VII SA/WA 144/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę spółki P. S.A. na decyzję MWINGiK, uznając, że brak udokumentowanego tytułu prawnego uniemożliwia wpisanie spółki jako władającej nieruchomościami Skarbu Państwa w ewidencji gruntów.
Spółka P. S.A. zaskarżyła decyzję MWINGiK, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy o wykreśleniu spółki jako władającej działkami ewidencyjnymi i wpisaniu w to miejsce Prezydenta. Spółka argumentowała, że posiada nieruchomości samoistnie i toczy się postępowanie o nabycie prawa użytkowania wieczystego. Sąd administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że ewidencja gruntów odzwierciedla stan prawny, a wpisanie władającego bez tytułu prawnego, gdy właściciel jest znany (Miasto Stołeczne Warszawa), jest niedopuszczalne.
Sprawa dotyczyła skargi spółki P. S.A. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (MWINGiK), która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy o aktualizacji ewidencji gruntów i budynków (e.g.i.b.). Zmiana polegała na wykreśleniu P. S.A. jako władającego działkami ewidencyjnymi i wpisaniu w to miejsce Prezydenta m.st. Warszawy. Spółka kwestionowała tę decyzję, podnosząc, że posiada nieruchomości samoistnie i toczy się postępowanie administracyjne zmierzające do potwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego. MWINGiK oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznali, że wpis w ewidencji gruntów ma charakter deklaratoryjny i powinien odzwierciedlać stan prawny udokumentowany, zwłaszcza gdy właściciel jest znany (Miasto Stołeczne Warszawa, co potwierdzają księgi wieczyste). Sąd podkreślił, że samoistne posiadanie bez tytułu prawnego, w sytuacji gdy właściciel jest ustalony, nie stanowi podstawy do wpisania podmiotu jako władającego w ewidencji gruntów, zgodnie z przepisami Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Postępowanie dotyczące nabycia prawa użytkowania wieczystego zostało uznane za odrębne od postępowania ewidencyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, samoistne posiadanie bez tytułu prawnego nie jest podstawą do wpisania podmiotu jako władającego w ewidencji gruntów, jeśli właściciel jest ustalony i ujawniony w księdze wieczystej. Władanie musi być oparte na tytule prawnym wynikającym z przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego.
Uzasadnienie
Ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i odzwierciedla stan prawny. W przypadku nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, wpisuje się inne podmioty władające lub gospodarujące tylko na podstawie tytułu prawnego. Samoistne posiadanie bez takiego tytułu jest dopuszczalne w ewidencji tylko wtedy, gdy nie można ustalić właściciela.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
p.g.k. art. 20 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
Ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje o właścicielach oraz innych podmiotach, w których władaniu lub gospodarowaniu znajdują się nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego.
p.g.k. art. 20 § ust. 2 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
W przypadku nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, w ewidencji wykazuje się inne podmioty władające lub gospodarujące na podstawie przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Pomocnicze
p.g.k. art. 20 § ust. 2 pkt 1 lit. b
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
Możliwość ujawnienia samoistnych posiadaczy bez tytułu prawnego dotyczy wyłącznie gruntów, dla których nie można ustalić właściciela.
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece art. 3 § ust. 1
Domniemanie, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym.
u.g.n.
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "P." art. 34 i 35
Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
k.c. art. 336
Kodeks cywilny
Definicja posiadania samoistnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i musi odzwierciedlać stan prawny. Wpis władającego w ewidencji gruntów jest dopuszczalny tylko na podstawie udokumentowanego tytułu prawnego, zwłaszcza gdy właściciel jest znany. Samoistne posiadanie bez tytułu prawnego nie jest podstawą do wpisu jako władający, jeśli właściciel jest ustalony. Postępowanie w sprawie nabycia prawa użytkowania wieczystego jest odrębne od postępowania ewidencyjnego.
Odrzucone argumenty
Samoistne posiadanie nieruchomości przez P. S.A. jest wystarczającą przesłanką do wpisania spółki jako władającego w ewidencji gruntów. Postępowanie administracyjne dotyczące nabycia prawa użytkowania wieczystego powinno być uwzględnione przy aktualizacji ewidencji. Organ ewidencyjny wykroczył poza swoje kompetencje, rozstrzygając o prawie władania.
