestniczyła w pracach zespołów badawczych realizujących projekty finansowane w drodze konkursów krajowych lub zagranicznych lub odbyła staże naukowe w instytucjach naukowych, w tym zagranicznych, lub prowadziła badania naukowe lub prace rozwojowe w uczelniach lub instytucjach naukowych, w tym zagranicznych – a także spełnia wymaganie, o którym mowa w art. 20 ust. 1 pkt 5; (ust. 2) p.s.w.n.; w wyjątkowych przypadkach, uzasadnionych najwyższą jakością osiągnięć naukowych albo artystycznych, tytuł profesora może być nadany osobie posiadającej stopień doktora.
Postępowanie w sprawie nadania tytułu profesora wszczyna się na wniosek. Wniosek składany do RDN musi zawierać uzasadnienie wskazujące na spełnienie wymagań, o których mowa w art. 227 (art. 228 ust. 1 p.s.w.n.). Na podstawie art. 228 ust. 3 i 4 ustawy, RDN powołuje 5 recenzentów, którym zleca wydanie opinii w zakresie spełnienia wymagań, o których mowa w art. 227 ust. 1 albo 2 ustawy. Opinia jest wydawana w terminie 3 miesięcy od dnia zlecenia jej wydania.
W przedmiotowym postępowaniu profesorskim na recenzentów powołani zostali prof. dr hab. R. A. , prof. dr hab. L. B. , prof. dr hab. S. C. , prof. dr hab. P. P. , prof. dr hab. E. R. . Trzy z nich kończą się konkluzjami pozytywnymi, dwie – negatywnymi.
Recenzent prof. dr hab. R. A. stwierdził, że ocena dorobku naukowego wniosku o tytuł nie powinna opierać się na kryteriach ilościowych co do wielkości dorobku lub liczby cytowań. W ocenie recenzenta dorobek skarżącej charakteryzuje się wysoką jakością naukową oraz wieloaspektowością poruszanych wątków. Publikacje są w dużej mierze nakierowane na praktyczne rozwiązywanie problemów prawnych. Umiejętność łączenia elementów teorii z zagadnieniami praktycznymi nie występuje u wszystkich autorów z tego obszaru badawczego. Skarżąca jest współautorką bardzo dobrych komentarzy do Kodeksu postępowania cywilnego oraz Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Najważniejszym dziełem skarżącej jest książka profesorska. Zdaniem recenzenta, rozdział III tej monografii, odnoszący się do problematyki nadużycia postępowania dowodowego, zawiera kwestie, które nie zostały dotychczas w literaturze dobrze zgłębione. Recenzent, oceniając cały dorobek naukowy skarżącej stwierdził, że w wystarczającym zakresie spełnia wymóg, o którym jest mowa w art. 227 ust. 1 lit. a p.s.w.n., jak również, że skarżąca spełnia drugą przesłankę ustawową w zakresie staży badawczych. W konkluzji, recenzent jednoznacznie wyraził poparcie wniosku RDN do Prezydenta RP o nadanie tytułu profesora skarżącej.
Recenzent prof. dr hab. L. B. stwierdził, że opiniując dorobek skarżącej na uwadze należy mieć głównie te publikacje, które ukazały się po obronie rozprawy habilitacyjnej. Ponadto, w ramach spełnienia kryterium "wybitności" należy brać pod uwagę także zaangażowanie w sferze osiągnieć organizacyjnych i popularyzujących naukę. Są to jednak jego zdaniem kryteria pozaustawowe. Recenzent zauważył, że skarżąca od momentu uzyskania stopnia doktora habilitowanego bardzo intensywnie rozwijała swoje zainteresowania naukowe, publikując aż cztery monografie z zakresu postępowania cywilnego. Prace te, jego zdaniem, mają pewną wartość naukową i znaczenie dla prawa procesowego cywilnego, ale nie są to prace wybitne, a prace dobre, mające znaczenie głównie dla praktyki. Recenzent zauważył, że skarżąca posiada ogromne doświadczenie praktyczne wynikające z pracy zawodowej, jako sędzia oraz z pełnionych funkcji publicznych w wymiarze sprawiedliwości, które przekłada się na jakość prowadzonej przez skarżącą dydaktyki i pracy ze studentami. Również komentarze do Kodeksu postępowania cywilnego i Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, których współautorką jest skarżąca, mają bardziej wymiar praktyczny, niż teoretyczny. Zdaniem tego recenzenta, książka profesorska nie może być jednak uznana za dzieło wybitne. Recenzent zarzucił również skarżącej popełnienie auto plagiatu we wznowionym w 2013 dziele pt. "Wznowienie postępowania cywilnego". Pierwotnym dziełem była monografia z 2008 r. pt. "Wznowienie postępowania w procesie cywilnym". Tego zarzutu nie potwierdził m.in. prof. A. , który stwierdził, że część dotycząca wznowienia procesu cywilnego została zmieniona i uzupełniona, dodano także część o postępowaniu nieprocesowym. W podsumowaniu recenzent wskazał, że skarżąca spełnia drugi wymóg ustawy, tj. staże i pracę w różnych uczelniach, niemniej na moment sporządzania recenzji nie spełniała kryterium wybitności osiągnięć naukowych, stąd nie poparł wniosku o nadanie skarżącej tytułu profesora.
Recenzent prof. dr hab. S. C. uznał dorobek naukowy skarżącej za znaczący i wartościowy. Skarżąca jego zdaniem prowadzi ożywioną dyskusję naukową w ramach różnych teorii i koncepcji panujących w nauce procesu cywilnego, m.in. na temat dopuszczalności spóźnionych dowodów. Według niego skarżąca wnosi w swojej książce profesorskiej wiele nowych elementów do polskiej teorii procedury cywilnej. Recenzent omówił też kolejno pozostałe monografie, wskazując na ich wkład w rozwój teorii procedury cywilnej. Wszystkie dzieła uznał za wybitne lub za dzieło częściowo wybitne. Recenzent konkludując wskazał na spełnienie przez skarżącą drugiej przesłanki ustawowej do nadania tytułu profesora oraz stwierdził, że przenalizowany dorobek naukowy oraz staże jednoznacznie pozwalają na poparcie wniosku RDN do Prezydenta RP o nadanie tytułu profesora.
Recenzent prof. dr hab. P. P. stwierdził, że dorobek naukowy skarżącej jest imponujący. Według recenzenta wybitnym osiągnięciem naukowym skarżącej jest książka profesorska. Pozytywnie cenił również staże, które skarżąca odbyła na uczelniach zagranicznych i krajowych. W konkluzji recenzent stwierdził, że skarżąca z naddatkiem spełnia wymogi ustawowe wymagane do uzyskania tytułu naukowego profesora, dlatego jednoznacznie poparł wniosek o nadanie tytułu profesora.
Recenzentka prof. dr hab. E. R. oceniła, że w postępowaniu w sprawie nadania tytułu naukowego profesora należy brać pod uwagę dorobek po uzyskaniu stopnia doktora habilitowanego, bowiem wcześniejszy dorobek naukowy był już oceniany na wcześniejszych etapach awansu naukowego skarżącej. Pomimo, że recenzentka przyjęła takie założenie metodologiczne, wzięła pod uwagę także monografię sprzed habilitacji, gdyż wskazała, jako główne osiągniecie naukowe, również pozycję z tego okresu "Wznowienie postępowania w procesie cywilnym" (2008). Kontynuacją tego opracowania jest monografia "Wznowienie postępowania cywilnego" (2013). Ważne dla recenzentki było zbadanie postępu badań nad wznowieniem postępowania cywilnego.
Recenzentka wskazała na rozbieżności w wykładni pojęcia "wybitności" dorobku naukowego. Po przeprowadzonej analizie poglądów doktryny w tym zakresie stwierdziła, że musi to być dorobek ponadprzeciętny, stąd ocena dorobku musi być dokonana z punktu widzenia kryterium jakościowego. Recenzentka zauważyła, że skarżąca podejmowała również inne wątki badawcze w swoim dorobku naukowym, lecz nie mają one znaczenia w ocenie wskazanego przez skarżącą dorobku pod kątem wybitności.
Zdaniem recenzentki, skarżąca nie zdefiniowała jednak w swojej pracy profesorskiej wyraźnie celów badawczych i nie wskazała, jaki był stan badań sprzed ukazania się jej publikacji, ani wkładu monografii do postępowania procesowego. Praca ma charakter bardziej deskryptywny i przekrojowy. Recenzentka podkreśliła, że dorobek naukowy skarżącej zawiera wiele bardzo cennych i ważnych dla nauki procedury cywilnej spostrzeżeń i rozwiązań. Krytycznie oceniła jednak publikację z 2008 r. i jej ponowne wydanie w 2013 r. – są to jej zdaniem nieomal publikacje bliźniacze. Zbliżona jest objętość obu dzieł, a tytuły rozdziałów I-IV brzmią tak samo. Pozostałe zmiany dotyczą nieznacznej modyfikacji. Recenzentka stwierdziła, że monografia z 2013 r. jest ponownym, uzupełnionym wydaniem monografii z 2008 r. i brakuje w dorobku skarżącej rozwiązań o charakterze wybitnym. Wobec tego recenzentka uznała, że skarżąca spełnia drugi wymóg ustawowy poprzez odbycie trzech staży naukowych, jednak ze względu na fakt braku "wybitności" osiągnieć naukowych, nie popiera wniosku skarżącej o nadanie jej tytułu naukowego profesora.
Zespół V Nauk Społecznych, po zapoznaniu się z recenzjami sporządzonymi w toku postępowania (3 recenzje kończą się pozytywnymi konkluzjami, 2 - negatywnymi) i pełną dokumentacją sprawy, w wyniku tajnego głosowania: ZA - 13, PRZECIW - 16, WSTRZYMUJĄCE SIĘ - 2, wyraził negatywną opinię w tej sprawie uznając, że skarżąca nie spełnia wymagań p.s.w.n. warunkujących nadanie tytułu profesora. Przewodniczący Zespołu, zgodnie z opinią Zespołu V, rekomendował członkom Prezydium RDN niepopieranie złożonego wniosku.
W trakcie posiedzenia Prezydium 27 stycznia 2025 r. Przewodniczący Zespołu zreferował podjętą uchwałę. W trakcie dyskusji zwrócono uwagę na dużą liczbę wypromowanych przez skarżącą doktorów (5), co oceniono niezwykle pozytywnie. Poruszono kwestię zarzutu, że w dorobku naukowym skarżącej za dużo jest praktycznych wskazań czy rozwiązań, a za mało teorii. Trudno jednak uznać to za mocny zarzut, skoro w tej dyscyplinie rozłączenie tych dwóch spraw jest dość kłopotliwe. Zwrócono przy tym uwagę, że większość recenzentów pozytywnie oceniła łączenie teorii z praktyką w dorobku naukowym skarżącej. Większość z wypowiadających się osób wskazało, że prace są w wysokim stopniu praktyczne i - podobnie jak w niektórych innych dyscyplinach - mogą stanowić znaczący wkład w naukę, jak i być oceniane, jako wybitne. Sama okoliczność praktycznego charakteru dorobku nie powinna niejako z góry przesądzać o uznaniu, iż nie ma on charakteru naukowego. Zwrócono także uwagę, że w niektórych recenzjach pojawiły się sformułowania wskazujące na pominięcie oceny niektórych prac wskazanych w dokumentacji wniosku. Ponadto zaakcentowano, że wykluczenie opracowań o charakterze praktycznym, jako naukowych w ramach dyscypliny nauki prawne może mieć niekorzystne przełożenie na młode osoby, które będą rozpoczynały w tym zakresie swoją karierę naukową. To opracowania praktyczne w głównej mierze stanowią bowiem istotny aspekt rozwoju nauk prawnych czy też funkcjonowania różnych instytucji prawnych.
W wyniku przeprowadzonego 27 stycznia 2025 r. tajnego głosowania w sprawie wystąpienia do Prezydenta RP z wnioskiem o nadanie skarżącej tytułu naukowego profesora, uzyskano następujący wynik: liczba członków Prezydium RDN uprawnionych do głosowania: 14, liczba członków Prezydium RDN obecnych na posiedzeniu: 14, liczba członków Prezydium RDN biorących udział w głosowaniu: 14, wynik głosowania tajnego: ZA - 7, PRZECIW - 6, WSTRZYMUJĄCE SIĘ – 1.
Przepisy p.s.w.n. w rozdziale 4 nie określają sposobu głosowania RDN, która zgodnie z art. 232 ust. 2 ustawy w zakresie prowadzonych postępowań pełni funkcję centralnego organu administracji rządowej. Zgodnie z art. 238 ust. 1 pkt 5 ustawy, do zadań RDN należy podejmowanie czynności w postępowaniu w sprawie nadania tytułu profesora, o których mowa w art. 228 i art. 230. Zgodnie z art. 236 ust. 1 pkt 1 p.s.w.n. statut RDN określa w szczególności organizację i sposób działania RDN. Zgodnie zaś z § 4 ust. 5 Statutu RDN, Prezydium RDN i Zespół podejmują rozstrzygnięcia w głosowaniu tajnym, bezwzględną większością głosów, w obecności co najmniej połowy członków odpowiednio Prezydium RDN albo Zespołu.
Wynik głosowania w sprawie skarżącej oznacza, że nie została osiągnięta bezwzględna większość głosów, ponieważ głosów "za" było tyle samo, co głosów "przeciw" i "wstrzymujących się". Zatem pozytywna uchwała w przedmiocie wystąpienia do Prezydenta RP o nadanie skarżącej tytułu profesora w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie nauki prawne nie została podjęta.
Prezydium RDN 31 marca 2025 r., po wcześniejszym zapoznaniu się z pełną dokumentacją sprawy, po wysłuchaniu opinii Zespołu V Nauk Społecznych i przeprowadzeniu dyskusji ponownie przystąpiło do głosowania nad uchwałą w przedmiocie wystąpienia do Prezydenta RP o nadanie skarżącej tytułu profesora w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie nauki prawne. Wynik głosowania: liczba członków Prezydium RDN uprawnionych do głosowania: 14, liczba członków Prezydium RDN obecnych na posiedzeniu: 14, liczba członków Prezydium RDN biorących udział w głosowaniu: 14, wynik głosowania tajnego: ZA - 6, PRZECIW - 6, WSTRZYMUJĄCE SIĘ - 2.
W wyniku tego ponownego głosowania osiągnięta została już bezwzględna większość i w konsekwencji Prezydium RDN podjęło decyzję o odmowie wystąpienia do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o nadanie skarżącej tytułu profesora w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie nauki prawne.
Jak wynika ze sporządzonych recenzji, wszyscy recenzenci pozytywnie ocenili staże naukowe odbyte na uczelniach zagranicznych i krajowych. Rozbieżności występują w ocenie dorobku naukowego pomiędzy trzema recenzentami, którzy ocenili dorobek skarżącej, jako wybitny lub stosowali terminy bliskoznaczne, a recenzentami, którzy twierdzą, że oceniany dorobek nie posiada przymiotu wybitności w zakresie rozważań teoretycznych z zakresu procedury cywilnej. Zatem istotę sporu między recenzentami stanowiła kwestia tego, jaka winna być relacja pomiędzy odnoszeniem do praktycznych aspektów rozwiązanych kwestii badawczych do rozważań teoretycznych czy prawno-dogmatycznych. W tym kontekście konieczne było znalezienie odpowiedzi na pytanie, na ile dorobek skarżącej jest przyrostowy, a na ile przełomowy.
Zdaniem prof. B. , za dużo jest praktycznych wskazań czy rozwiązań w stosunku do elementu teoretycznego. Pozostali recenzenci, zwłaszcza prof. A. , C. i prof. P. uznali, że jest to dorobek wybitny. W przypadku postępowania cywilnego trudno jest bowiem oddzielić praktykę od teorii. Recenzenci ci bardzo dobrze ocenili publikację z 2008 r. i jej wznowienie w 2013 r. Wznowiona publikacja zawiera pewne pierwotne elementy, ale znajdują się całkowicie nowe rozwiązania merytoryczne. Skarżąca, jako pierwsza, omówiła szczegółowo wzajemne relacje wprowadzonych do Kodeksu postępowania cywilnego wielu środków prawnych, jako środków "zaskarżenia" przysługujących od tego samego prawomocnego orzeczenia (skarga kasacyjna, skarga o wznowienie postepowania, skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem). Porównała ich podstawy, wzajemne zależności i pierwszeństwo w stosowaniu. Jako pierwsza zdefiniowała te skargi, jako środki prawne, a nie środki zaskarżenia. Polskie rozwiązania w tym zakresie prezentowała w czasie staży naukowych w Belgii i we Włoszech.
Podstawowym zarzutem stawianym przez autorów negatywnych recenzji był zarzut braku wybitności. Zdaniem prof. dr. hab. L. B. skarżąca od momentu uzyskania stopnia doktora habilitowanego bardzo intensywnie rozwijała swoje zainteresowania naukowe, napisała kilka artykułów z zakresu procesu cywilnego, jak również 4 monografie z tego samego obszaru badawczego. Jednak w jego opinii, chociaż prace te mają znaczenie dla prawa procesowego cywilnego, to nie są pracami wybitnymi. Zarzuty prof. dr hab. E. R. dotyczą głównie niezdefiniowania wyraźnie celów badawczych, stanu badań sprzed ukazania się publikacji ani wkładu do nauki w omawianym zakresie, a więc praca ma charakter bardziej deskryptywny i przekrojowy.
Zdaniem autorów pozytywnych recenzji, skarżąca z naddatkiem spełnia wymogi ustawowe wymagane do uzyskania tytułu naukowego profesora. Prof. dr. hab. P. P. wskazał, że wobec niedookreślenia desygnatów pojęcia "wybitnych osiągnięć naukowych" przez samego ustawodawcę, cechę taką posiadają osiągnięcia pozostające w prawniczej sferze naukowej: teorii i jej oddziaływania na praktykę (funkcjonowanie społeczeństwa, grupy, jednostki), oryginalne, dotykające tematyki "nowej" lub "na nowo" ujętej, istotnej społecznie (prawnie), wskazującej na wysoki, ponadprzeciętny poziom możliwości dostrzegania i oceny zjawisk prawnych. W ocenie recenzenta niewątpliwie wybitnym osiągnięciem naukowym skarżącej była wydana książka profesorska. Jego zdaniem, skarżąca należy do grona najwybitniejszych specjalistów z tego zakresu w Polsce. W drugiej z pozytywnych recenzji, prof. dr hab. R. A. podkreślił, że art. 227 p.s.w.n. jest normą prawa administracyjnego, które jest gwarancją dla każdej strony postępowania administracyjnego, że organ stosujący prawo nie uzależni przyznania uprawnienia od innych wymagań, choćby wynikających z jak najbardziej szlachetnych pobudek, wcześniejszej praktyki, zwyczajów, niż określone w ustawie. Jego zdaniem dorobek naukowy skarżącej charakteryzuje się wysoką jakością naukową i wieloaspektowością poruszanych wątków. Ponadto prof. dr hab. R. A. w sporządzonej przez siebie opinii zwrócił uwagę na wyraźne ukierunkowanie nastawiane na praktyczne rozwiązania problemów prawnych, co jest istotnym atutem ocenianego dorobku naukowego, gdyż umiejętność łączenia teorii i praktyki, nie występuje u wszystkich autorów. W podsumowaniu wskazał, że opracowania naukowe skarżącej wskazują na osobę o wyjątkowej erudycji prawniczej, z autentycznym autorytetem sędziego o wieloletnim doświadczeniu w orzekaniu w sprawach cywilnych, która przedstawiła do oceny niewątpliwie wybitny dorobek naukowy. Ostatni z recenzentów, prof. dr hab. S. C. również uznał dorobek naukowy skarżącej za znaczący i wartościowy. Recenzent zwrócił uwagę przy tym na bardzo szeroki zakres zainteresowań badawczych skarżącej.
RDN przychyliła się do opinii, które są negatywne dla skarżącej i przyjęła argumenty wskazane w nich za własne przy głosowaniu w przedmiotowej sprawie. Zdaniem RDN, dorobek naukowy skarżącej nie nosi znamion wybitności. RDN wskazała, że w ocenie osiągnięcia naukowego, jako wybitnego, powinno się brać pod uwagę kryterium merytoryczne, odwołujące się do powszechnego znaczenia słowa "wybitny", przez co rozumie się "wybijającego się ponad przeciętność". Również należy mieć na względzie uwzględnienie okoliczności związanej z tym, że nadanie tytułu naukowego ma stanowić swoiste "ukoronowanie" działalności naukowej, z reguły następujące po spełnieniu warunków do nadania stopnia doktora habilitowanego.
RDN przytoczyła również stanowisko doktryny, zgodnie z którym osiągnięcia naukowe wybitne to takie osiągnięcia, które spełniają zarówno wymogi stawiane rozprawie doktorskiej, jak i osiągnięcia w postępowaniu habilitacyjnym (znaczny wkład w rozwój dziedziny nauki). Wówczas będzie to osiągnięcie ponadprzeciętne zarówno w kontekście zawartości merytorycznej, jak i ilościowej. Zarówno w postępowaniu w przedmiocie nadania tytułu profesora, jak i stopnia doktora habilitowanego wymaga się, aby były to "osiągnięcia naukowe" (liczba mnoga) (Baran K.W. (red.), Komentarz do wybranych przepisów ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, [w:] Akademickie prawo zatrudnienia. Komentarz, LEX/el). Konieczne jest bowiem wykazywanie się jeszcze innymi osiągnięciami, które można byłoby uznać za ponadprzeciętne.
W związku z tym, w ocenie RDN, nie został spełniony warunek ustawy zawarty w art. 227 ust. 1 pkt 1 lit. a p.s.w.n., bowiem wskazanych osiągnięć skarżącej nie można uznać "za wybijające się ponad przeciętność".
Druga przesłanka nadania tytułu profesora, określona w art. 227 ust. 1 pkt 1 lit. b p.s.w.n. została ujęta w sposób alternatywny. Jedną z możliwości jest wykazanie uczestniczenia w pracach zespołów badawczych realizujących projekty finansowane w drodze konkursów krajowych lub zagranicznych. Zrezygnowano zatem z wymogu kierowania takim projektem, wystarczający jest sam udział. Druga możliwość sprowadza się do wykazania odbycia staży naukowych w instytucjach naukowych. Ustawodawca nie sprecyzował jednak, jak należy rozumieć staż ani jak długo powinien on trwać. Pomimo że warunek ten pojawia się już po uzyskaniu stopnia doktora habilitowanego, nadal trzeba byłoby przyjąć, że chodzi o formę zdobywania wiedzy, umiejętności czy kompetencji w miejscu odbywania staży. W praktyce chodzi zatem o udział w zajęciach odbywanych w miejscu stażu, seminariach, dyskusjach naukowych czy pracach naukowych, których celem jest poszerzenie posiadanej wiedzy z danego zakresu. Dlatego odbycie stażu powinno być udokumentowane nie tylko samą "fizyczną obecnością" w miejscu stażu (potwierdzeniem odbycia stażu), ale również publikacją naukową, która nabytą wiedzę prezentuje. Nie jest to jednak prawny obowiązek, ale swoiste ułatwienie w wykazaniu spełnienia omawianego warunku. W tym ostatnim przypadku odbycie stażu będzie bardzo podobne do ostatniej z możliwości wskazanych w art. 227 ust. 1 pkt 1 lit. b p.s.w.n., a mianowicie "prowadzenia badań naukowych lub prac rozwojowych, w uczelniach lub instytucjach naukowych, w tym zagranicznych". Warto pamiętać, że ze względu na osobliwości określonej dyscypliny naukowej współpraca z inną uczelnią lub instytucją naukową będzie mogła odbywać się tylko w formie prowadzenia badań naukowych lub prac rozwojowych, co również nie wyklucza przygotowania po takich badaniach stosownego opracowania. (K. Ślebzak [w:] Komentarz do wybranych przepisów ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce [w:] Akademickie prawo zatrudnienia. Komentarz, red. K. W. Baran, Warszawa 2020, art. 227.).
Niemniej już sam brak możliwości spełnienia jakiejkolwiek przesłanki określonej w art. 227 ust. 1 ustawy eliminuje możliwość podjęcia decyzji o wystąpieniu do Prezydenta RP o nadanie wnioskodawcy tytułu profesora. W konsekwencji, RDN oceniła, że nie występują podstawy do uwzględnienia wniosku skarżącej i wystąpienia do Prezydenta RP o nadanie jej tytułu profesora.
RDN wyjaśniła też, że decyzja jest wyrazem woli organu kolegialnego, który ją podjął w głosowaniu autonomicznym, przesądzającym o sposobie załatwienia sprawy. Samo merytoryczne rozstrzygnięcie, w tym ocena recenzji, ich rzetelność i fachowość, mogło zostać wyrażona tylko w dyskusji i następnie głosowaniu nad treścią uchwały, co w niniejszej sprawie miało miejsce.
2. Z tą decyzją nie zgodziła się skarżąca, wnosząc pismem datowanym na 21 maja 2025 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ją w całości i zarzucając:
"1) rażące naruszenie art. 107 § 1 pkt 8 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego i przez to jej wydanie z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez podpisanie decyzji wyłącznie przez Przewodniczącego Rady Doskonałości Naukowej;
2) naruszenie art. 8 k.p.a. w zw. z art. 228 ust. 9 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez prowadzenie postępowania z naruszeniem zasady zaufania do władzy publicznej oraz utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw;
3) naruszenie art. 227 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz art. 228 ust. 3 p.s.w.n. poprzez błędną wykładnię tych przepisów i w efekcie tego uznanie, że skarżąca nie spełnia wymagania warunkującego nadanie tytułu profesora, dotyczącego posiadania wybitnych osiągnięć krajowych lub zagranicznych;
4) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 228 ust. 9 p.s.w.n. wyrażające się w uznaniu, że w sytuacji całkowitej rozbieżności materiału dowodowego w postaci trzech pozytywnych recenzji oraz dwóch negatywnych, organ nie jest obligatoryjnie zobowiązany do sporządzenia uzasadnienia decyzji według pełnych reguł str. 2 przewidzianych przepisami prawa, tj. wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, jak i uzasadnienia prawnego polegającego na pogłębionym wytłumaczeniu zastosowania art. 228 ust. 5 pkt 2 p.s.w.n.;
5) naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uchybienie obowiązkowi dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, z czym związany jest obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia całości materiału dowodowego, prawidłowego udokumentowania przebiegu postępowania oraz jego wyników i właściwego uzasadnienia podjętej decyzji, w tym wszechstronnego wyjaśnienia, dlaczego organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej trzem pozytywnym recenzjom, a zatem większości ze sporządzonych recenzji, a oparł się wyłącznie na opiniach wyrażonych w dwóch recenzjach negatywnych;
6) naruszenie § 9 ust. 2 pkt 3 statutu Rady Doskonałości Naukowej w zw. z art. 228 ust. 3 p.s.w.n. poprzez powołanie recenzentów przez Dyrektora Biura Rady Doskonałości Naukowej i zlecenie im sporządzenia recenzji".
Wobec powyższego skarżąca wniosła o:
"1) stwierdzenie nieważności decyzji nr DRKN.Z5.401.105.2023 Rady Doskonałości Naukowej z 31 marca 2025 r. odmawiającej wystąpienia do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o nadanie dr hab. M. M. tytułu profesora w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie nauki prawne w całości, względnie;
2) uchylenie decyzji nr DRKN.Z5.401.105.2023 Rady Doskonałości Naukowej z 31 marca 2025 r. odmawiającej wystąpienia do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o nadanie dr hab. M. M. tytułu profesora w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie nauki prawne i przekazanie sprawy organowi, który ją wydał do ponownego rozpatrzenia;
3) rozpoznanie sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w trybie uproszczonym".
W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że zgodnie z art. 228 ust. 9 p.s.w.n. w postępowaniach w sprawie nadania tytułu profesora, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Jak wynika z art. 228 ust. 5 pkt 2 p.s.w.n. odmowa wystąpienia do Prezydenta RP o nadanie tytułu profesora następuje w drodze decyzji administracyjnej. Nie ulega zatem wątpliwości, że z woli ustawodawcy to rozstrzygnięcie jest decyzją administracyjną, a szczególny charakter postępowania w sprawie nadania tytułu profesora nie wpływa na konieczność modyfikacji art. 107 k.p.a. określającego elementy konieczne rozstrzygnięcia.
Skarżąca wskazała również, że zgodnie z art. 235 ust. 1 p.s.w.n. RDN działa poprzez swoje organy. Stosownie do art. 235 ust. 2 p.s.w.n. organami RDN są przewodniczący, Prezydium oraz zespoły, o których mowa w ust. 5. Art. 236 ust. 1 pkt 3 p.s.w.n. stanowi, iż statut RDN określa w szczególności szczegółowy zakres zadań jej. Jak wynika z § 8 ust. 1 pkt 3 statutu RDN, Prezydium w sprawach prowadzonych przez Radę podejmuje rozstrzygnięcia w sprawach dotyczących nadania tytułu profesora. W konsekwencji, organem RDN, który podejmuje decyzje, o której mowa w art. 228 ust. 5 pkt 2 p.s.w.n., jest Prezydium. Z treści protokołu posiedzenia Prezydium RDN z 31 marca 2025 r. wynika, że zaskarżona decyzja została podjęta w wyniku przeprowadzenia tajnego głosowania przez jego członków.
Zgodnie z art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. decyzja musi zawierać podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Ujęcie decyzji administracyjnej, jako oświadczenia woli, czyni istotnym złożenie podpisu. Dopiero po złożeniu podpisu na dokumencie oświadczenie woli zostaje bowiem wyrażone w formie pisemnej. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca wskazała na szereg orzeczeń sądów administracyjnych, mających potwierdzić twierdzenie, iż podjęcie rozstrzygnięcia przez organ kolegialny wymaga podpisania decyzji przez wszystkich jego członków. Ma to również jej zdaniem znaczenie dla wydania przedmiotowej decyzji, stanowiąc rażące naruszenie art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., uzasadniające stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji. Zdaniem skarżącej, § 7 ust. 1 pkt 2 statutu RDN, zgodnie z którym Przewodniczący RDN podpisuje rozstrzygnięcia RDN lub Prezydium RDN, nie może zostać uznany za przepis szczególny, który dawałby podstawę do odstąpienia od obowiązku podpisania zaskarżonej decyzji przez wszystkie osoby, które uczestniczyły w jej podjęciu. Co więcej, statut RDN jest w rzeczywistości prawem wewnętrznym, niemogącym modyfikować rozwiązań ustawowych. Zatem również delegacja ustawowa do określenia sposobu organizacji RDN, wyrażona w art. 236 ust. 1 p.s.w.n., nie stanowi podstawy do modyfikowania przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Za przepis szczególny względem art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. można uznać co najwyżej art. 178 ust. 2 p.s.w.n., który przewiduje, że decyzję, o której mowa w ust. 1, a zatem decyzję o nadaniu albo odmowie nadania stopnia doktora albo stopnia doktora habilitowanego, podpisuje przewodniczący właściwego organu.
Skarżąca wskazała, że RDN działa poprzez organ monokratyczny, którym jest Przewodniczący RDN oraz przez organy kolegialne – Prezydium i zespoły. Skoro więc RDN uznała za właściwe rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy przez Prezydium, to jednocześnie zobowiązana była stosować do decyzji, o których mowa w art. 228 ust 5 pkt 2 p.s.w.n., art. 107 § 1 k.p.a.
Nie bez znaczenia dla skarżącej jest również fakt, że postępowanie w sprawie nadania jej tytułu profesora przeprowadzone zostało pod naciskiem mediów i przy nieprzychylnej postawie niektórych członków Prezydium RDN, czemu dali wyraz w protokole posiedzenia tego organu. Z prawdopodobieństwem graniczącym w pewnością – zdaniem skarżącej - wpływ na wynik głosowania Prezydium RDN miały przesłanki pozaustawowe, czego dowodem są zarówno protokół posiedzenia, jak i artykuły prasowe. Skarżąca odniosła się do wypowiedzi z posiedzenia 27 stycznia 2025 r., dotyczących rzekomego łamania prawa przez nią, przez które jest niegodna uzyskania tytułu naukowego profesora. Takie prowadzenie postępowania godzi w wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej oraz wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP zasadę praworządności. Zdaniem skarżącej, negatywne nastawienie członka Prezydium wobec niej uzasadniało podjęcie działań zmierzających do jego wyłączenia, bowiem zachodziły wobec niego okoliczności wywołujące uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności. Co więcej, publiczna "nagonka" oraz ocena przekonań światopoglądowych skarżącej nie powinny mieć miejsca, ani wpływu na podejmowane przez RDN rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Na poparcie występującego zjawiska skarżąca załączyła do skargi wspomniane – jej zdaniem skrajnie nieobiektywne – artykuły prasowe.
Niezrozumiałe było również dla skarżącej odstąpienie przez RDN od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Skarżąca wskazała, że w okresie od 2 stycznia 2024 r. do 30 kwietnia 2025 r. Zespół V Nauk Społecznych RDN łącznie rozpatrzył 17 wniosków o przedstawienie do tytułu profesora z dwiema recenzjami negatywnymi i trzema pozytywnymi. 8 spośród nich rozpatrzono pozytywnie, a 9 negatywnie. Z kolei, Prezydium RDN z wymienionych wniosków 9 rozpatrzyła pozytywnie, a 8 negatywnie.
Zdaniem skarżącej, w przedmiotowej sprawie, jeden z członków Prezydium RDN, w trakcie dyskusji na posiedzeniu z 27 stycznia 2025 r., wprowadził pozostałych członków tego organu w błąd wskazując, że przy dwóch negatywnych recenzjach tytuł profesora się nie należy, a pole do dyskusji jest ograniczone z uwagi na to, że sprawa dotyczy nauk prawnych, a zatem innej dyscypliny niż reprezentują prawie wszyscy członkowie tego organu. Jego zdaniem, znaczenie miał jedynie fakt sporządzenia dwóch negatywnych recenzji.
Takie sformułowanie oznacza, że nad kandydaturą skarżącej nie została przeprowadzona merytoryczna dyskusja przez kompetentny organ, a część członków Prezydium RDN kierowało się przy podejmowaniu decyzji w kwestii głosowania tylko formalnym wynikiem recenzji, bez ich merytorycznej weryfikacji.
Ponadto, zdaniem skarżącej, na wydanie negatywnego rozstrzygnięcia miały wpływ dwie recenzje uznające, że osiągnięcia naukowe skarżącej nie mogą być uznane za wybitne (art. 227 ust, 1 pkt. 1 lit a p.s.w.n.), czyli brak spełnienia jednej z przesłanek koniecznych do kumulatywnego spełnienia, aby uzyskać tytuł naukowy profesora. Recenzje te łączą dwie okoliczności, Po pierwsze, recenzenci, którzy wydali negatywne recenzje, pominęli dorobek naukowy skarżącej osiągnięty przed uzyskaniem habilitacji. Po drugie; praca naukowa skarżącej stanowi istotny wkład w praktykę, nie ma natomiast waloru naukowego w stopniu wybitnym. Żaden z recenzentów nie wyjaśnił, czy, a jeśli tak, to jaką wagę przykładają do dorobku naukowego skarżącej osiągniętego przed uzyskaniem stopnia doktora habilitowanego. Niezależnie od tego, postawiona teza nie znajduje podstaw w uzasadnieniu przyjętym przez prawodawcę do projektu p.s.w.n., a więc w świetle wykładni legalnej, jak i niektórych komentatorów tej ustawy. Pominięcie przez autorów negatywnych recenzji dorobku naukowego osiągniętego przed uzyskaniem habilitacji jest zatem sprzeczne z art. 227 ust. 1 pkt 1 lit. a p.s.w.n., który to przepis, stanowiąc o dorobku naukowym, żadnych ograniczeń nie wprowadza.
Skarżąca podkreśliła, że pominięcie lub uznanie za mało istotne dorobku naukowego skarżącej przed uzyskaniem stopnia doktora habilitowanego jest nie tylko sprzeczne z ustawą, ale i niesprawiedliwie. Dorobek naukowy jest efektem badań prowadzonych przez całe naukowe życie i w takim aspekcie powinna być oceniana jego wybitność. Takie ujęcie umożliwia ocenę, czy badania naukowe kandydata, jego trud włożony w rozwój nauki, były harmonijne i stałe. Niejednokrotnie też dorobek naukowy osiągnięty po uzyskaniu stopnia doktora habilitowanego stanowi kontynuację i pewną logiczną całość z dorobkiem osiągniętym wcześniej, co miało miejsce również przy tworzeniu dorobku naukowego skarżącej. Potwierdza to również fakt, iż na gruncie uprzednio obowiązującego stanu prawnego, tj. ustawy z 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, osiągnięcia stanowiące podstawę nadania stopnia doktora habilitowanego musiały być uzyskane po nadaniu stopnia doktora, a osiągnięcia stanowiące podstawę nadania tytułu profesora po nadaniu stopnia doktora habilitowanego. Obecnie prawodawca odstąpił od tej dyrektywy, wobec czego przyjąć należy za słuszne twierdzenie skarżącej o konieczności uwzględnienia całego dorobku naukowego do oceny w procesie nadania tytułu naukowego profesora.
Skarżąca stwierdziła również, że pominięcie przy ocenie jej dorobku naukowego przez recenzentów recenzji negatywnych komentarzy do ustaw, ze względu na ich walor jedynie praktyczny, stanowi dowód wybiórczej oceny publikacyjnej skarżącej, co z kolei nie znajduje odzwierciedlenia w art. 227 ust. 1 pkt 1 lit a p.s.w.n., na co również wprost zwrócił uwagę autor jednej z negatywnych recenzji. Jednakże podkreśla się – co uczynił również Rzecznik Praw Obywatelskich – że w naukach prawnych bardzo istotne są również inne formy pracy naukowej, takie jak: glosy, komentarze do ustaw i systemy prawa. Wiele z komentarzy (np. do kodeksów) to fundamentalne dzieła naukowe w danej gałęzi prawa i główny punkt odniesienia innych autorów.
Skarżąca zanegowała także zarzuty wskazane w jednej z recenzji, iż książka profesorska pomija aspekty psychologiczne przedstawionych tam zagadnień. Zwróciła uwagę, że jej obrębem badań naukowych jest prawo, nie zaś psychologia, zatem nie uznaje się ona za osobę wystarczająco kompetentną do wypowiadania się na temat psychologii.
W odniesieniu do zarzutu braku zawarcia w książce profesorskiej celu pracy, stanu badań i wkładu do nauki, skarżąca podniosła, że publikacja zawiera wyraźnie określony problem badawczy (ustalenie modelu sędziowskiego kierownictwa postępowaniem dowodowym i określenie, czy jest on funkcjonalny). Nowatorstwo monografii polega przede wszystkim na tym, że pierwszy raz od czasów przedwojennych przedstawiono w nim jako zasadę procesu cywilnego "sędziowskie kierownictwo" w ramach postępowania dowodowego przed sądem pierwszej i drugiej instancji. Zasada ta została wyeliminowana z polskiego k.p.c. i nauki w socjalistycznym procesie cywilnym. Skarżąca przytoczyła również literaturę (dr hab. A. L. ), która wypowiadała się na temat tej zasady po 1989 r., ale uczyniła to ogólnie do całego postępowania sądowego, nie skupiając się na postępowaniu dowodowym. Również inne czynniki skarżąca uznała za nowatorskie. Jako przykład wskazała opracowanie schematów możliwego postępowania sądu oraz wskazanie czynności sędziowskiego kierownictwa, podejmowane w ramach każdego z nich. Wszystko to skarżąca ujęła również w swoim uzasadnieniu posiadania wybitnych osiągnięć naukowych. Natomiast nieuznawanie tych osiągnięć za wybitne ani przydatne dla nauki jest kwestią ocenną i subiektywną, która powinna być przez recenzenta dostatecznie uzasadniona.
Chybione są - zdaniem skarżącej - zastrzeżenia prof. dr hab. E. R. dotyczące bliźniaczego podobieństwa publikacji skarżącej z lat 2008 i 2013. Skarżąca uzasadniła odmienności wynikające na ich gruncie, zwłaszcza uwzględnienie nowych poglądów na niełatwą tematykę wznowienia postępowania, a przede wszystkim publikacją z 2013 r. objęto postępowanie nieprocesowe, które nie było przedmiotem badań w publikacji z 2008 r. Recenzentka pominęła także inne publikacje skarżącej, dotyczące wznowienia postępowania, opublikowane przed uzyskaniem stopnia doktora habilitowanego. Ponadto, recenzentka podniosła, że skarżąca nigdy nie była członkiem Komisji Kodyfikacyjnej, ani zespołu problemowego. Skarżąca wskazała, że nie miała świadomości, że udział w takich gremiach liczony jest, jako dorobek naukowy w rozumieniu art. 227 ust. 1 pkt 1 lit a p.s.w.n. Gdyby miała świadomość co do istnienia takich wymagań, które nie wynikają z ustawy, to wskazałaby, że była doradcą Komisji Kodyfikacyjnej przy projektowaniu zmiany Kodeksu postępowania cywilnego, którą wprowadzono w 2000 r. postępowanie uproszczone i była twórcą formularzy urzędowych, które funkcjonowały w tym postępowaniu do 2019 r.
Skarżąca zanegowała też zarzut wzięcia udziału w "niewielu" konferencjach naukowych oraz w kilku "krótkich" stażach zagranicznych. Jej zdaniem, łączenie pracy na stanowisku sędziego z pracą naukową wiązało się ze znacznym ograniczeniem czasowym, wobec czego skarżąca nie mogła sobie pozwolić na wyjazdy na częstsze staże zagraniczne ani udział w konferencjach w takim wymiarze, jak osoby będące jedynie nauczycielami akademickimi, względnie osoby wykonujące również wolne zawody.
Wbrew temu, co stwierdziła recenzentka, skarżąca była Redaktorem Naczelnym Kwartalnika Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury oraz członkiem Rady Programowej czasopism "[...]" i "[...]". Ponieważ wszystkie te wymagania, na które zwróciła uwagę recenzentka nie wynikają z p.s.w.n., skarżąca nie wskazała ich we wniosku.
Recenzentka stwierdziła również, że znaczna część dorobku skarżącej ma charakter sprawozdawczy i praktyczny. Twierdzenie to nie zostało jednak poparte żadnymi argumentami ani przykładami. Skarżąca wskazała i szeroko opisała w "Uzasadnieniu posiadania wybitnych osiągnięć naukowych", jakie nowe elementy i teorie stanowiły wkład skarżącej do nauki prawa procesowego cywilnego.
Cenną cechą nauki w dziedzinie prawa procesowego jest, według skarżącej, właśnie to, że z tworzonych teorii naukowych płyną korzyści dla praktyki prawników. Ponadto w sytuacji, w której pojawia się procesowy problem praktyczny, nauka powinna go rozwiązywać, wspierając w ten sposób praktykę. Dzieje się tak najczęściej za pomocą wykładni prawa w oparciu o różne teorie naukowe. Trudno przyjąć, że rozwiązywanie takich problemów w taki właśnie sposób nie może mieć waloru wybitnego dorobku naukowego. Skarżąca zawsze uważała, że nauka powinna służyć praktyce, gdyż teoria bez praktyki pozostaje zawieszona w próżni. W swoim "Uzasadnieniu posiadania wybitnych osiągnięć naukowych" skarżąca wyróżniła nowe teorie, koncepcje i rozwiązania, które stanowią nowość w nauce, chociaż bazują na problemach praktycznych.
Skarżąca podważała również rzetelność recenzji prof. dr hab. L. B. . Jej zdaniem, recenzent nie wziął pod uwagę całego dorobku skarżącej, w tym sprzed uzyskania tytułu naukowego doktora habilitowanego, ani komentarzy praktycznych. Recenzent uznał również za istotną przesłankę okoliczność, iż skarżąca nie wystąpiła na Zjeździe Katedr Postępowania Cywilnego czy też Zjeździe Katedr Prawa Cywilnego, co jest twierdzeniem nieprawdziwym, gdyż brała wielokrotnie udział w tego typu zjazdach, wygłaszając wystąpienia m.in. na temat prawa do apelacji.
Skarżąca podkreśliła, że wskazane powyżej zarzuty nie stanowią polemiki naukowej ze sporządzonymi recenzjami, lecz dowodzą niedostatków w zebranym przez RDN materiale dowodowym. Ponadto uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie znajduje odzwierciedlenia w dyskusji przeprowadzonej w trakcie posiedzeń zespołów RDN oraz Prezydium RDN. Daje to podstawę do uznania, że organ dopuścił się naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów, przyjmując, że może dokonać ich dowolnej oceny.
Wreszcie skarżąca wskazała, że organ dopuścił się naruszenia § 9 ust. 2 pkt 3 statutu RDN w zw. z art. 228 ust. 3 p.s.w.n. poprzez powołanie recenzentów przez Dyrektora Biura RDN i zlecenie im sporządzenia recenzji. Niewątpliwie, przedmiotowe uchybienie stanowi naruszenie prawa materialnego, bowiem jak stanowi art. 236 ust. 1 pkt 4 p.s.w.n. szczegółowy tryb wyznaczania recenzentów określa statut RDN. Zgodnie z przepisami powołanego statutu kompetencja do wyznaczania i powoływania recenzentów przynależna jest zespołom RDN. Jednakże z akt sprawy wynika, że zlecenie sporządzenia opinii przez poszczególnych recenzentów wystosowane zostało przez Dyrektora Biura RDN, który nie powołuje się przy tym na żadne umocowanie do działania w imieniu RDN, brak jest również tego typu umocowania w aktach sprawy.
3. W obszernej odpowiedzi na skargę organ odniósł się do zarzutów zawartych w skardze i wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
1. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2024 r., poz.935), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżona decyzja nie naruszała prawa, a skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
2. Na wstępie wyjaśnić należy, że skarżąca zawarła w swej skardze wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, zaś RDN w swym piśmie procesowym – odpowiedzi na skargę – nie sprzeciwiła się temu wnioskowi. Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana przez sąd administracyjny w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy zawsze na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W judykaturze podkreśla się, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nie prowadzi ani do pominięcia strony skarżącej, ani do pominięcia organu – stanowisko tak strony, jak i organu jest bowiem rozważane w oparciu o akta sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) i skargę, a sprawa po wnikliwej analizie rozpoznawana jest przez sąd w składzie trzech sędziów (tak w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 25 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 667/19, CBOSA). Co więcej, wspomniany art. 120 p.p.s.a. stanowi wyjątek od zasady orzekania na posiedzeniach jawnych i jest zgodny z Konstytucją RP, która w art. 45 ust. 1 przewiduje jawność rozpatrzenia sprawy przez sąd, lecz prawo do jawnego rozpatrzenia sprawy przez sąd może być ograniczane na ogólnych warunkach z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 2230/16, CBOSA).
3. Analizując w oparciu o akta sprawy przebieg postępowania przed RDN tut. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez ten organ przepisów materialnych lub procesowych, dotyczących postępowania w przedmiocie nadania tytułu profesora.
Wyjaśnić należy, że po wszczęciu postępowania (na wniosek skarżącej) RDN, na podstawie art. 228 ust. 3 i 4 p.s.w.n., powołała 5 recenzentów, zlecając im wydanie opinii - w terminie 3 miesięcy od dnia zlecenia - w zakresie spełnienia przez kandydatkę na profesora wymagań z art. 227 ust. 1 lub 2 cyt. ustawy. W postępowaniu powołano 5 recenzentów - prof. dr hab. R. A. a, prof. dr hab. L. B. , prof. dr hab. S. C., prof. dr hab. P.P., prof. dr hab. E R.. Organ trafnie ocenił, że przedłożone recenzje spełniały wymogi formalne, różniąc się jednak "wnikliwością analizowanego dorobku, jak i objętością. Trzy z nich kończą się konkluzjami pozytywnymi, dwie negatywnymi".
Jak wynika z akt sprawy, rozpoznający sprawę Zespół V Nauk Społecznych konsultował na posiedzeniu opinie przybyłych recenzentów, a następnie po tajnym głosowaniu (w którym oddano głosy: 13 za, 16 przeciw przy 2 głosach wstrzymujących) wyraził negatywną opinię w sprawie. Uznał bowiem, że skarżąca nie spełnia wymagań ustawowych i dlatego też Przewodniczący tego Zespołu rekomendował RDN "niepopieranie złożonego wniosku". W trakcie posiedzenia Prezydium RDN 27 stycznia 2025 r. Przewodniczący Zespołu zreferował podjętą uchwałę, a następnie odbyła się dyskusja.
Prezydium RDN 27 stycznia 2025 r. przeprowadziło tajne głosowanie, w wyniku którego przy 14 członkach obecnych (i wymaganych) oddano 7 głosów za, 6 przeciw – przy 1 głosie wstrzymującym.
Organ, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał jednak, że Prezydium RDN podejmuje rozstrzygnięcia w głosowaniu tajnym, ale bezwzględną większością głosów. Taki sposób rozstrzygania, jak słusznie wyjaśniła RDN, wynika z § 4 ust. 5 Statutu Rady Doskonałości Naukowej, mającego w sprawie zastosowanie zgodnie z art. 236 ust. 1 pkt 1 p.s.w.n. Organ stwierdził, że "bezwzględna większość głosów oznacza zatem więcej niż połowę głosów oddanych w czasie głosowania. Bierze się pod uwagę głosy "za", głosy "przeciw", jak i głosy "wstrzymujące się". Waga tych ostatnich zyskuje zatem na doniosłości przy ustalaniu większości bezwzględnej. Z uwagi na fakt, że jest nią więcej niż połowa głosów oddanych, głosy "wstrzymujące się" - jakkolwiek nie są głosami "przeciw" - generują potrzebę uzyskania jeszcze większej liczby głosów "za"".
Tut. Sąd podziela powyższe przekonanie organu; w głosowaniu 27 stycznia 2025 r. nie osiągnięto bezwzględnej większości głosów, pozwalającej na podjęcie rozstrzygnięcia postępowania w sprawie nadania skarżącej tytułu profesora. Dlatego też Prezydium RDN słusznie 31 marca 2025 r. - po ponownym zapoznaniu się ze sprawą i opinią Zespołu V Nauk Społecznych - przystąpiło do głosowania nad uchwałą w przedmiocie wystąpienia do Prezydenta RP o nadanie skarżącej tytułu profesora w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie nauki prawne. W wyniku tego kolejnego głosowania została osiągnięta większość bezwzględna, gdyż przy 14 członkach Prezydium oddano 6 głosów za, 6 przeciw przy 2 wstrzymujących. Biorąc taki wynik głosowania Prezydium RDN miało więc podstawy do decyzji o odmowie wystąpienia do Prezydenta RP o nadanie skarżącej tytułu profesora w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie nauki prawne.
Opisane powyżej postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji było więc zgodne z art. 228 ust. 1, 3, 5 p.s.w.n., a ponadto uwzględniało obowiązek wynikający z art. 229 ust. 1 tej ustawy.
4. Ustawodawca, w art. 236 ust. 1 pkt 1 p.s.w.n., zawarł delegację dla RDN do określenia m.in. organizacji i sposobu działania Rady w statucie, który (zgodnie z ust. 3 tego artykułu) podlega zatwierdzeniu przez ministra. 18 grudnia 2020 r., na podstawie ww. art. 236 ust. 3 ustawy Minister Edukacji i Nauki zatwierdził statut Rady Doskonałości Naukowej przyjęty uchwałą nr 1/2020 z 9 października 2020 r. Taka delegacja jest wyrazem przyznania określonemu podmiotowi przez ustawodawcę swobody do samodzielnego regulowania kwestii własnej organizacji i sposobu działania, zgodnie z potrzebami, które podmiot zna najlepiej. Nie jest to sytuacja prawna nieznana innym gałęziom prawa – wskazać tu można np. na art. 38 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 1071), zgodnie z którym osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie.
Zgodnie z § 8 ust. 1 pkt 3 Statutu, Prezydium RDN w sprawach prowadzonych przez RDN podejmuje rozstrzygnięcia w sprawach dotyczących nadania tytułu profesora. Jak zaś wynika z § 7 ust. 1 pkt 2 Statutu, Przewodniczący RDN podpisuje rozstrzygnięcia RDN lub Prezydium RDN. Zgodnie z art. 228 ust. 5 pkt 2 p.s.w.n. RDN w drodze decyzji administracyjnej odmawia wystąpienia do Prezydenta RP o nadanie wnioskodawcy tytułu profesora. Decyzja, o której mowa jest "rozstrzygnięciem w sprawach dotyczących nadania tytułu profesora", stąd też – wbrew twierdzeniom skarżącej – może (a nawet powinna) być podpisana przez Przewodniczącego RDN, a nie przez cały skład Prezydium. Stąd też w niniejszej sprawie nie został naruszony art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a., gdyż decyzja zawiera "podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji". Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "upoważnionego do wydania decyzji" odnosi się nie do pracownika, ale organu. Wydawana w tej sprawie decyzja, jako rozstrzygnięcie sprawy, jest jedynie reasumpcją głosowania członków Prezydium RDN i odzwierciedla tak wyrażone stanowisko organu.
Twierdzenia skarżącej, odnoszące się do rzekomo rażąco naruszonego art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. i wywód poczyniony w skardze, odwołujący się do kolegialnego charakteru odmowy wystąpienia do Prezydenta RP o nadanie tytułu profesora, miałyby wówczas prawne znaczenie, gdyby decyzja podpisana była przez osobę nieuprawnioną. Skoro jednak uprawnienie Przewodniczącego Prezydium RDN wprost wynika ze statutu, uchwalonego na podstawie delegacji ustawowej, mieści się w ramach "organizacji i sposobu działania RDN" oraz "szczegółowego zakresu zadań organów RDN" (art. 236 ust. 1 pkt 1 i 3 p.s.w.n.), zaś sam statut został zatwierdzony przez właściwy organ naczelny, to w sprawie nie występuje wada określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., polegająca na rażącym naruszeniu prawa (art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a.) przez podpisanie decyzji przez Przewodniczącego Prezydium RDN. Ponadto, ww. przepis w ogóle naruszony nie został
5. Odniesienie się merytorycznie do oceny prawnej decyzji RDN i podniesionych przez skarżącą zarzutów wymaga także poprzedzenia tejże oceny wyjaśnieniem zakresu kognicji sądu administracyjnego w sprawach nadania tytułu profesora. Kognicja sądu administracyjnego w takiej sprawie ogranicza się do badania, czy w toku postępowania nie doszło do naruszenia norm postępowania, określonych przepisami p.s.w.n., a także przepisami k.p.a. w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy (por. wyrok WSA w Warszawie z 26 listopada 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 1277/24, CBOSA).
Zgodnie z art. 227 ust. 1 p.s.w.n. tytuł profesora może być nadany osobie, która posiada stopień naukowy doktora habilitowanego oraz wybitne osiągnięcia naukowe krajowe lub zagraniczne, uczestniczyła w pracach zespołów badawczych realizujących projekty finansowane w drodze konkursów krajowych lub zagranicznych lub odbyła staże naukowe w instytucjach naukowych, w tym zagranicznych, lub prowadziła badania naukowe lub prace rozwojowe w uczelniach lub instytucjach naukowych, w tym zagranicznych. Warunki uzyskania tytułu profesora wymienione w art. 227 ust. 1 lit. a i lit. b art. 227 ust. 1 pkt 1 p.s.w.n. muszą być spełnione łącznie. Czym innym są bowiem wybitne osiągnięcia naukowe, a czym innym aktywność naukowa. Tym samym, stwierdzenie, że kandydat nie posiada wybitnych osiągnięć naukowych (krajowych lub zagranicznych) powoduje de facto, że niecelowa staje się ocena w zakresie pozostałych kryteriów.
Negatywna w tym zakresie dla kandydata ocena recenzenta (lub recenzentów) nie podlega natomiast kontroli sądowej, gdyż sąd administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznej kontroli recenzji, mogących stanowić podstawę rozstrzygnięcia RDN. Nie ocenia też w sposób merytoryczny, czy osoba ubiegająca się o nadanie tytułu profesora posiada wybitne osiągnięcia naukowe, czy też osiągnięcia przez nią prezentowane wybitne nie są (por. wyrok NSA z 20 stycznia 2022 r., sygn. akt III OSK 4833/21, CBOSA). Rolą sądu administracyjnego nie jest bowiem wkraczanie w ocenę dorobku naukowego osoby ubiegającej się o nadanie tytułu naukowego, dokonaną w recenzjach naukowych – nawet, jeżeli dorobek ten dotyczy nauk prawnych. Nie jest też rolą sądu administracyjnego jakakolwiek ocena etyczna lub moralna samego kandydata.
Postępowanie wyjaśniające w sprawach nadania tytułu profesora zakłada, że recenzenci wydadzą opinie eksperckie, dostarczające RDN materiał ułatwiający ocenę osiągnięć osoby zabiegającej o awans naukowy. Ten sposób procedowania (z uwzględnieniem zasady kolegialności dochodzenia do konkluzji) jest więc w tym znaczeniu odmienny od tradycyjnego sposobu dowodzenia w postępowaniu administracyjnym. Recenzje sporządzane w postępowaniu o nadanie tytułu profesora mają charakter prawny zbliżony do opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a.
RDN nie jest jednak w żaden sposób związana recenzjami, w tym wnioskami końcowymi co do spełnienia przez kandydata na profesora wymagań art. art. 227 ust. 1 p.s.w.n.
W powołanym wyżej wyroku WSA w Warszawie Sąd ten stwierdził, co podziela w pełni tut. Sąd, że o rezultacie postępowania w tego rodzaju sprawach nie decyduje arytmetyczna większość pozytywnych lub negatywnych recenzji, lecz całokształt zebranego materiału dowodowego, poddanego swobodnej ocenie RDN, znajdujący swe odzwierciedlenie w wyniku głosowania. Stąd też w niniejszej sprawie RDN nie była związana opiniami powołanych recenzentów, co oznaczało, że nawet gdyby 4 spośród 5 łącznie sporządzonych recenzji były dla skarżącej pozytywne, to RDN mogła uznać, że kandydatka nie spełnia warunku wybitności osiągnieć naukowych i Rada miała prawo w głosowaniu podjąć negatywną uchwałę, co do wystąpienia do Prezydenta RP o nadania jej tytułu profesora.
6. Wyjaśnić też należy, że ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie przewiduje możliwości podważania recenzji przez pretendenta do tegoż tytułu ani w postępowaniu o nadanie tytułu profesora, ani w ewentualnym postępowaniu sądowym. Negatywne oceny recenzentów nie mogą być zakwestionowane wyjaśnieniami strony, ani twierdzeniami o wadliwości przyjętych przez ekspertów kryteriów w ocenie "wybitności osiągnięć naukowych". W takim kontekście twierdzenia skarżącej o rzekomym wpływie "nagonki" na nią w środkach masowego przekazu na treść recenzji ani nie mogą odnieść zamierzonego skutku procesowego, ani nie poddają się ocenie sądu administracyjnego. Jest rzeczą ponadto oczywistą, że osoba piastująca stanowisko Prezesa Sądu Najwyższego podlega różnego rodzaju ocenom – tak pozytywnym, jak i negatywnym. Prawo do wyrażania takich opinii jest immanentną cechą demokracji i swobody przekonań i wypowiedzi. Skarżąca, o ile wypowiedzi takie stanowiły zagrożenie jej dóbr osobistych, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne - ale w stosownym postępowaniu sądowym przed sądem powszechnym.
Zarzuty skarżącej dotyczące zawartych w recenzjach prof. dr hab. L. B. i prof. dr hab. E. R. negatywnych ocen wybitności jej naukowych monografii z zakresu postępowania cywilnego, w tym "Wznowienia postępowania cywilnego" (r. wyd. 2013), wymagają jednak pewnego wyjaśnienia. Pierwszy z ww. recenzentów jest pracownikiem naukowo-dydaktycznym w Zakładzie Postępowania Cywilnego na Wydziale Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu [...]; radcą prawnym i autorem ponad stu sześćdziesięciu publikacji naukowych, w tym monografii z zakresu postępowania cywilnego. Jest też redaktorem Systemu Postępowania Cywilnego. Prof. dr hab. E. R. jest nauczycielem akademickim, radcą prawnym, profesorem nauk prawnych, profesorem zwyczajnym na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu [...], specjalistką w zakresie prawa cywilnego. Jest też członkiem powołanej w 2024 r. Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego przy Ministrze Sprawiedliwości i autorem prawie stu publikacji z zakresu prawa prywatnego, porównawczego, europejskiego i prawa chińskiego.
Nie ulega więc, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wątpliwości, że ww. recenzenci, których recenzje były dla skarżącej negatywne, posiadają stosowną wiedzę merytoryczną pozwalającą na opracowanie recenzji w aspekcie wybitności osiągnięć naukowych krajowych lub zagranicznych skarżącej. O ile kognicja sądu administracyjnego nie umożliwia merytorycznej oceny sporządzonych przez ww. osoby recenzji osiągnięć naukowych skarżącej, o tyle tut. Sąd mógł dokonać pozytywnej oceny prawidłowości powołania prof. dr hab. L. B. i prof. dr hab. E. R. na recenzentów w postępowaniu o nadanie skarżącej tytułu profesora.
7. Odnosząc się do (nieomówionych powyżej) zarzutów skarżącej, podniesionych w skardze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, co następuje.
Niezasadny był zarzut naruszenia "art. 8 k.p.a. w zw. z art. 228 ust. 9 p.s.w.n." przez "prowadzenie postępowania z naruszeniem zasady zaufania do władzy publicznej oraz utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw". Wprawdzie skarżąca nie wskazuje jednostki redakcyjnej art. 8 k.p.a., ale z uzasadnienia skargi domyśleć się można, że miała na myśli zarówno § 1, jak i § 2 tego artykułu, zgodnie z którymi organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania i bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Skarżąca uzasadnia swój zarzut tym, że "postępowania w sprawie nadania Skarżącej tytułu profesora przeprowadzone zostało pod naciskiem mediów i przy nieprzychylnej postawie niektórych członków prezydium RDN, czemu dali wyraz w protokole posiedzenia tego organu". Odnośnie powyższego argumentu tut. Sąd zawarł swoje stanowisko w poprzedzającej części uzasadnienia. Jak twierdzi skarżąca, w trakcie posiedzenia Prezydium RDN 27 stycznia 2025 r. jeden z członków Prezydium poczynił wypowiedź mającą charakter oszczerczy i naruszający dobra osobiste skarżącej, podczas, gdy "żaden uprawniony organ nie stwierdził jakiegokolwiek naruszenia przez skarżącą prawa, a wypowiedzi w tej kwestii są podnoszone w niektórych mediach i pochodzą zwykle od podmiotów co do których mogą istnieć podstawy do podejrzeń o zaangażowanie o charakterze politycznym". Zdaniem skarżącej, taka wypowiedź mogła "wywrzeć na pozostałych członkach tego organu wrażenie, że Skarżąca jest niegodna tytułu profesora z uwagi na to, że jest przestępcą".
W takiej argumentacji trudno jest doszukać się uzasadnienia stanowiska skarżącej, że organ prowadził postępowanie w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania i bez uzasadnionej przyczyny odstąpił od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Po pierwsze to nie organ wypowiedział się w sposób, który skarżąca uważa za oszczerczy, ale jeden z członków organu, a po drugie nie świadczyło to o prowadzeniu postępowania w sposób sprzeczny z art. 8 § 1 k.p.a.
Skarżąca uznała ponadto, że w jej przypadku organ odstąpił – wbrew art. 8 § 2 k.p.a. – od utartej praktyki, gdyż "w okresie od 2 stycznia 2024 r. do 30 kwietnia 2025 r. Zespół V Nauk Społecznych RDN łącznie rozpatrzył 17 wniosków o przedstawienie do tytułu profesora z dwiema recenzjami negatywnymi i trzema pozytywnymi. 8 spośród nich rozpatrzono pozytywnie, a 9 negatywnie. Z kolei, Prezydium RDN z wymienionych wniosków 9 rozpatrzyła pozytywnie, a 8 negatywnie". Wyjaśnić więc należy, że "utrwalona praktyka" odnosić się musi do "rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym".
Zasadę wyrażoną w art. 8 § 2 k.p.a. trudno bezpośrednio odnosić do postępowań w sprawie nadania tytułu naukowego już choćby z tej przyczyny, że stan faktyczny takich spraw jest z reguły odmienny. Ów stan faktyczny odnosić bowiem należy nie tylko do samych wyników głosowania, czy wniosków sporządzonych recenzji i przyczyn takich wyników i wniosków, ale przede wszystkim do spełnienia przesłanek z art. 227 ust. 1 p.s.w.n. Te zaś są z oczywistych powodów odmienne w poszczególnych sprawach i dotyczą odmiennych osiągnięć naukowych ocenianych pod względem ich wybitności. RDN nie jest ponadto związana treścią recenzji i ich wnioskami. Decyzję w przedmiocie nadania tytułu profesora podejmuje w wyniku głosowania członków Prezydium RDN. Stąd też w zakresie "stanu faktycznego", o którym mowa w art. 8 § 2 k.p.a., istotne nie są wyłącznie proporcje głosów "za" i "przeciw" (ani ilość recenzji pozytywnych i negatywnych), a przyczyny takiego stanu rzeczy.
Jak wynika z akt sprawy, skarżąca nie występowała w związku z negatywną dla niej wypowiedzią członka Prezydium RDN (o czym była już mowa) o "wyłączenie członka organu kolegialnego". Stąd też stanowisko skarżącej jest nieadekwatne do treści wskazywanego w skardze art. 24 § 3 w zw. z art. 27 § 1 k.p.a. w zw. z art. 228 ust. 9 p.s.w.n. Otóż, zgodnie z art. 27 § 1 k.p.a. członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu z mocy ustawy tylko w przypadkach określonych w art. 24 § 1. O wyłączeniu zaś tego członka w przypadkach określonych w art. 24 § 3 postanawia przewodniczący organu kolegialnego lub organu wyższego stopnia na wniosek strony, członka organu kolegialnego albo z urzędu. Przesłanki ujęte w art. 24 § 1 k.p.a. dotyczą wyłączenia z mocy ustawy takiej osoby, która:
1) jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki;
2) jest małżonkiem oraz krewnym i powinowatym strony do drugiego stopnia;
3) jest osobą związaną ze stroną z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;
4) w sprawie była świadkiem lub biegłym albo była lub jest przedstawicielem jednej ze stron;
5) brała udział w wydaniu zaskarżonej decyzji;
6) w sprawie z powodu której wszczęto przeciw niej dochodzenie służbowe, postępowanie dyscyplinarne lub karne.
Wystąpienie więc którejkolwiek przesłanki z art. 24 § 1 k.p.a. powoduje wyłączenie od udziału w postępowaniu w sprawie z mocy ustawy. W wypadku rozstrzygania w sprawie przez osobę, która podlega wyłączeniu z mocy ustawy, decyzja obarczona jest wadą, powodującą możliwość jej wzruszenia.
Natomiast przekonanie skarżącej o naruszającym jej dobra osobiste (a nawet mającym cechy czynu zabronionego przez ustawę karną) stwierdzeniu jednego z członków organu kolegialnego nie stanowi przesłanki wyłączenia takiej osoby z mocy ustawy - na podstawie art. 24 § 3 w zw. z art. 27 § 1 k.p.a. Podnoszone przez skarżącą okoliczności, w jej przekonaniu niesłuszne i mogące wywoływać wątpliwość co do bezstronności członka organu kolegialnego, a niewymienione w art. 24 § 1 k.p.a., nie są podstawą nakazu jego wyłączenia przez przewodniczącego organu kolegialnego.
Przypomnieć należy, że o wyłączeniu takiego członka w przypadkach określonych w art. 24 § 3 k.p.a. postanawia przewodniczący lub organ wyższego stopnia na wniosek strony, członka organu kolegialnego albo z urzędu. Skarżąca takiego wniosku nie zgłosiła, a przynajmniej nie wynika to z akt sprawy. Wyłączenie zaś członka organu kolegialnego z urzędu przez przewodniczącego organu wymaga od niego uznania, że rzeczywiście powstała wątpliwość co do bezstronności członka organu kolegialnego, ale nie w zakresie oceny postawy kandydata, a wybitności jego dzieł naukowych. Mając na uwadze, że istotne w sprawie nadania tytułu profesora są wyłącznie okoliczności wskazane enumeratywnie w art. 227 ust. 1 p.s.w.n. stwierdzić należy, że negatywna ocena postawy etycznej, moralnej kandydata nie powoduje per se wątpliwości co do bezstronności osoby tak uważającej, a w konsekwencji prawdopodobieństwa dokonania przez nią z przyczyn pozaustawowych innej negatywnej oceny – braku wybitności osiągnięć naukowych kandydata lub uczestnictwa przezeń w pracach zespołów badawczych realizujących projekty finansowane w drodze konkursów krajowych lub zagranicznych lub odbycia stażów naukowych w instytucjach naukowych, w tym zagranicznych, lub prowadzenia badań naukowych lub prac rozwojowych w uczelniach lub instytucjach naukowych, w tym zagranicznych.
Organ nie naruszył art. 227 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz art. 228 ust. 3 p.s.w.n. przez "błędną wykładnię tych przepisów i w efekcie tego uznanie, że Skarżąca nie spełnia wymagania warunkującego nadanie tytułu profesora, dotyczącego posiadania wybitnych osiągnięć krajowych lub zagranicznych". Taki zarzut uzasadnia skarżąca własną, odmienną od dokonanej w dwóch negatywnych recenzjach, oceną wybitności swych osiągnięć naukowych krajowych lub zagranicznych. Jak jednak już była mowa powyżej, sąd administracyjny nie jest władny oceniać recenzji sporządzonych w takim postępowaniu, nawet jeśli dotyczą one dorobku naukowego w dziedzinie prawa, a więc w zakresie sądowi znanym. Polemika skarżącej nie może więc stanowić skutecznego uzasadnienia zarzutu naruszenia art. 227 ust. 1 pkt 1 lit. a p.s.w.n.
Twierdzenie skarżącej, że "zarzuty nie stanowią polemiki naukowej ze sporządzonymi recenzjami, lecz dowodzą niedostatków w zebranym przez RDN materiale dowodowym" nie jest prawnie zrozumiałe. Zlecenie i sporządzenie pięciu recenzji wyczerpuje bowiem dostatecznie obowiązek organu w zakresie dowodowym, a to, że skarżąca nie zgadza się z motywami i stwierdzeniami niektórych recenzji nie jest niczym innym, jak właśnie polemiką. Stanowisko skarżącej, że "uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie znajduje odzwierciedlenia w dyskusji przeprowadzonej w trakcie posiedzeń zespołów RDN oraz Prezydium RDN" nie bierze tego pod uwagę, że czym innym jest uzasadnienie decyzji (a więc aktu władczego), a czym innym dyskusja członków organu kolegialnego, nie znajdująca zresztą odzwierciedlenia w wyniku głosowania tajnego. Dlatego też, wbrew przekonaniu skarżącej, powyższe nie daje podstawy do uznania, że organ dopuścił się naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów (dyskusja przed głosowaniem dowodem nie jest), przyjmując, że może dokonać ich dowolnej oceny.
Zgodnie z art. 228 ust. 3 p.s.w.n. RDN powołuje 5 recenzentów, którym zleca wydanie opinii w zakresie spełnienia wymagań, o których mowa w art. 227 ust. 1 albo 2 tej ustawy. W ocenie skarżącej, przepis ten został naruszony, gdyż "organ dopuścił się naruszenia § 9 ust. 2 pkt 3 statutu RDN w zw. z art. 228 ust. 3 p.s.w.n. poprzez powołanie recenzentów przez Dyrektora Biura RDN i zlecenie im sporządzenia recenzji. Niewątpliwie, przedmiotowe uchybienie stanowi naruszenie prawa materialnego, bowiem jak stanowi art. 236 ust. 1 pkt 4 p.s.w.n. szczegółowy tryb wyznaczania recenzentów określa statut RDN. Zgodnie z przepisami powołanego statutu kompetencja do wyznaczania i powoływania recenzentów przynależna jest zespołom RDN. Jednakże z akt sprawy wynika, że zlecenie sporządzenia opinii przez poszczególnych recenzentów wystosowane zostało przez Dyrektora Biura RDN, który nie powołuje się przy tym na żadne umocowanie do działania w imieniu RDN, brak jest również tego typu umocowania w aktach sprawy".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnia w odniesieniu do powyższego zarzutu, że uszło uwadze skarżącej, że zgodnie z § 20 pkt 2 Statutu RDN, Przewodniczący Zespołu, po zasięgnięciu opinii członków Zespołu reprezentujących właściwą dyscyplinę, ustala w danej sprawie listę kandydatów na recenzentów. "Ustalenie listy" nie jest równoznaczne ze zleceniem sporządzenia recenzji. Kolejność kandydatów na liście ustalana jest w drodze losowania za pomocą narzędzia informatycznego działającego w oparciu o generator liczb losowych bez powtórzeń (§ 20 pkt 4 Statutu RDN), zaś recenzenci są wyznaczani lub powoływani według tej kolejności (§ 20 pkt 5 Statutu). Z analizy akt sprawy wynika – co słusznie podkreślał organ w odpowiedzi na skargę – że Dyrektor Biura RDN nie brał udziału ani w ustalaniu listy kandydatów, ani nie zlecał im sporządzenia recenzji w tej sprawie. Jego działanie ograniczone było do przesłania pisma do recenzentów (wybranych w drodze losowania) w sprawie umów o sporządzenie recenzji, co było jedynie czynnością techniczną, a nie merytoryczną.
Niezależnie od powyższego spostrzeżenia, wyjaśnić należy, że dla skuteczności zarzutu naruszenia prawa materialnego lub procesowego w postępowaniu administracyjnym niezbędnym jest, aby takie naruszenie miało (mogło mieć) wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 lit a lub c p.p.s.a.). Skoro oczywistym w sprawie jest, że Dyrektor Biura RDN w żaden sposób nie "zlecał" sporządzenia recenzji, a recenzenci wybrani zostali w drodze losowania, to wysłanie przez Dyrektora ww. pisma nie miało też żadnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy niniejszej.
Organ nie naruszył w sposób wskazany w skardze art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 228 ust. 9 p.s.w.n. Wbrew twierdzeniom skarżącej, uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera prawidłowe uzasadnienie tak faktyczne, jak i prawne. Zgodnie z ww. art. 229 ust. 9 p.s.w.n. w postępowaniach w sprawie nadania tytułu profesora, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a., w tym oczywiście i art. 107 § 3 tej ustawy. Jak podkreśla się jednak w judykaturze, z uwagi na fakt, iż w tym postępowaniu przepisy k.p.a. stosuje się jedynie odpowiednio, a nie wprost, przenoszenie poglądów wyrażonych w orzecznictwie poświęconym respektowaniu praw strony w ogólnym postępowaniu administracyjnym - w przypadku postępowania przed RDN - musi następować w sposób ostrożny i wyważony (por. wyrok WSA w Warszawie z 29 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 686/21, CBOSA). Odnośnie "odpowiedniego stosowania k.p.a." należy też zauważyć, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazywano, że uzasadnienie decyzji Centralnej Komisji (obecnie RDN), nie może być wyczerpujące i nie musi ściśle odpowiadać wymogom art. 107 § 3 k.p.a. (vide wyroki NSA z 10 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 902/09 i z 27 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1226/09, CBOSA). Należy mieć na względzie, że powodów rozstrzygnięcia podjętego w trybie tajnego głosowania nie da się przedstawić w formie uzasadnienia, o jakim mowa w art. 107 § 3 k.p.a., a tym samym ograniczenie w takim zakresie uzasadnienia wydanej w niniejszej sprawie decyzji RDN nie stanowi naruszenia tego przepisu postępowania.
W judykaturze wskazuje się ponadto, że uzasadnienie orzeczenia podejmowanego w następstwie tajnego głosowania nie może czynić w pełni zadość wymaganiom stawianym typowym decyzjom. Nie ma bowiem możliwości precyzyjnego ustalenia, jakimi przesłankami czy kryteriami ocen kierowali się członkowie Rady oddając swoje głosy (wyrok NSA z 23 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2222/16, wyrok WSA w Warszawie z 13 października 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 3976/21 - CBOSA).
Analiza zaskarżonej decyzji (jej uzasadnienia) przeczy tezie stawianej przez skarżącą o braku "pogłębionego wytłumaczenia zastosowania art. 228 ust. 5 pkt 2 p.s.w.n.". Uzasadnienie prawne i faktyczne w tym zakresie jest pełne i wystarczające; organ wyjaśnił, czemu w sytuacji dwóch negatywnych recenzji i trzech recenzji pozytywnych odmówił wystąpienia do Prezydenta RP o nadanie skarżącej tytułu profesora. Co więcej, uzasadnienie decyzji RDN nie narusza art. 107 § 3 k.p.a. również dlatego, że organ nie miał prawnego obowiązku konfrontowania ze sobą odmiennych w konkluzji recenzji. Rozstrzygnięcie tego typu zawsze stanowi wypadkową szeregu ocen i poglądów, często odmiennych.
Tut. Sąd zauważa ponownie, że podnoszone przez skarżącą zarzuty co do braku wnikliwości recenzji, krzywdzących czy też dyskredytujących ją ocen, i niesprawiedliwej oceny jej dorobku, przez w szczególności pominięcie okoliczności przemawiających na jej korzyść i eksponowanie elementów negatywnych, nie mogą skutecznie procesowo prowadzić do dyskwalifikowania i kwestionowania na drodze postępowania sądowego wystawionych w procedurze kwalifikacyjnej recenzji i wyników prawidłowo przeprowadzonego przez organ głosowania tajnego, nawet jeśli zainteresowana jest najgłębiej przekonana, iż są one nieumotywowane, niesłuszne lub krzywdzące (tak też wyrok NSA z 5 marca 2009 r., sygn. akt: I OSK 1256/08, CBOSA).
Niezasadny był w konsekwencji powyżej dokonanej oceny prawnej tut. Sądu zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez "uchybienie obowiązkowi dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, z czym związany jest obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia całości materiału dowodowego, prawidłowego udokumentowania przebiegu postępowania oraz jego wyników i właściwego uzasadnienia podjętej decyzji, w tym wszechstronnego wyjaśnienia, dlaczego organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej trzem pozytywnym recenzjom, a zatem większości ze sporządzonych recenzji, a oparł się wyłącznie na opiniach wyrażonych w dwóch recenzjach negatywnych"
8. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym (jak już była o tym mowa w uzasadnieniu) na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.