Godne uwagi sformułowania
Dane te mają charakter informacyjny, a sam rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości. Ma on charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie tworzy nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan ustalony w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Organy ewidencyjne nie są uprawnione do rozstrzygania sporów, lecz jedynie do zbadania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadne jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów. Władanie na podstawie tytułu prawnego wynikającego z przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa. Domniemanie, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym.
Skład orzekający
Grzegorz Rudnicki
przewodniczący sprawozdawca
Artur Kuś
sędzia
Iwona Ścieszka
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wpisów w ewidencji gruntów i budynków, zwłaszcza w kontekście władania nieruchomościami Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego oraz znaczenia tytułu prawnego i ksiąg wieczystych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku udokumentowanego tytułu prawnego do władania nieruchomością, której właścicielem jest jednostka samorządu terytorialnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu zarządzania nieruchomościami publicznymi i precyzyjnej interpretacji przepisów ewidencyjnych, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i nieruchomościach.
“Kiedy samoistne posiadanie nie wystarczy: Sąd wyjaśnia zasady wpisów w ewidencji gruntów.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVII SA/Wa 144/23 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2023-05-31 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-01-19 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Artur Kuś Grzegorz Rudnicki /przewodniczący sprawozdawca/ Iwona Ścieszka Symbol z opisem 6120 Ewidencja gruntów i budynków Hasła tematyczne Ewidencja gruntów Geodezja i kartografia Skarżony organ Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 1990 art. 20 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. a, b Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Artur Kuś, asesor WSA Iwona Ścieszka, , Protokolant: referent Tomasz Bilewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2023 r. sprawy ze skargi P. z siedzibą w W. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 8 listopada 2022 r. nr 159/2022 w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków oddala skargę Uzasadnienie Uzasadnienie. Zaskarżoną decyzją z 8 listopada 2022 r., nr 159/2022, Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej: "MWINGiK"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."), oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (dalej: "p.g.k."), po rozpatrzeniu odwołania P. S.A. z siedzibą w W. (dalej: "P. S.A.") od decyzji Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z 8 września 2022 r., nr 394/2022, aktualizującej z urzędu ewidencję gruntów i budynków (dalej: "e.g.i.b."), przez wykreślenie wpisu podmiotu P. S.A. z siedzibą w W., jako władającego działkami ewid. nr [...] i nr [...] z obrębu [...], położonymi na terenie Dzielnicy W. m.st. Warszawy i wpisaniu w to miejsce Prezydenta m.st. Warszawy, jako gospodarującego zasobem nieruchomości Miasta Stołecznego Warszawy – utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że pismem z 24 maja 2022 r. Zastępca Burmistrza Dzielnicy W. m.st. Warszawy zwrócił się do Biura Geodezji i Katastru o wykreślenie wpisu władającego/użytkownika m.in. dla działek nr ewid. [...] i nr [...] z obrębu [...] - jako nieaktualnego i bezpodstawnego. Pismem z 8 czerwca 2022 r., Prezydent m.st. Warszawy zwrócił się do P. S.A. z prośbą o przekazanie informacji i dokumentów potwierdzających tytuły do władania ww. działkami ewid. nr [...] i nr [...]. Poinformował, że po terminie wyznaczonym na dostarczenie ww. informacji i dokumentów, zostaną podjęte czynności związane z wykreśleniem nieudokumentowanego wpisu władającego. P. S.A. (w odpowiedzi z 21 czerwca 2022 r.), nie wyraziło zgody na dokonanie zmian w e.g.i.b. i wyjaśniło, że przedmiotowe nieruchomości są przedmiotem toczącego się przed Prezydentem m.st. Warszawy postępowania administracyjnego, zmierzającego do potwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego P. S.A. na podstawie ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm., dalej: "u.g.n."). Prezydent m.st. Warszawy, zawiadomieniem z 10 sierpnia 2022 r poinformował o wszczęciu postępowania w sprawie aktualizacji e.g.i.b., działek ewid. nr [...] i nr [...] z obrębu [...]. Strony postępowania zostały pouczone o przysługujących im prawach wynikających z k.p.a. W toku toczącego się postępowania nie zostały dostarczone żadne dokumenty potwierdzające tytuł do władania ww. działkami. Decyzją z 8 września 2022 r., nr 394/2022, Prezydent m.st. Warszawy zaktualizował z urzędu ewidencję gruntów i budynków przez wykreślenie P. S.A., jako władającego działkami ewid. nr [...] i nr [...] i wpisaniu w to miejsce Prezydenta m.st. Warszawy, jako gospodarującego zasobem nieruchomości Miasta Stołecznego Warszawy. W uzasadnieniu wskazano, że wpis władającego nie może być utrzymywany w rejestrze e.g.i.b., ponieważ nie jest dostatecznie udokumentowany. Wpis P. S.A., wynikał jedynie z protokołu ustalenia stanu władania, który nie jest dokumentem, o którym mowa w p.g.k., i rozporządzeniu e.g.i.b. W przypadku, gdy właściciel jest ustalony (są założone księgi wieczyste), a działki nr [...] i nr [...] z obrębu [...] figurują w księgach wieczystych, w których w dziale II, jako właściciel jest wykazane m.st. Warszawa – niedopuszczalne jest wykazywanie władającego w rozumieniu posiadania samoistnego. P. S.A. złożyła odwołanie od powyższej decyzji, zaskarżając ją w całości. Wniosła o jej uchylenie w całości lub jej zmianę w ten sposób, że w ewidencji gruntów i budynków jako władającego działkami nr [...] i [...] z obrębu [...], położonymi na terenie Dzielnicy W. m.st. Warszawy należy wykreślić Prezydenta m.st. Warszawy i wpisać spółkę P. S.A. w W. W uzasadnieniu odwołania wyjaśniła, że dokonana przez organ zmiana treści wpisu w e.g.i.b., stoi w sprzeczności z treścią wpisu w księgach wieczystych oraz wskazuje, że organ nie wziął pod uwagę, że z wniosku P. S.A., zostało wszczęte postępowanie administracyjne, mające na celu potwierdzenia nabycia z mocy prawa przez P. S.A., prawa użytkowania wieczystego ww. działek. Organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do art. 2 pkt 8 p.g.k., pojęcie ewidencji gruntów i budynków rozumie się, jako system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Dane te mają charakter informacyjny, a sam rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości. Ma on charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie tworzy nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan ustalony w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Organy ewidencyjne nie są uprawnione do rozstrzygania sporów, lecz jedynie do zbadania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadne jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów. P.g.k., a także rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 27 lipca 2021 r., w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2021 r., poz. 1390 ze zm.), określają sposób i tryb przeprowadzania aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z art. 24 ust. 2a p.g.k., informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu albo na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Organ przytoczył art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k., art. 24 ust. 2b p.g.k., a także § 12 pkt 1 ww. rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 27 lipca 2021 r. MWINGiK wyjaśnił, że dla działki ewid. nr [...] została założona księga wieczysta nr [...], w której jako właściciel widnieje Miasto Stołeczne Warszawa. Dla działki ewid. nr [...] została założona księga wieczysta nr [...], w której jako właściciel widnieje Miasto Stołeczne Warszawa. W ww. księgach wieczystych nie ma żadnych innych wpisów dotyczących własności, czy ograniczonych praw rzeczowych związanych z działkami nr [...] i nr [...]. W e.g.i.b., dla działki nr [...] i nr [...] wykazano jako właściciela Miasto Stołeczne Warszawa, a jako władającego P. S.A. Podstawę wpisów w e.g.i.b., stanowi rejestr gruntów dla obrębu [...] operatu odnowienia ewidencji gruntów i budynków przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego [...] stycznia 1998 r., pod nr [...] w jednostce rejestrowej nr [...] gdzie, jako władającego wpisano P. Dyrekcja Okręgowa K. z siedzibą w W. Przedmiotowy wpis wynika z protokołu ustalenia granic oraz właścicieli lub osób władających nieruchomościami, położonych na obszarze administracyjnym miasta Warszawy obręb [...] z czerwca 1997 r. Protokół został sporządzony w ramach ww. operatu odnowienia, w protokole nie został przywołany dokument potwierdzających tytuł władania. W 2003 r., w e.g.i.b., została zmieniona nazwa podmiotu z P. Dyrekcja Okręgowa K. na P. S.A. MWINGiK zgodził się ze stanowiskiem Prezydenta m.st. Warszawy, że pod pojęciem władającego należy rozumieć podmiot dysponujący gruntem z woli właściciela w ramach tytułu uzyskanego od właściciela w odpowiednim dokumencie prawnym, a protokół ustalenia stanu władania nie jest dokumentem stanowiącym podstawę wpisów w e.g.i.b., o którym mowa w art. 24 ust. 2b p.g.k. Uznał, że Prezydent m.st. Warszawy prawidłowo orzekł w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu decyzji słusznie wskazał, że postępowanie administracyjne "zmierzające do potwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego P. S.A." nie stanowi przeszkody do wydania rozstrzygnięcia w sprawie aktualizacji e.g.i.b. W ocenie MWINGiK, jest to odrębne postępowanie administracyjne i w przypadku wydania ostatecznej decyzji administracyjnej na korzyść skarżącej, będzie mogła ona stanowić podstawę aktualizacji e.g.i.b. Gospodarowanie zasobem nieruchomości Miasta Stołecznego Warszawy przez Prezydenta m.st. Warszawy ma umocowanie w zapisach ustawy z 8 marca 1990 r., o samorządzie gminnym oraz ustawy z 21 sierpnia 1997 r., o gospodarce nieruchomościami, dlatego nie było podstaw do uchylenia ww. decyzji i zmiany zapisów. Z tą decyzją nie zgodziła się P. S.A., wnosząc pismem swej pełnomocnik, datowanym na 14 grudnia 2022 r., skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ją w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że "odmowa aktualizacji w ewidencji gruntów w zakresie przywrócenia w ewidencji wpisu P. S.A. jako władającego na zasadach posiadania samoistnego narusza przepisy regulujące zasady ewidencji gruntów i budynków. Przedmiotowa nieruchomość pozostawała już przed datą 5 grudnia 1990 r. i pozostaje nadal w faktycznym władaniu P. S.A. W sprawie tej nieruchomości prowadzone jest z wniosku P. S.A. w Mazowieckim Urzędzie Wojewódzkim w Warszawie postępowanie w sprawie nabycia z mocy prawa, prawa użytkowania wieczystego gruntów i prawa własności budynków i urządzeń w trybie przepisów Art. 34 i 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "P.", która to okoliczność była znana organowi, zaś w aktach sprawy znajdowały się dokumenty dotyczące ww. postępowania. Zaskarżona decyzja narusza przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, tj. art. 20 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 lit. A ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo Geodezyjne i Kartograficzne oraz par. 44 pkt 2 w zw. z par. 45 ust. 1 i ust. 2 w związku z par. 36 pkt. 6 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Organ nie zastosował ww. przepisów, mimo iż winien był to uczynić i w konsekwencji orzekł o odmowie aktualizacji w ewidencji gruntów i budynków w zakresie przywrócenia e ewidencji wpisu podmiotu P. S.A. jako władającego na zasadach posiadania samoistnego". Zdaniem P. S.A., organ wykroczył poza swoje kompetencje, gdyż nie jest uprawniony do rozstrzygania sporów o prawo własności, a jedynie do zbadania, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadne jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów. Postępowanie organu powinno mieć charakter wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegające ujawnieniu w ewidencji. W jej ocenie, takie zdarzenia nie zaszły w przedmiotowej sprawie. Brak było podstaw prawnych do wprowadzenia dokonanych zmian przez organ. Organ dokonał błędnego ustalenia, że prawo władania / posiadania nie jest odpowiednio udokumentowane, co stanowi również naruszenie art. 77 § 1 oraz art. 9 k.p.a., poprzez przeprowadzenie postępowania z naruszeniem ww. przepisów oraz nienależytą ocenę zebranego materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, jednocześnie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżona decyzja nie naruszała prawa w sposób opisany powyżej, a skarga nie była zasadna. Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1a p.g.k – określającym zawartość ewidencji gruntów i budynków – ewidencja ta obejmuje informacje dotyczące gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. W ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także właścicieli nieruchomości, a w przypadku nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości. Istota sporu w sprawie zawisłej przed tut. Sądem wynika wprost z błędnego pojmowania przez skarżącą tego, czym jest owo "władanie lub gospodarowanie, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości". Zdaniem bowiem skarżącej, samoistne posiadanie gruntu przez P. SA jest wystarczającą przesłanką do ujęcia tej Spółki w e.g.i.b., gdyż jest ona "władającym". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnia, że ujawnienie w ewidencji gruntów, osób, czy też innych podmiotów, które władają gruntami na zasadach samoistnego posiadania możliwe jest tylko wówczas gdy dla gruntów tych ze względu na brak księgi wieczystej lub zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli. Zgodnie zaś z ww. art. 20 ust.2 pkt 1a p.g.k., jeżeli nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w ewidencji oprócz właściciela ujawnia się inne podmioty, ale tylko takie które mają te nieruchomości w swoim władaniu lub gospodarowaniu w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa. Jednym słowem w przypadku gdy nieruchomość jest własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego ujawnieniu w ewidencji, obok właściciela, podlega tylko taki podmiot, który włada taką nieruchomością zgodnie z zasadami i formami prawnymi władania uregulowanymi w przepisach o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa. Dlatego też, osoba, czy podmiot który włada nieruchomością stanowiącą własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego bez tytułu prawnego nie jest i nie może być ujawniona w ewidencji gruntów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 3553/18, CBOSA). Jak wynika z akt sprawy, skarżąca bezspornie jest posiadaczem działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] z obrębu [...] na terenie Dzielnicy W. m.st. Warszawy, bez tytułu prawnego. Fakt tego nie kwestionuje sama skarżąca, wskazując dodatkowo na zawisłe postępowanie w sprawie nabycia z mocy prawa, prawa użytkowania wieczystego ww. gruntów i prawa własności budynków i urządzeń w trybie art. 34 i 35 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "P.". Jak wynika z akt sprawy, na dzień orzekania zaskarżoną decyzją stan prawny przedmiotowych nieruchomości został uregulowany; założono dla nich księgi wieczyste. Nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] ujęta jest w KW nr [...], w której dziale II, jako właściciel, wpisane jest Miasto Stołeczne Warszawa. Dla nieruchomości nr ewid. [...] została założona księga wieczysta nr [...], w której dziale II, jako właściciel, ujawnione jest również Miasto Stołeczne Warszawa. W obu księgach wieczystych nie ma żadnych wpisów dotyczących własności lub ograniczonych praw rzeczowych, ani dotyczących innych uprawnień osób trzecich do działek nr ewid. [...] i nr [...]. W tych okolicznościach faktycznych skarżący, który jest posiadaczem przedmiotowych działek bez tytułu prawnego, sprzeciwiał się wykreśleniu z e.g.i.b. informacji o "władaniu" ww. gruntem przez P. SA. Z argumentacji pełnomocnik skarżącej, zawartej zarówno w pismach w postępowaniu administracyjnym, jak i skardze do tut. Sądu, wynika że utożsamia ona samoistne posiadanie nieruchomości w rozumieniu art. 336 Kodeksu cywilnego z władaniem, o którym mowa w art. art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. a i lit. b p.g.k. Takie stanowisko jest prawnie błędne. Odwoływanie się przez pełnomocnik skarżącej do pojęcia samoistnego posiadania z art. 336 Kodeksu cywilnego i twierdzenie, że to pojęcie ma zastosowanie w niniejszej sprawie nie uwzględnia tego, że ww. przepis cywilnoprawny stanowi wprawdzie definicję posiadania samoistnego, ale lex specialis, jakim jest tu art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. a p.g.k., odwołuje się do szczególnego rodzaju władania – władania w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa - czyli władania na podstawie tytułu prawnego wynikającego z tych przepisów. Ustawodawca wskazał na to w sposób niewywołujący wątpliwości wykładniczych. Dodatkowo, w art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b p.g.k., ustawodawca przewidział możliwość ujęcia w e.g.i.b. samoistnych posiadaczy bez tytułu prawnego wynikającego z przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa – ale wyłącznie dla gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli. Jak wiec wynika z powyższego, zasadnie organ I instancji dokonał przedmiotowej aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, wykreślając wpis o władaniu przez P. SA i zastępując go wynikającym ze stanu sprawy wpisem władania przez Prezydenta m. st. Warszawy. Podkreślić przy tym należy, że organa geodezyjne w tej sprawie związane były domniemaniem prawnym z art. 3 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t. jedn. Dz.U. z 2023 r., poz.146), zgodnie z którym domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Dla ustalenia stanu prawnego nieruchomości – w tym na potrzeby ewidencji gruntów i budynków – prowadzi się właśnie księgi wieczyste (art. 1 ust. 1 cyt. ustawy). Skoro więc z ksiąg wieczystych dla przedmiotowych nieruchomości nie wynikał żaden tytuł prawny do władania przez P. SA przedmiotowymi działkami w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, to nie było również możliwe zastosowania ww. art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. a p.g.k. w tej sprawie. W konsekwencji, organ II instancji prawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymując w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Z uwagi na powyżej dokonaną przez tut. Sąd ocenę prawną i treść przywołanych przepisów zaskarżona decyzja (i decyzja ją poprzedzająca) nie były prawnie wadliwe, a zarzuty skargi nie były zasadne. Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł, jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI